Chương I: Tổng quan về quản trị ‹ ‘ t quản trị trong các công việc hàng ngày. Nhà quản trị giỏi có thể phạm sai lầm nhưng họ sẽ học hỏi ngay từ những sai lầm của mình để trau đổi nghệ thuật quản trị của họ, linh hoạt vận dụng các lý thuyết quản trị trong những tình huống cụ thể. Nhà quản trị giỏi tham gia tích cực vào các hoạt động của tổ chức, nghiên cứu những hoàn cảnh đặc thù, xây dựng lý thuyết riêng để giải thích những biến cố và áp dụng những lý thuyết này trong quyết định. Thông qua kinh nghiệm, thực hành, suy luận và trực giác, nhà quản trị sẽ trở nên nhạy cảm và thích nghi nhanh chóng với mọi hoàn cảnh, đó là nghệ thuật quản trị.
Có thể tóm lược, khoa học quản trị là một lãnh vực tri thức quản trị gồm những kinh nghiệm đã được tổng kết và khái quát hoá một cách hệ thống, còn nghệ thuật quản trị là hoạt động vận dụng một cách có chọn lọc và hiệu quả các tri thức quản trị vào từng tình huống cụ thể. Đạo đức và trách nhiệm xã hội của nhà quản trị Đạo đức kinh doanh là một thước đo rất quan trọng nhằm điều chỉnh các hành vi trong hoạt động kinh doanh. Giữa các khái niệm văn hóa công ty - đạo đức kinh doanh - trách nhiệm xã hội có mối quan hệ rất mật thiết với nhau. a ee re Dau vao HANH VI Dau ra Ả Cơ sở để ra quyết định Cách thức hành động Tác động xã hội Đạo đức kinh doanh: Văn hóa công ty: Trách nhiệm xã hội: - Hệ thống các giá trị - Giá trị niềm tin, triết - Các nghĩa vụ cần thực xã hội — › | lý chủ đạo E) hiện - Nhận thức và triết lý ~ Cách nhận thức và ~- Tác động tích cực tối đúng sai phương pháp tư duy đa, tác động tiêu cực tối - Nguyên tắc chuẩn - Các biểu tượng thiểu mực hành vi - Các chương trình đạo - Tăng thêm phúc lợi - Đối tượng hữu quan đức xã hội "”-.
CS 3v SSE s: Hình 1. Mối quan hệ giữa đạo đức kinh doanh - văn hóa công ty - trách nhiệm xã hội Theo quan điểm hệ thống, các mối quan hệ này được mô tả trong một chu trình nhân quả. Đạo đức kinh doanh là cơ sở cho việc quyết định và lựa chọn hành động của doanh nghiệp, kết quả của hành động có những tác động đến xã hội, nó thể hiện những trách nhiệm đối với xã hội. Trong vài thập niên gần đây, vấn đề đạo đức kinh doanh được chú trọng nghiên cứu và ứng dụng trong các hoạt động quản trị doanh nghiệp.
Văn hóa - đạo đức - trách nhiệm xã hội đã trở thành một thước đo quan trọng để đánh giá một doanh nghiệp nói chung và nhà quản lý doanh nghiệp nói riêng. Những giá trị này giúp các QUẢN TRỊ HỌC — Chuang I: Tong quan vé quan trf nhà quản lý nói riêng và toàn bộ nhân viên của một doanh nghiệp nói chung cùng hướng đến những giá trị chuẩn mực trong cách nhận thức các vấn để, cách ra quyết định và thực hiện các hành vi, nó giúp điều chỉnh những hành vi sai trái có chủ ý của các nhà quản lý nhằm hạn chế những thiệt hại đến chính doanh nghiệp, bảo vệ lợi ích các bên hữu quan và có trách nhiệm đối với xã hội. Đạo đức kinh doanh Đạo đức kinh doanh được hiểu là những chuẩn mực, nguyên tắc được xã hội cũng như giới kinh doanh thừa nhận, là những quy định về hành vi, quan hệ nghề nghiệp giữa các nhà quản trị với nhau, hay giữa các nhà quản trị với xã hội trong quá trình tiến hành các hoạt động kinh doanh, giúp cho các nhà quản trị ứng xử một cách trung thực và có trách nhiệm với cộng đồng và với nhau. Đạo đức trong tác nghiệp của nhà quản trị bị chi phối bởi ba tiêu chuẩn đạo đức cơ bản có mức độ rõ ràng và mức độ kiểm soát khác nhau đó là: tiêu chuẩn đạo đức pháp lý, tiêu chuẩn đạo đức xã hội và tiêu chuẩn đạo đức cá nhân.
Đạo đức có thể được hiểu rõ hơn khi so sánh với hành vi được pháp luật điều chỉnh và tự do lựa chọn. Đạo đức kinh doanh là biểu hiện của sự dung hoà giữa lợi ích của các nhà quản trị trong việc thực hiện các mục tiêu kinh doanh với lợi ích của người lao động làm việc cho các nhà quản trị, lợi ích của khách hàng, của các đối tác và lợi ích của toàn cộng đồng nói chung. Khu vực pháp — ) Khu vực Khu vực lựa luật điều chỉnh của đạo đức chọn tự do (Tiêu chuẩn pháp lý) , (TC xã hội). (Tiêu chuẩn cá nhân) Mức độ rõ ràng < Cao > của kiểm soát Thấp Hình 1.
Minh họa 3 khu vực hành động của con người Một trong những chuẩn mực.đạo đức kinh doanh là sự trung thực. Trong kinh doanh không những phải trung thực ở những việc lớn, mà còn phải trung thực cả trong những việc nhỏ nhất. Câu tục ngữ Việt Nam “Một sự bất tín, vạn sự bất tin”, muốn nhắn gửi tới các nhà quản trị không nên “tham bát, bỏ mâm”, vì những món lợi nhỏ, trước mắt của riêng mình mà quên đi lợi ích của người khác, để rồi làm mất đi uy tín và sự tin cậy của cộng đồng đối với công việc làm ăn lâu đài. “Nguyễn Mạnh Quân, 2009, Đạo đức kinh doanh và Van hóa công ty, NXB ĐH KTQD a QUAN TRI HỌC Chitong I: Téng quan về quản trị 19 Một nhà quản trị có đạo đức cần phải thể hiện bằng những hành vi cụ thể, tiếp đến phải thể hiện công bằng trong các quyết định thưởng phạt, và sau cùng cần phải thể hiện lòng trắc ẩn quan tâm đến nhu cầu của người khác.
"Thể hiện sự trung thực TH (Mau \ [SE muMa nhu cầu của người khác có đạo đức hành vỉ No Giagbing wong wy quyết định và : phân phối tiền thường Hình 1. Bốn loại hành vi đạo đức Đạo đức kinh doanh có quan hệ mật thiết với trách nhiệm xã hội của nhà quản trị, vì vậy kinh doanh có đạo đức là một phần trách nhiệm xã hội của các nhà quản trị. Các thương hiệu nổi tiếng thường là những thương hiệu được xây dựng bởi các nhà quản trị biết tôn trọng đạo đức kinh doanh. Ví dụ: Microsoft, DELL, VINAMILL.
Trách nhiệm xã hội Bill Gates đã thực hiện hoạt động tử thiện của ông chủ yếu qua tổ chức Bill & Melinda Gates Foundation, tổ chức từ thiện mà ông và vợ đã sử dụng để tiến hành trực tiếp các hoạt động giúp đỡ mọi người. Theo Bloomberg, với số tiền từ thiện bằng cổ phiếu mà ông Bill Gates vừa chuyển qua cho tổ chức từ thiện, đó là món quà rất lớn mà Bill Gates thực hiện kể từ năm 2000. Tỷ phú Bill Gates đã cống hiến số lượng cổ phiếu Microsoft trị giá 16 tỷ USD vào năm 1999 và thêm 5,1 tỷ ÚSD một năm sau đó. Ngày nay, trách nhiệm xã hội là một nhiệm vụ mà tất cả các nhà quản trị đều phải quan tâm, và xem đó như lẽ tự nhiên cần phải thực hiện.
Nhiều tổ chức xem tăng trưởng xanh, tăng trưởng bền vững như là một giá trị cốt lõi để theo đuổi. Cac quan niệm về trách nhiệm xã hội - Quan niệm thứ nhất + Chỉ tập trung vào một trách nhiệm duy nhất, đó là giải quyết các vấn để nguồn lực và năng lực hoạt động của tổ chức để nâng cao hiệu quả hoạt động, hay là đạt được các mục tiêu mong muốn trong phạm vi giới hạn của pháp luật cho phép, + Lợi ích xã hội được đảm bảo một cách tốt nhất thông qua các hoạt động kinh tế, việc thu lợi ích và sử dụng (phân phối) lợi ích của tổ chức sẽ giúp các bên liên aa : QUẢN TRỊ HỌC _20_. Chương l: Tổng quan về quản trị quan một cách trực tiếp hay gián tiếp cùng hưởng lợi. Doanh nghiệp hoạt động tốt sẽ đóng thuế nhiều, đặt nhiều đơn hàng cho đối tác và tạo ra nhiều việc làm với mức lương cao.
- Quan niệm thứ hai + Trách nhiệm xã hội được thực hiện không phải chỉ bằng kinh tế, mà phải bằng hàng loạt các yếu tố ngoài kinh tế. + Quan điểm này coi trách nhiệm xã hội là sự thừa nhận nghĩa vụ xã hội nằm ngoài phạm vi yêu cầu của luật pháp. « Tổng hợp cả hai quan niệm trên, có thể rút ra kết luận sau đây: + Các tổ chức hoạt động trong nền kinh tế thì phải cân bằng giữa lợi ích kinh tế và lợi ích xã hội. + Các tổ chức phải thực hiện trách nhiệm xã hội trong các lĩnh vực như: - Bảo vệ môi trường sinh thái - Bảo vệ sức khỏe con người - An ninh, an toàn - Quyền công dân - Bảo vệ lợi ích người tiêu dùng Như vậy, các nhà quản trị sẽ thực hiện trách nhiệm xã hội của bản thân mình và của tổ chức theo đòi hỏi, yêu cầu của pháp luật, trách nhiệm công dân, theo các chuẩn mực của đạo đức xã hội, theo tiếng gọi của lương tâm và theo truyền thống lịch sử văn hoá của dân tộc.
- Có 2 mức thực hiện trách nhiệm xã hội: 1. Tuân thủ quy định, luật pháp của nhà nước (bắt buộc). Thực thi một cách tự nguyện. Các lý do phải thực hiện trách nhiệm xã hội + Mỗi tổ chức là một bộ phận, là tế bào của một xã hội rộng lớn hơn.
Giữa các bộ phận, tế bào, các yếu tố của một tổng thể có tác động qua lại lẫn nhau. + Việc thực hiện trách nhiệm xã hội giúp nhà quản trị phát hiện và nắm bắt các thời cơ, cơ hội khi nó vừa mới xuất hiện, đồng thời phòng ngừa các nguy cơ, rủi ro bất trắc xây ra trong quá trình quản trị. po QUẦN TRỊ HỌC Chương T: Tổng quan về quân trị / + Thực hiện trách nhiệm xã hội là vì chính quyển lợi của tổ chức nói chung và của nhà quản trị nói riêng. » Những khó khăn của nhà quản trị khi thực hiện trách nhiệm xã hội + Ảnh hưởng đến tình hình tài chính của tổ chức.
+ Các nhà quản trị thiếu năng lực hiểu biết xã hội để giải quyết những vấn để xã hội. + Làm phân tán và lỏng lẻo các mục tiêu chủ yếu của tổ chức nói chung và của nhà quản trị nói riêng. + Việc tham gia thực hiện trách nhiệm xã hội của nhà quản trị có thể không nhận được sự ủng hộ và chấp nhận của dư luận xã hội vì những lý do khác nhau.