Chương 1 giới thiệu các vấn đề cơ bản trong hoạt động tài chính của doanh nghiệp giúp người đọc có cái nhìn tổng quan về tài chính doanh nghiệp. Sau khi học xong chương này, người đọc có thể: Nắm được bản chất và các nội dung cơ bản trong hoạt động tài chính của doanh nghiệp; Nắm được các quyết định tài chính chủ yếu trong quản trị tài chính doanh nghiệp; Hiểu và nắm được bản chất vấn đề người đại diện trong doanh nghiệp; Hiểu được sự ảnh hưởng của các yếu tố đến hoạt động quản trị tài chính của doanh nghiệp; Hiểu được trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động với các chủ thể trong nền kinh tế. TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP Tài chính doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ nhằm đạt các mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp. Bản chất tài chính doanh nghiệp chính là quá trình tập trung các nguồn lực tài chính cho doanh nghiệp để từ đó tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm đạt mục tiêu của doanh nghiệp trong mỗi thời kỳ.
19 Khác với hoạt động kế toán trong doanh nghiệp dựa trên những nghiệp vụ đã phát sinh để phản ánh lên sổ sách, chứng từ, từ đó lập báo cáo tài chính, hoạt động tài chính trong doanh nghiệp dựa trên số liệu mà bộ phận kế toán đã phản ánh để đánh giá công tác quản lý tài chính kế toán, hoạch định ngân sách vốn, hoạch định dòng tiền, v. để từ đó đưa ra các quyết định tài chính cho doanh nghiệp. Hay nói cách khác, kế toán là nghiệp vụ phản ánh những hoạt động đã xảy ra, còn tài chính lên kế hoạch về các hoạt động tài chính kế toán cho hiện tại và tương lai của doanh nghiệp. Như vậy, hoạt động tài chính trong doanh nghiệp bao gồm những nội dung cơ bản sau: Tham gia đánh giá, lựa chọn dự án.
Xác định nhu cầu vốn, tổ chức huy động các nguồn vốn nhằm đáp ứng cho hoạt động của doanh nghiệp. Quản lý việc sử dụng vốn nhằm đảm bảo vốn sử dụng có hiệu quả. Thực hiện phân phối lợi nhuận sau thuế đảm bảo cân bằng giữa lợi ích ngắn hạn và lợi ích dài hạn nhằm tối đa hóa giá trị doanh nghiệp. Định kỳ tiến hành phân tích tài chính doanh nghiệp nhằm đảm bảo khả năng thanh toán cho doanh nghiệp và kịp thời có giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động tài chính doanh nghiệp.
Thực hiện dự báo và lập kế hoạch tài chính. CÁC QUYẾT ĐỊNH CHỦ YẾU CỦA QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP Các quyết định tài chính cơ bản trong hoạt động của doanh nghiệp gồm: (1) Quyết định đầu tư, (2) Quyết định tài trợ, (3) Quyết định quản trị tài sản. Quyết định đầu tư Quyết định đầu tư là các quyết định liên quan đến việc hình thành tổng giá trị tài sản và giá trị của từng yếu tố tài sản mà doanh nghiệp cần có. Quyết định này sẽ hình thành nên các chỉ tiêu thuộc phía bên trái của bảng cân đối kế toán.
Các doanh nghiệp thương mại, dịch vụ thì tài sản ngắn hạn chiếm tỷ trọng cao trong tổng tài sản. Các doanh nghiệp công nghiệp thì tài sản dài hạn chiếm tỷ trọng chủ yếu trong tổng tài sản. Quyết định đầu tư tạo ra các nguồn lực do doanh nghiệp nắm quyền sở hữu hoặc kiểm soát, từ đó khai thác, sử dụng để tạo ra lợi ích cho doanh nghiệp. Đây là quyết định quan trọng 20 nhất trong các quyết định quản trị tài chính doanh nghiệp vì quyết định đầu tư đúng sẽ góp phần gia tăng giá trị doanh nghiệp và ngược lại quyết định đầu tư không phù hợp sẽ phát sinh tổn thất, gây thiệt hại cho doanh nghiệp.
Quyết định đầu tư gồm các quyết định sau: Quyết định đầu tư tài sản ngắn hạn như quyết định mua nguyên vật liệu, hàng hóa, quyết định đầu tư vào chứng khoán ngắn hạn, quyết định đầu tư tài chính ngắn hạn. Quyết định đầu tư tài sản dài hạn như quyết định mua sắm, thay thế, đầu tư dự án, đầu tư tài chính dài hạn. Quyết định về cơ cấu tài sản ngắn hạn – tài sản dài hạn như quyết định sử dụng đòn bẩy hoạt động, điểm hòa vốn. Quyết định tài trợ Quyết định tài trợ hay quyết định huy động vốn là quyết định liên quan đến sự lựa chọn nguồn hình thành nên tài sản của doanh nghiệp.
Quyết định này sẽ tạo nên các chỉ tiêu phía bên phải bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp. Nhà quản lý tài chính không chỉ xác định nguồn tài trợ mà cần phải quyết định cách thức tìm kiếm được nguồn tài trợ. Mỗi nguồn tài trợ mang những đặc điểm riêng và tác động đến khả năng đạt được các mục tiêu tài chính của doanh nghiệp. Vì vậy quyết định tài trợ còn xem xét đến sự kết hợp giữa các nguồn tài trợ sao cho đảm bảo mối quan hệ tích cực giữa cơ cấu vốn và giá trị doanh nghiệp.
Quyết định tài trợ của doanh nghiệp gồm các quyết định sau: Quyết định huy động vốn ngắn hạn như quyết định vay ngắn hạn hay sử dụng tín dụng thương mại; Quyết định vay ngắn hạn ngân hàng hay phát hành tín phiếu; vv. Quyết định huy động vốn dài hạn như quyết định vay nợ dài hạn sử dụng vốn cổ phần; Quyết định vay dài hạn ngân hàng hay phát hành trái phiếu doanh nghiệp; Quyết định phát hành vốn cổ phần phổ thông hay vốn cổ phần ưu đãi;. Quyết định cơ cấu giữa nợ và vốn chủ sở hữu. Quyết định đi vay để mua tài sản hay thuê tài sản.
Quyết định tài trợ còn xem xét mối quan hệ giữa lợi nhuận để lại tái đầu tư và lợi nhuận được phân chia dưới hình thức cổ tức. Đây chính là quyết định chia cổ tức - quyết định phân chia lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp. Theo đó, nhà quản lý tài chính sẽ thực hiện chia lợi nhuận sau thuế theo các mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp trong mỗi thời kỳ gồm quyết định về tỷ lệ giữa lợi nhuận giữ lại với cổ tức chia cho cổ đông, 21 quyết định hình thức chia cổ tức, v. Tỷ lệ chi trả cổ tức sẽ xác định số lợi nhuận giữ lại cho doanh nghiệp.
Nếu quyết định chia cổ tức theo hướng để lại nhiều lợi nhuận thì quyết định tài trợ sẽ thiên về sử dụng nguồn vốn nội bộ của doanh nghiệp để hưởng lợi ích về chi phí vốn thấp. Quyết định quản trị tài sản Đây là những quyết định về các biện pháp, các cách thức khai thác và bảo quản tài sản nhằm đảm bảo khai thác tối đa tính hữu ích của tài sản từ đó có thể mang lại cho doanh nghiệp lợi ích cao nhất, hạn chế tình trạng thất thoát và lãng phí khi sử dụng tài sản. Quyết định quản trị tài sản thường yêu cầu nhà quản lý chú trọng hơn đối với quyết định quản trị tài sản ngắn hạn bởi nhóm tài sản này dễ gây ra thất thoát và lãng phí khi sử dụng. Quản trị tài sản ngắn hạn gồm quản trị hàng tồn kho, quản trị tiền và quản trị khoản phải thu.
Quản trị tài sản dài hạn nghiêng về hoạch định ngân sách vốn đầu tư. Quyết định quản trị tài sản thường gồm các quyết định sau: Quyết định về số lượng hàng đặt mua mỗi lần, quyết định lựa chọn nhà cung cấp, v. Quyết định về số tiền tồn trữ trong kỳ, quyết định liên quan đến quản trị thu chi tiền, v. Quyết định về chính sách bán chịu như xây dựng tiêu chuẩn bán chịu, hạn mức bán chịu, điều khoản bán chịu, xây dựng chính sách thu hồi nợ, v.
Quyết định hoạch định ngân sách vốn đầu tư,. QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm Quản trị tài chính doanh nghiệp là một hoạt động bên trong doanh nghiệp bao gồm một số nguyên tắc tài chính được áp dụng để tạo ra và duy trì giá trị cũng như các chức năng, các khía cạnh khác nhau của doanh nghiệp thông qua việc ra quyết định quản lý nguồn lực tài chính phù hợp. Theo đó, quản trị tài chính doanh nghiệp là việc lựa chọn các quyết định tài chính, tổ chức thực hiện những quyết định đó nhằm đạt được mục tiêu của doanh nghiệp.
Mục tiêu 22 Trong quá trình hoạt động tương ứng với mỗi giai đoạn phát triển khác nhau, mục tiêu của doanh nghiệp cũng khác nhau, có thể là tối đa hóa lợi nhuận, tối đa hóa doanh thu, hay mục tiêu tồn tại, mục tiêu tăng trưởng hay mục tiêu trở thành số một trong lĩnh vực ngành nghề doanh nghiệp hoạt động,v. Trên tất cả, mục tiêu cuối cùng mà hoạt động quản trị tài chính doanh nghiệp hướng tới là gia tăng lợi nhuận nhằm tối đa hóa giá trị doanh nghiệp. Việc gia tăng lợi nhuận đòi hỏi phải đảm bảo sự an toàn cho doanh nghiệp như giảm thiểu tài trợ bằng nợ vay hay lựa chọn đầu tư vào những dự án có rủi ro thấp,v. Tuy nhiên, việc giảm thiểu vay nợ sẽ khiến doanh nghiệp mất đi lợi ích doanh nghiệp được hưởng từ lá chắn thuế.
Việc đầu tư vào dự án có rủi ro thấp chỉ mang đến cho doanh nghiệp lợi nhuận kỳ vọng thấp hơn so với những dự án có rủi ro cao. Do đó, trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp luôn phải cân nhắc mục tiêu gia tăng lợi nhuận với mục tiêu an toàn trong việc hướng đến mục tiêu gia tăng giá trị của doanh nghiệp. Trong ngắn hạn, doanh nghiệp có thể thông qua việc cắt giảm chi phí sản xuất từ đó hạ giá thành sản phẩm, thúc đẩy hoạt động quảng cáo để gia tăng sản lượng tiêu thụ từ đó gia tăng doanh thu, gia tăng lợi nhuận. Trong dài hạn, nhà quản lý cần thực hiện các quyết định nhằm gia tăng giá trị doanh nghiệp.
Như vậy mục tiêu của quản trị tài chính doanh nghiệp nằm trong mối quan hệ giữa mục tiêu gia tăng lợi nhuận với mục tiêu an toàn nhằm gia tăng giá trị cho doanh nghiệp. VẤN ĐỀ NGƯỜI ĐẠI DIỆN Công ty A thuê ông B làm giám đốc điều hành trả lương cố định hàng tháng. Hiện tại, công ty đang xem xét hai phương án sau: (1) Phương án thứ nhất: Công ty mở rộng thị trường tiêu thụ sang một số tỉnh trong nước và kỳ vọng gia tăng lợi nhuận 30% với khả năng đạt mục tiêu là 40%. (2) Phương án thứ hai: Giảm giá sản phẩm và kỳ vọng lợi nhuận tăng 15% với khả năng đạt mục tiêu 80%.