CHƯƠNG 1 SẢN XUẤT CÂY TRỒNG QUY MÔ TRANG TRẠI MH 15-01 Giới thiệu: Giới thiệu về những yêu cầu để thành lập một trang trại. Sự khác biệt của hình thức trang trại so với những hình thức canh tác khác đang hiện có. Mục tiêu: Kiến thức: + Trình bày các khái niệm về trang trại và những vấn đề trong quản lý trang trại. Kỹ năng: + Nhận biết được được trang trại và những hình thức canh tác khác.
Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện tính cẩn thận, chính xác, ham học hỏi. Trang trại là gì Hiện nay, ở nước ta còn tồn tại một số khái niệm khác nhau về trang trại, sự khác nhau này chủ yếu do các cách tiếp cận khác nhau đối với kinh tế trang trại. Mỗi quan điểm đều có cách tiếp cận riêng của mình và có những thải độ ứng xử khác nhau đối với kinh tế Trang trại. Có thể kể ra ở đây một số quan niệm chính như sau: Nhóm quan điểm thứ nhất cho rằng, kinh tế trang trại là một hình thức doanh nghiệp trong sản xuất nông nghiệp.
Những đặc trưng chính của trang trại là quy mô lớn, kỹ thuật tiến bộ và mục tiêu kiếm tìm lợi nhuận. Với cách tiếp cận thứ nhất kể trên, rõ ràng chính sách và phương pháp quản lý đối với trang trại cần vận dụng như đối với các doanh nghiệp trong nông nghiệp. Nhóm quan điểm thứ hai cho rằng, kinh tế trang trại là sự phải triển cao của kinh tế hộ gia đình nông dân trong điều kiện kinh tế thị trường với các đặc tng chủ yếu là quy mô nông hộ, kỹ thuật sản xuất tiên tiến, sản xuất hàng hóa. Cách tiếp cận này dẫn đến yêu cầu áp dụng các chính sách quản lý và đối xử với kinh tế trang trại cần phải bình đẳng như đối với kinh tế hộ gia đình trong nông nghiệp.
Nhóm quan điểm thứ ba cho rằng, kinh tế trang trại là hình thức tổ chức sản xuất quả độ trong nông nghiệp, nó vừa mang dáng dấp của doanh nghiệp trong nông thôn, lại vừa mang những tính chất của kinh tế hộ gia đình. Cách tiếp cận này đặt ra đòi hỏi cần có những nghiên cứu thận trọng để xây dựng 1 một hệ thống chính sách và phương pháp quản lý riêng cho kinh tế trang trại, vì rằng nó là một hình thức tổ chức sản xuất đặc thù, riêng có trong nông nghiệp trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường. Hiện tại ở Việt Nam nhóm quan điểm thứ ba đang được nhiều người ủng hộ. Để đáp ứng các yêu cầu thực tiễn về quản lý và phát triển kinh tế trang trại, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 03/2000/NQ-CP ngày 02-02-2000 về Kinh tế trang trại, trong đó đã đưa ra quan điểm và chính sách về kinh tế trang trại.
Khái quát về trang trại Là cơ sở, là doanh ngiệp kinh doanh nông nghiệp của một hoặc một nhóm nhà kinh doanh. Tiêu chuẩn để xác định trang trại: Trồng cây hàng năm: 1 ha trở lên miền Bắc và miền Trung; >3 ha trở lên ở các tỉnh Nam bộ. Cây lâu năm: 3-5 ha. Cây rừng: > 10 ha.
Ý nghĩa của loại hình trang trại: Cung cấp nhiều sản phẩm hàng hóa với năng suất, chất lượng và hiệu quả vượt trội. Quản lý và sử dụng quỹ đất hiệu quả. Tạo việc làm, tạo thu nhập. Huy động nguồn vốn trong dân.
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy công nghiệp hoá – hiện đại hoá. Tham gia sâu vào thị trường thế giới. Phân loại trang trại: Phân loại theo hình thức tổ chức quản lý 2 Hình 1.1: Trang trại Vinamilk Việt Nam - Trang trại gia đình: Là kiểu trang trại của từng hộ gia đình nông dân có tư cách pháp nhân riêng, độc lập về sản xuất kinh doanh do người chủ hộ có năng lực, uy tín trong gia đình đúng ra quản lý. - Trang trại liên doanh: Là trang trại có từ 2 gia đình trở lên tự nguyện hợp nhất lại thành một trang trại lớn hơn với tư cách pháp nhân mới, tăng thêm năng lực về vốn, tư liệu sản xuất để có sức mạnh cạnh tranh với các trang trại có quy mô lớn hơn khác và để hưởng ưu đãi của Nhà nước đối với các trang trại lớn, những vẫn giữ nguyên quyền tự chủ điều hành sản xuất của trang trại cũ.2: Bên trong trang trại VinEco Hội An – Việt Nam 3 - Trang trại hợp doanh theo cổ phần: là trang trại được tổ chức theo nguyên tắc một công ty cổ phần, hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến, tiêu thụ nông lâm sản.
Phân loại theo sở hữu tư liệu sản xuất và phương thức quản lý - Chủ trang trại có sở hữu toàn bộ tư liệu sản xuất. - Chủ trang trại có sở hữu một phần tư liệu sản xuất. - Chủ trang trại hoàn toàn không tư liệu sản xuất. Phân loại theo phương thức điều hành sản xuất - Chủ trang trại và gia đình sống, làm việc ngay tại trang trại và trực tiếp điều hành xuất kinh doanh.
- Chủ trang trại và gia đình sống ở thành phố nhưng vẫn trực tiếp điều hành các hoạt động sản xuất kinh doanh. - Chủ trang trại và gia đình sống ở thành phố, thuê người quản lý sản xuất kinh doanh ở trang trại. Phân loại theo cơ cấu sản xuất - Trang trại cơ cấu sản xuất kinh doanh tổng hợp. - Trang trại cơ cấu sản xuất kinh doanh chuyên môn hóa.
- Trang trại chỉ sản xuất nông lâm sân làm nguyên liệu cho công nghiệp chế biến. Phân loại theo cơ cấu thu nhập - Trang trại có thu nhập thuẫn nhất từ nông nghiệp. - Trang trại có thu nhập chủ yếu ngoài nông nghiệp, ngoài trang trại. Phân loại theo cách thức quản lý vốn và quản lý trang trại - Trang trại tư bản: Chủ trang trại là người đầu tư vốn vào kinh doanh nông nghiệp nhằm mục đích hoàn toàn vì lợi nhuận.
Chủ trang trại sẽ mua hoặc thuê đất, thuê lao động, mua sắm các phương tiện kinh doanh, thuê quản lý hoặc tự quản lý (đa số thuế quân lý) còn chủ trang trại chủ yếu kiểm tra. Nếu kinh doanh nông nghiệp kém lại nhuận hơn kinh doanh khác thì họ sẽ bản trang trại hoặc chuyển hướng cơ bản trong kinh doanh. - Trung trại gia đình: là hình thức phát triển cao của kinh tế hộ nông dân, nó vừa mang tính tự cung tự cấp, vừa sản xuất hàng hóa. Vai trò của trang trại Kinh tế trang trại ra đời và phát triển đã đóng một vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp phát triển nông nghiệp và nông thôn nước ta theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Vai trò của các trang trại thể hiện trên những khía cạnh chủ yếu sau đây: - Góp phần cung cấp nhiều sản phẩm nông nghiệp với năng suất, chất lượng và hiệu quả vượt trội so với kinh tế nông hộ. - Góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp, nông thôn, tạo ra những vùng sản xuất hàng hóa lớn tập trung, gắn nông nghiệp với công nghiệp chế biến, từng bước thực hiện nội dung công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn nước ta.3: Trang trại chăn nuôi heo công ty CP Việt Nam Trang trại trồng cây hàng năm và cây lâu năm có xu hướng giảm, tăng tỷ trọng trang trại chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản và sản xuất kinh doanh thuỷ sản. Năm 2001 tỷ trọng trang trại trồng cây hàng năm chiếm 35,6% đến năm 2006 chiếm 28,7%, trang trại chăn nuôi năm 2001 chiếm tỷ trọng 2,9% đến năm 2006 chiếm tỷ trọng 14,6%. Xu hướng chân nuôi lợn và gia cầm tiếp tục phát triển theo hướng sản xuất quy mô lớn với mô hình gia trại và trang trại ngày cảng tăng.
Theo kết quả điều tra trang trại, tại thời điểm 01/7/2010, số trang trại chăn nuôi của cả nước tăng 13% so với cùng thời điểm năm 2009. Các vùng có số trang trại chăn nuôi tăng nhanh là: Vùng Trung du và miền núi phía Bắc tăng 26,7%, Đông bằng sông Hồng tăng 15,7%; Đồng bằng sông Cửu Long tăng 14,4%. Theo kết quả điều tra chăn nuôi, tại thời điểm 01/10/2010 đàn lợn cả nước có 27,37 triệu con, giảm 0,9% so với cùng thời điểm năm 2009. Đàn gia cầm có 300,5 triệu con, tăng 7,3%.913,4 nghìn con, tăng 0,9%, Đàn bò có 5.916,3 nghìn con, giảm 3,1%.
Sản lượng thịt trâu hơi xuất chuồng năm 2010 ước tính 84,2 nghìn tấn, tăng 6,5% so với năm 2009, Sản lượng thịt bò 278,9 nghìn tấn, tăng 5,9%. Sản lượng thịt lợn 3036,4 nghìn tấn, tăng 0,2%. Sản lượng thịt gia cầm 621,2 nghìn tấn, tăng 17,5%. Trứng gia cầm 6.371,8 triệu quả, tăng 16,5%.
- Góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng các yếu tố sản xuất, đặc biệt là hiệu quả sử dụng đất đai trong nông nghiệp và nông thôn. Các trang trại hình thành và phát triển đã không ngừng tìm tòi những cách thức và phương pháp mới nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh trên cơ sở nâng cao trình độ sử dụng đất đai, tài nguyên và các yếu tố sảnn xuất của mình. - Góp phần tạo thêm việc làm và thu nhập cho nông dân. Các trang trại ra đời, bằng những ưu thế mới của mình, đã góp phần đẩy mạnh phát triển sản xuất kinh doanh trong nông nghiệp, thu hút thêm lao động vào các hoạt động sản xuất của mình, trên cơ sở đó tạo thêm việc làm và thu nhập cho nông dân.
- Các trang trại góp phần thu hút vốn đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp. Có thể nói kinh tế trang trại ra đời đã tạo ra môi trường thu hút đầu tư khá mạnh vào lĩnh vực nông nghiệp thông qua việc đầu tư xây dựng và phát triển các trang trại. Các trang trại đã thu hút nhiều đối tượng khác nhau, nhiều nguồn vốn khác nhau đầu tư vào nông nghiệp. - Góp phần phát triển sản xuất bảng hóa, đáp ứng ngày càng tốt hơn các nhu cầu của xã hội về các sản phẩm nông lâm ngư nghiệp và đẩy mạnh xuất khẩu, tạo ra động lực mới cho sự nghiệp phát triển toàn diện kinh tế xã hội các vùng nông thôn.
- Góp phần hình thành một tầng lớp con người mới, những người chủ mới trong nông nghiệp và nông thôn có đủ bản lĩnh và trình độ để quản lý nền nông nghiệp nước ta phát triển trong điều kiện phát triển mới của đất nước. - Kinh tế trang trại còn có vai trò về mặt xã hội và môi trường. Khi kinh tế trang trại phát triển làm cho thu nhập của người dân được nâng cao, có việc làm đã góp phần giảm các tệ nạn xã hội.