Chương 1 MÔI TRƯỜNG PHÁP LÝ CHO HOẠT BONG KINH DOANH L KHUÔN KHỎ PHÁP' LÝ CHO ) HOAT DONG KINH DOANH 1, Hoạt động kinh doanh và hoạt động quản lý nhà nước về kinh tế. Kinh doanh là việc thực hiện liên tục, thường xuyên một, một số hoặc tật ca các. công đoạn của quá trình đầu tu, từ sản xuất đến phân phối hàng hoá hoặc cung ứng địch vụ trên thị trường nhằm mục đích lợi nhuận. „Các nhà đầu tự thành lập doanh.
các chủ thể kinh doanh khác trước tiên và chú yếu là để tiến:hành các hoạt động,kinh doanh. Đương nhiên, hoạt, động kinh đoạnh của.chủ thể dù thuộc thành-phần kinh tế nào cũng chỉ có thể tiến hành trog một môi trường kinh doanh nhất. kinh tế, xã hội của các hoạt động kinh: doanh .do các chủ thể kinh doanh tiền hành phy. thuộc rất lớn vào chất lượng của môi trường kinh doanh với.
nhau do Nhà,nước tạo. trong đó có môi trường pháp lý là vấn đề được ; để cập:ở đây.có quyén-ty do kinh doanh nhưng phải theo,quy định của pháp luật va-chiu sự. kiểm soát, quản lý của. nhà nước thông qua các hoạt động quản.
lý nhà nước về kinh tế.”: Môi trường pháp lý cho kinh đóanh là sự thể 'chế Hóa thành quyền và nghĩa vụ đối với cả hai phía chủ:thể kinh doanh và eơ-quan. Đối với các chủ thể kinh doanh đó là những quyền: và nghĩa vụ trong việc thực hiện quyền tự do kinh doanh thể hiện quả các nội dung thành lập; quản: lý điều hành, giải thể các đơn vị kinh doanh; xác lập và giải quyếtcác quan hệ kinh tế và quan hệ hợp đồng trong quá trình đầu: tư; cạnh tranh; giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại và thực hiện pháp luật về phá sân. Đối với cơ quan nhà nước đó là nhiệm wụ; quyền hạn và trách nhiệm của từng cơ quan nhà nước trong các công việc cụ thể;của quá trình thực hiện chức năng quản tý nhà nước về kinh tế và các quy định về tổ chức thực hiện pháp luật về các nội dung đó, Như vậy, có hai hoạt động tuy có mỗi liên hệ tác động qua lại với nhau nhưng rất cần phân biệt rõ ràng là hoạt động kinh doanh do các chủ thể kinh doanh tiền hành và hoạt động quán lý nhà nước về kinh tế đo các cơ quan nhà nước tiến hành, Quân lý nhà nước về kinh té 1a sự tác động của Nhà nước đối với các chủ thể kinh đoanh bằng các phương pháp và nội dung do pháp luật quy định nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh đạt được lợi nhuận tối đa, đồng thời trên cơ sở đó mà đạt được các mục tiêu kinh tế, xã hội được đặt ra trong cáẻ kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của Nhà nước. Hoạt động kinh đoánh và hoạt động quan ly nha nước về kinh tế đều phải được tiến hành trên cơ sở pháp luật.
Pháp luật về hoạt động kinh đoanh cũng nhữ hơạt động quản lý nhà nước về kinh tế đều do củng một chủ thể Nhà nước đặt ra và tổ chức thực hiện: Nhà nước là chủ thể quản lý trong các quan hệ quản ly nha nước về kỉnh tế: Mặt khác, 'Chính phủ, các Bộ và Uỷ ban nhân dân: tỉnh, thành phố trực thuộc trung tương là chủ thể của-ho ạt động kinh doanh với tư cách là chủ sở hữu phần vốn tại doanh nghiệp có vốn nhà nước. Nếu như trong cơ chế kinh tế kế hoạch hóa tập- trung bao cấp có sự lẫn lộn về nội dung và tử cách chủ thể của Nhã nước trong hai Hoạt động này thì trong eờ chế kinh tế thị trường ngày nay, nhất thiết phải phân biệt rõ ràng, trước hết là trong các quy địnH pháp luật. Quản lý nhà nước về kính tế có mục đích tạo rhôi trường thuận lợi cho cá chủ thiể kinh doanh thuộc mọi thành phần kinh tế thực hiện quyền tự do kinh đoanh. Trong quan hệ quản lý, doanh nghiệp là chủ thể bị quản lý nhưng có những quyền pháp lý và được coi là người được phục vụ.
Công chức và cơ quan nhà nước trong thâm quyện. được, xác định chỉ tiệu.từ ngân sách nhà nước có nghĩa vụ tạo điều kiện cho đoanh nghiệp hoạt động: Hiệu quả kinh tế, xã hội của hoạt động quản lý nhà nước về kinh tế: không thể trực tiếp thấy được mà được đánh giá thông qua hiệu quả thực tế của hoạt động kinh doanh. Trong lịch sử và hiện. tại của Việt Nam, doanh nghiệp nhà nước (nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ hoặc có cổ phân, vốn góp chỉ phối) giữ vị trí then chốt trong nền kinh tế, là công cụ vật chất quan trong dé Nha hước định hướng và điều tiết vĩ mồ, làm lực lượng đồng cốt, góp phần chủ yếu để kinh tế nhà nước thực hiện vai trò chủ đạo trọng nền kinh tế thị trường định hội nhập kinh tế quốc tế.
Từ Nghị huong xã hội chủ nghĩa, là chủ lực trong hành Trung ương Đảng khóa quyết số 05-NQ/TW của Hội nghị Ban, chấp bản pháp luật tới về loại doanh 1X ngày 24-9-2001 đến nay, nhiều. văn g chuyển ¿ biến tích cực trong nghiệp | này đã được ban hành cùng với, nhữn đổi 1 mới, phát triên. và nâng cao hiệu thực tiên theo hướng tiếp tục sap. xép, lý từng bước dura doanh nghiép quả.
doanh nghiệp nhà nước, tạo cơ SỞ. pháp chế pháp lý với các doanh nha nước. chuyển sang, hoạt động cùng quy. Trong thực tế, việc nghiệp của các nhà đầu tư khác, không phải là các công ty nhà:nước sang chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước, chủ yếu đạo Luật, Toanh nghiệp thống hoạt động | theo Luật Doanh nghiệp 2005- thành, vào thời điểm quy định nhất.
cho’ mọi nhà đầu tử - đã cơ bản hoàn bảo đảm. sự bình, đẳng trong địa 1/7/2010. Quan lv nhà nước về kinh tế phải và doanh nghiệp thuộc. mọi thành vị "pháp lý giữa doanh nghiệp nhà | nước g ưu, đãi đặc bit đang dành phần kinh tế, hạn chế và tiến tới xóa bỏ nhữn đất, tài chính, tinin dung cũng cho doanh nghiệp nhà nước về quyền.
sử dụng ee * nhữ về các điều kiện kinh đoảnh. - ở quốc tế đặc biệt là việc Trong tién trình tất yếu của "hội nhập 'kinh tế ), nguyên tắc đối xử phổ biến giá nhập Tổ chức “Thương mại thế giới (WTO doanh nghiệp và pháp Tuật trong pháp luật về thành lập, quản lý hoạt động ên tắc nay, một loạt các văn về đầu tư là đối xử quốc gia. Đề thực hiện nguy động, kinh dõanh đã được bản bản quy phạm pháp luật liên quan đến hoạt Đầu tư 2005: Tuy Ì nhiên, môi bành mới như Liật Doanh: nghiệp 2005, Luật nghiệp Việt Nam vẫn: 'phải tiếp trường pháp lý: cho hoạt động của các: đoảnh , lệ và pháp: luật quốc ; tế về nội tục có những thay đổi để phù hợp với thông quyên | tự do kinh. doanh của các dung ban hành pháp.
luật nhằm cu thé hoá, lực của, quận lý nhà nước về doanh nghiệp và nhất là việc tăng cường hiệu kinh tế trong tổ chức thực hiện pháp luật. _ Pháp ] luật điều chỉnh hoạt độngkinh doan d. Khái niệm doanh bao gồm những quý Môi trường pháp lý cho hoạt động kink’ quả hoạt động tỉtô chức thực hiện định pháp luật trong các văn bản và hiệu. các quy định pháp luật thông qua hóạt động của công chức, cơ quan nước.
Phá p luật kinh tế được hiểu ở đây là những nhà quy định pháp luật tróig- các văn bản điều chỉnh hoạt động kinh doanh. - - Pháp luật điều chính hoạt' động kinh doanh có thể chia thành hai nHóm. Một 1d, những quy định pháp luật điều chỉnh trực tiếp, dành riêng cho các chủ thể kinh doanh. Hai 1d, những quy định pháp luật áp dụng chung cho mọi cá nhân, tổ chức kinh đoanh cũng như không kinh doa nh nhưng khi các chủ thể kinh doanh thực hiện những quyền và nghĩa vụ có liên phải tuân theo, quan niên ` Ỉ _ Quá trình hoạt động của một chủ thể kinh doanh bắt đầu bằng hanh vi gia nhập thị trường (thành lập doanh nghiệp, đăng ký kinh đoanh), tiến hành các hoạt động kinh doanh (giao kết hợp đồng) và chấm đứt kinh doanh (giải thẻ, phá sản).
Thuộc nhóm :hứ nhất, môi trư ờng pháp lý cho hoạt động kinh doanh bao gồm những lĩnh vực chủ yếu sau đây: _ :. nhất, pháp luật về thành lập doanh nghiệp bao gồm thành lập, đăng ký kinh doanh, đăng ký đầu tư và quản trị doanh nghiệp. Thứ hai, pháp luật về hợp đồng tro ng kinh doanh. Sau khi gia nhập trường, doanh nghiệp tiến hành các hoạt thị động đầu tư, tham gia quá trình cạnh tranh.
Các hoạt động kinh doanh cụ thể đó được thực hiện việc xác lập và giải quyết các quan hệ thông qua hợp đồng,. Thứ ba, pháp luật về chế độ sử dụng lao động trong doanh nghiệp. Thứ tư, pháp luật về tổ chức lại, giải thể, phá sản đoanh nghiệp. Thứ năm, pháp luật về giải quyết tran h chấp trong kinh đoanh.
Những lĩnh vực pháp luật trên là nội dung được trình bày trong các chương sau đây của giáo trình này. Những quy định pháp luật có liên quan mà các chủ thể kinh doanh phải thực hiện thuộc nhiều lĩnh vue và văn bản pháp luật khác những quy nhau nhự định có tính nguyên tắc, nền tảng về tài sản, quyền sở hữu tài sản, về hợp đồng của Bộ luật Dân sự; phá p luật về thuế, phí,lệ phí; pháp luật đất dai; pháp luật về kế toán , thống kê, về giao thông vận tái, nguyên, môi trường, đi sản văn hóa, bảo vệ tài v.:Vai tò của pháp luật điều chỉnh hoạt động kinh doanh Ngoài vai trò của pháp luật nói chung, pháp luật điều chỉnh hoạt động kinh doanh-phải đạt được hai mục dich: (i)'tao: ra một môi trường pháp lý thuận lợi cho doanh“nghiệp trong “hoạt động kinh doanh: và (1ï) bảo vệ quyền vài lợi ích :hợp pháp :của khách hàng, người tiêu dùng, người Ìđạo động vva cộng đồng xã hội nói chung:` es ‘ :⁄Ở mục tiêu thứ nhất, pháp luật điều ¡ chỉnh hoạt động kinh đóanh phải tạo ra môi trường pháp lý:bình đẳng giữa các chủ thể kinh ‘doanh; bao vệ quyền và lợi ích chính đáng của các nhà “đầu tư, ngăn ngừa sự can thiệp - không hợp pháp của các co “quan quản lý nhà nước Vào hoạt động. kinh doanh của doanh nghiệp.