Marketing n«ng nghiÖp 1 Ch−¬ng I C¸c kh¸i niÖm c¬ b¶n vÒ Marketing, ®Æc ®iÓm vµ chøc n¨ng cña Marketing n«ng nghiÖp I. HiÓu biÕt chung vÒ Marketing 1. Vai trß cña Marketing trong ho¹t ®éng kinh doanh 1. Vai trß cña Marketing ®èi víi kinh doanh cña doanh nghiÖp n«ng nghiÖp Trong c¬ chÕ thÞ tr−êng kh«ng mét doanh nghiÖp nµo khi b¾t tay vµo kinh doanh l¹i kh«ng nghÜ tíi viÖc b¸n hµng, kh«ng nghÜ tíi viÖc g¾n c¸c ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp víi mäi biÕn ®éng cña thÞ tr−êng.
V× chØ cã nh− vËy doanh nghiÖp míi cã thÓ tån t¹i vµ ph¸t triÓn. ThËt vËy, khi b−íc vµo c¬ chÕ thÞ tr−êng nhiÒu doanh nghiÖp n«ng nghiÖp cø cho r»ng chØ cÇn tËp trung mäi cè g¾ng s¶n xuÊt nhiÒu s¶n phÈm, t¨ng n¨ng suÊt c©y trång vËt nu«i, øng dông tiÕn bé kü thuËt lµ ch¾c ch¾n th¾ng lîi. §iÒu ®ã trªn thùc tÕ, ch¼ng cã g× ®¶m b¶o. Bëi v× chóng ta ch−a râ s¶n phÈm lµm ra thÞ tr−êng cã cÇn kh«ng?; cã mua hÕt kh«ng?; gi¸ c¶ b¸n cã phï hîp víi tói tiÒn ng−êi mua kh«ng?; s¶n phÈm, gi¸ c¶, c¸ch thøc phôc vô cã c¹nh tranh ®−îc trªn thÞ tr−êng kh«ng?.
NÕu nh÷ng c©u hái trªn kh«ng tr¶ lêi ®−îc th× mäi cè g¾ng cña doanh nghiÖp lµ v« Ých. Tr¸i víi suy nghÜ trªn, Marketing ®ßi hái c¸c nhµ qu¶n trÞ doanh nghiÖp tr−íc khi b¾t tay vµo kinh doanh ph¶i hiÓu biÕt thÞ tr−êng, ph¶i tr¶ lêi hµng lo¹t c¸c c©u hái liªn quan ®Õn nhu cÇu ng−êi tiªu dïng vÒ s¶n phÈm, vÒ chÊt l−îng vÒ gi¸ c¶, vÒ c¸ch thøc ph©n phèi…v…v. §Ó tõ ®ã cã thÓ lùa chän ph−¬ng ch©m hµnh ®éng. Cã nghÜa lµ Marketing ®Æt v« sè kÕt nèi ho¹t ®éng Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Marketing Nông nghiệp …………………1 Marketing n«ng nghiÖp 2 s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp tr−íc khi chÝnh thøc b¾t tay vµo s¶n xuÊt mét s¶n phÈm cô thÓ.
Nh− vËy chøc n¨ng c¬ b¶n cña Marketing lµ kÕt nèi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp víi thÞ tr−êng, ®¶m b¶o cho ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp h−íng theo thÞ tr−êng, lÊy thÞ tr−êng – nhu cÇu vµ −íc muèn cña kh¸ch hµng – lµm c¨n cø quan träng cho mäi quyÕt ®Þnh kinh doanh. Mèi quan hÖ gi÷a Marketing vµ c¸c chøc n¨ng kh¸c cña doanh nghiÖp Marketing lµ mét chøc n¨ng quan träng cña kinh doanh, cïng víi c¸c chøc n¨ng s¶n xuÊt, qu¶n lý tµi chÝnh, nh©n lùc, vËt t−… hîp thµnh nh÷ng bé phËn tÊt yÕu cña doanh nghiÖp. NhiÖm vô c¬ b¶n cña ho¹t ®éng Marketing lµ thu hót nhiÒu kh¸ch hµng cho doanh nghiÖp. V× vËy, Marketing lµ ®Çu mèi quan träng ®Ó liªn kÕt c¸c chøc n¨ng kh¸c cña doanh nghiÖp, h−íng c¸c ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp vµo viÖc lµm tho¶ mLn nhu cÇu cña kh¸ch hµng.
MÆt kh¸c, Marketing còng cã mét nhiÖm vô quan träng lµ t×m kiÕm nh÷ng kh¸ch hµng phï hîp víi n¨ng lùc cña doanh nghiÖp vµ lµm tho¶ mLn nhu cÇu cña hä trong ®iÒu kiÖn cô thÓ cña doanh nghiÖp. Nh− vËy, xÐt vÒ quan hÖ chøc n¨ng th× Marketing võa chi phèi võa bÞ chi phèi bëi c¸c chøc n¨ng kh¸c. Nãi chung chøc n¨ng ho¹t ®éng Marketing cña doanh nghiÖp lu«n h−íng tíi, lu«n t×m kiÕm nh÷ng c©u tr¶ lêi cho c¸c c©u hái sau ®©y: - Kh¸ch hµng cña doanh nghiÖp lµ ai?. Hä ®ang cã nhu cÇu g× ch−a ®−îc tho¶ mLn?.
- Hä cÇn nh÷ng hµng ho¸ nµo?. Hµng ho¸ ®ã cã nh÷ng ®Æc tÝnh g×?. V× sao hä cÇn nh÷ng ®Æc tÝnh ®ã?. Nh÷ng ®Æc tÝnh hiÖn thêi cña hµng ho¸, cßn thÝch hîp n÷a kh«ng?.
So víi hµng ho¸ cña ®èi thñ c¹nh tranh hµng ho¸ cña doanh nghiÖp cã nh÷ng −u thÕ Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Marketing Nông nghiệp …………………2 Marketing n«ng nghiÖp 3 vµ h¹n chÕ g×?. Cã cÇn ph¶i thay ®æi hµng ho¸ kh«ng?. NÕu kh«ng thay ®æi th× sao?. NÕu thay ®æi th× sao?.
- Gi¸ c¶ hµng ho¸ cña doanh nghiÖp nªn quy ®Þnh bao nhiªu?. T¨ng gi¸, gi¶m gi¸ nh÷ng mÆt hµng nµo?. - Doanh nghiÖp ph©n phèi hµng ho¸ thÕ nµo?. Lùa chän kªnh ph©n phèi nµo?.
NÕu dùa vµo lùc l−îng trung gian th× cô thÓ lµ ai?. Khi nµo ®−a hµng ho¸ ra thÞ tr−êng?. §−a khèi l−îng bao nhiªu?. - Lµm thÕ nµo ®Ó kh¸ch hµng biÕt, mua vµ yªu thÝch hµng ho¸ cña doanh nghiÖp?.
C¸c c¸ch thøc vµ ph−¬ng tiÖn sö dông ®Ó qu¶ng b¸ lµ g×?. Lµm nh− vËy cÇn chi phÝ bao nhiªu?. Vµ thu lîi ®−îc g×?. - Doanh nghiÖp cÇn ph¶i lµm g× ®Ó gi÷ kh¸ch hµng?.
Lµm thÕ nµo ®Ó cã thªm nhiÒu kh¸ch hµng míi?. §ã lµ nh÷ng vÊn ®Ò mµ ngoµi chøc n¨ng Marketing th× kh«ng mét chøc n¨ng nµo gi¶i quyÕt tho¶ ®¸ng. §iÒu ®ã ph¶n ¸nh tÝnh chÊt ®éc lËp cña chøc n¨ng Marketing. §−¬ng nhiªn, khi xem xÐt c¸c vÊn ®Ò trªn, doanh nghiÖp kh«ng thÓ tho¸t ly khái kh¶ n¨ng vÒ tµi chÝnh, c«ng nghÖ, tay nghÒ cña ng−êi lao ®éng… Vµ cuèi cïng còng ph¶i x¸c ®Þnh ®−îc nh÷ng kh¸ch hµng môc tiªu vµ nh÷ng s¶n phÈm còng nh− c¸ch thøc cung øng cã lîi thÕ c¹nh tranh nhÊt ®Ó doanh nghiÖp cã thÓ tån t¹i vµ ph¸t triÓn.
§ã lµ mèi quan hÖ hai mÆt võa thÓ hiÖn tÝnh thèng nhÊt, võa thÓ hiÖn tÝnh ®éc lËp gi÷a chøc n¨ng Marketing vµ c¸c chøc n¨ng kh¸c cña doanh nghiÖp h−íng theo thÞ tr−êng. Gi÷a chóng cã mèi liªn hÖ víi nhau nh−ng hoµn toµn kh«ng thÓ thay thÕ cho nhau. HiÖn nay trong n«ng nghiÖp ë ta kh«ng Ýt doanh nghiÖp, nhµ s¶n xuÊt, lÇm t−ëng cho r»ng chøc n¨ng Marketing chØ lµ mét vµi ho¹t ®éng nh−: T¹o Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Marketing Nông nghiệp …………………3 Marketing n«ng nghiÖp 4 ra s¶n phÈm cã chÊt l−îng cao h¬n, bao b× ®Ñp h¬n, ¸p dông c¸c biÖn ph¸p b¸n hµng míi… vµ giao cho bé phËn nµo, ai lµm còng ®−îc. Tuy suy nghÜ cã tiÕn bé so víi tr−íc, nh−ng ch−a thÓ hiÖn mét c¸ch hoµn chØnh néi dung qu¶n lý doanh nghiÖp h−íng theo thÞ tr−êng.
C¸c ®Þnh nghÜa vÒ Marketing Theo quan niÖm cña c¸c nghiªn cøu th× ®Þnh nghÜa vÒ Marketing ®−îc tr×nh bµy theo hai kh¸i niÖm kh¸c nhau phï hîp víi c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cña Marketing ®ã lµ Marketing cæ ®iÓn vµ Marketing hiÖn ®¹i. §Þnh nghÜa cæ ®iÓn vÒ Marketing Theo quan niÖm cæ ®iÓn: Marketing lµ mét qu¸ tr×nh mµ ë ®ã nhu cÇu vÒ hµng ho¸ vµ dÞch vô ®−îc dù ®o¸n vµ ®−îc tho¶ m#n th«ng qua mét qu¸ tr×nh bao gåm nhËn thøc thóc ®Èy vµ ph©n phèi. VÒ thùc chÊt Marketing lµ ho¹t ®éng kinh doanh nh»m h−íng luång hµng ho¸ vµ dÞch vô tõ ng−êi s¶n xuÊt ®Õn ng−êi tiªu dïng. §Æc tr−ng cña Marketing cæ ®iÓn lµ ho¹t ®éng Marketing chØ diÔn ra trªn thÞ tr−êng trong kh©u l−u th«ng.
Ho¹t ®éng ®Çu tiªn lµ lµm thÞ tr−êng sau ®ã lµ tæ chøc c¸c kªnh ph©n phèi; c¸c chñ tr−¬ng vµ biÖn ph¸p ®Òu nh»m môc tiªu lµ b¸n ®−îc hµng ho¸, t¨ng ®−îc doanh sè vµ lîi nhuËn. §Þnh nghÜa hiÖn ®¹i vÒ Marketing Tõ nh÷ng n¨m 50 cña thÕ kû 20, kinh tÕ vµ khoa häc kü thuËt ph¸t triÓn nhanh, c¹nh tranh trªn thÞ tr−êng gay g¾t, gi¸ c¶ biÕn ®éng m¹nh, rñi ro trong kinh doanh nhiÒu, khñng ho¶ng kinh tÕ liªn tiÕp diÔn ra buéc c¸c nhµ kinh doanh ph¶i cã nh÷ng biÖn ph¸p míi øng xö víi thÞ tr−êng. ChÝnh v× vËy Marketing hiÖn ®¹i ra ®êi. Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Marketing Nông nghiệp …………………4 Marketing n«ng nghiÖp 5 Marketing hiÖn ®¹i cã ®Æc tr−ng c¬ b¶n lµ coi kh¸ch hµng lµ trung t©m, coi nhu cÇu cña ng−êi mua lµ quyÕt ®inh.
Marketing hiÖn ®¹i b¾t ®Çu tõ viÖc nghiªn cøu ph¸t hiÖn nhu cÇu vµ lµm mäi c¸ch ®Ó tho¶ mLn nhu cÇu ng−êi tiªu dïng, tõ ®ã nh»m ®¹t môc tiªu kinh doanh. KhÈu hiÖu cña Marketing hiÖn ®¹i lµ: “HLy b¸n c¸i thÞ tr−êng cÇn chø ®õng b¸n c¸i m×nh cã”. Víi sù xuÊt hiÖn cña Marketing hiÖn ®¹i Marketing ®−îc më réng ra nhiÒu lÜnh vùc cña ®êi sèng xL héi. Tõ quan niÖm ®ã, HiÖp héi Marketing cña Mü (American Marketing Association) kh¼ng ®Þnh: Marketing lµ sù dù ®o¸n, sù qu¶n lý, sù ®iÒu chØnh vµ sù tho¶ m#n nhu cÇu th«ng qua qu¸ tr×nh trao ®æi.
Vµ Marketing lµ nh÷ng ho¹t ®éng g¾n víi hµng ho¸, dÞch vô, c¸c tæ chøc, con ng−êi, n¬i chèn vµ t− t−ëng. Nh− vËy trong kinh doanh viÖc ®Çu tiªn lµ ph¶i dù ®o¸n ®−îc nhu cÇu th«ng qua nghiªn cøu ng−êi tiªu dïng trªn nhiÒu ph−¬ng diÖn, tõ ®ã cung øng nh÷ng s¶n phÈm, dÞch vô phï hîp víi sù mong ®îi cña ng−êi tiªu dïng. Bªn c¹nh ®ã ph¶i biÕt qu¶n lý ®iÒu chØnh nhu cÇu th«ng qua c¸c chñng lo¹i hµng ho¸ vµ dÞch vô, c¸c chÝnh s¸ch vµ ph−¬ng c¸ch cung øng lµm cho kh¸ch hµng tho¶ mLn vµ tho¶ mLn tèi ®a nhu cÇu cña m×nh vÒ hµng ho¸, dÞch vô, tæ chøc, con ng−êi, n¬i chèn vµ t− t−ëng. Tõ nh÷ng ®Æc tr−ng cña Marketing cæ ®iÓn vµ Marketing hiÖn ®¹i cã thÓ kh¸i qu¸t vÒ Marketing nh− sau: Marketing lµ chøc n¨ng qu¶n lý cña doanh nghiÖp vÒ tæ chøc toµn bé c¸c ho¹t ®éng vÒ kh¸ch hµng, tõ viÖc ph¸t hiÖn ra nhu cÇu vµ biÕn søc mua cña ng−êi tiªu dïng thµnh nhu cÇu thùc sù vÒ mét hµng ho¸ cô thÓ ®Õn viÖc ®−a hµng ho¸ ®Õn ng−êi tiªu dïng cuèi cïng nh»m lµm cho kh¸ch hµng tho¶ mLn khi tiªu dïng hµng ho¸ hay dÞch vô cña doanh nghiÖp, trªn c¬ së ®ã ®¶m b¶o cho doanh nghiÖp ®¹t ®−îc môc tiªu ®Ò ra.
Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Marketing Nông nghiệp …………………5 Marketing n«ng nghiÖp 6 II. Mét sè kh¸i niÖm c¬ b¶n §Ó hiÓu râ h¬n kh¸i niÖm Marketing, chóng ta xem xÐt mét sè kh¸i niÖm liªn quan. Theo Philip Kotler, ®ã lµ c¸c kh¸i niÖm: nhu cÇu; mong muèn; yªu cÇu; hµng ho¸; trao ®æi; giao dÞch; thÞ tr−êng. Nhu cÇu (Needs) Nhu cÇu lµ c¶m gi¸c thiÕu hôt mét c¸i g× ®ã mµ con ng−êi c¶m nhËn ®−îc.
Nhu cÇu cña con ng−êi lµ mét tËp hîp ®a d¹ng vµ phøc t¹p, tõ nh÷ng nhu cÇu cã tÝnh chÊt b¶n n¨ng sinh tån nh− ¨n, uèng, mÆc, ë, an toµn… ®Õn nh÷ng nhu cÇu vÒ t×nh c¶m, tri thøc, t«n träng, tù thÓ hiÖn m×nh. Nh÷ng nhu cÇu ®ã g¾n liÒn víi b¶n tÝnh con ng−êi, g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn cña xL héi mµ mçi con ng−êi sèng trong ®ã. VÒ b¶n chÊt nhu cÇu lµ mét kh¸i niÖm t©m – sinh lý. T×m c¸ch tho¶ mLn nhu cÇu lu«n lµ ý chÝ cña con ng−êi thuéc c¸c thêi ®¹i kh¸c nhau, ®Æc biÖt trong nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸.
Mong muèn (Wants) Mong muèn chÝnh lµ c¸c nhu cÇu cña con ng−êi ®−îc chuyÓn ho¸ thµnh c¸c “nhu cÇu cô thÓ”. Trong nh÷ng m«i tr−êng v¨n ho¸ kh¸c nhau, víi kinh nghiÖm sèng c¸ nh©n kh¸c nhau, mét nhu cÇu gièng nhau cã thÓ ®−îc biÓu hiÖn thµnh c¸c nhu cÇu cô thÓ kh¸c nhau.