Giáo Trình Mạng Máy Tính Dành Cho Nghề Quản Trị Mạng Máy Tính Trình Độ Trung Cấp

Giáo trình nghiên cứu mạng máy tính nghề quản trị mạng máy tính trình độ trung cấp, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên kinh tế.

• Người hướng dẫn: Ths. Phạm Đắc Hậu
• Trường học: Trường Trung cấp nghề Quang Trung
• Chuyên ngành: Quản trị mạng máy tính
• Đề tài: Giáo trình mạng máy tính nghề quản trị mạng máy tính trình độ trung cấp
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. BÀI 1 - TỔNG QUAN VỀ CÔNG NGHỆ MẠNG MÁY TÍNH
• 1.1. Lịch sử mạng máy tính
• 1.2. Giới thiệu mạng máy tính
• 1.3. Đặc trưng cơ bản của mạng máy tính
• 1.4. Phân loại mạng máy tính
• 2. BÀI 2 – MÔ HÌNH OSI
• 2.1. Mô hình tham khảo OSI
• 2.2. Các giao thức trong mô hình OSI
• 2.3. Các chức năng chủ yếu của các tầng của mô hình OSI
• 2.4. Cách thức liên lạc giữa hai máy tính (ARP)
• 3. BÀI 3 – KỸ THUẬT MẠNG CỤC BỘ
• 3.1. Cơ bản về truyền thông
• 3.2. Môi trường truyền
• 3.3. Thiết bị mạng
• 3.4. Kỹ thuật mạng Ethernet
• 4. BÀI 4 – BỘ GIAO THỨC TCP/IP
• 4.1. Giới thiệu TCP/IP
• 4.2. Mô hình TCP/IP
• 4.3. Địa chỉ IPv4 và Subnet Mask
• 4.4. Phân chia mạng con
• 5. BÀI 5 – HỆ ĐIỀU HÀNH MẠNG
• 5.1. Cài đặt hệ điều hành mạng. Quản lý tài khoản người dùng
• 6. BÀI 6 – CÔNG NGHỆ WLAN VÀ ADSL
• 6.1. Công nghệ WLAN
• 6.2. Thiết lập kết nối mạng Wlan
• 6.3. Công nghệ ADSL. Cấu hình Router ADSL và WLAN
• PHỤ LỤC HÌNH ẢNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình mạng máy tính nghề quản trị mạng máy tính

Giáo trình mạng máy tính nghề quản trị mạng máy tính trình độ trung cấp là tài liệu quan trọng trong việc đào tạo sinh viên ngành Công nghệ thông tin. Tài liệu này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn giúp sinh viên nắm vững các kỹ năng thực hành cần thiết. Nội dung giáo trình được biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với chương trình khung đào tạo của nhà trường.

1.1. Mục tiêu của giáo trình mạng máy tính

Giáo trình nhằm trang bị cho sinh viên kiến thức cơ bản về quản trị mạng máy tính, từ lý thuyết đến thực hành. Sinh viên sẽ hiểu rõ về các loại mạng, cấu hình mạng và các vấn đề bảo mật trong mạng.

1.2. Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình này được thiết kế cho sinh viên trình độ trung cấp, những người muốn theo đuổi sự nghiệp trong lĩnh vực công nghệ thông tin và quản trị mạng.

II. Những thách thức trong quản trị mạng máy tính hiện nay

Quản trị mạng máy tính đối mặt với nhiều thách thức, từ việc bảo mật thông tin đến việc duy trì hiệu suất mạng. Các vấn đề như tấn công mạng, virus và phần mềm độc hại ngày càng trở nên phổ biến. Điều này đòi hỏi các chuyên gia quản trị mạng phải luôn cập nhật kiến thức và kỹ năng mới.

2.1. Vấn đề bảo mật trong mạng máy tính

Bảo mật mạng là một trong những thách thức lớn nhất. Các cuộc tấn công mạng có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho tổ chức, vì vậy việc áp dụng các biện pháp bảo mật là rất cần thiết.

2.2. Quản lý hiệu suất mạng

Đảm bảo hiệu suất mạng ổn định là một nhiệm vụ quan trọng. Các yếu tố như băng thông, độ trễ và độ tin cậy cần được theo dõi và tối ưu hóa thường xuyên.

III. Phương pháp giảng dạy hiệu quả trong giáo trình mạng máy tính

Để đạt được hiệu quả cao trong việc giảng dạy, giáo trình mạng máy tính cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại. Việc kết hợp lý thuyết và thực hành sẽ giúp sinh viên nắm vững kiến thức hơn.

3.1. Học tập qua dự án thực tế

Sinh viên có thể tham gia vào các dự án thực tế để áp dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Điều này giúp họ hiểu rõ hơn về cấu hình mạng và quản lý mạng.

3.2. Sử dụng công nghệ trong giảng dạy

Việc sử dụng các công cụ công nghệ như mô phỏng mạng và phần mềm quản lý mạng sẽ giúp sinh viên có cái nhìn trực quan hơn về các khái niệm trong quản trị mạng máy tính.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình mạng máy tính

Giáo trình mạng máy tính không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Sinh viên có thể áp dụng kiến thức vào các công việc thực tế trong ngành công nghệ thông tin.

4.1. Cấu hình và quản lý mạng doanh nghiệp

Sinh viên sẽ học cách cấu hình và quản lý mạng cho các doanh nghiệp, từ việc thiết lập mạng LAN đến việc triển khai các giải pháp bảo mật mạng.

4.2. Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề

Giáo trình giúp sinh viên phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề trong quản trị mạng, từ việc xử lý sự cố đến tối ưu hóa hiệu suất mạng.

V. Kết luận về giáo trình mạng máy tính nghề quản trị mạng máy tính

Giáo trình mạng máy tính nghề quản trị mạng máy tính trình độ trung cấp là một tài liệu quý giá cho sinh viên. Nó không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn giúp sinh viên phát triển kỹ năng thực hành cần thiết cho sự nghiệp trong ngành công nghệ thông tin.

5.1. Tương lai của giáo trình mạng máy tính

Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, giáo trình mạng máy tính cần được cập nhật thường xuyên để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

5.2. Khuyến nghị cho sinh viên

Sinh viên nên chủ động tìm hiểu và thực hành các kiến thức trong giáo trình để chuẩn bị tốt cho sự nghiệp trong lĩnh vực quản trị mạng máy tính.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Mô đun: Mạng máy tính (Mã mô đun: MĐ10) là tài liệu đào tạo nội bộ do Khoa Công nghệ Thông tin, Trường Trung cấp nghề Quang Trung biên soạn, ban hành theo Quyết định số 342/QĐ-QT ngày 28 tháng 10 năm 2021. Giáo trình do tác giả Trần Bảo Xuyên làm chủ biên, với sự tham gia cố vấn chuyên môn của Thạc sĩ Phạm Đắc Hậu. Tài liệu được thiết kế làm học liệu chính cho chuyên ngành Quản trị mạng máy tính và ngành Công nghệ thông tin nói chung ở trình độ Trung cấp nghề.

Về mục tiêu học tập (learning outcomes), giáo trình trang bị cho người học hệ thống kiến thức từ tổng quan đến chi tiết về hạ tầng mạng máy tính:

• Trình bày lịch sử hình thành, đặc trưng cơ bản và các mô hình thiết kế mạng thông dụng (LAN, MAN, WAN, GAN; Bus, Star, Ring; Peer-to-Peer, Client-Server).
• Phân tích cấu trúc phân tầng và nguyên lý hoạt động của mô hình tham chiếu OSI 7 tầng cùng bộ giao thức TCP/IP 4 tầng.
• Nhận diện các môi trường truyền dẫn (cáp đồng trục, cáp xoắn đôi UTP/STP, cáp quang) và thiết bị mạng (NIC, Repeater, Hub, Bridge, Switch, Router, Gateway, Patch Panel).
• Thực hiện kỹ năng bấm cáp mạng theo chuẩn TIA/EIA 568A, 568B; tính toán phân chia địa chỉ IPv4 theo phương pháp chia mạng con cố định (FLSM) và độ dài subnet biến đổi (VLSM).
• Triển khai cài đặt hệ điều hành mạng (Windows 10), quản trị người dùng thông qua tập tin SAM, quản lý chứng chỉ CA và thiết lập cấu hình mạng không dây (WLAN), mạng ADSL.

Cấu trúc tài liệu gồm 6 bài học theo nguyên tắc tích hợp lý thuyết và hướng dẫn thực hành kỹ thuật, phục vụ việc chuẩn hóa khung chương trình đào tạo của cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được phân bổ thành 6 bài học có tính logic và phát triển liên tục:

flowchart TD
    B1["Bài 1: Tổng quan về công nghệ mạng máy tính"] --> B2["Bài 2: Mô hình OSI (7 tầng & giao thức)"]
    B2 --> B3["Bài 3: Kỹ thuật mạng cục bộ (Cáp, thiết bị, chuẩn Ethernet)"]
    B3 --> B4["Bài 4: Bộ giao thức TCP/IP (IPv4, FLSM, VLSM)"]
    B4 --> B5["Bài 5: Hệ điều hành mạng (Windows, SAM, CA)"]
    B4 --> B6["Bài 6: Công nghệ WLAN và ADSL"]

• Bài 1 - Tổng quan về công nghệ mạng máy tính (MĐ10 - 01): Khái quát 4 giai đoạn lịch sử phát triển mạng (từ kết nối trực tiếp với Mainframe, sử dụng Concentrator, Bộ tiền xử lý Front-end Processor đến mạng truyền tin hoàn chỉnh); định nghĩa mạng máy tính; các dịch vụ mạng tiêu biểu (Email, FTP, Web, chia sẻ file, in ấn); phân loại mạng theo phương thức liên kết (Point-to-Point, Point-to-Multipoint), phạm vi địa lý (LAN, MAN, GAN, WAN), cấu trúc vật lý (Bus, Ring, Star) và mô hình chức năng (Peer-to-Peer, Client-Server).
• Bài 2 - Mô hình OSI (MĐ10 - 02): Phân tích mô hình tham chiếu 7 tầng của ISO (Physical, Data Link, Network, Transport, Session, Presentation, Application); quy trình đóng gói và giải mã dữ liệu; các giao thức truyền thông như NetBEUI, IPX/SPX, TCP, UDP, FTP, TFTP, HTTP, SMTP, DNS, RIP, ICMP; cơ chế phân giải địa chỉ MAC qua giao thức ARP trong cùng phân đoạn mạng (Same Segment) và khác phân đoạn mạng (Different Segment) qua Default Gateway.
• Bài 3 - Kỹ thuật mạng cục bộ (MĐ10 - 03): Cơ sở truyền thông số liệu gồm các thông số đo lường hiệu năng: Băng thông (Bandwidth), Độ trễ (Latency/RTT), Thông lượng (Throughput); các phương thức truyền Unicast, Multicast, Broadcast; cấu tạo các loại cáp (cáp đồng trục Thin/Thick Ethernet với mã RG-58, RG-59, RG-62; cáp xoắn đôi UTP/STP CAT5; cáp quang gồm Core, Cladding, Coating); chức năng các thiết bị mạng; hướng dẫn kỹ thuật bấm cáp thẳng, cáp chéo theo chuẩn TIA 568A/568B và quy trình thi công hệ thống cáp ngang (Floor Distributor - FD, Consolidation Point - CP, Work Area - WA).
• Bài 4 - Bộ giao thức TCP/IP (MĐ10 - 04): Cấu trúc 4 tầng của TCP/IP (Network Access, Internet, Transport, Application); định dạng địa chỉ IPv4 (32-bit gồm NetID và HostID); phân lớp địa chỉ Class A (1-126), Class B (128-191), Class C (192-223), Class D (Multicast), Class E (Dự phòng); các dải địa chỉ dùng riêng (Private IP) và địa chỉ đặc biệt (Loopback 127.0.0.1, Local Broadcast, Directed Broadcast); thuật toán chia mạng con bằng phép toán logic AND, kỹ thuật chia mạng cố định FLSM và kỹ thuật chia mặt nạ độ dài biến đổi VLSM.
• Bài 5 - Hệ điều hành mạng (MĐ10 - 05): Hướng dẫn cài đặt hệ điều hành Windows 10, cấu hình phân vùng đĩa bằng MiniTool Partition Wizard hoặc AOMEI Partition Assistant; cấu trúc quản trị người dùng trên tập tin SAM (Security Accounts Manager); tạo tài khoản User/Group bằng giao diện đồ họa và giao diện dòng lệnh; xử lý khôi phục mật khẩu tài khoản; thiết lập thuộc tính bảo mật mã hóa tệp nâng cao (EFS) và quản lý chứng chỉ điện tử qua công cụ Microsoft Management Console (MMC) Certificate Snap-in (Import/Export CA, Private Key).
• Bài 6 - Công nghệ WLAN và ADSL (MĐ10 - 06): Nguyên lý mạng không dây chuẩn IEEE 802.11, các chế độ Ad-hoc mode, Infrastructure mode, cấu trúc vùng dịch vụ BSA (Basic Service Area) và ESA (Extended Service Area); công nghệ đường truyền bất đối xứng ADSL, vai trò của tế bào ATM và các thành phần từ phía ISP; quy trình cấu hình bộ định tuyến ADSL Router và Wireless Router.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống lý thuyết mạng dựa trên các nền tảng kỹ thuật tiêu chuẩn:

• Mô hình kiến trúc phân tầng: Đối chiếu chi tiết giữa mô hình tham chiếu 7 tầng OSI và mô hình thực thi 4 tầng TCP/IP.
• Nguyên lý đóng gói và chuyển vận dữ liệu: Quy trình xử lý dữ liệu qua các tầng, cấu trúc Header/Trailer, cơ chế bắt tay và phân giải địa chỉ logic sang địa chỉ vật lý (IP sang MAC qua giao thức ARP).
• Toán học nhị phân và phân chia không gian địa chỉ: Áp dụng hệ số nhị phân 32-bit, quy tắc mượn bit từ HostID sang NetID và thực hiện phép toán AND logic trên Subnet Mask để xác định Network Address, Usable Host Range và Broadcast Address.

Kỹ năng phát triển

Tài liệu rèn luyện cho người học các năng lực kỹ thuật và kỹ năng phân tích cụ thể:

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical Skills): Bấm đầu nối RJ-45 cho cáp mạng UTP theo chuẩn TIA 568A và 568B; đo kiểm thông mạch cáp thẳng và cáp chéo; triển khai đi dây cáp mạng ngang theo tiêu chuẩn phòng máy; cấu hình thông số TCP/IP tĩnh và động trên máy trạm; thao tác quản trị tài khoản người dùng và quản lý chứng chỉ CA trên hệ điều hành Windows.
• Kỹ năng phân tích và tính toán (Analytical Skills): Phân tích lưu lượng và yêu cầu mở rộng mạng để lựa chọn mô hình Topology phù hợp; tính toán chính xác việc cấp phát địa chỉ IP cho các phòng ban nhằm chống lãng phí không gian địa chỉ dựa trên kỹ thuật VLSM; phân biệt cơ chế truyền tin Unicast, Multicast, Broadcast.
• Năng lực vận hành thực tế (Practical Competencies): Phát hiện và khắc phục các sự cố phần cứng đường truyền (đứt cáp, suy hao tín hiệu vượt mức 100m, hỏng cổng kết nối trên Switch/Patch Panel); xử lý các vấn đề truy cập tài nguyên mạng và khôi phục tài khoản hệ thống khi bị mất mật khẩu qua tập tin SAM.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình Mạng máy tính áp dụng phương pháp sư phạm tích hợp lý thuyết với thực hành nghề nghiệp (Competency-Based Training). Nội dung mỗi bài học đi từ việc làm rõ bản chất lý thuyết, mô tả thiết bị đến các bước chỉ dẫn thao tác thực tế.

flowchart LR
    A["Lý thuyết nền tảng"] --> B["Sơ đồ hóa & Mô phỏng (Visio)"]
    B --> C["Kịch bản bài tập thực tế (Scenario)"]
    C --> D["Thao tác kỹ thuật & Đánh giá"]

• Hệ thống bài tập kịch bản (Scenarios): Giáo trình đưa ra các kịch bản sát với môi trường doanh nghiệp. Ví dụ: Bài tập chia mạng lớp C cho Công ty ABC với 6 phòng ban yêu cầu cách ly luồng dữ liệu; hoặc kịch bản chia mạng VLSM cho 4 mạng con (Net 1: 120 host, Net 2: 55 host, Net 3: 30 host, Net 4: 20 host) với tổng dung lượng 225 host, yêu cầu học viên lập bảng dự kiến chi tiết về Network ID, Subnet Mask, Start IP, End IP và Broadcast IP.
• Bài tập thiết kế sơ đồ: Yêu cầu học viên sử dụng phần mềm chuyên dụng Microsoft Office Visio để vẽ lại các sơ đồ kiến trúc mạng logic và vật lý được giao trong phần bài tập cuối Bài 1.
• Hướng dẫn thực hành thao tác: Cung cấp quy trình từng bước có kèm ảnh chụp màn hình minh họa (hơn 45 hình ảnh ở Bài 5 mô tả chi tiết từ bước phân vùng đĩa, thao tác lệnh tạo User/Group, sử dụng công cụ bẻ khóa/khôi phục mật khẩu SAM, đến quá trình Export/Import chứng chỉ cá nhân).
• Phương pháp đánh giá: Cuối mỗi bài học đều có bộ câu hỏi ôn tập tự luận (từ 5 đến 16 câu hỏi chuyên sâu) kiểm tra toàn diện khả năng ghi nhớ lý thuyết, giải thích thuật toán phân giải gói tin (ARP, ICMP, Routing) và năng lực giải quyết các bài toán phân chia địa chỉ mạng con.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cập nhật hệ điều hành và công cụ quản trị: Thay vì các hệ điều hành cũ, phần thực hành hệ điều hành mạng (Bài 5) được chuẩn hóa trực tiếp trên nền tảng Windows 10, tích hợp hướng dẫn sử dụng các phần mềm quản lý ổ đĩa như MiniTool Partition Wizard, AOMEI Partition Assistant và bộ công cụ xử lý tệp tin bảo mật hệ thống SAM.
• Tích hợp công nghệ mạng diện rộng và không dây phổ biến: Nội dung Bài 6 tập trung làm rõ hai công nghệ truy cập dữ liệu: WLAN (chuẩn IEEE 802.11) và công nghệ đường truyền bất đối xứng ADSL, kết nối với cấu trúc mạng tế bào ATM của các nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP).
• Gắn kết thực tiễn thi công hạ tầng mạng: Bài 3 dành một phần riêng mô tả quy chuẩn thi công hệ thống cáp ngang (Horizontal Cabling) theo chuẩn công nghiệp: giới hạn chiều dài 90m từ tủ phối cáp tầng (Floor Distributor - FD) đến ổ cắm khu vực làm việc (Work Area - WA), kỹ thuật bó cáp từ 6-12 sợi, ghi nhãn 2 đầu cáp và an toàn thi công cáp trục đứng.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Học viên và sinh viên: Tài liệu được biên soạn phục vụ đối tượng người học trình độ Trung cấp nghề chuyên ngành Quản trị mạng máy tính và ngành Công nghệ thông tin. Giáo trình cũng có thể làm tài liệu nhập môn phù hợp cho sinh viên Cao đẳng, Đại học các ngành Kỹ thuật phần mềm, Hệ thống thông tin muốn củng cố kiến thức mạng cơ bản.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần Tin học đại cương hoặc Tin học văn phòng, nắm vững kiến thức cơ bản về phần cứng máy tính và thao tác sử dụng hệ điều hành Windows trước khi tiếp cận học phần này.
• Giảng viên và kỹ thuật viên: Giảng viên có thể sử dụng hệ thống câu hỏi, sơ đồ Visio và các bài toán phân chia mạng con trong tài liệu để thiết kế đề thi, giáo án giảng dạy lý thuyết và bài thực hành xưởng. Đồng thời, kỹ thuật viên quản trị hệ thống tại các doanh nghiệp nhỏ có thể dùng giáo trình làm tài liệu tra cứu các bảng mã cáp, cấu trúc phân vùng mạng và quy trình xử lý tài khoản cục bộ.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này được ban hành chính thức cho chương trình đào tạo nào?
Tài liệu được ban hành theo Quyết định số 342/QĐ-QT ngày 28/10/2021 của Trường Trung cấp nghề Quang Trung, phục vụ đào tạo mô đun Mạng máy tính thuộc nghề Quản trị mạng máy tính ở trình độ Trung cấp.

2. Người học cần đáp ứng những kiến thức nền tảng nào trước khi bắt đầu mô đun này?
Người học cần có kiến thức cơ bản về kiến trúc phần cứng máy tính cá nhân, kỹ năng thao tác cơ bản trên hệ điều hành Windows và hiểu biết về hệ số đếm nhị phân (hệ cơ số 2) để tính toán địa chỉ IP.

3. Phần tính toán địa chỉ IP trong giáo trình gồm những phương pháp nào?
Giáo trình cung cấp chi tiết 2 phương pháp: Phương pháp chia mạng con có chiều dài cố định (FLSM) trên lớp C và phương pháp chia mạng con có độ dài mặt nạ thay đổi (VLSM) nhằm tối ưu hóa việc phân bổ địa chỉ IP theo số lượng host thực tế.

4. Nội dung thực hành về hệ điều hành mạng trong giáo trình hướng dẫn những kỹ năng cụ thể nào?
Giáo trình hướng dẫn phân chia ổ đĩa, cài đặt Windows 10, quản lý tài khoản người dùng/nhóm qua giao diện và dòng lệnh, xử lý khôi phục mật khẩu trên tập tin SAM, mã hóa dữ liệu EFS và quản lý chứng chỉ số Certificate Snap-in (CA).

5. Giáo trình có tài liệu hỗ trợ trực quan nào đi kèm không?
Tài liệu tích hợp phần Phụ lục hình ảnh chi tiết từ Bài 1 đến Bài 6, minh họa các mô hình mạng, hình thái cáp kết nối, các bảng hướng dẫn chia IP và toàn bộ các bước chụp màn hình thao tác cấu hình hệ thống thực tế.

---

Kết luận

Giáo trình Mô đun: Mạng máy tính (Trường Trung cấp nghề Quang Trung, 2021) cung cấp hệ thống kiến thức nền tảng về hạ tầng mạng, từ mô hình lý thuyết OSI/TCP/IP đến kỹ năng cấu hình phần cứng, tính toán địa chỉ mạng và quản trị hệ thống trên máy trạm.

Để tiếp thu kiến thức một cách khoa học, lộ trình học tập được khuyến nghị triển khai theo trình tự: nắm vững các khái niệm và mô hình lý thuyết (Bài 1, 2) $\rightarrow$ thực hành đo nối, thi công phần cứng mạng LAN (Bài 3) $\rightarrow$ rèn luyện kỹ năng tính toán phân bổ địa chỉ IP/VLSM (Bài 4) $\rightarrow$ hoàn thiện thao tác cấu hình hệ điều hành mạng và thiết bị không dây (Bài 5, 6). Người học có thể kết hợp giáo trình này cùng các phần mềm bổ trợ như Microsoft Office Visio (vẽ sơ đồ mạng) và các công cụ quản lý phân vùng để phục vụ cho các bài tập thực hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN GÒ VẤP TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ QUANG TRUNG -----  ----- GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: MẠNG MÁY TÍNH NGHỀ: QUẢN TRỊ MẠNG MÁY TÍNH TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Lưu hành nội bộ) (Ban hành theo Quyết định số:342/QĐ-QT ngày 28 tháng 10 năm 2021 của Trường Trung cấp nghề Quang Trung) Tp.HCM, năm 2021 Khoa Công nghệ thông tin – TCN Quang Trung Trang 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN: Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Việc tổ chức biên soạn giáo trình Mạng máy tính nhằm phục vụ cho công tác đào tạo ngành Công nghệ thông tin của Trường Trung cấp nghề Quang Trung nói chung và chuyên ngành Quản trị mạng máy tính của khoa Công nghệ thông tin (CNTT). Giáo trình là sự cố gắng lớn của tập thể giáo viên khoa CNTT nhằm từng bước thống nhất nội dung dạy và học môn Mạng máy tính.

Nội dung của giáo trình được xây dựng nhằm cung cấp kiến thức chuyên ngành về mạng máy tính. Giáo trình được biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, bổ sung nhiều kiến thức và kỹ năng mới phù hợp với ngành nghề đào tạo mà không trái với chương trình khung đào tạo của nhà trường. Tuy nhóm tác giả đã có nhiều cố gắng khi biên soạn, nhưng giáo trình không tránh khỏi những khiếm khuyết. Rất mong nhận được sự góp ý của bạn đọc.

Hồ Chí Minh, 2021 Tham gia biên soạn Khoa Công Nghệ Thông Tin Trường Trung cấp nghề Quang Trung Địa Chỉ: 689 Quang Trung, Phường 8, quận Gò Vấp, Tp.Hồ Chí Minh Tel: [phone] Chủ biên: Trần Bảo Xuyên Mọi góp ý liên hệ: Ths. Phạm Đắc Hậu – Trưởng Khoa Công Nghệ Thông Tin Mobible: 0772 039 527 Email: [e-mail] – [e-mail] MỤC LỤC BÀI 1 - TỔNG QUAN VỀ CÔNG NGHỆ MẠNG MÁY TÍNH. Lịch sử mạng máy tính.

Giới thiệu mạng máy tính. Đặc trưng cơ bản của mạng máy tính. Phân loại mạng máy tính. 5 BÀI 2 – MÔ HÌNH OSI.

Mô hình tham khảo OSI. Các giao thức trong mô hình OSI. Các chức năng chủ yếu của các tầng của mô hình OSI. Cách thức liên lạc giữa hai máy tính (ARP).

15 BÀI 3 – KỸ THUẬT MẠNG CỤC BỘ. Cơ bản về truyền thông. Môi trường truyền. Thiết bị mạng.

Kỹ thuật mạng Ethernet. 25 BÀI 4 – BỘ GIAO THỨC TCP/IP. Giới thiệu TCP/IP. Mô hình TCP/IP.

Địa chỉ IPv4 và Subnet Mask. Phân chia mạng con. 33 BÀI 5 – HỆ ĐIỀU HÀNH MẠNG. Cài đặt hệ điều hành mạng.

Quản lý tài khoản người dùng. 53 BÀI 6 – CÔNG NGHỆ WLAN VÀ ADSL. Công nghệ WLAN. Thiết lập kết nối mạng Wlan.

Công nghệ ADSL. Cấu hình Router ADSL và WLAN. 82 PHỤ LỤC HÌNH ẢNH BÀI 1 - TỔNG QUAN VỀ CÔNG NGHỆ MẠNG MÁY TÍNH Hình 1- 1 Thiết bị đầu cuối nối trực tiếp với các máy tính trung tâm. 1 Hình 1- 2 Sử dụng các thiết bị tập trung.

2 Hình 1- 3 Sử dụng bộ tiền xử lý. 2 Hình 1- 4 Mạng máy tính. 2 Hình 1- 5 Mô hình Point to Point. 5 Hình 1- 6 Mô hình Point to Multipoint.

5 Hình 1- 7 Bus Topology. 6 Hình 1- 8 Ring Topology. 6 Hình 1- 9 Star Topology. 6 Hình 1- 10 Mạng peer-to-peer.

7 Hình 1- 11 Mạng client-server. 8 BÀI 2 – MÔ HÌNH OSI Hình 2- 1 Mô hình OSI. 10 Hình 2- 2 Mô hình RIP. 13 Hình 2- 3 - Hai host cùng Segment.

15 Hình 2- 4 - Hai host khác Segment. 16 BÀI 3 – KỸ THUẬT MẠNG CỤC BỘ Hình 3- 1 - Cáp đồng trục. 21 Hình 3- 2 Thin Ethernet. 21 Hình 3- 3 Đầu kết nối BNC.

21 Hình 3- 4 Cáp UTP đầu RJ45. 22 Hình 3- 6 Card mạng. 26 Hình 3- 10 Jack cắm RJ-45. 26 Hình 3- 11 Hệ thống cáp ngang.

26 Hình 3- 12 Khoảng cách cáp tối đa. 27 BÀI 4 – BỘ GIAO THỨC TCP/IP Hình 4- 1 Địa chỉ IPv4. 32 BÀI 5 – HỆ ĐIỀU HÀNH MẠNG Hình 5- 1 User account. 47 Hình 5- 3 Partition wizards.

49 Hình 5- 4 Create partition. 49 Hình 5- 5 Set active partition. 50 Hình 5- 6 Create partition E. 50 Hình 5- 7 Create partition F.

51 Hình 5- 8 AOMEI partition assistant. 51 Hình 5- 9 Chọn nơi cài đặt. 52 Hình 5- 10 Tạo tài khoản người dùng. 52 Hình 5- 11 Cài đặt thành công Windows 10.

52 Hình 5- 12 File SAM lưu trữ thông tin user. 53 Hình 5- 13 Tạo user. 55 Hình 5- 14 Tạo Group. 56 Hình 5- 15 Add group.

56 Hình 5- 16 Tạo user bằng dòng lệnh. 57 Hình 5- 17 User quên mật khẩu. 57 Hình 5- 18 Tool reset mật khẩu. 57 Hình 5- 19 Tìm thông tin file SAM.

58 Hình 5- 20 Nơi lưu trữ file SAM. 58 Hình 5- 21 Chọn user cần reset mật khẩu. 58 Hình 5- 22 Chọn khôi phục mật khẩu user. 58 Hình 5- 23 Khôi phục thành công.

59 Hình 5- 24 User đăng nhập thành công. 59 Hình 5- 25 Tổ chức dữ liệu. 59 Hình 5- 26 Nội dung dữ liệu. 59 Hình 5- 27 Advanced Attributes.

60 Hình 5- 28 Confirm Attributes Changes. 60 Hình 5- 29 Console root. 61 Hình 5- 30 Cerfiticates snap-in. 61 Hình 5- 31 Add CA thành công.

61 Hình 5- 32 Export CA. 62 Hình 5- 33 Export private key. 62 Hình 5- 34 Đặt mật khẩu. 62 Hình 5- 35 Chọn nơi lưu CA.

63 Hình 5- 36 Export CA thành công. 63 Hình 5- 37 Xóa CA trong hệ thống. 63 Hình 5- 38 Logon tài khoản administrator. 64 Hình 5- 39 Access is denied.

64 Hình 5- 40 Import CA. 64 Hình 5- 41 Chọn file cần import. 65 Hình 5- 42 Điền mật khẩu. 65 Hình 5- 43 Chọn nơi lưu CA.

65 Hình 5- 44 Import thành công. 65 Hình 5- 45 Truy cập dữ liệu thành công. 66 BÀI 6 – CÔNG NGHỆ WLAN VÀ ADSL Hình 6- 1 - Quá trình liên kết Client không dây. 72 Hình 6- 2 Vận hành của 802.

72 Hình 6- 3 Ad hoc mode. 73 Hình 6- 4 Infrastructure mode. 73 Hình 6- 5 Mô hình BSA. 74 Hình 6- 6 Mô hình ESA.

75 Hình 6- 7 Modem ADSL. 78 Hình 6- 8 Thành phần của ADSL từ phía ISP. 79 Hình 6- 11 Quá trình kết nối mạng. 80 Hình 6- 12 Vai trò của ATM.

80 Hình 6- 13 Cấu trúc của ADSL. 81 Hình 6- 14 ADSL trên thực tế. 81 Hình 6- 15 Tốc độ mạng. 82 Giáo trình Mạng máy tính BÀI 1 - TỔNG QUAN VỀ CÔNG NGHỆ MẠNG MÁY TÍNH Mã bài: MĐ10 - 01 ❖ Giới thiệu: - Bài này trình bày các kiến thức tổng quan về công nghệ mạng máy tính.

Bài này được trình bày thành các mục và sắp xếp như sau: 1. Lịch sử mạng máy tính. Giới thiệu mạng máy tính. Đặc trưng cơ bản của mạng máy tính.

Phân loại mạng máy tính. ❖ Mục tiêu: - Trình bày được sự hình thành và phát triển của mạng máy tính; - Mô tả được các đặc trưng cơ bản của mạng máy tính; - Phân loại và xác định đuợc các kiểu thiết kế mạng máy tính thông dụng. ❖ Nội dung chính: 1. Lịch sử mạng máy tính - Giai đoạn các thiết bị đầu cuối nối trực tiếp với các máy tính trung tâm: Trước kia, máy tính rất đắc so với đường truyền, vì vậy để tận dụng công suất của máy và tạo thuận lợi cho quá trình khai thác dữ liệu, người ta nối trực tiếp các thiết bị đầu cuối (terminals) vào máy tính trung tâm mainframe).

Do các máy tính trung tâm với công suất xử lý và tính toán mạnh, người sử dụng không phải đi tới những máy tính trung tâm ở xa để thực hiện công việc mà có thể sử dụng máy tính ngay tại nơi làm việc để lấy những thông tin cần thiết từ máy tính trung tâm thông qua việc kết nối giữa máy tính làm việc với máy tính trung tâm. Hình 1- 1 Thiết bị đầu cuối nối trực tiếp với các máy tính trung tâm - Giai đoạn sử dụng các thiết bị tập trung: Việc ghép nối các thiết bị đấu cuối đến máy tính trung tâm sẽ trở nên tốn kém và không hợp lý khi số các thiết bị đầu cuối tăng lên. Do đó, để khắc phục nhược điểm trên người ta sử dụng các thiết bị tập trung concentrator), đó là các máy tính mini dùng để quản lý các thiết bị đầu cuối. Nhờ vậy việc quản lý truyền tin của máy tính trung tâm được giảm nhẹ.

Khoa Công nghệ thông tin – TCN Quang Trung Trang 1 Giáo trình Mạng máy tính Hình 1- 2 Sử dụng các thiết bị tập trung - Giai đoạn sử dụng bộ tiền xử lý: Trong giai đoạn này các tấm ghép nối quản lý đường truyền được thay thế bằng máy tính mini gọi là bộ tiền xử lý (processor frontal), như vậy máy tính trung tâm chỉ tập trung vào xử lý tin còn việc quản lý đường truyền sẽ do bộ tiền xử lý đảm nhiệm, bộ tiền xử lý được gắn chặt với máy tính trung tâm bởi ghép nối nhanh. Hình 1- 3 Sử dụng bộ tiền xử lý - Giai đoạn mạng máy tính: Ba giai đoạn đầu, hệ thống mạng có cấu trúc hình sao (các máy terminal nối với máy tính trung tâm) không cho phép chúng ta xây dựng những hệ thống mạng lớn do hạn chế của thiết bị mạng. Để làm điều này trong giai đoạn bốn, người ta trang bị thêm vào mạng truyền tin với các nhiệm vụ truyền tải các gói tin vào hệ thống. Hình 1- 4 Mạng máy tính Khoa Công nghệ thông tin – TCN Quang Trung Trang 2 Giáo trình Mạng máy tính Mạng truyền tin bao gồm các nút truyền tin (nút mạng) và các đường dây truyền tin nối các nút truyền tin lại với nhau.

Các nút truyền tin có nhiệm vụ quản lý việc truyền tin. Các thiết bị đầu cuối, thiết bị tập trung, bộ tiền xử lý và các máy tính được ghép nối vào các nút mạng. Cấu trúc này cho phép chúng ta xây dựng được những hệ thống mạng máy tính lớn, mạng máy tính toàn cầu.