Giáo Trình Mạng Máy Tính Nghề Quản Trị Mạng Máy Tính Trình Độ Cao Đẳng

Giáo trình mạng máy tính cho nghề quản trị mạng cao đẳng cung cấp kiến thức chuyên sâu và kỹ năng thực tiễn cần thiết cho sinh viên.

• Tác giả: Huỳnh Thị Mỹ Ngọc
• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề An Giang
• Chuyên ngành: Quản Trị Mạng Máy Tính
• Đề tài: Giáo Trình Mạng Máy Tính Nghề Quản Trị Mạng Máy Tính Trình Độ Cao Đẳng
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: An Giang

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ MẠNG
• 1.1. LỊCH SỬ MẠNG MÁY TÍNH
• 1.2. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ MẠNG
• 1.2.1. Định nghĩa mạng máy tính
• 1.2.2. Băng thông, Đơn vị đo lưu lượng
• 1.2.3. Phương tiện điều khiển truy cập (Media Access Control - MAC)
• 1.2.4. Internet, Intranet, Extranet, Ethernet
• 1.3. MỤC ĐÍCH SỬ DỤNG MẠNG
• 1.4. CÁC MÔ HÌNH MẠNG MÁY TÍNH
• 1.4.1. Peer-to-Peer
• 1.5. PHÂN LOẠI MẠNG MÁY TÍNH
• 1.5.1. Phân loại mạng theo khoảng cách địa lý
• 1.5.2. Phân loại mạng theo kỹ thuật chuyển mạch
• 1.5.3. Phân loại mạng theo kiến trúc mạng sử dụng
• 1.5.4. Phân loại mạng theo hệ điều hành mạng sử dụng
• 1.6. GIỚI THIỆU MỘT SỐ MÔ HÌNH MẠNG MÁY TÍNH HIỆN NAY
• 1.7. CÁC ỨNG DỤNG, DỊCH VỤ MẠNG VÀ CÁC CỔNG (PORT) THÔNG DỤNG
• 1.7.1. NAT, DNS, FTP, DHCP, WEB, MAIL, CHAT. ISP, IAP, ISP dùng riêng, ICP, OSP
• 1.7.2. Các port thông dụng
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG TIỆN TRUYỀN DẪN VÀ CÁC THIẾT BỊ MẠNG
• 2.1. MẠNG CÓ DÂY, KHÔNG DÂY VÀ CÁC CHUẨN. Mạng không dây
• 2.2. CÁC DỤNG CỤ VÀ THIẾT BỊ MẠNG
• 2.2.1. Các dụng cụ test mạng
• 2.2.2. Các thiết bị mạng. Các loại cáp mạng và cách bấm cáp mạng
• 3. CHƯƠNG 3: KIẾN TRÚC MẠNG
• 3.1. ĐỊNH NGHĨA KIẾN TRÚC MẠNG
• 3.2. CÁC KIỂU KIẾN TRÚC MẠNG CHÍNH
• 3.3. CÁC KIỂU KIẾN TRÚC MẠNG KẾT HỢP
• 4. CHƯƠNG 4: MÔ HÌNH OSI
• 4.1. CHỨC NĂNG CỦA CÁC TẦNG TRONG MÔ HÌNH OSI
• 4.2. QUÁ TRÌNH TRUYỀN VÀ NHẬN DỮ LIỆU
• 4.2.1. Quá trình đóng gói dữ liệu (tại máy gửi)
• 4.2.2. Quá trình truyền dữ liệu từ máy gửi đến máy nhận. Chi tiết quá trình xử lý tại máy nhận
• 5. CHƯƠNG 5: MÔ HÌNH TCP/IP
• 5.1. CHỨC NĂNG CỦA CÁC TẦNG TRONG MÔ HÌNH TCP/IP
• 5.2. Tổng quan về giao thức. Bộ giao thức
• 5.3. Địa chỉ các lớp mạng và cách chia mạng con Kiểm tra
• 6. CHƯƠNG 6: MỘT SỐ KIỂU KẾT NỐI MẠNG THÔNG DỤNG VÀ CÁC CHUẨN
• 6.1. KHẢO SÁT CÁC ĐỊNH CHUẨN ARCNET
• 6.2. TÌM HIỂU ĐỊNH CHUẨN ETHERNET
• 6.3. TÌM HIỂU ĐỊNH CHUẨN TOKEN RING
• 7. CHƯƠNG 7: CÁC PHƯƠNG PHÁP KHẮC PHỤC SỰ CỐ
• 7.1. PHƯƠNG PHÁP KHẮC PHỤC SỰ CỐ
• 7.2. CÁC SỰ CỐ MẠNG THƯỜNG GẶP
• 7.3. CÁCH KHẮC PHỤC SỰ CỐ
• 8. CHƯƠNG 8: HỆ ĐIỀU HÀNH MẠNG
• 8.1. CÀI ĐẶT HỆ CÁC HỆ ĐIỀU HÀNH MÁY TÍNH THÔNG DỤNG
• 8.2. CẤU HÌNH ĐỊA CHỈ IP TĨNH, IP ĐỘNG
• 8.3. KIỂM TRA IP BẰNG DÙNG LỆNH
• 8.4. QUẢN LÝ TÀI KHOẢN NGƯỜI DÙNG
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình mạng máy tính nghề quản trị mạng

Giáo trình mạng máy tính nghề quản trị mạng trình độ cao đẳng là tài liệu quan trọng cho sinh viên ngành Công nghệ Thông tin. Tài liệu này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn trang bị kỹ năng thực hành cần thiết cho việc quản lý và bảo trì hệ thống mạng. Nội dung giáo trình được biên soạn dựa trên các tiêu chuẩn hiện hành và nhu cầu thực tiễn của ngành nghề.

1.1. Mục tiêu của giáo trình mạng máy tính

Giáo trình nhằm giúp sinh viên hiểu rõ các khái niệm cơ bản về mạng máy tính, từ lịch sử hình thành đến các mô hình mạng hiện đại. Sinh viên sẽ nắm vững các kiến thức về thiết bị mạng và cách thức hoạt động của chúng.

1.2. Đối tượng sử dụng giáo trình mạng máy tính

Giáo trình này được thiết kế cho sinh viên cao đẳng ngành Công nghệ Thông tin, đặc biệt là những người theo học chuyên ngành quản trị mạng máy tính. Nó cũng có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các giảng viên và chuyên gia trong lĩnh vực này.

II. Những thách thức trong quản trị mạng máy tính hiện nay

Quản trị mạng máy tính đối mặt với nhiều thách thức, từ an ninh mạng đến việc duy trì hiệu suất hệ thống. Các vấn đề này đòi hỏi người quản trị phải có kiến thức vững vàng và kỹ năng giải quyết vấn đề hiệu quả. Việc hiểu rõ các thách thức này sẽ giúp sinh viên chuẩn bị tốt hơn cho sự nghiệp tương lai.

2.1. An ninh mạng và các mối đe dọa

An ninh mạng là một trong những thách thức lớn nhất mà các quản trị viên mạng phải đối mặt. Các mối đe dọa như virus, malware và tấn công DDoS ngày càng tinh vi, yêu cầu các biện pháp bảo vệ mạnh mẽ và cập nhật thường xuyên.

2.2. Quản lý hiệu suất hệ thống mạng

Đảm bảo hiệu suất tối ưu cho hệ thống mạng là một nhiệm vụ quan trọng. Các vấn đề như tắc nghẽn mạng, lỗi phần cứng và phần mềm có thể ảnh hưởng đến hiệu suất, do đó cần có các công cụ giám sát và phân tích hiệu quả.

III. Phương pháp quản lý mạng máy tính hiệu quả

Để quản lý mạng máy tính hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp và công cụ hiện đại. Việc sử dụng các phần mềm quản lý mạng giúp theo dõi và tối ưu hóa hiệu suất hệ thống. Các phương pháp này không chỉ giúp phát hiện sự cố mà còn hỗ trợ trong việc bảo trì và nâng cấp hệ thống.

3.1. Sử dụng phần mềm quản lý mạng

Phần mềm quản lý mạng giúp theo dõi tình trạng hoạt động của các thiết bị mạng, từ đó phát hiện sớm các vấn đề và đưa ra giải pháp kịp thời. Các công cụ này cũng hỗ trợ trong việc phân tích lưu lượng mạng và tối ưu hóa băng thông.

3.2. Đào tạo và nâng cao kỹ năng cho nhân viên

Đào tạo nhân viên về các công nghệ mới và các phương pháp quản lý mạng là rất cần thiết. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công việc mà còn giảm thiểu rủi ro trong quản lý hệ thống mạng.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình mạng máy tính

Giáo trình mạng máy tính không chỉ là lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong ngành công nghệ thông tin. Sinh viên có thể áp dụng kiến thức đã học vào các dự án thực tế, từ việc thiết kế mạng đến bảo trì và quản lý hệ thống.

4.1. Thiết kế và triển khai hệ thống mạng

Sinh viên sẽ học cách thiết kế và triển khai các hệ thống mạng từ cơ bản đến nâng cao. Việc này bao gồm việc lựa chọn thiết bị, cấu hình mạng và đảm bảo an ninh cho hệ thống.

4.2. Bảo trì và khắc phục sự cố mạng

Kỹ năng bảo trì và khắc phục sự cố là rất quan trọng trong quản trị mạng. Sinh viên sẽ được trang bị kiến thức để xử lý các sự cố thường gặp và duy trì hoạt động ổn định cho hệ thống mạng.

V. Kết luận và tương lai của giáo trình mạng máy tính

Giáo trình mạng máy tính nghề quản trị mạng trình độ cao đẳng là một tài liệu quý giá cho sinh viên. Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, giáo trình cần được cập nhật thường xuyên để đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Tương lai của ngành quản trị mạng hứa hẹn sẽ có nhiều cơ hội và thách thức mới.

5.1. Cập nhật công nghệ mới trong giáo trình

Để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường, giáo trình cần được cập nhật với các công nghệ mới nhất trong lĩnh vực mạng máy tính. Việc này sẽ giúp sinh viên có kiến thức và kỹ năng phù hợp với thực tế.

5.2. Tương lai nghề quản trị mạng

Nghề quản trị mạng sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Với sự gia tăng của các thiết bị kết nối và nhu cầu về an ninh mạng, cơ hội việc làm cho sinh viên ngành này sẽ rất lớn.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Mạng máy tính (Mã môn học: MH 12) là tài liệu học tập chính thức do tác giả Huỳnh Thị Mỹ Ngọc (Chủ biên) biên soạn, cùng sự phản biện của ThS. Phương Phương Thúy và ThS. Ngô Thị Tím, được ban hành năm 2018 tại Trường Cao đẳng Nghề An Giang. Trong chương trình đào tạo nghề Quản trị mạng máy tính trình độ Cao đẳng, môn học này giữ vị trí môn học cơ sở bắt buộc, cung cấp các kiến thức và kỹ năng ban đầu phục vụ cho công tác quản trị, thi công và bảo trì hệ thống mạng.

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định cụ thể trên ba phương diện:

• Về kiến thức: Người học nắm bắt lịch sử hình thành mạng máy tính; trình bày được các khái niệm nền tảng, chức năng và cơ chế hoạt động của mô hình OSI và TCP/IP; phân loại hình trạng mạng (topology); hiểu rõ nguyên lý hoạt động của các thiết bị mạng, các chuẩn cáp truyền dẫn, hệ thống phân lớp địa chỉ IP và các phương pháp chẩn đoán sự cố.
• Về kỹ năng: Nhận dạng chuẩn xác các thành phần phần cứng; thực hiện kỹ thuật bấm cáp mạng theo đúng chuẩn kỹ thuật; chia mạng con (subnetting); cài đặt một số hệ điều hành mạng; kiểm tra và xử lý các sự cố cơ bản trên hệ thống.
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Xây dựng tác phong làm việc cẩn thận, chính xác, đảm bảo an toàn cho người và thiết bị, đồng thời thực hành tiết kiệm vật tư trong môi trường thực hành.

Giáo trình gồm 8 chương, kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết hệ thống và các quy trình thao tác kỹ thuật thực tiễn.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                       CẤU TRÚC KIẾN TRÚC MẠNG VÀ MÔ HÌNH HỆ THỐNG

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình được tổ chức tuần tự qua 8 chương chuyên môn:

• Chương 1: Giới thiệu chung về mạng: Khái quát tiến trình lịch sử từ hệ thống máy tính dùng thẻ đục lỗ thập niên 1950, thiết bị đầu cuối IBM 3270 (1971), đến mạng ARCNET (1977). Giới thiệu đơn vị đo thông tin (từ Byte đến Brontobyte), định nghĩa băng thông, cấu trúc địa chỉ MAC 6 byte (Unicast, Broadcast, Multicast), các mô hình mạng (Peer-to-Peer, Client-Server), phân loại mạng (LAN, MAN, WAN, GAN, PAN, CAN theo chuẩn ISO 1989), các dịch vụ mạng (DNS, DHCP, Web, FTP, Mail) và bảng tra cứu cổng dịch vụ (Port 21, 22, 23, 25, 80, 110, 143, 443, 3389, 5590).
• Chương 2: Phương tiện truyền dẫn và các thiết bị mạng: Phân tích đặc tính môi trường truyền dẫn có dây và không dây. Phân loại các loại cáp truyền: cáp xoắn đôi (UTP, STP từ Cat 1 đến Cat 6), cáp đồng trục (Baseband 50Ω, Broadband 75Ω), cáp quang (Single-mode và Multimode). Trình bày cơ chế hoạt động của các thiết bị phần cứng: Card mạng (NIC), Repeater (Tầng 1 OSI), Hub (Passive, Active, Intelligent), Switch (Tầng 2 OSI), Bridge, Router (Tầng 3 OSI) và Modem. Hướng dẫn quy trình 6 bước bấm cáp mạng chuẩn T568A và T568B.
• Chương 3 & Chương 6: Kiến trúc mạng và các chuẩn kết nối: Định nghĩa cấu trúc hình học (Topology: Star, Bus, Ring, Mesh); phân tích ưu nhược điểm và giới hạn vật lý của từng kiểu kiến trúc; khảo sát các chuẩn công nghệ cục bộ gồm DIX Ethernet/IEEE 802.3 (10Base2, 10BaseT), Token Ring và ARCNET.
• Chương 4 & Chương 5: Mô hình OSI và Mô hình TCP/IP: Phân tích chức năng 7 tầng của mô hình OSI (Vật lý, Liên kết dữ liệu, Mạng, Giao vận, Phiên, Trình diễn, Ứng dụng), quá trình đóng gói (Encapsulation) và giải đóng gói (Decapsulation) dữ liệu. So sánh với kiến trúc 4 tầng của bộ giao thức TCP/IP; phân loại các lớp địa chỉ mạng (Class A, B, C, D, E) và phương pháp tính toán chia mạng con (Subnetting).
• Chương 7 & Chương 8: Khắc phục sự cố và Hệ điều hành mạng: Trình bày quy trình chẩn đoán lỗi phần cứng và cấu hình; phương pháp cài đặt hệ điều hành mạng (Windows Server, Linux, Unix); cấu hình địa chỉ IP tĩnh/động; sử dụng các công cụ dòng lệnh (CMD: ipconfig /all, ping) và quản lý tài khoản người dùng trên hệ thống.

       QUÁ TRÌNH ĐÓNG GÓI DỮ LIỆU (ENCAPSULATION)
[Dữ liệu gốc]               -> Tầng Ứng dụng / Trình diễn / Phiên
[TCP Header + Dữ liệu]       -> Tầng Giao vận (Segment)
[IP Header + TCP + Dữ liệu]  -> Tầng Mạng (Packet)
[Frame Header + IP + ...]    -> Tầng Liên kết dữ liệu (Frame)
[0101101011...]              -> Tầng Vật lý (Bits)

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình hình thành nền tảng lý thuyết thông qua:

1. Nguyên lý truyền thông và kỹ thuật chuyển mạch: Phân biệt bản chất vận hành giữa mạng chuyển mạch kênh (Circuit Switched), chuyển mạch thông báo (Message Switched) và chuyển mạch gói (Packet Switched).
2. Mô hình tham chiếu tiêu chuẩn: Hệ thống hóa mô hình 7 tầng OSI và bộ giao thức TCP/IP, làm rõ cơ chế luân chuyển dữ liệu qua các tầng chức năng.
3. Hệ thống định danh và đánh địa chỉ: Cơ chế ánh xạ giữa địa chỉ vật lý MAC (Lớp 2), địa chỉ logic IP (Lớp 3) và tên miền phân cấp DNS.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật: Thực hiện quy trình tuốt vỏ, sắp xếp màu dây theo chuẩn T568A/T568B, sử dụng kìm bấm đầu RJ45 cho cáp thẳng (kết nối máy tính với Switch/Hub) và cáp chéo (kết nối trực tiếp giữa hai máy tính); sử dụng thiết bị đo kiểm tín hiệu mạng.
• Kỹ năng phân tích và cấu hình: Tính toán phân chia Subnet Mask; thiết lập thông số Default Gateway; kiểm tra cổng dịch vụ mạng; thao tác kiểm tra cấu hình mạng qua giao diện dòng lệnh Windows Command Prompt.
• Kỹ năng quản trị hệ thống: Cài đặt các hệ điều hành mạng thông dụng, cấu hình cấp phát IP động qua dịch vụ DHCP hoặc gán IP tĩnh, thiết lập quyền hạn tài khoản người dùng và nhận dạng các sự cố đứt cáp, xung đột địa chỉ IP.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp sư phạm kỹ thuật nghề nghiệp, chú trọng kết hợp giữa việc truyền đạt lý thuyết hệ thống và rèn luyện kỹ năng thực hành xưởng.

                       TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC

• Cấu trúc bài học tích hợp: Mỗi chương đều bắt đầu bằng phần "Mục tiêu" (kiến thức, kỹ năng, thái độ), đi vào "Nội dung chính" với các bảng biểu, sơ đồ minh họa (như sơ đồ khối IBM 3270, cấu trúc đầu cáp RJ45, cấu trúc các tầng OSI), và kết thúc bằng hệ thống "Câu hỏi ôn tập".
• Bài tập và thực hành kỹ thuật:
  • Thực hành cơ khí - vật lý: Thao tác sử dụng dao cắt, kìm bấm mạng, đầu nối RJ45, phân biệt các đôi dây xoắn màu (cam, xanh lá, xanh dương, nâu) để bấm cáp đúng chuẩn khoảng cách quy định (đầu dây cắt khoảng 1,2 cm, tuốt vỏ ngoài 1,5 cm).
  • Thực hành logic: Bài tập chia địa chỉ mạng con cho các lớp A, B, C; bài tập xác định Default Gateway của Router; bài tập phân biệt phạm vi hoạt động của Hub, Switch và Router.
• Phương pháp đánh giá:
  • Đánh giá định tính: Kiểm tra mức độ hiểu biết qua các câu hỏi so sánh (so sánh mạng không dây và có dây, so sánh chuyển mạch kênh và chuyển mạch gói, so sánh cáp STP và UTP).
  • Đánh giá định lượng: Đánh giá sản phẩm bấm cáp bằng máy test mạng chuyên dụng, kết quả thông mạng qua lệnh ping, khả năng cấu hình đúng địa chỉ IP tĩnh/động trên máy trạm.
• Hướng dẫn tự học: Sinh viên sử dụng danh mục "Các thuật ngữ chuyên môn" (trang 100) và bảng đối chiếu các cổng dịch vụ chuẩn để tự học, tra cứu độc lập trong quá trình thực hành trên phòng máy.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Nội dung giáo trình phản ánh các đặc điểm kỹ thuật và thực tiễn ngành tại thời điểm ban hành (2018):

                       DỮ LIỆU ĐẶC THÙ TRÍCH XUẤT

1. Dữ liệu thực tế về hạ tầng mạng Việt Nam: Giáo trình cung cấp dữ liệu phân loại tổ chức dịch vụ mạng Internet tại Việt Nam, nêu rõ 18 nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) với các đơn vị tiêu biểu như VNPT, Viettel, FPT; ghi nhận 7 nhà cung cấp cổng kết nối Internet (IAP) gồm VNPT, FPT, Viettel, ETC, SPT, Hanoitelecom, VTC; đồng thời định nghĩa vai trò của ISP dùng riêng, nhà cung cấp nội dung (ICP) và nhà cung cấp dịch vụ ứng dụng (OSP).
2. Mở rộng các mô hình mạng chuyên dụng: Bên cạnh các mô hình truyền thống (LAN, WAN, MAN), giáo trình tích hợp kiến thức về:
   • Mạng PAN (Personal Area Network): Kết nối tầm ngắn qua Bluetooth, UWB, Wibree.
   • Mạng CAN (Controller Area Network): Chuẩn quốc tế ISO 1989, ứng dụng công nghệ ghép nối tiếp trong tự động hóa công nghiệp xe hơi và điều khiển, giám sát buồng máy trên tàu thủy (CANOpen).
3. Thông số kỹ thuật chuẩn hóa: Giáo trình lập bảng chi tiết về đơn vị đo lưu lượng từ Bit, Byte, KB, MB, GB, TB, PB, EB, ZB, YB đến Brontobyte ($10^{27}$ bit); các thông số trở kháng cáp đồng trục (50Ω và 75Ω); giới hạn khoảng cách kết nối cáp mạng UTP (tối đa 100m) và chuẩn kết nối giao tiếp BNC, AUI, RJ45.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

                       ĐỐI TƯỢNG SỬ DỤNG

• Sinh viên trình độ Cao đẳng: Phục vụ trực tiếp cho sinh viên chuyên ngành Quản trị mạng máy tính và sinh viên các ngành thuộc khoa Công nghệ thông tin học tập môn Mạng máy tính (MH 12).
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần có kiến thức cơ bản về tin học đại cương, kiến trúc máy tính cơ bản và kỹ năng thao tác cơ bản trên hệ điều hành máy tính cá nhân.
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm khung tài liệu giảng dạy chuẩn hóa, xây dựng giáo án lý thuyết và thiết kế các bài hướng dẫn thực hành xưởng theo cấu trúc 8 chương của nhà trường.
• Kỹ thuật viên và người tự học: Phù hợp cho kỹ thuật viên lắp ráp, cài đặt, bảo trì hệ thống mạng nội bộ quy mô vừa và nhỏ cần tài liệu tra cứu các bảng mã màu bấm cáp, thông số dải mạng, bảng cổng dịch vụ chuẩn và quy trình xử lý sự cố.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên trình độ Cao đẳng nghề Quản trị mạng máy tính, đồng thời là tài liệu tham khảo cơ sở cho sinh viên ngành Công nghệ thông tin và kỹ thuật viên bảo trì mạng máy tính.

2. Cần kiến thức nền tảng nào trước khi học giáo trình này?

Người học cần nắm vững kỹ năng sử dụng máy tính cơ bản, hiểu biết sơ bộ về phần cứng máy tính và cách sử dụng hệ điều hành Windows để thực hiện các thao tác dòng lệnh và cài đặt phần mềm.

3. Giáo trình này có điểm gì khác biệt so với các tài liệu lý thuyết thuần túy?

Giáo trình tập trung vào khía cạnh thực hành nghề nghiệp: hướng dẫn chi tiết từng bước bấm đầu mạng RJ45, cung cấp bảng phân loại cáp Cat 1-6, phân tích bảng cổng dịch vụ thực tế (Port 21 đến 5631), tích hợp nội dung về mạng công nghiệp CAN (ISO 1989) và số liệu hệ thống ISP/IAP tại Việt Nam.

       BẢNG TRA CỨU CỔNG DỊCH VỤ (PORT) TIÊU BIỂU

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả?

Người học nên học lý thuyết song song với thao tác: đọc kỹ nguyên lý từng chương, trả lời toàn bộ câu hỏi ôn tập, thực hành bấm cáp thẳng/chéo theo đúng quy chuẩn màu dây, và trực tiếp thực thi các lệnh kiểm tra mạng (ipconfig, ping) trên môi trường Command Prompt.

5. Giáo trình có cung cấp tài liệu bổ trợ nào không?

Giáo trình có sẵn phần giải thích thuật ngữ chuyên môn (trang 100), danh mục tài liệu tham khảo học thuật (trang 101) và hệ thống câu hỏi ôn tập cuối mỗi chương giúp người học tự kiểm tra kiến thức.

---

Kết luận

Giáo trình Mạng máy tính của tác giả Huỳnh Thị Mỹ Ngọc (Trường Cao đẳng Nghề An Giang, 2018) là tài liệu đào tạo cơ sở có tính hệ thống cao, kết hợp chặt chẽ giữa nguyên lý truyền thông dữ liệu và kỹ năng thực hành nghề quản trị mạng.

                        LỘ TRÌNH TIẾP CẬN KIẾN THỨC

Lộ trình học tập được thiết kế khoa học: người học bắt đầu từ kiến thức hạ tầng vật lý và thiết bị phần cứng (Chương 1-3), tiến đến nắm vững các mô hình tham chiếu lý thuyết cùng kỹ thuật định địa chỉ mạng (Chương 4-6), và hoàn thiện năng lực nghề nghiệp qua công tác chẩn đoán sự cố, cấu hình hệ điều hành mạng (Chương 7-8). Người học có thể khai thác mục giải thích thuật ngữ và danh mục tài liệu tham khảo kèm theo giáo trình để mở rộng năng lực chuyên môn trong lĩnh vực mạng máy tính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH AN GIANG TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ AN GIANG GIÁO TRÌNH Mạng máy tính NGHỀ : QUẢN TRỊ MẠNG MÁY TÍNH TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG (Ban hành theo Quyết định số: /QĐ-CĐN ngày tháng năm 20 của Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề An Giang) Tên tác giả : Huỳnh Thị Mỹ Ngọc Năm ban hành: 2018 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Yêu cầu có các tài liệu tham khảo cho sinh viên của khoa Công nghệ Thông tin - Trƣờng Cao đẳng Nghề ngày càng trở nên cấp thiết. Việc biên soạn tài liệu này nằm trong kế hoạch xây dựng hệ thống giáo trình các môn học của Khoa.

Giáo trình nhằm cung cấp cho sinh viên một tài liệu tham khảo chính về môn học Mạng máy tính, trong đó giới thiệu những khái niệm căn bản nhất về hệ thống mạng máy tính, đồng thời trang bị những kiến thức và một số kỹ năng chủ yếu cho việc bảo trì và quản trị một hệ thống mạng. Đây có thể coi là những kiến thức ban đầu và nền tảng cho các kỹ thuật viên, quản trị viên về hệ thống mạng. Trong quá trình biên soạn giáo trình, tôi đã cố gắng đúc kết kinh nghiệm bản thân và học hỏi đồng nghiệp đồng thời tham khảo nhiều tài liệu nhƣng giáo trình không tránh khỏi sự thiết sót và hạn chế. Tôi rất mong đƣợc sự góp ý chân thành của đồng nghiệp và các em học sinh, sinh viên và tất cả những ngƣời quan tâm để việc dạy học mỗi ngày tốt hơn Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ tận tình của lãnh đạo Khoa về biểu mẫu, bố cục trình bày và những giải đáp thắc mắc.

Bên cạnh đó tôi xin cảm ơn sự góp ý nhiệt tình của đồng nghiệp. An Giang, ngày tháng năm 2018 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên Huỳnh Thị Mỹ Ngọc 2. Phản biện Phương Phương Thúy 3.

Phản biện Ngô Thị Tím 1 MỤC LỤC ĐỀ MỤC TRANG Chƣơng 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ MẠNG. LỊCH SỬ MẠNG MÁY TÍNH. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ MẠNG. Định nghĩa mạng máy tính.

Băng thông, Đơn vị đo lƣu lƣợng. Phƣơng tiện điều khiển truy cập (Media Access Control - MAC). Internet, Intranet, Extranet, Ethernet. MỤC ĐÍCH SỬ DỤNG MẠNG.

CÁC MÔ HÌNH MẠNG MÁY TÍNH. Peer-to-Peer. PHÂN LOẠI MẠNG MÁY TÍNH. Phân loại mạng theo khoảng cách địa lý.

Phân loại mạng theo kỹ thuật chuyển mạch. Phân loại mạng theo kiến trúc mạng sử dụng. Phân loại mạng theo hệ điều hành mạng sử dụng. GIỚI THIỆU MỘT SỐ MÔ HÌNH MẠNG MÁY TÍNH HIỆN NAY.

CÁC ỨNG DỤNG, DỊCH VỤ MẠNG VÀ CÁC CỔNG(PORT) THÔNG DỤNG. NAT, DNS, FTP, DHCP, WEB, MAIL, CHAT. ISP, IAP, ISP dùng riêng, ICP, OSP. Các port thông dụng.

34 Chƣơng 2: PHƢƠNG TIỆN TRUYỀN DẪN VÀ CÁC THIẾT BỊ MẠNG. MẠNG CÓ DÂY, KHÔNG DÂY VÀ CÁC CHUẨN.Mạng không dây. CÁC DỤNG CỤ VÀ THIẾT BỊ MẠNG. Các dụng cụ test mạng.

Các thiết bị mạng. Các loại cáp mạng và cách bấm cáp mạng. 42 Chƣơng 3: KIẾN TRÚC MẠNG. ĐỊNH NGHĨA KIẾN TRÚC MẠNG.

CÁC KIỂU KIẾN TRÚC MẠNG CHÍNH. CÁC KIỂU KIẾN TRÚC MẠNG KẾT HỢP. 50 Chƣơng 4: MÔ HÌNH OSI. CHỨC NĂNG CỦA CÁC TẦNG TRONG MÔ HÌNH OSI.

QUÁ TRÌNH TRUYỀN VÀ NHẬN DỮ LIỆU. Quá trình đóng gói dữ liệu (tại máy gửi). Quá trình truyền dữ liệu từ máy gửi đến máy nhận. Chi tiết quá trình xử lý tại máy nhận.

62 Chƣơng 5: MÔ HÌNH TCP/IP. CHỨC NĂNG CỦA CÁC TẦNG TRONG MÔ HÌNH TCP/IP. Tổng quan về giao thức. Bộ giao thức.

Địa chỉ các lớp mạng và cách chia mạng con Kiểm tra. 70 Chƣơng 6: MỘT SỐ KIỂU KẾT NỐI MẠNG THÔNG DỤNG VÀ CÁC CHUẨN .KHẢO SÁT CÁC ĐỊNH CHUẨN ARCNET .TÌM HIỂU ĐỊNH CHUẨN ETHERNET .TÌM HIỂU ĐỊNH CHUẨN TOKEN RING. 81 Chƣơng 7: CÁC PHƢƠNG PHÁP KHẮC PHỤC SỰ CỐ. PHƢƠNG PHÁP KHẮC PHỤC SỰ CỐ.

CÁC SỰ CỐ MẠNG THƢỜNG GẶP. CÁCH KHẮC PHỤC SỰ CỐ. 82 Chƣơng 8: HỆ ĐIỀU HÀNH MẠNG. CÀI ĐẶT HỆ CÁC HỆ ĐIỀU HÀNH MÁY TÍNH THÔNG DỤNG.

CẤU HÌNH ĐỊA CHỈ IP TĨNH, IP ĐỘNG. KIỂM TRA IP BẰNG DÙNG LỆNH. QUẢN LÝ TÀI KHOẢN NGƢỜI DÙNG. 98 Các thuật ngữ chuyên môn.

100 Tài liệu tham khảo. 101 4 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: MẠNG MÁY TÍNH Mã môn học: MH 12 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: -Vị trí: cơ sở -Tính chất: Cơ sở bắt buộc. -Ý nghĩa và vai trò của môn học: Đây là môn học trong chuyên môn nghề, cung cấp cho sinh viên các kỹ năng cơ bản nhất về mạng máy tính, xây dựng các mạng cơ bản để phục vụ trong thực tiễn. Mục tiêu của môn học: -Về Kiến thức: + Hiểu biết lịch sử mạng máy tính + Trình bày đƣợc một số khái niệm cơ bản của mạng máy tính.

+ Nêu đƣợc chức năng, cách hoạt động của mô hình OSI, TCP/IP. + Trình bày đƣợc các hình trạng mạng. + Nắm vững các kiến thức về thiết bị mạng, các bƣớc bấm cáp mạng + Phân biệt đƣợc các địa chỉ mạng. + Xác định đƣợc các sự cố cơ bản trên hệ thống mạng.

-Về kỹ năng: + Nhận dạng chính xác các thành phần trên mạng. + Cài đặt đƣợc một số hệ điều hành mạng + Chia đƣợc mạng con. + Khắc phục sự cố cơ bản trên hệ thống mạng. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Cẩn thận, thao tác nhanh chuẩn xác.

+ Tiết kiệm vật tƣ, thiết bị, dụng cụ thực hành. + Tuân thủ, đảm bảo an toàn cho ngƣời và thiết bị. + Có tinh thần trách nhiệm cao trong học tập và làm việc. 5 Nội dung của môn học gồm các chƣơng sau: Chƣơng 1: Giới thiệu mạng máy tính Chƣơng 2: Phƣơng tiện truyền dẫn và các thiết bị mạng Chƣơng 3: Kiến trúc mạng Chƣơng 4: Mô hình OSI Chƣơng 5: Mô hình TCP/IP Chƣơng 6: Một số kiểu kết nối mạng thông dụng và các chuẩn Chƣơng 7: Các phƣơng pháp khắc phục sự cố Chƣơng 8: Hệ điều hành mạng 6 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ MẠNG Giới thiệu: Trong chƣơng này trình bày những nội dung căn bản về quá trình lịch sử hình thành mạng máy tính, mô hình mạng và các khái niệm căn bản của mạng máy tính.

Mục tiêu: + Trình bày đƣợc sự hình thành và phát triển của mạng máy tính + Trình bày đƣợc một số khái niệm cơ bản về mạng máy tính + Phân loại và xác định đƣợc các kiểu thiết kế mạng máy tính thông dụng + Phân biệt đƣợc ứng dụng và dịch vụ mạng + Vẽ đƣợc mô hình Peer to Peer, Client/Server Nội dung chính: I. LỊCH SỬ MẠNG MÁY TÍNH Vào giữa những năm 50 khi những thế hệ máy tính đầu tiên đƣợc đƣa vào hoạt động thực tế với những bóng đèn điện tử thì chúng có kích thƣớc rất cồng kềnh và tốn nhiều năng lƣợng. Hồi đó việc nhập dữ liệu vào các máy tính đƣợc thông qua các tấm bìa mà ngƣời viết bài trình đã đục lỗ sẵn. Mỗi tấm bìa tƣơng đƣơng với một dòng lệnh mà mỗi một cột của nó có chứa tất cả các ký tự cần thiết mà ngƣời viết bài trình phải đục lỗ vào ký tự mình lựa chọn.

Các tấm bìa đƣợc đƣa vào một "thiết bị" gọi là thiết bị đọc bìa mà qua đó các thông tin đƣợc đƣa vào máy tính (hay còn gọi là trung tâm xử lý) và sau khi tính toán kết quả sẽ đƣợc đƣa ra máy in. Nhƣ vậy các thiết bị đọc bìa và máy in đƣợc thể hiện nhƣ các thiết bị vào ra (I/O) đối với máy tính. Sau một thời gian các thế hệ máy mới đƣợc đƣa vào hoạt động trong đó một máy tính trung tâm có thể đƣợc nối với nhiều thiết bị vào ra (I/O) mà qua đó nó có thể thực hiện liên tục hết chƣơng trình này đến chƣơng trình khác. Cùng với sự phát triển của những ứng dụng trên máy tính các phƣơng pháp nâng cao khả năng giao tiếp với máy tính trung tâm cũng đã đƣợc đầu tƣ nghiên cứu rất nhiều.

Vào giữa những năm 60 một số nhà chế tạo máy tính đã nghiên cứu thành công những thiết bị truy cập từ xa tới máy tính của họ. Một trong những phƣơng pháp thâm nhập từ xa đƣợc thực hiện bằng việc cài đặt một thiết bị đầu cuối ở một vị trí cách xa trung tâm tính toán, thiết bị đầu cuối này đƣợc liên kết với trung tâm bằng việc sử dụng đƣờng dây điện thoại và với hai thiết bị xử lý tín hiệu (thƣờng gọi là Modem) gắn ở hai đầu và tín hiệu đƣợc truyền thay vì trực tiếp thì thông qua dây điện thoại.Mô hình truyền dữ liệu từ xa đầu tiên 7 Những dạng đầu tiên của thiết bị đầu cuối bao gồm máy đọc bìa, máy in, thiết bị xử lý tín hiệu, các thiết bị cảm nhận. Việc liên kết từ xa đó có thể thực hiện thông qua những vùng khác nhau và đó là những dạng đầu tiên của hệ thống mạng. Trong lúc đƣa ra giới thiệu những thiết bị đầu cuối từ xa, các nhà khoa học đã triển khai một loạt những thiết bị điều khiển, những thiết bị đầu cuối đặc biệt cho phép ngƣời sử dụng nâng cao đƣợc khả năng tƣơng tác với máy tính.

Một trong những sản phẩm quan trọng đó là hệ thống thiết bị đầu cuối 3270 của IBM. Hệ thống đó bao gồm các màn hình, các hệ thống điều khiển, các thiết bị truyền thông đƣợc liên kết với các trung tâm tính toán. Hệ thống 3270 đƣợc giới thiệu vào năm 1971 và đƣợc sử dụng dùng để mở rộng khả năng tính toán của trung tâm máy tính tới các vùng xa. Ðể làm giảm nhiệm vụ truyền thông của máy tính trung tâm và số lƣợng các liên kết giữa máy tính trung tâm với các thiết bị đầu cuối, IBM và các công ty máy tính khác đã sản xuất một số các thiết bị sau: + Thiết bị kiểm soát truyền thông: có nhiệm vụ nhận các bit tín hiệu từ các kênh truyền thông, gom chúng lại thành các byte dữ liệu và chuyển nhóm các byte đó tới máy tính trung tâm để xử lý, thiết bị này cũng thực hiện công việc ngƣợc lại để chuyển tín hiệu trả lời của máy tính trung tâm tới các trạm ở xa.