Giáo trình kinh tế vĩ mô cơ bản - Trường Đại học Ngoại thương, TS. Hoàng Xuân Bình chủ biên

Giáo trình kinh tế vĩ mô cơ bản Đại học Ngoại thương cung cấp hệ thống lý thuyết nền tảng, chính sách tài khóa, tiền tệ và các biến số kinh tế vĩ mô.

• Tác giả: Hoàng Xuân Bình
• Trường học: Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Kinh tế học vĩ mô
• Đề tài: Giáo trình kinh tế vĩ mô cơ bản
• Loại tài liệu: Giáo trình

Nội dung chính

Giáo Trình Kinh Tế Vĩ Mô Cơ Bản – Trường Đại học Ngoại thương: Mô Tả Thư Mục Và Khảo Sát Học Thuật

---

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Kinh tế vĩ mô cơ bản do Trường Đại học Ngoại thương tổ chức biên soạn, TS. Hoàng Xuân Bình làm chủ biên, Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật ấn hành (mã tư liệu thư viện: GT.0000026798). Cuốn sách được biên soạn bởi tập thể giảng viên thuộc Bộ môn Kinh tế học vĩ mô, Khoa Kinh tế quốc tế bao gồm: TS. Hoàng Xuân Bình (Chương 1, 3, 7), ThS. Nguyễn Thị Hồng (Chương 2), ThS. Nguyễn Thị Hiền (Chương 4), ThS. Lê Phương Thảo Quỳnh (Chương 5), ThS. Hoàng Tuấn Dũng (Chương 6), ThS. Phạm Xuân Trường (Chương 8) và TS. Nguyễn Thị Thùy Vinh (Chương 9).

Trong chương trình đào tạo bậc đại học khối ngành kinh tế và kinh doanh quốc tế, Kinh tế vĩ mô cơ bản là học phần thuộc khối kiến thức cơ sở ngành. Mục tiêu học tập của giáo trình nhằm cung cấp cho người học hệ thống lý thuyết kinh tế vĩ mô nhập môn; định nghĩa và kỹ thuật tính toán các chỉ số kinh tế tổng thể; cơ chế hình thành cân bằng kinh tế trên các thị trường; và tác động của các chính sách can thiệp của chính phủ.

Về cấu trúc, giáo trình gồm 9 chương với dung lượng 301 trang nội dung chính văn kèm danh mục tài liệu tham khảo. Nội dung được sắp xếp theo logic từ đơn giản đến phức tạp, từ ngắn hạn đến dài hạn, và từ mô hình nền kinh tế đóng sang nền kinh tế mở.

Điểm đặc trưng trong cách tiếp cận của giáo trình là vận dụng khung lý thuyết hệ thống kinh tế vĩ mô của Paul Samuelson (gồm các yếu tố đầu vào nội sinh - ngoại sinh, hộp đen tương tác tổng cung - tổng cầu, và các biến số đầu ra). Đồng thời, tài liệu kết hợp cơ sở lý thuyết chuẩn mực quốc tế với số liệu thực chứng và bối cảnh điều hành kinh tế vĩ mô tại Việt Nam.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Giáo trình triển khai hệ thống kiến thức qua 9 chương chuyên đề:

• Chương 1: Giới thiệu về Kinh tế học vĩ mô (tr. 7–30): Trình bày lịch sử hình thành các trường phái tư tưởng kinh tế từ kinh tế học cổ điển của Adam Smith (The Wealth of Nations, 1776), trường phái Keynes (The General Theory of Employment, Interest and Money, 1936), đến lý thuyết điều hòa kinh tế bằng "hai bàn tay" (thị trường và chính phủ) của Paul Samuelson. Chương này cũng phân định kinh tế học vi mô với vĩ mô, kinh tế học thực chứng với chuẩn tắc, cùng hệ thống phương pháp nghiên cứu (trừu tượng hóa khoa học, mô hình hóa toán học, và lý thuyết cân bằng tổng quát của Léon Walras).
• Chương 2: Đo lường các biến số kinh tế vĩ mô (tr. 31–59): Hệ thống hóa phương pháp hạch toán thu nhập quốc dân qua các biến số: Tổng sản phẩm quốc nội ($GDP$), Tổng sản phẩm quốc dân ($GNP$), Sản phẩm quốc dân ròng ($NNP$), Thu nhập quốc dân ($NI$), Thu nhập khả dụng ($Y_d$), và thước đo Phúc lợi kinh tế ròng ($NEW$). Phân tích ba phương pháp xác định $GDP$ (chi tiêu, thu nhập, giá trị gia tăng), phân biệt $GDP$ danh nghĩa với $GDP$ thực tế, chỉ số giảm phát $D_{GDP}$ và Chỉ số giá tiêu dùng ($CPI$).
• Chương 3: Tổng cầu và chính sách tài khoá (tr. 60–91): Khảo sát trạng thái cân bằng thị trường hàng hóa thông qua mô hình giao điểm của Keynes (Keynesian Cross), hàm tiêu dùng, cơ chế số nhân chi tiêu, và việc sử dụng hai công cụ của chính sách tài khóa là thuế ($T$) và chi tiêu chính phủ ($G$).
• Chương 4: Tiền tệ và chính sách tiền tệ (tr. 92–119): Định nghĩa tiền tệ, cơ chế tạo tiền của hệ thống ngân hàng thương mại, lý thuyết cung - cầu tiền tệ, điểm cân bằng trên thị trường tiền tệ và các công cụ điều tiết của ngân hàng trung ương tác động lên lãi suất và tổng cầu.
• Chương 5: Tổng cầu và tổng cung (tr. 120–153): Thiết lập mô hình tổng cầu ($AD$) và tổng cung ($AS$). Phân tích đường tổng cung ngắn hạn (thoải trước sản lượng tiềm năng $Y^$ và dốc đứng hơn sau $Y^$) và đường tổng cung dài hạn. Vận dụng mô hình $AD-AS$ giải thích biến động kinh tế và các cú sốc cung - cầu trong ngắn hạn.
• Chương 6: Thất nghiệp và lạm phát (tr. 154–187): Phân loại các dạng thất nghiệp, phương pháp đo lường lạm phát, chi phí của lạm phát và mối quan hệ đánh đổi ngắn hạn giữa lạm phát và thất nghiệp thông qua đường Phillips.
• Chương 7: Tăng trưởng kinh tế (tr. 188–220): Khái niệm và phương pháp đo lường tăng trưởng; các nguồn lực quyết định tăng trưởng (lao động, vốn, công nghệ, tài nguyên); và các mô hình, chính sách thúc đẩy năng suất dài hạn.
• Chương 8: Tiết kiệm, đầu tư và hệ thống tài chính (tr. 221–263): Khảo sát cấu trúc hệ thống tài chính, các đồng nhất thức hạch toán thu nhập quốc dân liên quan đến tiết kiệm tư nhân, tiết kiệm chính phủ, thị trường vốn vay và các chính sách thuế tác động đến tích lũy tư bản.
• Chương 9: Kinh tế vĩ mô của nền kinh tế mở (tr. 264–300): Mở rộng phân tích sang tương tác quốc tế: cơ sở thương mại, cán cân thanh toán quốc tế ($BP$), tỷ giá hối đoái danh nghĩa và thực tế, mô hình vĩ mô nền kinh tế mở và tác động truyền dẫn của các cú sốc bên ngoài.

Logic tiến trình nội dung di chuyển tuần tự: bắt đầu từ phương pháp luận và số liệu đo lường tĩnh ($GDP$, $CPI$), sang phân tích trạng thái cân bằng các thị trường bộ phận (hàng hóa, tiền tệ), kết hợp vào mô hình tổng thể ($AD-AS$) để giải thích chu kỳ kinh tế, tiếp tục đi sâu vào các mục tiêu dài hạn (tăng trưởng, tích lũy tài chính), và kết thúc ở sự vận hành của nền kinh tế trong môi trường thương mại - tài chính quốc tế.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Hệ thống lý thuyết kinh tế học: Giáo trình xây dựng nền tảng dựa trên các cột mốc lý thuyết: quy luật thị trường tự do của Adam Smith; quan điểm can thiệp tổng cầu của J. M. Keynes để giải quyết thất nghiệp và khủng hoảng sản xuất thừa; và lý thuyết kinh tế học hiện đại tổng hòa sự điều tiết của cả thị trường lẫn chính phủ của Paul Samuelson.
• Nguyên lý cân bằng tổng quát: Vận dụng luận điểm của Léon Walras về sự tương tác phụ thuộc lẫn nhau giữa ba thị trường cốt lõi: thị trường hàng hóa (xác định mức giá), thị trường tư bản (xác định lãi suất), và thị trường lao động (xác định tiền công).
• Khuôn khổ hạch toán tài khoản quốc gia (SNA): Cung cấp cơ sở tính toán dòng luân chuyển kinh tế vĩ mô giữa hộ gia đình, doanh nghiệp, chính phủ và khu vực nước ngoài.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thiết lập và tính toán các chỉ số kinh tế vĩ mô căn bản: tính $GDP$ theo phương pháp chi tiêu ($GDP = C + I + G + NX$), phương pháp thu nhập ($GDP = w + i + r + \pi + T_e + D$) và phương pháp sản xuất ($VA = TR - TC$); tính chuyển đổi giữa các chỉ tiêu thu nhập ($GNP = GDP + NFA$; $NNP = GNP - D$; $NI = NNP - T_e$; $Y_d = NI - T_d + TR$); tính toán $GDP$ thực tế, chỉ số giảm phát $D_{GDP}$ và chỉ số giá tiêu dùng $CPI$.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Đọc hiểu và phân tích đồ thị kinh tế: sự trượt dọc và dịch chuyển của các đường $AD$, $AS$; cơ chế tự điều chỉnh của nền kinh tế về mức sản lượng tiềm năng ($Y^*$); phân tích tác động lan truyền của chính sách tài khóa và tiền tệ.
• Năng lực thực tiễn (Practical competencies): Đánh giá bản chất các hiện tượng kinh tế thực tế như sự đánh đổi chính sách trong ngắn hạn giữa kiềm chế lạm phát và phục hồi tăng trưởng kinh tế.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình sử dụng phương pháp sư phạm diễn dịch kết hợp mô hình hóa hình học và toán học. Nội dung bài giảng bắt đầu từ việc đặt ra các giả định trừu tượng hóa (chẳng hạn giả định nền kinh tế giản đơn chỉ có hộ gia đình và doanh nghiệp, giá cả và tiền lương cố định trong ngắn hạn), sau đó từng bước nới lỏng giả định để đưa vào khu vực chính phủ và khu vực kinh tế đối ngoại. Cách tiếp cận này giúp người học tiếp thu logic hình thành các biến số vĩ mô trước khi tiếp cận các tương tác chính sách phức tạp.

Mỗi chương đều có cấu trúc sư phạm hoàn chỉnh gồm ba phần:

1. Nội dung lý thuyết trọng tâm: Đi kèm đồ thị chuẩn hóa (như đồ thị đường $AD$, đường $AS$, điểm cân bằng $E$) và các công thức định lượng tường minh.
2. Bài đọc mở rộng và tình huống thực tế: Cuối các chương cung cấp các bài phân tích tình huống thực tế. Tiêu biểu như tại Chương 1, giáo trình trích đăng bài đọc "Ổn định kinh tế vĩ mô: Cái gì, tại sao và thế nào?" của TS. Phan Minh Ngọc (2014), phân tích sự mâu thuẫn giữa mục tiêu nới lỏng tiền tệ để phục hồi tăng trưởng tiệm cận sản lượng tiềm năng và yêu cầu thắt chặt tiền tệ nhằm kiểm soát lạm phát tại Việt Nam.
3. Hệ thống tóm tắt chương, câu hỏi ôn tập và thuật ngữ: Hệ thống 5 câu hỏi ôn tập cuối chương yêu cầu người học phân biệt các khái niệm (thực chứng - chuẩn tắc, vi mô - vĩ mô, Keynes - cổ điển) và giải thích cơ chế hộp đen kinh tế. Bảng đối chiếu thuật ngữ song ngữ Việt - Anh cung cấp các thuật ngữ học thuật chuẩn xác (như Exogenous Variable, Endogenous Variable, Aggregate Demand, Aggregate Supply, Equilibrium Point).

Về mặt tự học và đánh giá, người học có thể sử dụng hệ thống câu hỏi định tính và bài tập định lượng để tự kiểm tra mức độ nắm bắt kiến thức; đồng thời đối chiếu các công thức hạch toán với dữ liệu thực tế được công bố trong các niên giám thống kê để rèn luyện kỹ năng xử lý số liệu.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình Kinh tế vĩ mô cơ bản phản ánh quá trình biên soạn kết hợp giữa khung chương trình giáo dục đại học của Việt Nam và các giáo trình kinh tế học vĩ mô chuẩn mực quốc tế từ Anh, Mỹ và Nhật Bản. Nội dung tài liệu thể hiện rõ các điểm cập nhật về cả lý thuyết lịch sử lẫn thực tiễn thống kê:

• Khảo cứu lịch sử học thuyết và sự đổ vỡ thể chế tiền tệ quốc tế: Giáo trình trình bày chi tiết tiến trình sụp đổ của hệ thống Bretton Woods (1944–1971/1973). Sách giải thích nguyên nhân cấu trúc dẫn đến sự sụp đổ của chế độ bản vị vàng - đô la Mỹ ($35\text{ USD/ounce}$ vàng) thông qua hai giai đoạn: giai đoạn khan hiếm USD (1944–1958) và giai đoạn dư thừa USD (1959–1971), dẫn đến việc Mỹ đơn phương ngừng chuyển đổi USD ra vàng vào năm 1971 và thả nổi giá vàng hoàn toàn vào năm 1973. Sự kiện này được đặt cạnh cuộc khủng hoảng giá dầu OPEC thập niên 1970 để minh chứng cho giới hạn của chính sách kích cầu thuần túy kiểu Keynes, mở đường cho sự phát triển của lý thuyết kết hợp thị trường và chính phủ.
• Tích hợp số liệu chuỗi thời gian của kinh tế Việt Nam: Giáo trình trích xuất nhiều bảng dữ liệu và biểu đồ đối sánh thực tế:
  • Bảng số liệu $GDP$ danh nghĩa và $GDP$ bình quân đầu người của Việt Nam giai đoạn 2000–2010 ($GDP$ tăng từ 31 tỷ USD lên 101 tỷ USD; $GDP$/người tăng từ 402 USD lên 1.169 USD).
  • Biểu đồ so sánh quy mô kinh tế theo sức mua tương đương ($GDP_{PPP}$) giữa Việt Nam với các quốc gia khu vực Đông Á và Đông Nam Á giai đoạn 1980–2014 từ nguồn CIA World Factbook.
  • Bảng số liệu so sánh chênh lệch giữa $GNP$ và $GDP$ của một số quốc gia năm 2008 từ nguồn World Development Indicators của World Bank (chỉ ra giá trị $NFA$ của Việt Nam ở mức $-3,3%$ $GDP$).
  • Biểu đồ tốc độ tăng trưởng $GDP$ thực tế của Việt Nam từ nguồn Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).
• Cập nhật quy chuẩn kỹ thuật thống kê quốc gia: Giáo trình phản ánh lịch trình cập nhật năm gốc tính Chỉ số giá tiêu dùng ($CPI$) của Tổng cục Thống kê Việt Nam qua các mốc thời gian: năm 1995 (công bố năm 1998), năm 2000 (cập nhật năm 2001), năm 2005 (cập nhật năm 2006) và năm 2009 (cập nhật tháng 10/2009).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học: Giáo trình được thiết kế làm tài liệu học tập chính cho sinh viên năm thứ nhất và năm thứ hai thuộc các ngành: Kinh tế, Kinh tế quốc tế, Kinh doanh quốc tế, Quản trị kinh doanh, Tài chính - Ngân hàng, và Kế toán - Kiểm toán tại các trường đại học khối ngành kinh tế.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Để tiếp thu hiệu quả giáo trình, người học cần có kiến thức nền tảng về Kinh tế vi mô cơ bản (nắm được các quy luật cung - cầu cá vật, chi phí, cân bằng thị trường) và Toán dành cho khối kinh tế (các kỹ năng cơ bản về đại số, hình học tọa độ giải tích đường thẳng - đường cong, tính toán tỷ lệ phần trăm và đọc đồ thị tương quan hai biến số).
• Giảng viên giảng dạy: Giáo trình đóng vai trò là khung đề cương chuẩn hóa cho giảng viên xây dựng bài giảng, cung cấp hệ thống sơ đồ luân chuyển kinh tế vĩ mô, cấu trúc công thức đồng nhất thức thu nhập và ngân hàng bài tập tình huống thực tế gắn với bối cảnh kinh tế Việt Nam.
• Học viên sau đại học và người tự học: Tài liệu cung cấp bản hệ thống hóa ngắn gọn, chuẩn xác dành cho học viên cao học cần ôn tập kiến thức đầu vào môn Kinh tế học; các chuyên viên nghiên cứu thị trường, chuyên viên phân tích tài chính muốn tra cứu các công thức hạch toán kinh tế vĩ mô và đối chiếu thuật ngữ chuyên ngành tiếng Anh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn phục vụ trực tiếp sinh viên bậc đại học khối ngành kinh tế, quản trị và kinh doanh quốc tế; đồng thời là tài liệu tham khảo cho người học ôn thi cao học và các cá nhân nghiên cứu cần nắm vững kiến thức kinh tế vĩ mô nhập môn.

2. Cần kiến thức nền nào trước khi tiếp cận giáo trình?

Người học cần hoàn thành môn Kinh tế vi mô cơ bản và có kỹ năng toán học cơ bản (đọc hiểu đồ thị hai trục, giải phương trình hàm số bậc nhất và phân tích biến thiên).

3. Giáo trình này có điểm gì khác biệt so với các giáo trình kinh tế vĩ mô khác?

Tài liệu tích hợp mô hình tiếp cận hệ thống của Paul Samuelson (đầu vào, hộp đen $AD-AS$, đầu ra), kết hợp phân tích lịch sử tư tưởng kinh tế (Adam Smith, Keynes, Walras, sự sụp đổ của Bretton Woods) với chuỗi số liệu thực tế của Việt Nam về $GDP$, $CPI$, $NFA$ giai đoạn 1980–2014.

4. Làm thế nào để tự học giáo trình đạt hiệu quả cao?

Người học nên tuân thủ trình tự các chương: nắm vững kỹ thuật hạch toán các đại lượng tại Chương 2 trước khi phân tích mô hình cân bằng thị trường hàng hóa (Chương 3), thị trường tiền tệ (Chương 4) và mô hình tổng hợp $AD-AS$ (Chương 5). Sau mỗi chương, cần trả lời các câu hỏi ôn tập và tra cứu bảng thuật ngữ song ngữ Anh - Việt.

5. Giáo trình có các tài liệu bổ trợ nào đi kèm?

Giáo trình tích hợp sẵn các bài đọc tình huống chính sách thực tế (như bài viết của TS. Phan Minh Ngọc về ổn định kinh tế vĩ mô), các đồ thị mô tả hình học, bảng số liệu mẫu từ Tổng cục Thống kê, IMF, World Bank và danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành tại trang 301.

---

Kết luận

Giáo trình Kinh tế vĩ mô cơ bản của Trường Đại học Ngoại thương cung cấp một hệ thống lý thuyết kinh tế vĩ mô hoàn chỉnh, chuyển tải mạch lạc từ phương pháp luận học thuyết, hạch toán các chỉ số vĩ mô quốc gia, đến cơ chế vận hành của các mô hình cân bằng thị trường ngắn hạn và tăng trưởng dài hạn.

Lộ trình học tập khuyến nghị bắt đầu từ việc nắm vững khung đo lường $GDP$, $GNP$, $CPI$ (Chương 1–2), tiếp cận các mô hình cân bằng bộ phận và tổng thể $AD-AS$ cùng các công cụ chính sách tài khóa, tiền tệ (Chương 3–6), sau đó hoàn thiện với các chuyên đề về tăng trưởng kinh tế, hệ thống tài chính và nền kinh tế mở (Chương 7–9).

Để mở rộng kiến thức, người học có thể tra cứu danh mục tài liệu tham khảo tại trang 301 của giáo trình, kết hợp theo dõi các báo cáo kinh tế vĩ mô định kỳ từ Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (World Bank).

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1; Chương 3; Chương 7) TS Nguyễn Thị Thùy Vinh (Chương 9) ThS Hoàng Tuấn Dũng (Chương 6) ThS Phạm Xuân Trường (Chương 8) ThS Lê Phương Thảo Quỳnh (Chương 5) ThS Nguyễn Thị Hiền (Chương 4) ThS Nguyễn Thị Hồng (Chương 2) LÒI NÓ I ĐẦU inh tế học vĩ mô là một nhánh cùa kinh tế học. Trong bối cành K kinh tế v ĩ mô ở Việt Nam và nhiều quốc gia khác trên thế giới có những tìt ồn khó lường, việc nám vững các lý thuyết kinh tế vĩ mô nhằm có thể đưara các chính sách kinh tế hiệu quả là điều hết sức quan trọng. Bám sát vào ìhững nội dung của chương trinh kinh tế học vĩ mô cơ bàn của Việt Nam vàtham khảo một số chương trình học cùa các nước tiên tiến trên thế giới nhi Anh, M ỹ, Nhật., chúng tôi biên soạn cuốn giáo trinh “Giáo trình Kinh tế v ĩm ô cơ b ả n ” với mục đích giúp các bạn sinh viên hoặc người đọc tiếp cậr những lý thuyết kinh tế học vĩ mô cơ bàn. Cuốn sách bao gồm 9 chương gồm nhiều nội dung từ khái niệm, thuật ngữ, công thức tính toán hay nhíng vấn đề chính sách cụ thể.

Các vấn đề kinh tế vĩ mô cơ bản được trình bà' từ đơn giàn đến phức tạp, từ ngắn hạn đến dài hạn, giúp người học vừa nắn được các lý thuyết cơ bàn về kinh tế vĩ mô, vừa trang bị các kỹ năng tíiti toán, tư duy, phân tích mới, từ đó có thể hoàn thành tốt những nội dung đ ọ c trình bày. Bên cạnh đó, cuốn sách cũng đưa ra một số tình huống kinh tế :ụ thể để làm rõ hơn các nội dung lý thuyết giúp người đọc có thể vận dụig các lý thuyết vào nền kinh tế thực. Do vậy, cuốn sách vừa giúp người ọ c có thể trang bị các kiến thức kinh tế vĩ mô cơ bản, vừa có thể bước điU giúp rèn luyện kỹ năng phân tích và đánh giá tình huống, chính sách kiih tế v ĩ mô cho người học. Đ hoàn thành được cuốn sách này, các tác giả xin được gửi lời cám ơn đển Trường Đại học Ngoại thương, Phòng Quàn lý khoa học, các đồng nghiệp rong Bộ môn Kinh tế học vĩ mô, Khoa Kinh tế quốc tế.

Trong quá trình bin soạn cuốn sách, các tác giả đã tiếp thu nhiều ý kiến đóng góp quý báu củí các nhà khoa học, các bạn đồng nghiệp, tuy nhiên chắc chan cuốn sách sẽkhông tránh khỏi những thiếu sót. Chúng tôi rất mong nhận được những ;óp ý của các độc giả để cuốn sách ngày được hoàn thiện hơn. C ác T ác giả 3 MỤC LỤC Lời nói đầu. GIỚI THIỆU VÈ KINH TÉ HỌC v ĩ MÔ 7 I.

Sụ hình thành và phát triển của kinh tế học vĩ m ô. Khái niệm về kinh tế học và kinh tế học vĩ m ô. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu cùa kinh tế học vĩ m ô. Hệ thống kinh tế học vĩ m ô.

Mục tiêu và công cụ điều tiết kinh tế vĩ m ô. ĐO LƯỜNG CÁC BIÉN SÓ KINH TÉ v ĩ MÔ 31 I. Tổng sản phẩm quốc n ộ i. Các biến vĩ mô khác đo lường sản lượng.

Chi số giá tiêu dùng. TỐNG CÀU VÀ CHÍNH SÁCH TÀI KHOÁ 60 I. Thị trường hàng hóa và mô hình giao điểm cùa K eynes. Chính sách tài khóa.

TIÈN TỆ VÀ CHÍNH SÁCH TIÈN TỆ 92 I. Một số vấn đề cơ bản về tiền t ệ. Cung tiền tệ. Cầu tiền tệ.

Câi bằng thị trường tiền tệ. Chhh sách tiền t ệ. TỎNG CÀU VÀ TÓNG CUNG. Nhữig đặc điểm cơ bản của biến động kinh tế.

Môhình tổng cầu và tổng cung. Vận dụng mô hỉnh tổng cầu - tổng cung để giải thích biến động kinh tế trong ngắn h ạn. THÁT NGHIỆP VÀ LẠMPHÁT 154 I. Mối quan hệ giữa lạm phát và thất nghiệp.

TẢNG TRƯỞNG KINH TÉ 188 I. Khái niệm và đo lường tăng trưởng kinh t ế. Các yếu tố quyết định tăng trường kinh tế. Cơ sở lý thuyết xác định nguồn lực của tăng trưởng kinh t ế.

Các chính sách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. TIẾT KIỆM ĐÀU TƯ VÀHỆ THÓNG TÀI CHÍNH 221 I. Giới thiệu tổng quan về hệ thống tài chính. Hạch toán thu nhập quốc dân và các đồng nhất th ứ c.

Thị trường vốn vay. Các chính sách tác động đến tiết kiệm và đầu tư. KINH TẾ v ĩ MÔ CỦA NÈN KINH TÉ MỞ 264 I. Cơ sở của thương mại quốc t ế.

Cán cân thanh toán quốc tế. Tỷ giá hối đ o ái. Mô hình kinh tế v ĩ mô trong nền kinh tế m ở. Phân tích tác động của các chính sách và cú sốc trong nền kinh tế m ờ.290 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

301 6 C hươnị GIỚI THIỆU VÉ KINH TẺ HỌC vỉ Mồ I. Sự H ÌN H TH À N H VÀ P H Á T TR IẾN CỦA KINH TÉ HỌC v ĩ MÔ 1. 3iai đoạn 1776 đến 1936 Tình hình kinh tế chính trị thế giới trong giai đoạn này nổi lên đó là sự cạnh tranh tự do trong nền kinh tế các nước tư bản chủ nghĩa. Thị trường đư.TC hình thành trên cơ sở có nhiều người mua và nhiều người bán, trong đó thông tin về mặt hàng, giá cà giao dịch.

khá đầy đủ do đó sức mạnh thị triờng cùa một hay một số hãng trên thị trường là tương đối nhỏ, điều này dẫi đến việc gia nhập hay rút khỏi thị trường của các hãng là khá dễ dàng. Vci đặc điểm đó, vai trò điều tiết thị trường dưới tác động của cung cầu trcng nền kinh tế là rất tốt. M ột sự tăng giá ở nơi này sẽ được thông tin đến nơ khác có giá thấp hơn, do đó hàng hóa dịch vụ sẽ di chuyển đến nơi có gií cao hơn, kết quà cung tăng giá giảm, còn nơi giá thấp khi cung giảm giá sẽ tăng lên, đảm bảo tính khá ổn định và cân bằng trên thị trường. Hầu hết tom bộ nền kinh tế hoạt động một cách khá lành mạnh, minh bạch và ổn địih.

Tuy nhiên, cuộc khùng hoảng những năm 1930 đã tạo ra những thay đổ mới trong nền kinh tế và xã hội các nước tư bàn, và dẫn tới những thay đổ trong quan điểm quàn lý và điều tiết nền kinh tế. Có thế nói rằng tác phầm Tìm hiểu về ban chát và nguyén nhan sự gủu có cùa các quốc gia {An Inquiry into the Nature arid Causes o f the Wicilth o f Nations hay thường có thể viết gọn là The wealth o f nations) của nhi kinh tế học cổ điển người Anh là Adam Smith (1723 - 1790), xuất bàn năn 1776 là một bước ngoặt quan trọng trong việc xây dựng và phân tích cát vẩn đề kinh tế một cách có hệ thống. Quan điểm chủ đạo trong cuốn sáih này là thị trường tự do, lấy thị trường là trung tâm điều tiết nền kinh tế. Acam Smith cho rằng thị trường là lực lượng duy nhất có thể điều tiết nền kiih tế, đó chính là bàn tay vô hình (Invisible Hands).

Ông đã chỉ ra sự tồn tại và tính hiệu quả cùa bàn tay vô hình là do các quy luật kinh tế khách 7 quan chi phối các hoạt động trong nền kinh tế và con người. Tuy nhiên để các quy luật kinh tế khách quan có thể vận hành cần phải có một số điều kiện cơ bản như: phải có sự tồn tại của sản xuất và trao đổi hàng hóa; nền kinh tế phải hoạt động trên cơ sờ tự do kinh tế và trao đổi hàng hóa; các tác nhân trong trao đổi phải có sự bình đảng về kinh tể. Chủ nghĩa tư bản (CNTB) là xã hội có thể đáp ứng được các điều kiện đó. CNTB là một xã hội được hình thành và phát triển trên cơ sở các quy luật kinh tế tự nhiên, còn các xã hội chiếm hữu nô lệ, phong kiến, hay một số mô hình các nền kinh tế đóng, kinh tể bao cấp ở một sổ nước xã hội chù nghĩa (XHCN), hay Cộng hòa dân chù nhân dân Triều Tiên hiện nay, các quy luật kinh tế khách quan không thể vận hành được.

Từ quan điểm đó, Adam Smith cho rằng Nhà nước không nên can thiệp vào kinh tế mà chỉ nên có các chức năng là bảo vệ quyền sở hữu tư bàn, đấu tranh chống kè thù bên ngoài và các phần từ tội phạm trong nước. Mặc dù vậy, ông cũng cho rằng, trong một số trường hợp, một số vấn đề kinh tế vượt quá khả năng cùa doanh nghiệp như xây dựng đường xá, đào sông, xây dựng các công trình công cộng khác, Nhà nước nên có vai trò trong những vấn đề đó. Có thể nói tác phẩm của Adam Smith đã đặt nền móng cho tư tưởng của kinh tế cồ điển, mà tại đó vai trò của thị trường được đề cao, nghiên cứu được đề cập ở đây là dài hạn và tập trung vào các lực lượng cung sàn xuất hàng hóa. Trong giai đoạn này, các nhà kinh tế chú ý đến phân tích và nghiên cứu nền kinh tế thông qua hoạt động trao đổi, lưu thông.

Các tác nhân trong nền kinh tế là các hãng, doanh nghiệp được phân tích để rút ra kết luận chung áp dụng cho các hãng và doanh nghiệp khác. Như vậy, cách tiếp cận và phân tích các tác nhân trong nền kinh tế như vậy gắn với kinh tế học vi mô ngày nay. Giai đoạn 1936 đến 1971 Đặc điểm kinh tế thế giới giai đoạn này là sau khùng hoảng kinh tế những năm 1929 - 1933, nền kinh tế các nước CNTB bước sang giai đoạn chù nghĩa tư bàn độc quyền. Nguyên nhân của bước chuyển trong các nước TBCN xuất phát từ một số nguyên nhân sau đây.

Thứ nhất, trong quá trình tự do cạnh tranh khốc liệt giữa các nhà tư bản, theo nguyên lý bàn tay hữu hình, các nhà tư bản có lợi thế về tư bản, lực lượng sàn xuất và trình độ kỹ thuật cao sẽ có lợi thế so với các nhà tư 8 bản khác và cuối cùng trong sự cạnh tranh đó, họ sẽ giành chiến thắng. Các hãng nhỏ sẽ bị thâu tóm, buộc phải sáp nhập hay bị phá sàn. Điều này hiện nay cũng diễn ra ở một số nền kinh tế chuyển đổi khi mà giai đoạn ồ ạt xuất hiện cùa các doanh nghiệp, ngân hàng, sau đó dẫn đến sự cạnh tranh, mặc dù có sự điều tiết của Chính phủ, nhưng quy luật kinh tế là khó tránh khỏi khi mà các doanh nghiệp lớn có lợi thế về vốn và công nghệ sẽ chiến thắng và việc sáp nhập, thâu tóm hay phá sản là không thể tránh khỏi.