1 2 LỜI GIỚI THIỆU Kinh tế học vi mô là một bộ phận của kinh tế học, nghiên cứu cách thức mà các tác nhân trong nền kinh tế đưa ra các quyết định lựa chọn tối ưu trong điều kiện nguồn lực khan hiếm trong một nền kinh tế thị trường. Kinh tế học vi mô là một môn khoa học được nhiều người lựa chọn để học tập và nghiên cứu. Giáo trình Kinh tế học vi mô I được biên soạn dựa trên chương trình môn học của Trường Đại học Thương mại và tham khảo các giáo trình khác trong và ngoài nước. Các tác giả đã tham khảo nhiều giáo trình của các giáo sư ở một số trường đại học nổi tiếng trên thế giới. Các tác giả tin rằng Giáo trình Kinh tế học vi mô I sẽ đặc biệt hữu ích cho các sinh viên Đại học Thương mại và những người quan tâm nghiên cứu khoa học Kinh tế học vi mô. Mục tiêu của cuốn sách là nhằm tạo điều kiện thuận lợi giúp người đọc nắm vững lý thuyết và biết cách vận dụng lý thuyết vào các tình huống thực hành cụ thể trong thực tiễn kinh tế - xã hội ở Việt Nam. Nội dung cụ thể của giáo trình được trình bày trong 6 chương, bao gồm: - Chương 1: Tổng quan về Kinh tế học vi mô. - Chương 2: Cung cầu và cơ chế hoạt động của thị trường. - Chương 3: Lý thuyết về hành vi của người tiêu dùng. - Chương 4: Lý thuyết về hành vi của các doanh nghiệp. - Chương 5: Cấu trúc thị trường. - Chương 6: Thị trường các yếu tố sản xuất. Mỗi chương của giáo trình đều có mục tiêu của chương, tóm lược nội dung chương, các dạng câu hỏi thảo luận, câu hỏi trắc nghiệm 3 đúng/sai, bài tập thực hành tính toán và các thuật ngữ thông dụng trong Kinh tế học vi mô. Cuối giáo trình là lời giải và đáp án các câu hỏi của từng chương. Cuốn sách này do PGS. Phan Thế Công làm chủ biên và các thành viên tham gia biên soạn, bao gồm: - PGS. Phan Thế Công và ThS. Nguyễn Thị Lệ: Chương 1 và Chương 6. Phan Thế Công và TS. Nguyễn Ngọc Quỳnh: Chương 2. Phan Thế Công, TS. Nguyễn Ngọc Quỳnh và TS. Phạm Thị Minh Uyên: Chương 3. Ninh Thị Hoàng Lan: Chương 4. Phan Thế Công và ThS. Ninh Thị Hoàng Lan: Chương 5. Phan Thế Công: các phần bài tập thực hành của các chương. Các tác giả xin chân thành cảm ơn sự đóng góp ý kiến quý báu của Ban giám hiệu Trường Đại học Thương mại, Phòng Quản lý Khoa học, Hội đồng thẩm định giáo trình, Bộ môn Kinh tế học và các đồng nghiệp trong và ngoài trường. Mặc dù có nhiều cố gắng, nhưng cuốn sách sẽ không tránh khỏi những khiếm khuyết, các tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp và phê bình của người đọc để cuốn sách được hoàn thiện hơn trong các lần tái bản sau. Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về: Bộ môn Kinh tế học - Trường Đại học Thương mại - Hà Nội. Hà Nội, năm 2020 THAY MẶT NHÓM BIÊN SOẠN Chủ biên PGS. Phan Thế Công 4 MỤC LỤC Lời giới thiệu 3 Danh mục bảng 11 Danh mục hình 13 Chương 1 TỔNG QUAN VỀ KINH TẾ HỌC VI MÔ 17 1. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KINH TẾ HỌC 17 1. Khái niệm Kinh tế học và Kinh tế học vi mô 17 1. Kinh tế học thực chứng và Kinh tế học chuẩn tắc 19 1. Đối tượng và nội dung nghiên cứu của Kinh tế học vi mô 20 1. Phương pháp nghiên cứu kinh tế học vi mô 21 1. KHAN HIẾM NGUỒN LỰC VÀ ĐƯỜNG GIỚI HẠN KHẢ NĂNG SẢN XUẤT 24 1. Sự khan hiếm nguồn lực và chi phí cơ hội 24 1. Đường giới hạn khả năng sản xuất 25 1. Quy luật chi phí cơ hội ngày càng tăng 29 1. CÁC VẤN ĐỀ KINH TẾ CƠ BẢN VÀ HỆ THỐNG KINH TẾ 32 1. Ba vấn đề kinh tế cơ bản 32 1. Các hệ thống kinh tế 35 TÓM LƯỢC CUỐI CHƯƠNG 38 CÁC THUẬT NGỮ CHƯƠNG 1 41 CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ THẢO LUẬN 42 CÂU HỎI ĐÚNG/SAI 43 BÀI TẬP THỰC HÀNH 44 Chương 2 CUNG CẦU VÀ CƠ CHẾ HOẠT ĐỘNG CỦA THỊ TRƯỜNG 47 2. THỊ TRƯỜNG 47 2. Khái niệm thị trường và giá cả thị trường 47 2. Phân loại thị trường 49 2. CẦU VỀ HÀNG HÓA VÀ DỊCH VỤ 50 2. Khái niệm cầu và luật cầu 50 2. Phương trình và đồ thị đường cầu 52 5 2. Các yếu tố tác động đến cầu 54 2. Sự di chuyển và dịch chuyển đường cầu 58 2. Xây dựng hàm cầu tổng quát 58 2. CUNG VỀ HÀNG HÓA VÀ DỊCH VỤ 60 2. Khái niệm cung và luật cung 60 2. Phương trình và đồ thị đường cung 62 2. Các yếu tố tác động đến cung 63 2. Sự di chuyển và dịch chuyển đường cung 65 2. Xây dựng hàm cung tổng quát 66 2. CƠ CHẾ HOẠT ĐỘNG CỦA THỊ TRƯỜNG 67 2. Trạng thái cân bằng cung cầu 67 2. Trạng thái dư thừa và thiếu hụt hàng hóa trên thị trường 69 2. Thay đổi trạng thái cân bằng cung cầu 71 2. THẶNG DƯ TIÊU DÙNG VÀ THẶNG DƯ SẢN XUẤT TRONG THỊ TRƯỜNG 74 2. Thặng dư tiêu dùng 74 2. Thặng dư sản xuất 75 2. ĐỘ CO DÃN CỦA CUNG VÀ CẦU 76 2. Độ co dãn của cầu theo giá 77 2. Độ co dãn của cầu theo thu nhập 83 2. Độ co dãn của cầu theo giá chéo 83 2. Độ co dãn của cung theo giá 84 2. SỰ CAN THIỆP CỦA CHÍNH PHỦ VÀO THỊ TRƯỜNG 86 2. Công cụ thuế của chính phủ 88 2. Công cụ trợ cấp của chính phủ 90 TÓM LƯỢC CUỐI CHƯƠNG 90 CÁC THUẬT NGỮ CHƯƠNG 2 93 CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ THẢO LUẬN 95 CÂU HỎI ĐÚNG/SAI 96 BÀI TẬP THỰC HÀNH 97 6 Chương 3 LÝ THUYẾT VỀ HÀNH VI CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG 101 3. SỞ THÍCH CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG 101 3. Các giả thiết cơ bản 101 3. Lợi ích và quy luật lợi ích cận biên giảm dần 103 3. Đường bàng quan 107 3. Tỷ lệ thay thế cận biên trong tiêu dùng 114 3. Một số trường hợp đặc biệt của đường bàng quan 117 3. SỰ RÀNG BUỘC VỀ NGÂN SÁCH 119 3. Đường ngân sách 119 3. Tác động của sự thay đổi thu nhập đến đường ngân sách 122 3. Tác động của sự thay đổi giá cả đến đường ngân sách 123 3. SỰ LỰA CHỌN TIÊU DÙNG TỐI ƯU 123 3. Tối đa hóa lợi ích ứng với mức ngân sách nhất định 123 3. Tối thiểu hóa chi tiêu ứng với một mức lợi ích nhất định 129 3. Lựa chọn tiêu dùng tối ưu khi thay đổi thu nhập 130 3. Lựa chọn tiêu dùng tối ưu khi giá cả thay đổi 132 3. CẦU CÁ NHÂN VÀ CẦU THỊ TRƯỜNG 133 3. Cầu thị trường 135 TÓM LƯỢC CUỐI CHƯƠNG 137 CÁC THUẬT NGỮ CHƯƠNG 3 138 CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ THẢO LUẬN 139 CÂU HỎI ĐÚNG/SAI 140 BÀI TẬP THỰC HÀNH 143 Chương 4 LÝ THUYẾT VỀ HÀNH VI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP 149 4. LÝ THUYẾT SẢN XUẤT 149 4. Hàm sản xuất 150 4. Sản xuất trong ngắn hạn 151 4. Sản xuất trong dài hạn 158 4. LÝ THUYẾT CHI PHÍ SẢN XUẤT 165 4. Chi phí và cách tiếp cận chi phí 165 4. Chi phí sản xuất trong ngắn hạn 167 4. Chi phí sản xuất trong dài hạn 174 7 4. LỰA CHỌN ĐẦU VÀO TỐI ƯU 180 4. Lựa chọn đầu vào tối ưu để tối thiểu hóa chi phí khi sản xuất một mức sản lượng nhất định 181 4. Lựa chọn đầu vào tối ưu để tối đa hóa sản lượng khi có một mức chi phí nhất định 183 4. LÝ THUYẾT VỀ LỢI NHUẬN 184 4. Khái niệm và công thức tính lợi nhuận 184 4. Ý nghĩa của lợi nhuận 186 4. Điều kiện tối đa hóa lợi nhuận 186 TÓM LƯỢC CUỐI CHƯƠNG 191 CÁC THUẬT NGỮ CHƯƠNG 4 192 CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ THẢO LUẬN 193 CÂU HỎI ĐÚNG/SAI 194 BÀI TẬP THỰC HÀNH 197 Chương 5 CẤU TRÚC THỊ TRƯỜNG 201 5. THỊ TRƯỜNG CẠNH TRANH HOÀN HẢO 202 5. Thị trường cạnh tranh hoàn hảo và các đặc trưng 202 5. Đường cầu và đường doanh thu cận biên 204 5. Lựa chọn sản lượng của doanh nghiệp cạnh tranh hoàn hảo trong ngắn hạn 205 5. Lựa chọn sản lượng của doanh nghiệp cạnh tranh hoàn hảo trong dài hạn 216 5. THỊ TRƯỜNG ĐỘC QUYỀN THUẦN TÚY 224 5. Thị trường độc quyền bán thuần túy 224 5. Tối đa hóa lợi nhuận của doanh nghiệp độc quyền bán thuần túy trong ngắn hạn 231 5. Tối đa hóa lợi nhuận của doanh nghiệp độc quyền bán thuần túy trong dài hạn 244 5. Độc quyền mua thuần túy 245 5. THỊ TRƯỜNG CẠNH TRANH ĐỘC QUYỀN 248 5. Khái niệm và đặc trưng của thị trường cạnh tranh độc quyền 248 5. Tối đa hóa lợi nhuận của doanh nghiệp cạnh tranh độc quyền 249 5. Cân bằng cạnh tranh dài hạn của ngành cạnh tranh độc quyền 251 8 5. THỊ TRƯỜNG ĐỘC QUYỀN NHÓM 253 5. Các đặc trưng cơ bản của độc quyền nhóm 253 5. Phân tích một số mô hình độc quyền nhóm 254 TÓM LƯỢC CUỐI CHƯƠNG 265 CÁC THUẬT NGỮ CHƯƠNG 5 269 CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ THẢO LUẬN 269 CÂU HỎI ĐÚNG/SAI 271 BÀI TẬP THỰC HÀNH 274 Chương 6 THỊ TRƯỜNG CÁC YẾU TỐ SẢN XUẤT 279 6. ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA THỊ TRƯỜNG CÁC YẾU TỐ SẢN XUẤT 279 6. THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG 280 6. Cầu về lao động 280 6. Cung về lao động 288 6. Cân bằng thị trường lao động 292 6. Tiền công tối thiểu 293 6. THỊ TRƯỜNG VỐN 294 6. Vốn và các hình thức của vốn 294 6. Lãi suất và giá trị hiện tại của vốn 295 6. Cung và cầu trên thị trường vốn 296 6. THỊ TRƯỜNG ĐẤT ĐAI 302 6. Đặc điểm của thị trường đất đai 302 6. Cung và cầu trên thị trường đất đai 303 6. Giá cả và tiền thuê đất đai 305 TÓM LƯỢC CUỐI CHƯƠNG 307 CÁC THUẬT NGỮ CHƯƠNG 6 308 CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ THẢO LUẬN 309 CÂU HỎI ĐÚNG/SAI 310 BÀI TẬP THỰC HÀNH 311 ĐÁP ÁN CÁC CHƯƠNG 315 Đáp án Chương 1 315 1. Đáp án phần Câu hỏi đúng hay sai 315 2. Đáp án phần Bài tập thực hành tính toán 315 9 Đáp án Chương 2 317 1. Đáp án phần Câu hỏi đúng hay sai 317 2. Đáp án phần Bài tập thực hành tính toán 317 Đáp án Chương 3 326 1. Đáp án phần Câu hỏi đúng hay sai 326 2. Đáp án phần Bài tập thực hành tính toán 326 Đáp án Chương 4 335 1. Đáp án phần Câu hỏi đúng hay sai 335 2. Đáp án phần Bài tập thực hành tính toán 336 Đáp án Chương 5 341 1.
Giáo trình Kinh tế học vi mô I - Phần 1 của PGS. Phan Thế Công
Giáo trình nghiên cứu học vi mô 1 phần 1 pgs ts phan thế công, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên kinh tế.
Trường đại học
Trường Đại học Thương mạiChuyên ngành
Kinh tế họcNgười đăng
Ẩn danhThể loại
giáo trình2020
Phí lưu trữ
35 PointMục lục chi tiết
Tóm tắt
I. Tổng quan về Giáo trình Kinh tế học vi mô I Phần 1
Giáo trình Kinh tế học vi mô I - Phần 1 là một tài liệu quan trọng cho sinh viên và những người nghiên cứu về Kinh tế học vi mô. Tài liệu này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn giúp người học áp dụng vào thực tiễn. Nội dung giáo trình được biên soạn dựa trên chương trình học của Trường Đại học Thương mại, kết hợp với các giáo trình quốc tế. Mục tiêu chính của giáo trình là giúp người đọc nắm vững các nguyên lý cơ bản của Kinh tế học vi mô và cách thức vận dụng chúng trong các tình huống thực tế.
1.1. Đối tượng và nội dung nghiên cứu của Kinh tế học vi mô
Kinh tế học vi mô nghiên cứu hành vi của các tác nhân trong nền kinh tế, bao gồm doanh nghiệp, hộ gia đình và chính phủ. Nội dung nghiên cứu tập trung vào cách thức các tác nhân này đưa ra quyết định trong điều kiện nguồn lực khan hiếm. Các khái niệm như cung cầu, chi phí sản xuất, và lợi nhuận là những vấn đề cốt lõi trong nghiên cứu này.
1.2. Phương pháp nghiên cứu trong Kinh tế học vi mô
Phương pháp nghiên cứu trong Kinh tế học vi mô bao gồm phân tích định lượng và định tính. Phân tích định lượng sử dụng các mô hình toán học để dự đoán hành vi của các tác nhân kinh tế, trong khi phân tích định tính tập trung vào việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định của họ. Việc áp dụng các phương pháp này giúp sinh viên có cái nhìn sâu sắc hơn về các vấn đề kinh tế.
II. Vấn đề khan hiếm nguồn lực trong Kinh tế học vi mô
Khan hiếm nguồn lực là một trong những vấn đề cốt lõi trong Kinh tế học vi mô. Mỗi cá nhân và tổ chức đều phải đối mặt với sự khan hiếm này, dẫn đến việc phải đưa ra các quyết định lựa chọn tối ưu. Sự khan hiếm không chỉ thể hiện ở tài chính mà còn ở thời gian và các nguồn lực khác. Việc hiểu rõ về khan hiếm giúp các tác nhân kinh tế đưa ra quyết định hợp lý hơn.
2.1. Chi phí cơ hội và quyết định kinh tế
Chi phí cơ hội là khái niệm quan trọng trong Kinh tế học vi mô, thể hiện giá trị của lựa chọn tốt nhất bị bỏ qua khi một quyết định được thực hiện. Mỗi quyết định đều có chi phí cơ hội, và việc nhận thức rõ ràng về điều này giúp các cá nhân và doanh nghiệp tối ưu hóa lợi ích của mình.
2.2. Đường giới hạn khả năng sản xuất
Đường giới hạn khả năng sản xuất (PPF) là một công cụ hữu ích trong Kinh tế học vi mô để minh họa sự khan hiếm và chi phí cơ hội. Đường này cho thấy các kết hợp tối ưu của hai loại hàng hóa mà một nền kinh tế có thể sản xuất với nguồn lực hiện có. Việc phân tích PPF giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các quyết định sản xuất và phân phối trong nền kinh tế.
III. Cung cầu và cơ chế hoạt động của thị trường
Cung cầu là hai khái niệm cơ bản trong Kinh tế học vi mô. Chúng không chỉ ảnh hưởng đến giá cả mà còn quyết định sự phân bổ nguồn lực trong nền kinh tế. Hiểu rõ về cơ chế hoạt động của thị trường giúp sinh viên có cái nhìn tổng quan về cách thức mà các yếu tố này tương tác với nhau.
3.1. Khái niệm và luật cung cầu
Luật cung cầu mô tả mối quan hệ giữa giá cả và lượng hàng hóa được cung cấp và cầu. Khi giá tăng, lượng cung thường tăng và lượng cầu giảm, ngược lại khi giá giảm. Việc nắm vững luật này là rất quan trọng để hiểu cách thức hoạt động của thị trường.
3.2. Các yếu tố tác động đến cung cầu
Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến cung cầu, bao gồm thu nhập, sở thích của người tiêu dùng, và giá cả của hàng hóa thay thế. Việc phân tích các yếu tố này giúp sinh viên hiểu rõ hơn về biến động của thị trường và cách thức mà các doanh nghiệp có thể điều chỉnh chiến lược của mình.
IV. Lý thuyết hành vi của người tiêu dùng trong Kinh tế học vi mô
Lý thuyết hành vi của người tiêu dùng là một phần quan trọng trong Kinh tế học vi mô. Nó nghiên cứu cách thức mà người tiêu dùng đưa ra quyết định mua sắm dựa trên sở thích và ngân sách của họ. Hiểu rõ về lý thuyết này giúp sinh viên có cái nhìn sâu sắc hơn về hành vi tiêu dùng và các yếu tố ảnh hưởng đến nó.
4.1. Sở thích và lợi ích cận biên
Sở thích của người tiêu dùng được thể hiện qua các đường bàng quan, cho thấy sự thay đổi trong lợi ích khi tiêu dùng thêm một đơn vị hàng hóa. Lợi ích cận biên giảm dần là một nguyên lý quan trọng, giúp giải thích tại sao người tiêu dùng không sẵn sàng trả giá cao cho hàng hóa khi đã tiêu dùng đủ số lượng.
4.2. Đường ngân sách và lựa chọn tiêu dùng
Đường ngân sách thể hiện các kết hợp hàng hóa mà người tiêu dùng có thể mua với ngân sách nhất định. Việc phân tích đường ngân sách giúp sinh viên hiểu rõ hơn về cách thức mà người tiêu dùng đưa ra quyết định tiêu dùng tối ưu trong điều kiện ngân sách hạn chế.
V. Kết luận và tương lai của Kinh tế học vi mô
Kinh tế học vi mô không chỉ là một môn học lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn sâu rộng trong đời sống. Việc nắm vững các nguyên lý cơ bản của Kinh tế học vi mô giúp sinh viên và các nhà nghiên cứu có thể áp dụng vào các tình huống thực tế, từ đó đưa ra các quyết định kinh tế hợp lý. Tương lai của Kinh tế học vi mô sẽ tiếp tục phát triển với sự thay đổi của nền kinh tế toàn cầu.
5.1. Ứng dụng thực tiễn của Kinh tế học vi mô
Kinh tế học vi mô có nhiều ứng dụng trong các lĩnh vực như marketing, quản lý doanh nghiệp và chính sách công. Việc áp dụng các lý thuyết và mô hình từ Kinh tế học vi mô giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác hơn trong hoạt động kinh doanh.
5.2. Tương lai của nghiên cứu Kinh tế học vi mô
Nghiên cứu trong Kinh tế học vi mô sẽ tiếp tục mở rộng với sự phát triển của công nghệ và dữ liệu lớn. Các nhà nghiên cứu sẽ có cơ hội khai thác dữ liệu để phân tích hành vi tiêu dùng và các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định kinh tế, từ đó tạo ra các mô hình dự đoán chính xác hơn.
TÀI LIỆU LIÊN QUAN
Bạn đang xem trước tài liệu:
Giáo trình kinh tế học vi mô 1 phần 1 pgs ts phan thế công
THÔNG TIN CHI TIẾT
Tác giả: PGS. Phan Thế Công
Trường học: Trường Đại học Thương mại
Chuyên ngành: Kinh tế học
Đề tài: Giáo trình Kinh tế học vi mô I - Phần 1
Loại tài liệu: giáo trình
Năm xuất bản: 2020
Địa điểm: Hà Nội
Trích đoạn nội dung tài liệu
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ