Giáo trình Kinh tế chính trị Mác - Lênin mới nhất 2021 - Đại học không chuyên lý luận chính trị

Giáo trình kinh tế chính trị Mác-Lênin mới nhất 2021 cung cấp kiến thức toàn diện về lý thuyết kinh tế Marxist-Leninist, phù hợp cho việc học tập và nghiên cứu

• Tác giả: Ngô Tuấn Nghĩa
• Người hướng dẫn: Đồng chí Võ Văn Thưởng
• Trường học: Bộ Giáo dục và Đào tạo
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị Mác-Lênin
• Đề tài: Giáo trình Kinh tế chính trị Mác-Lênin
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình kinh tế chính trị Mác Lênin 2021

Giáo trình kinh tế chính trị Mác-Lênin 2021 là ấn phẩm học thuật mới nhất do Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo biên soạn. Tài liệu phục vụ hệ đào tạo đại học không chuyên lý luận chính trị, theo tinh thần Kết luận số 94/KL/TW/2014 của Ban Bí thư Trung ương Đảng. Hội đồng biên soạn bao gồm nhiều giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ đầu ngành trong lĩnh vực kinh tế chính trị. Đội ngũ thực hiện đến từ các trường đại học và học viện thuộc hệ thống giáo dục quốc dân. Giáo trình trình bày sáu chương theo thể thức mới. Nội dung trung thành với chủ nghĩa Mác-Lênin nhưng cập nhật kết quả nghiên cứu mới nhất. Phương thức trình bày đảm bảo tính khoa học và thiết thực. Mục tiêu chính là hình thành kỹ năng tư duy và tầm nhìn cho sinh viên. Kiến thức được xây dựng theo nguyên tắc sư phạm bậc đại học. Hệ thống tri thức bao quát toàn bộ nền tảng lý luận kinh tế chính trị hiện đại. Ấn phẩm ra mắt năm 2019 và được cập nhật đến 2021. Đây là tài liệu tham khảo quan trọng cho sinh viên khối ngành kinh tế và quản lý.

1.1. Quá trình biên soạn và đội ngũ tác giả

Giáo trình được biên soạn theo chỉ đạo của đồng chí Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ trực tiếp tham gia chỉ đạo. Đội ngũ biên soạn gồm các chuyên gia hàng đầu. PGS.TS Ngô Tuấn Nghĩa đảm nhận phần lớn nội dung. GS.TS Nguyễn Quang Thuần, TS. Trần Kim Hải và nhiều học giả khác đóng góp chuyên môn. Quá trình thực hiện bao gồm nhiều vòng lấy ý kiến phản biện. Hội đồng tiếp thu và chỉnh lý theo góp ý chuyên môn. Tinh thần nghiêm cẩn được đặt lên hàng đầu trong toàn bộ quá trình biên soạn.

1.2. Cấu trúc sáu chương của giáo trình

Giáo trình gồm sáu chương với hệ thống kiến thức logic và chặt chẽ. Chương 1 giới thiệu tổng quan về kinh tế chính trị Mác-Lênin. Chương 2 trình bày lý thuyết giá trị và giá trị thặng dư. Chương 3 tập trung vào tích lũy và tái sản xuất tư bản. Chương 4 phân tích chủ nghĩa tư bản độc quyền và biểu hiện mới. Chương 5 đề cập kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Chương 6 bàn về công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế. Cấu trúc này đảm bảo tính hệ thống từ lý luận đến thực tiễn.

II. Phân tích nội dung cốt lõi trong giáo trình Mác Lênin mới

Nội dung giáo trình kinh tế chính trị Mác-Lênin 2021 tập trung vào hai trụ cột lý luận chính. Thứ nhất là hệ thống lý luận về phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa. Thứ hai là những vấn đề kinh tế chính trị thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Phần lý thuyết giá trị lao động được trình bày công phu. Giá trị hàng hóa do lượng lao động xã hội cần thiết quyết định. Giá trị thặng dư là phạm trù trung tâm của kinh tế chính trị Mác-Lênin. Giáo trình cập nhật những biểu hiện mới của chủ nghĩa tư bản. Xuất khẩu tư bản có xu hướng chảy giữa các nước phát triển. Độc quyền nhà nước biến đổi theo hướng đa dạng hóa hình thức. Phần về Việt Nam phân tích kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Các quan hệ lợi ích kinh tế được làm rõ. Vai trò điều tiết của nhà nước được nhấn mạnh. Nội dung đảm bảo tính trung thành với lý luận gốc. Đồng thời tiếp thu tinh hoa nghiên cứu mới trên thế giới.

2.1. Lý thuyết giá trị và giá trị thặng dư

Lý thuyết giá trị là nền tảng của kinh tế chính trị Mác-Lênin. Hàng hóa có hai thuộc tính là giá trị và giá trị sử dụng. Giá trị do lao động xã hội kết tinh tạo nên. Giáo trình trình bày khái niệm lao động trừu tượng và lao động cụ thể. Lao động trừu tượng tạo ra giá trị. Lao động cụ thể tạo ra giá trị sử dụng. Giá trị thặng dư là phần giá trị mới vượt quá giá trị sức lao động. Công nhân làm việc tạo ra giá trị lớn hơn tiền lương nhận được. Chênh lệch này bị nhà tư bản chiếm đoạt. Phân tích này giúp hiểu bản chất quan hệ bóc lột trong nền kinh tế tư bản chủ nghĩa.

2.2. Biểu hiện mới của chủ nghĩa tư bản độc quyền

Chủ nghĩa tư bản độc quyền có nhiều biểu hiện mới trong giai đoạn hiện nay. Các tập đoàn tư bản tài chính mở rộng quy mô toàn cầu. Ngân hàng đa quốc gia và xuyên quốc gia xuất hiện ngày càng nhiều. Hình thức sở hữu cổ phiếu có sự biến đổi đáng kể. Cổ phiếu mệnh giá nhỏ được phát hành rộng rãi. Nhiều tầng lớp dân cư có thể mua cổ phiếu trở thành cổ đông nhỏ. Chế độ tham dự được bổ sung bằng chế độ ủy nhiệm. Đại cổ đông ủy nhiệm thay mặt cổ đông nhỏ quyết định phương hướng công ty. Các chủ sở hữu lớn khống chế trực tiếp và gián tiếp qua thị trường tài chính.

III. Phương pháp tiếp cận và đổi mới giảng dạy giáo trình

Giáo trình kinh tế chính trị Mác-Lênin 2021 áp dụng phương pháp tiếp cận đổi mới. Thể thức trình bày được thiết kế theo nguyên tắc sư phạm hiện đại. Mục tiêu hướng đến phát huy tính bền vững của lý luận Mác-Lênin. Phương pháp giảng dạy cần gắn lý thuyết với thực tiễn. Sinh viên phải hiểu bản chất vấn đề chứ không thuộc lòng máy móc. Kỹ năng tư duy phản biện được khuyến khích phát triển. Giáo trình trình bày logic từ đơn giản đến phức tạp. Hệ thống tri thức được xây dựng có tầng nấc. Mỗi chương bổ trợ và phát triển nội dung chương trước. Đổi mới nội dung đi đôi với đổi mới phương pháp đánh giá. Kiểm tra tập trung vào khả năng vận dụng kiến thức. Bài tập thực hành giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng phân tích. Tài liệu tham khảo bổ sung được cập nhật thường xuyên. Giáo viên đóng vai trò hướng dẫn và định hướng. Sinh viên chủ động tìm hiểu và thảo luận nhóm.

3.1. Đổi mới nội dung theo tinh thần hiện đại hóa

Nội dung giáo trình được đổi mới theo tinh thần hiện đại hóa. Kết quả nghiên cứu mới nhất của khoa học kinh tế chính trị trên thế giới được tiếp thu. Hình thức trình bày cũng được cải tiến so với các phiên bản trước. So với các giáo trình trước, phiên bản 2021 cập nhật thêm nhiều vấn đề thời sự. Biểu hiện mới của chủ nghĩa tư bản được phân tích sâu hơn. Tình hình kinh tế Việt Nam được đề cập sát thực tế. Tinh thần trung thành với chủ nghĩa Mác-Lênin vẫn được đảm bảo. Cách tiếp cận cởi mở hơn với các học thuyết kinh tế hiện đại. Điều này giúp sinh viên có cái nhìn toàn diện và cân bằng.

3.2. Phương pháp sư phạm bậc đại học trong giáo trình

Hệ thống kiến thức được thiết kế theo nguyên tắc sư phạm bậc đại học. Mỗi chương bắt đầu bằng giới thiệu mục tiêu học tập rõ ràng. Nội dung trình bày từ tổng quan đến chi tiết một cách logic. Phương pháp lấy ví dụ minh họa được sử dụng rộng rãi. Các khái niệm trừu tượng được giải thích bằng tình huống thực tế. Điều này giúp sinh viên dễ tiếp thu và ghi nhớ kiến thức. Bài tập cuối chương yêu cầu phân tích và thảo luận. Sinh viên phải vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề cụ thể. Thời lượng hai tín chỉ đòi hỏi phân bổ thời gian hợp lý. Giáo viên cần ưu tiên nội dung cốt lõi và thiết thực nhất.

IV. Ứng dụng thực tiễn và ý nghĩa giáo trình Mác Lênin

Giáo trình kinh tế chính trị Mác-Lênin 2021 có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. Tài liệu cung cấp nền tảng lý luận vững chắc cho sinh viên đại học. Kiến thức phục vụ trực tiếp hoạt động kinh tế xã hội sau tốt nghiệp. Nội dung về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa rất quan trọng. Sinh viên hiểu rõ cơ chế vận hành nền kinh tế Việt Nam. Vai trò điều tiết của nhà nước được phân tích cụ thể. Chương về công nghiệp hóa và hiện đại hóa có tính ứng dụng cao. Chiến lược phát triển đất nước được trình bày rõ ràng. Hội nhập kinh tế quốc tế là xu hướng tất yếu cần nắm vững. Giáo trình giúp hình thành thế giới quan khoa học cho người học. Tư duy phân tích các hiện tượng kinh tế được cải thiện. Sinh viên có khả năng đánh giá vấn đề từ góc độ lý luận Mác-Lênin. Ấn phẩm cũng là tài liệu tham khảo quý cho nghiên cứu khoa học.

4.1. Vận dụng lý luận Mác Lênin vào thực tiễn Việt Nam

Lý luận Mác-Lênin cung cấp công cụ phân tích kinh tế hiệu quả. Tại Việt Nam, lý luận này được vận dụng vào xây dựng thể chế kinh tế thị trường. Mục tiêu là phát triển bền vững và công bằng xã hội. Giáo trình phân tích quan hệ lợi ích kinh tế trong nền kinh tế chuyển đổi. Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo hài hòa lợi ích. Chính sách kinh tế phải cân đối giữa tăng trưởng và ổn định. Công nghiệp hóa và hiện đại hóa là nhiệm vụ chiến lược. Giáo trình chỉ rõ nội dung và phương hướng thực hiện. Việt Nam cần tranh thủ cơ hội từ cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

4.2. Ý nghĩa đối với đào tạo và nghiên cứu khoa học

Giáo trình đóng vai trò tài liệu chính thống trong đào tạo đại học. Hệ thống giáo dục quốc dân sử dụng rộng rãi cho khối không chuyên lý luận chính trị. Chất lượng nội dung được đảm bảo bởi đội ngũ biên soạn uy tín. Đối với nghiên cứu khoa học, giáo trình cung cấp nền tảng lý luận vững chắc. Các khái niệm và nguyên lý được trình bày hệ thống và chính xác. Nghiên cứu viên có thể sử dụng làm cơ sở lý thuyết cho công trình. Hội nhập kinh tế quốc tế đặt ra yêu cầu mới cho đào tạo. Sinh viên cần hiểu cả lý luận kinh tế chính trị cổ điển và hiện đại. Giáo trình đáp ứng được yêu cầu kép này một cách toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu là các quan điểm lý luận của W.Pety, tiếp đến là A.Smith và kết thúc ở hệ thông lý luận có nhiều giá trị khoa học của D. Kinh tế chính trị cổ điển Anh nghiên cứu các quan hệ kinh tế trong, quá trình tái sản xuất, trình bày một cách hệ thống (đặc biệt từ A.Smith - một tiền bối lớn nhất có nhiều công, trình nghiên cứu đồ sộ với nhiều luận điểm giá trị khoa học mà D.Ricardo kế thừa) các phạm trù kinh tẾ chính trị như phân công lao động, hàng hóa, giá trị, tiền tệ, giá cả, giá cả thị trường, tiền lương, lợi nhuận, lợi tức, địa tô, tư bản. để rút ra các quy luật kinh tế. Lý luận kinh tế chính trị cổ điển Anh đã rút ra được giá trị là do hao phi lao động tạo ra, giá trị khác với của cải.

Đó là những đóng góp khoa học rất lớn của các đại biêu kinh tế chính trị cổ điển Anh vào lĩnh vực lý luận kinh tế chính trị của nhân loại, thể hiện sự phát triển vượt bậc so với hệ thông lý luận của chủ nghĩa trọng nông. Như vậy, có thể rút ra: ,Kinh tế chính trị là môn khoa học kinh tế nghiên cứu các quan hệ kinh té dé tim ra các quy luật chỉ phối sự vận động của các hiện tượng và quá trình hoạt động kinh tê của con người tương ứng với những trình độ phái triển nhất định của nền sản xuất xã hội. Kế từ sau A.Smith, lý luận kinh tế chính trị chia thành hai dòng chính: Dòng lý thuyết khai thác các luận điểm của A.Smith khái quát dựa trên các quan sát mang tính tâm lý, hành vỉ để xây dựng thành các lý thuyết kinh tế mới; không tiếp tục đi sâu vào vào phân tích, luận giải các quan hệ xã hội trong nên sản xuất. Từ đó, tạo cơ sở cho việc xây dựng các lý thuyết kinh tế về hành vi của người tiêu dùng, người sản xuất hoặc các đại lượng lớn của nên kinh tế.

Dòng lý thuyết này được không ngừng. bổ sung và phát triển bởi rất nhiều nhà kinh tế và nhiều trường phái lý thuyếtở các quốc gia châu Âu, Bắc Mỹ cho đến hiện nay. Dòng lý thuyết thể hiện từ D.Ricardo kế thừa những giá trị trong lý luận khoa học của A.Smith, tiếp tục bổ sung, hoàn chỉnh nội dung luận giải về các phạm trù kinh tế chính trị, đi sâu vào phân tích các quan hệ xã hội trong nên sản xuất, tạo ra những giá trị lý luận khoa học chuẩn xác.Mác (1818-1883) đã kế thừa trực tiếp những thành quả lý luận khoa học đó của D.Ricardo đề phát triển thành lý luận lý luận kinh tế chính trị mang tên ông về phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa. Dựa trên sự kế thừa một cách có phê phán lý luận kinh tế chính trị cổ điển, trực tiếp là của D.Mác đã thực hiện xây dựng hệ thống lý luận kinh tế chính trị mang tính cách mạng, khoa học, toàn diện về nền sản xuất tư bản chủ nghĩa, tìm ra những quy luật kinh tế chỉ phối sự hình thành, phát triển và luận chứng vai trò lịch sử của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.Mác, Ph,Ăngghen (1820-1895) cũng là người có công lao vĩ đại trong việc công bồ lý luận kinh tế chính trị, một trong ba bộ phận cấu thành của chủ nghĩa Mác.

Lý luận Kinh tế chính trị của C.Ăngghen được thể hiện tập trung và cô đọng nhất trong b9 Tir ban.Mác trình bày một cách khoa học và chỉnh thể các phạm trù cơ bản của nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa như: hàng hóa, tiền tệ, tư bản, giá trị thang du, tích luỹ, tuần hoàn, chủ chuyển, lợi nhuận, lợi tức, địa tô, cạnh tranh. rút ra các quy luật kinh tế cơ bản cũng như các quan hệ xã hội giữa các giai cấp trong nền kinh tế thị trường dưới bối cảnh nền sản xuất tư bản chủ nghĩa.Mác đã tạo ra bước nhảy vọt về lý luận khoa học so với D. Ricardo khi phat hiện ra tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa, tạo tiền đề cho việc luận giải một cách khoa học về lý luận giá trị thặng dư. Hệ thống lý luận kinh tế chính trị của C.Mác nêu trên được trình bày dưới hình thức các học thuyết lớn như học thuyết giá tị, học thuyết giá trị thing dư, học thuyết tích luỹ, học thuyết về lợi nhuận, học thuyết về địa.

Với học thuyết giá trị thặng dư nói riêng và Bộ Tư bản nói chung, Các đã xây dựng cơ sở khoa học, cách mạng cho sự hình thành chủ nghĩa Mác như một chỉnh thể làm nền tảng tư tưởng cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Học thuyết giá trị thặng dư của C.Mác đồng thời cũng là cơ sở khoa học luận chứng về vai trò lịch sử của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.Ăngghen qua đời, V.Lênin tiếp tục kế thừa, bổ sung, phát triển lý luận kinh tế chính trị theo phương pháp luận của C.Mác và có nhiều đóng góp khoa học rất lớn. Trong đó, nỗi bật là kết quả nghiên cứu, 10 chỉ ra những đặc điểm kinh tế của độc quyền, độc quyền nhà nước trong chủ nghĩa tư bản giai đoạn cuối thé ky XIX, dau thế kỳ XX, những vấn đề kinh tế chính trị của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Với ý nghĩa đó, dòng lý thuyết kinh tế chính trị này được định danh với tên gọi kinh sổ chính trị Mác - Lênin.Lênin qua đời, các nhà nghiên cứu kinh tế của các Đảng Cộng sản trên thế giới tiếp tục nghiên cứu và bd sung, phát triển kinh tế chính trị Mác - Lênin cho đến ngày nay.

Cùng với lý luận của các Đảng Công sản, hiện nay, trên thế giới có rất nhiều nhà kinh tế nghiên cứu kinh tế chính trị theo cách tiếp cận của kinh tế chính trị của C.Mác với nhiều công trình được công bố trên khắp thế giới. Các công trình nghiên cứu đó được xếp vào nhánh Kinh tế chính trị mácxít (maxist - những người theo chủ nghĩa Mác). Bên cạnh đó, cũng trong giai đoạn từ thế kỷ thứ XV đến thế kỷ thứ XIX, còn có một số lý thuyết kinh tế chính trị của các nhà tư tưởng xã hội chủ nghĩa không tưởng (thế kỷ XV-XIX) và kinh tế chính trị tiêu tư sản (cuối thế kỷ thứ XIX). Các lý thuyết này hướng vào phê phán những khuyết tật của chủ nghĩa tư bản song nhìn chung các quan điểm dựa trên cơ sở tình cảm cá nhân, chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa nhân đạo, không chỉ ra được các quy luật kinh tế cơ bản của nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa và do đó không luận chứng được vai trò lịch sử của chủ nghĩa tư bản trong quá trình phát triển của nhân loại.

Nhu vay, kinh tế chính trị Mác - Lênin là một trong những dòng lý thuyết kinh tế chính trị nằm trong dòng chảy tư tưởng kinh tế phát triển liên tục trên thế giới, được hình thành, xây dựng bởi C. Lênin, dựa trên cơ sở kế thừa và pháttriển những giá trị khoa học kinh tế chính trị của nhân loại trước đó, trực tiếp là những giá trị khoa học của kinh tế chính trị tư sản cỗ điển Anh. Kinh tế chính trị Mác - Lênin có quá trình phát triển không ngừng kể từ giữa thế kỷ thứ XIX đến nay. Kinh tế chính trị Mác- Lênin là một môn khoa học trong hệ thống các môn khoa học kinh tế của nhân loại.

ĐÓI TƯỢNG, MỤC ĐÍCH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CÚỦA. KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN 1. Đối tượng nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác - Lênin _. Với tư cách là một môn khoa học, kinh tế chính trị Mác - Lênin có đối tượng nghiên cứu riêng.

"1 Trở lại lịch sử kinh tế chính trị, trước C.Mác, ở mỗi thời kỳ phát triển, có các hướng xác định tìm đối tượng nghiên cứu của kinh tế chính trị tương ứng. Chủ nghĩa trọng thương phát hiện đối tượng nghiên cứu trong lĩnh vực lưu thông; chủ nghĩa trọng nông chuyển đối tượng nghiên cứu trong các quan hệ kinh tế ở lĩnh vực nông nghiệp; kinh tế chính trị cổ điển xác định đối tượng nghiên cứu trong nền sản xuất. Mặc dù chưa thật toàn diện, song những tìm kiếm nêu trên có giá trị lịch sử, phản ánh trình độ phát triển từ thô sơ đến từng bước mang tính khoa học của lý luận kinh tế chính trị trước C. Quan niệm của A.Smith về Kinh tế chính trị Kinh tế chính trị là một ngành khoa học gắn với chính khách hay nhà lập pháp hướng tới hai mục tiêu, thứ nhất là tạo ra nguồn thu nhập dồi dào và sinh kế phong phú cho người dan, hay chính xác hơn là tạo điều kiện để người dân tự tạo ra thu nhập và sinh kế cho bản thân mình, thứ hai là tạo ra khả năng có được nguồn ngân sách đầy đủ cho nhà nước hay toàn bộ nhân dân để thực hiện nhiệm vụ công.

Kinh tế chính trị hướng tới làm cho cả người dân cũng như quốc gia trờ nên giàu có. Kế thừa những thành tựu khoa học kinh tế chính trị của nhân loại, bằng cách tiếp cận duy vật về lịch sử, C.Ăngghen xác định: Đối tượng nghiên cứu của kinh tế chính trị là các quơn hệ của sản xuất và trao đổi trong phương thức sản xuất mà các quan hệ đó hình thành và phát triển. 'Với quan niệm như vậy, lần đầu tiên trong lịch sử của kinh tế chính trị học, đối tượng nghiên cứu của kinh tế chính trị được xác định một cách khoa học, toàn diện ở mức độ khái quát cao, thống, nhất biện chứng, giữa sản xuất và lưu thông. Điều này thể hiện sự phát triển của lý luận kinh tế chính trị của C.Mác so với các lý luận kinh tế chính trị trước ông.

Luận giải về khoa học kinh tế chính trị, C. Ấngghen chỉ ra: kinh tế chính trị có thể được hiểu theo nghĩa hẹp hoặc theo nghĩa rộng. ‘Theo nghĩa hẹp, kinh tế chính trị là khoa học kinh tế nghiên cứu quan hệ sản xuất và trao đổi trong một phương thức sản xuất nhất định. Cách tiếp cận này được C.Mác thể hiện rõ nhất trong bộ Tư bản.Mác cho rằng, đối tượng nghiên cứu của bộ Tư bản là các quan hệ sản xuất và trao đổi của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và , mục đích cuối cùng, của tác phẩm Tư bản là tìm ra quy luật vận động kinh tế của xã hội ấy.

12 Theo nghĩa rộng, Ph.Ăngghen cho rằng: “Kinh tế chính trị, theo nghĩa rộng nhất, là khoa học về những quy luật chỉ phối sự sản xuất vật chất và sự #ao đổi những tư liệu sinh hoạt vật chat trong xã hội loài người.