Giáo Trình Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính: Kiến Thức Cần Thiết Cho Sinh Viên Ngành Kế Toán

Giáo trình kinh tế về kiểm toán báo cáo tài chính, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến nâng cao.

• Tác giả: Pgs.Ts Trần Phước
• Người hướng dẫn: Pgs.Ts Trần Phước
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghiệp Thực Phẩm
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Giáo Trình Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Địa điểm: TP.HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: QUY TRÌNH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH
• 1.1. Lập kế hoạch kiểm toán và chương trình kiểm toán
• 1.2. Thực hiện các thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm cơ bản chi tiết về nghiệp vụ
• 1.3. Thực hiện thủ tục phân tích và thử nghiệm chi tiết về số dư
• 1.4. Hoàn thành kiểm toán và phát hành báo cáo kiểm toán
• 2. CHƯƠNG 2: KIỂM TOÁN CHU TRÌNH BÁN HÀNG VÀ THU TIỀN
• 2.1. Mô tả chu trình bán hàng, phải thu và thu tiền
• 2.2. Phương pháp thiết kế thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm cơ bản về các khoản giảm trừ doanh thu
• 2.3. Phương pháp thiết kế thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm cơ bản về thu tiền
• 3. CHƯƠNG 3: KIỂM TOÁN CHU TRÌNH MUA HÀNG VÀ THANH TOÁN
• 3.1. Mô tả chu trình mua hàng và thanh toán
• 3.2. Phương pháp thiết kế thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm cơ bản về mua hàng
• 3.3. Phương pháp thiết kế thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm cơ bản về các giảm trừ mua hàng
• 3.4. Phương pháp thiết kế thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm cơ bản về thanh toán tiền
• 3.5. Phương pháp thiết kế thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm cơ bản về phải trả
• 4. CHƯƠNG 4: KIỂM TOÁN CHU TRÌNH HÀNG TỒN KHO
• 4.1. Mô tả chu trình nghiệp vụ về hàng tồn kho
• 4.2. Tổng quan về hàng tồn kho
• 4.3. Mô tả chu trình kế toán hàng tồn kho
• 4.4. Nghiệp vụ kế toán hàng tồn kho
• 4.5. Nghiệp vụ kế toán hàng bán bị trả lại và giảm giá hàng bán
• 4.6. Phương pháp thiết kế thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm cơ bản về hàng tồn kho
• 4.7. Kiểm soát nội bộ đối với hàng tồn kho
• 4.8. Thiết kế thử nghiệm cơ bản đối với hàng tồn kho
• 4.9. Thực hiện và thiết kế thủ tục quan sát hàng tồn kho
• 4.10. Quan sát quy trình kiểm hàng tồn kho
• 4.11. Thực hiện thủ tục kiểm tra giá thành của hàng tồn kho
• 4.12. Thực hiện thủ tục kiểm toán các khoản giảm giá hàng tồn kho
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giáo Trình Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính

Giáo trình Kiểm toán báo cáo tài chính là tài liệu quan trọng dành cho sinh viên ngành Kế toán, Kiểm toán. Tài liệu này cung cấp kiến thức chuyên sâu về quy trình kiểm toán, giúp sinh viên nắm vững các chu trình kiểm toán và phương pháp thiết kế thử nghiệm kiểm soát. Mục tiêu của giáo trình là trang bị cho sinh viên những kỹ năng cần thiết để thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính tại các doanh nghiệp.

1.1. Mục Tiêu Của Giáo Trình Kiểm Toán

Giáo trình nhằm cung cấp cho sinh viên kiến thức về quy trình kiểm toán báo cáo tài chính, từ đó giúp họ vận dụng vào thực tế kiểm toán tại doanh nghiệp.

1.2. Đối Tượng Sử Dụng Giáo Trình

Giáo trình này được thiết kế dành cho sinh viên ngành Kế toán, Kiểm toán, những người muốn hiểu rõ hơn về quy trình và phương pháp kiểm toán báo cáo tài chính.

II. Những Thách Thức Trong Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính

Kiểm toán báo cáo tài chính đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm việc đánh giá rủi ro kiểm toán và xác định mức trọng yếu. Những thách thức này đòi hỏi kiểm toán viên phải có kiến thức vững vàng và kỹ năng phân tích tốt để đưa ra những quyết định chính xác.

2.1. Đánh Giá Rủi Ro Kiểm Toán

Rủi ro kiểm toán có thể phát sinh từ nhiều yếu tố như sai sót trong báo cáo tài chính hoặc thiếu sót trong quy trình kiểm soát nội bộ. Kiểm toán viên cần phải đánh giá kỹ lưỡng để phát hiện những rủi ro này.

2.2. Xác Định Mức Trọng Yếu

Mức trọng yếu là một yếu tố quan trọng trong kiểm toán. Kiểm toán viên cần xác định mức trọng yếu để đảm bảo rằng các sai sót trọng yếu được phát hiện và xử lý kịp thời.

III. Phương Pháp Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính Hiệu Quả

Để thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính hiệu quả, kiểm toán viên cần áp dụng các phương pháp kiểm toán phù hợp. Những phương pháp này bao gồm thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm cơ bản, giúp đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính.

3.1. Thử Nghiệm Kiểm Soát

Thử nghiệm kiểm soát giúp kiểm toán viên đánh giá tính hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ. Điều này rất quan trọng để phát hiện các sai sót có thể xảy ra trong báo cáo tài chính.

3.2. Thử Nghiệm Cơ Bản

Thử nghiệm cơ bản là phương pháp kiểm toán nhằm xác minh tính chính xác của các số liệu trong báo cáo tài chính. Kiểm toán viên cần thực hiện các thử nghiệm này để đảm bảo rằng báo cáo tài chính phản ánh đúng tình hình tài chính của doanh nghiệp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính

Kiểm toán báo cáo tài chính không chỉ là một quy trình học thuật mà còn có ứng dụng thực tiễn quan trọng trong doanh nghiệp. Kết quả kiểm toán giúp doanh nghiệp cải thiện quy trình quản lý tài chính và tăng cường độ tin cậy của báo cáo tài chính.

4.1. Cải Thiện Quy Trình Quản Lý Tài Chính

Kết quả từ kiểm toán giúp doanh nghiệp nhận diện các điểm yếu trong quy trình quản lý tài chính, từ đó đưa ra các biện pháp cải thiện hiệu quả hơn.

4.2. Tăng Cường Độ Tin Cậy Của Báo Cáo Tài Chính

Kiểm toán giúp đảm bảo rằng báo cáo tài chính được lập ra một cách chính xác và minh bạch, từ đó tăng cường độ tin cậy của thông tin tài chính đối với các bên liên quan.

V. Kết Luận Về Giáo Trình Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính

Giáo trình Kiểm toán báo cáo tài chính là tài liệu thiết yếu cho sinh viên ngành Kế toán, Kiểm toán. Nó không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn trang bị cho sinh viên những kỹ năng thực tiễn cần thiết để thực hiện kiểm toán hiệu quả.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Kiểm Toán

Kiểm toán đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính, từ đó giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn.

5.2. Hướng Tới Tương Lai Của Kiểm Toán

Tương lai của kiểm toán sẽ tiếp tục phát triển với sự xuất hiện của công nghệ mới, giúp cải thiện quy trình kiểm toán và nâng cao chất lượng báo cáo tài chính.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT: GIÁO TRÌNH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Kiểm toán báo cáo tài chính do PGS.TS Trần Phước làm chủ biên, cùng đội ngũ tác giả gồm Th.S Đinh Thành Cung, Th.S Nguyễn Thị Hường, Th.S Trần Diệu Hương và Th.S Phan Thị Minh Phương biên soạn, được phát hành bởi Khoa Tài chính - Kế toán thuộc Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM (nay là Trường Đại học Công Thương TP.HCM).

Tài liệu được định vị là giáo trình chuyên ngành cốt lõi trong chương trình đào tạo cử nhân ngành Kế toán và Kiểm toán. Mục tiêu học tập tổng quát của giáo trình nhằm trang bị cho người học kiến thức chuyên sâu về quy trình kiểm toán báo cáo tài chính tổng thể, tạo cơ sở phương pháp luận để thực hiện các cuộc kiểm toán độc lập tại các doanh nghiệp kiểm toán. Chuẩn đầu ra của học phần được xác định qua 4 mục tiêu chính:

• G1: Nắm vững nội dung công việc tại các giai đoạn kiểm toán để xây dựng kế hoạch và chương trình kiểm toán.
• G2: Vận dụng kiến thức kế toán - kiểm toán thực hiện kiểm toán chu trình bán hàng, phải thu và thu tiền.
• G3: Vận dụng quy trình kiểm toán vào chu trình mua hàng và thanh toán.
• G4: Phân tích chức năng kinh doanh, chứng từ và áp dụng thử nghiệm kiểm soát, thủ tục phân tích đối với chu trình hàng tồn kho.

Giáo trình tiếp cận theo phương pháp chu trình nghiệp vụ kết hợp với quy trình kiểm toán chuẩn mực 4 giai đoạn, gắn kết các cơ sở lý thuyết với hệ thống tình huống thực hành, bảng biểu đối chiếu chứng từ và sơ đồ quy trình hạch toán.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

       QUY TRÌNH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình được tổ chức thành 4 chương chuyên đề theo tiến trình logic từ tổng quan phương pháp luận đến kiểm toán các chu trình nghiệp vụ cụ thể:

• Chương 1: Quy trình kiểm toán báo cáo tài chính: Trình bày 4 giai đoạn của cuộc kiểm toán. Giai đoạn lập kế hoạch gồm 8 bước cụ thể: chấp nhận khách hàng, tìm hiểu tình hình kinh doanh, đánh giá rủi ro kinh doanh, thực hiện thủ tục phân tích sơ bộ, xác lập mức trọng yếu và rủi ro kiểm toán, tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB), thu thập thông tin đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu và triển khai chiến lược kiểm toán tổng thể.
• Chương 2: Kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền: Phân tích 4 chức năng kinh doanh (nhận đơn đặt hàng, chính sách nợ, giao hàng, ghi sổ và thu tiền) thông qua mô hình Công ty Cổ phần Công Thương; hướng dẫn thiết kế thử nghiệm kiểm soát (TOC) và thử nghiệm cơ bản (STOT) cho doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và thu tiền.
• Chương 3: Kiểm toán chu trình mua hàng và thanh toán: Phân tích chức năng kinh doanh, hệ thống chứng từ, tài khoản; phương pháp thiết kế TOC và thử nghiệm cơ bản đối với nghiệp vụ mua hàng, giảm trừ mua hàng, thanh toán tiền và số dư nợ phải trả.
• Chương 4: Kiểm toán chu trình hàng tồn kho: Hệ thống hóa chu trình kế toán hàng tồn kho; kỹ thuật thiết kế thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm cơ bản; thủ tục quan sát kiểm kê thực tế, kiểm tra giá thành sản xuất và trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống lý thuyết dựa trên các nguyên lý chuẩn mực:

• Mô hình rủi ro kiểm toán: Xác lập công thức tính toán: $$AAR = IR \times CR \times PDR$$ Trong đó: $AAR$ là rủi ro kiểm toán chấp nhận được, $IR$ là rủi ro tiềm tàng, $CR$ là rủi ro kiểm soát, và $PDR$ là rủi ro phát hiện theo kế hoạch.
• Khung kiểm soát nội bộ theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 315 (VSA 315): Phân tích 5 thành phần kiểm soát gồm: Môi trường kiểm soát; Quy trình đánh giá rủi ro của đơn vị; Hệ thống thông tin liên quan đến lập và trình bày BCTC; Các hoạt động kiểm soát; Giám sát các kiểm soát.
• Hệ thống cơ sở dẫn liệu (Assertions): Cung cấp các tiêu chí đánh giá nghiệp vụ (Phát sinh, Đầy đủ, Chính xác, Phân loại, Kịp thời, Chuyển sổ và tổng cộng) và đánh giá số dư cuối kỳ (Hiện hữu, Quyền và nghĩa vụ, Đầy đủ, Đánh giá và phân bổ).
• Phân loại 5 loại thử nghiệm kiểm toán: Quy trình đánh giá rủi ro, Thử nghiệm kiểm soát (TOC), Thử nghiệm cơ bản về nghiệp vụ (STOT), Thủ tục phân tích (AP), và Thử nghiệm chi tiết về số dư (TDB).

Loại thử nghiệm kiểm toán	Viết tắt	Mục đích kỹ thuật
Thử nghiệm kiểm soát	TOC	Đánh giá tính hữu hiệu của thiết kế và vận hành hệ thống KSNB
Thử nghiệm cơ bản về nghiệp vụ	STOT	Kiểm tra các sai lệch tiền tệ trực tiếp trên từng nghiệp vụ phát sinh
Thủ tục phân tích	AP	So sánh, đối chiếu mối quan hệ giữa các dữ liệu tài chính và phi tài chính
Thử nghiệm chi tiết về số dư	TDB	Xác minh tính trung thực của số dư tài khoản tại ngày kết thúc niên độ

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Lập bảng kế hoạch kiểm toán tổng thể, lập chương trình kiểm toán cho từng khoản mục (như Nợ phải thu khách hàng), tính toán mức trọng yếu thực hiện và định lượng quy mô mẫu kiểm toán.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích tỷ số tài chính (tỷ lệ lãi gộp, biến động chi phí nhân công), nhận diện 28 tình huống/sự kiện chỉ thị rủi ro có sai sót trọng yếu theo VSA 315.
• Kỹ năng thực hành chuyên môn (Practical competencies): Đánh giá các chốt kiểm soát tự động và thủ công trên hệ thống phần mềm kế toán/ERP, thực hiện kỹ thuật chọn mẫu chứng từ đối chiếu ngược (từ sổ sách sang chứng từ gốc) và đối chiếu xuôi (từ chứng từ vận chuyển sang sổ nhật ký).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình áp dụng phương pháp sư phạm tích hợp lý thuyết chuẩn mực với hướng dẫn giải quyết tình huống nghề nghiệp. Mỗi chương đều được cấu trúc thống nhất theo trình tự: xác định mục tiêu học tập cụ thể (mã hóa từ O1.1 đến O1.4, O2.1 đến O2.3), nội dung bài giảng chi tiết, tóm tắt chương, danh mục thuật ngữ chuyên ngành và hệ thống bài tập thực hành.

Hệ thống bài tập trong giáo trình được phân loại theo 4 nhóm công cụ đánh giá:

• Câu hỏi tự luận: Yêu cầu phân tích bản chất các loại thử nghiệm, giải thích mối quan hệ giữa các loại rủi ro ($IR, CR, PDR$) và phương pháp thiết kế mẫu kiểm toán.
• Câu hỏi trắc nghiệm khách quan: Hệ thống câu hỏi củng cố kiến thức kèm đáp án mẫu ở cuối mỗi chương, hỗ trợ người học tự đánh giá nhanh mức độ nắm bắt khái niệm.
• Bài tập tình huống kiểm soát và bằng chứng: Điển hình như tình huống phân tích 11 thủ tục kiểm toán nợ phải trả, tình huống đánh giá hệ thống kiểm soát hàng tồn kho kết nối Internet tại Công ty Hoàng Gia, hay kiểm tra hạn mức bán chịu tại Công ty Hoa Ngọc Hà.
• Bài tập tự luận tổng hợp: Thực hành phân loại bằng chứng và liên kết thủ tục kiểm toán với các cơ sở dẫn liệu nghiệp vụ và số dư tài khoản.

Về phương pháp tự học, người học cần đối chiếu các mục tiêu cụ thể tại đầu chương với phần tóm tắt lý thuyết, sau đó tự giải bài tập tình huống trước khi so sánh với phần đáp án và giải bài tập mẫu.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Giáo trình Kiểm toán báo cáo tài chính tích hợp các nội dung cập nhật từ hệ thống Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam, trọng tâm là Chuẩn mực số 315 về hiểu biết đơn vị được kiểm toán và đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu. Tài liệu liệt kê bảng chi tiết 28 tình huống và sự kiện rủi ro thực tế (như hoạt động tại khu vực lạm phát cao, sử dụng nguồn tài trợ ngoài Bảng cân đối kế toán, biến động nhân sự chủ chốt, giao dịch đáng chú ý với các bên liên quan).

Bên cạnh đó, giáo trình cập nhật các phương thức kiểm soát trong môi trường ứng dụng công nghệ thông tin:

• Phân tích cơ chế kiểm soát tự động cài đặt trong phần mềm kế toán (tự động phê duyệt đơn hàng khi thỏa mãn hạn mức tín dụng, tự động lập hóa đơn từ phiếu xuất kho).
• Giới thiệu khái niệm và cách tiếp cận "kiểm toán liên tục" (continuous auditing) trên hệ thống máy tính trong suốt năm tài chính đối với các doanh nghiệp đại chúng.
• Mô tả quy trình luân chuyển chứng từ số hóa kết hợp mã vạch trong quản lý và kiểm kê hàng tồn kho.

Các case study trong giáo trình (như Công ty Cổ phần Công Thương) phản ánh đúng bối cảnh vận hành của mô hình doanh nghiệp thương mại có hệ thống chi nhánh phân tán, tạo sự gắn kết chặt chẽ với thực tế kiểm toán tại Việt Nam.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Sinh viên đại học và học viên cao học: Dành cho sinh viên năm thứ 3 và năm thứ 4 chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính - Ngân hàng theo học học phần Kiểm toán báo cáo tài chính hoặc Kiểm toán ứng dụng.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần nền tảng gồm Nguyên lý kế toán, Kế toán tài chính doanh nghiệp (nắm vững hệ thống tài khoản, chứng từ, sơ đồ hạch toán) và Lý thuyết kiểm toán / Kiểm toán căn bản (hiểu các khái niệm bằng chứng, tính trọng yếu, gian lận và nhầm lẫn).
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính khóa, xây dựng đề cương chi tiết học phần, làm nguồn tư liệu thiết kế bài giảng tình huống, ngân hàng câu hỏi kiểm tra và đề thi kết thúc học phần.
• Tài liệu tham khảo chuyên môn: Phù hợp cho trợ lý kiểm toán, kiểm toán viên nội bộ mới vào nghề và nhân viên kế toán cần tài liệu chuẩn hóa để nắm bắt phương pháp kiểm tra số dư và chu trình luân chuyển chứng từ.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu phục vụ trực tiếp cho sinh viên đại học, học viên cao học khối ngành Kế toán - Kiểm toán và các nhân sự đang làm việc tại các công ty kiểm toán độc lập, bộ phận kiểm toán nội bộ doanh nghiệp.

2. Cần kiến thức nền nào để học giáo trình này?

Người học cần nắm vững kiến thức hạch toán kế toán tài chính doanh nghiệp, hiểu rõ hệ thống chứng từ - sổ sách kế toán và các nguyên lý cơ bản về kiểm toán trước khi tiếp cận giáo trình.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu lý thuyết kiểm toán chung là gì?

Giáo trình tập trung chuyên sâu vào phương pháp thiết kế các thử nghiệm cụ thể (TOC, STOT, AP, TDB) theo từng chu trình kinh doanh thực tế (Bán hàng - Thu tiền, Mua hàng - Thanh toán, Hàng tồn kho) thay vì chỉ trình bày lý thuyết kiểm toán đại cương.

4. Làm sao để tự học giáo trình hiệu quả?

Người học nên bám sát mục tiêu cụ thể tại đầu mỗi chương, nghiên cứu sơ đồ luân chuyển chứng từ, tự giải các bài tập tình huống thực hành và đối chiếu kết quả với phần lời giải bài tập mẫu.

5. Giáo trình có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Cuối mỗi chương đều có bảng tổng hợp thuật ngữ đối chiếu Việt - Anh, hệ thống câu hỏi trắc nghiệm, bài tập tình huống có lời giải và danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành (các Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam liên quan).

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Kiểm toán báo cáo tài chính của Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện về quy trình kiểm toán báo cáo tài chính theo chuẩn mực hiện hành. Giá trị cốt lõi của tài liệu nằm ở cấu trúc bài giảng chặt chẽ, kết hợp hài hòa giữa cơ sở lý luận kiểm toán và kỹ thuật xử lý nghiệp vụ theo từng chu trình kinh doanh thực tế. Lộ trình học tập đề xuất là hoàn thành khối kiến thức quy trình 4 giai đoạn tại Chương 1, trước khi vận dụng chuyên sâu vào kiểm toán các chu trình Bán hàng, Mua hàng và Hàng tồn kho tại các chương tiếp theo. Tài liệu là nguồn học liệu chuẩn mực phục vụ công tác đào tạo và nghiên cứu học thuật trong lĩnh vực kiểm toán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. QUY TRÌNH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH Mục tiêu: Sau khi học chương này, người học có thể: Mục tiêu tổng quan Mục tiêu cụ thể Nội dung chương • O1.1: Biết nội dung 1.1 Lập kế hoạch và • G1: Biết nội dung thực hiện ở giai kiểm toán các công việc ở - Tìm hiểu KH đoạn 1 - lập kế các giai đoạn của - Đánh giá rủi ro hoạch và kiểm toán cuộc kiểm toán, - Xác lập mức trọng • O1.2: Biết nội dung qua đó vận dụng yếu thực hiện ở giai để xây dựng kế - Xây dựng kế hoạch đoạn 2 - thực hiện kiểm toán hoạch kiểm toán thử nghiệm kiểm - Xây dựng chương và chương trình soát và thử nghiệm trình kiểm toán kiểm toán. chi tiết về nghiệp 1.2 Thực hiện thử vụ. nghiệm kiểm soát và thử nghiệm chi tiết về • O1.3: Biết nội dung nghiệp vụ thực hiện ở giai 1.3 Thực hiện phân tích đoạn 3 - thực hiện và thử nghiệm chi tiết phân tích và thử về số dư nghiệm chi tiết về số dư.4 Hoàn thành kiểm toán • O1.4: Biết nội dung - Tổng hợp, Đánh giá thực hiện ở giai đoạn 4 - hoàn thành kiểm toán.

Giáo trình Kiểm toán báo cáo tài chính - 2 Thiết kế quy trình kiểm toán là bước quan trọng để kiểm toán viên làm căn cứ thực hiện cuộc kiểm toán. Trước khi biết thiết kế các giai đoạn trong quy trình học viên cần xem lại và hiểu rõ các loại thử nghiệm trong kiểm toán (còn gọi là các thủ tục hay phương pháp kiểm toán), biết chọn lựa thử nghiệm để vận dụng vào từng giai đoạn hay khoản mục cụ thể. Biết xây dựng mục tiêu kiểm toán cho từng chu trình hay khoản mục cụ thể. Quy trình kiểm toán bao gồm bốn giai đoạn: 1) Lập kế hoạch kiểm toán và chương trình kiểm toán; 2) Thực hiện thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm chi tiết về nghiệp vụ; 3) Thủ tục phân tích và thử nghiệm chi tiết chi tiết số dư; 4) Hoàn thành kiểm toán.

Lập kế hoạch kiểm toán và chương trình kiểm toán O1.1 Trong giai đoạn lập kế hoạch và xây dựng chương trình kiểm toán có tám công việc kiểm Biết các nội dung toán viên phải thực hiện, các nội dung công việc thực hiện ở giai đã được tóm tắt trong Sơ đồ 1.1, chi tiết các nội đoạn lập kế hoạch dung được trình bày lần lượt dưới đây. kiểm toán Chấp nhận khách hàng và lập kế hoạch sơ bộ Trước khi lập kế hoạch sơ bộ về cuộc kiểm toán, kiểm toán viên xác định có nên chấp nhận kiểm toán cho một khách hàng mới hay là tiếp tục kiểm toán cho khách hàng cũ. Quyết định này thường được thực hiện bởi ban giám đốc đơn vị kiểm toán và kiểm toán viên có kinh nghiệm. Kiểm toán viên phải thực hiện công việc này đầu tiên, trong đó kiểm toán viên xác định lý do tại sao khách hàng muốn hoặc có nhu cầu kiểm toán.

Thông tin này có khả năng ảnh hưởng đến các giai đoạn còn lại của quy trình kiểm toán. Mặt khác để tránh hiểu lầm kiểm toán viên cần phải có sự hiểu biết về các điều khoản của hợp đồng khi tham gia kiểm toán, trước khi phát sinh thêm khoản chi phí mà sau này sẽ không điều chỉnh được trên hợp đồng kiểm toán. Giáo trình Kiểm toán báo cáo tài chính - 3 Kiểm toán viên xây dựng sơ bộ về chiến lược tổng thể cho cuộc kiểm toán, bao gồm có kế hoạch về sự tham gia của các thành viên trong nhóm và chuyên gia khi cần thiết. GIAI ĐOẠN 1 Chấp nhận khách hàng và lập kế hoạch ban đầu Hiểu biết về tình hình kinh doanh của khách hàng Đánh giá những rủi ro kinh doanh của khách hàng Thực hiện thủ tục phân tích sơ bộ Xác lập mức trọng yếu, đánh giá rủi ro kiểm toán và rủi ro tiềm tàng Tìm hiểu hệ thống KSNB và đánh giá rủi ro kiểm soát Thu thập thông tin để đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu Triển khai chiến lược kiểm toán tổng thể và xây dựng chương trình kiểm toán GIAI ĐOẠN 2 Sơ đồ 1.

Quy trình kiểm toán - Giai đoạn 1: Lập kế hoạch kiểm toán Giáo trình Kiểm toán báo cáo tài chính - 4 Mặc dù ký hợp đồng và duy trì được hợp đồng với khách hàng không phải là dễ dàng đối với dịch vụ kiểm toán. Các công ty kiểm toán và kiểm toán viên có quyền từ chối các khách hàng trong trường hợp xét đoán có rủi ro kiểm toán là cao. Đối với khách hàng mới: Trước khi chấp nhận một khách hàng mới, hầu hết các công ty kiểm toán tìm hiểu các công ty để xác định có chấp nhận kiểm toán hay không. Các công ty kiểm toán tìm hiểu lý do vì sao công ty mời kiểm toán, hoặc tiếp xúc với kiểm toán viên tiền nhiệm mục đích để các kiểm toán viên đánh giá xem có nên chấp nhận kiểm toán hay không.

Thông qua kiểm toán viên tiền nhiệm họ biết được các thông tin về doanh nghiệp chẳng hạn như bất đồng giữa doanh nghiệp và người tiền nhiệm về các chính sách kế toán, các thủ tục kiểm toán hoặc giá phí; tìm hiểu được lý do vì sao doanh nghiệp thay đổi công ty kiểm toán. Đối với khách hàng cũ: Nhiều công ty kiểm toán sẽ đánh giá lại các khách hàng đã kiểm toán của những năm trước để biết xem có nên tiếp tục kiểm toán hay không. Kiểm toán viên có thể không tiếp tục kiểm toán nếu khách hàng trước đây có các xung đột trong cuộc kiểm toán, chưa thanh toán phí kiểm toán hoặc các thông tin khác; kiểm toán viên cũng có thể không tiếp tục kiểm toán cho khách hàng nếu nhận thấy khách hàng không liêm chính. Lựa chọn nhóm kiểm toán: Kiểm toán viên chỉ được kiểm toán khi đã có đủ trình độ chuyên môn nghiệp vụ để hoàn thành, do đó các kiểm toán viên khi tham gia phải có đầy đủ kiến thức và kỹ năng.

Các trợ lý kiểm toán trong nhóm kiểm toán phải có hiểu biết về ngành nghề, lĩnh vực kiểm toán, trong một số trường hợp nhóm kiểm toán cần có tham khảo ý kiến chuyên gia. Hiểu biết về tình hình hoạt động kinh doanh của khách hàng Tìm hiểu sâu về khách hàng, ngành nghề kinh doanh, và tình hình hoạt động kinh doanh của khách hàng là cần thiết để kiểm toán viên thực hiện cuộc kiểm toán đầy đủ và chất lượng. Quy mô và ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp ảnh hưởng đến rủi ro trong kinh doanh của họ và rủi ro có sai sót trọng yếu tiềm ẩn trong thông tin của báo cáo tài chính. Thông thường rủi ro trong kinh doanh của khách hàng là những vấn đề làm khách hàng không đạt được mục tiêu của Giáo trình Kiểm toán báo cáo tài chính - 5 họ.

Đây là những rủi ro tiềm ẩn mà kiểm toán viên quan tâm bước đầu tiên trong công việc xây dựng kế hoạch kiểm toán. Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 315 – Đoạn 11, yêu cầu kiểm toán viên phải có “những hiểu biết cần có về đơn vị được kiểm toán và môi trường của đơn vị, trong đó có kiểm soát nội bộ”, cụ thể kiểm toán viên phải: - Tìm hiểu ngành nghề kinh doanh, các quy định pháp lý và các yếu tố bên ngoài khác, bao gồm cả khuôn khổ về lập và trình bày báo cáo tài chính được áp dụng. - Tìm hiểu đặc điểm của đơn vị được kiểm toán: (i) Lĩnh vực hoạt động, (ii) Loại hình sở hữu và bộ máy quản trị; (iii) Các hình thức đầu tư mà đơn vị đang và sẽ tham gia; (iv) Cơ cấu tổ chức, sản xuất kinh doanh và quản lý và cơ cấu nguồn vốn của đơn vị. Các thông tin này giúp kiểm toán viên hiểu được các nhóm giao dịch, số dư tài khoản và thông tin thuyết minh cần được trình bày trên báo cáo tài chính của đơn vị.

- Các chính sách kế toán mà đơn vị lựa chọn áp dụng và lý do thay đổi nếu có. Kiểm toán viên phải đánh giá các chính sách kế toán mà đơn vị đang áp dụng có phù hợp với lĩnh vực hoạt động kinh doanh của đơn vị, có nhất quán với khuôn khổ về lập và trình bày báo cáo tài chính và các chính sách kế toán mà các đơn vị trong cùng lĩnh vực hoạt động đang áp dụng hay không. - Mục tiêu, chiến lược của đơn vị và những rủi ro kinh doanh có liên quan mà có thể dẫn đến rủi ro có sai sót trọng. - Việc đo lường và đánh giá kết quả hoạt động của đơn vị.

Đánh giá rủi ro trong kinh doanh của đơn vị được kiểm toán Kiểm toán viên thông qua những thông tin thu thập được từ hiểu biết về nền kinh tế và ngành nghề kinh doanh của đơn vị được kiểm toán để đánh giá rủi ro trong kinh doanh của đơn vị được kiểm toán. Rủi ro trong kinh doanh của đơn vị là những rủi ro dẫn đến đơn vị không đạt được mục tiêu kinh doanh. Rủi ro trong kinh doanh của đơn vị có thể phát sinh từ bất cứ yếu tố nào ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh của đơn vị. Ví dụ như: nền kinh tế suy thoái, dịch bệnh, lãi suất ngân hàng thay đổi, các chính sách của chính phủ, … làm phát sinh rủi ro trong kinh doanh.

Mối quan tâm đầu Giáo trình Kiểm toán báo cáo tài chính - 6 tiên của kiểm toán viên chính là nguy cơ có sai sót trọng yếu trong báo cáo tài chính do rủi ro trong kinh doanh của đơn vị. Quy trình đánh giá rủi ro kinh doanh của đơn vị, kiểm toán viên phải tìm hiểu liệu đơn vị đã có một quy trình cụ thể để: - Xác định rủi ro kinh doanh liên quan tới mục tiêu lập và trình bày báo cáo tài chính; - Ước tính mức độ của rủi ro; - Đánh giá khả năng xảy ra rủi ro; - Quyết định các hành động thích hợp đối với các rủi ro đó. Nếu đơn vị đã có một quy trình đánh giá rủi ro, kiểm toán viên phải tìm hiểu nội dung và kết quả của quy trình này. Trường hợp kiểm toán viên phát hiện có rủi ro có sai sót trọng yếu mà Ban Giám đốc của đơn vị không phát hiện được, kiểm toán viên phải đánh giá liệu rủi ro này có liên quan đến một rủi ro mà quy trình đánh giá rủi ro của đơn vị được cho là có khả năng phát hiện nhưng thực tế lại không phát hiện được hay không.