Bài 5 PHÒNG CHỐNG VŨ KHÍ HUỶ DIỆT LỚN ‡ I- MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU ‡ — Giới thiệu cho sinh viên hiểu được tính chất, đặc điểm, tác hại của vũ | khí hat nhân, vũ khí hoá học, vũ khí sinh học, vũ khí lửa và biện pháp phòng | chong don giản. ! : — Nắm được những đặc điểm và tác hai cơ bản của vũ khí hạt nhân, vũ | khí hoá học, vũ khí sinh học và vũ khí lửa ; các biện pháp hạn chế tác hại | của các loại vũ khí huỷ diệt lớn. Ì ñ~ NỘI DUNG | " -_ A - VŨ KHÍ HẠT NHÂN - 1, Khái niệm Vũ khí hạt nhân là một loại vũ khí huỷ diệt lớn dựa trên cơ sở sử dụng ‡} năng lượng rất lớn được giải phóng ra từ phản ứng phân hạch dây truyền và | phan tng tổng hợp hạt nhân để tiêu diệt các mục tiêu. Phân loại và phương tiện sử dụng bọ, a) Phan loại — Phân loại theo nguyên lí nổ : Loại gây nổ : Gồm vũ khí nguyên tử, vũ khí khinh khí và vũ khí nơtron.
Loại không gây nổ : Chất phóng xạ chiến đấu. Ị ' — Phân loại theo đương lượng nổ : | Đương lượng nổ (kí hiệu q) : Là năng lượng của vũ khí hạt nhân khi nổ -. được giải phóng ra tương đương với năng lượng của chất nổ TNT. Don vi tinh : Kiloton (kt), mégaton (Mt) va gigaton (Gt) ; 1kt = 1.000 an TNT, 1Mt =1.000 tan TNT, 1Gt = 1.
Phân loại theo đương lượng nổ chia thành 5 loại : Loại cực nhỏ : q< Ikt ; oại nhỏ : Ikt <q < 10kt ; loai vừa : 10kt < q <100kt; loại lớn : 100kt <q < Mi (1.000 kÐ ; loại cực lớn : q > IMI. Loại cực nhỏ đến loại lớn dựa vào phần ứng phân hạch ; loại lớn đến cực - lớn dựa vào phản ứng nhiệt hạch kết hợp với phân hạch._ Vũ khí hạt nhân có đương lượng nổ q = 20k gọi là bom chuẩn. ~ Phân loại theo mục đích sử dụng : 119 + Vũ khí hạt nhân chiến thuật : Gồm loại cực nhỏ đến loại lớn, dùng để tập kích vào các mục tiêu chiến thuật, chiến dịch như trận địa tên lửa, pháo binh, đội hình chủ yếu của phân đội, binh đoàn, trận địa phòng ngự then chốt, các mục tiêu hậu phương, sân bay, đầu mối giao thông quan trọng, kho tàng, sở chỉ huy,. + Vũ khí hạt nhân chiến lược : Gồm loại lớn và cực lớn, dùng để tập kích các mục tiêu chiến lược như các trung tâm chính trị, kinh tế, quân sự.
b) Phương tiện sử dụng TÍNH NĂNG MỘT SỐ PHƯƠNG TIỆN MANG BOM, ĐẠN HẠT NHÂN CỦA QUÂN ĐỘI MĨ Bom đạn Trang | Trọng Đương Tầm hoạt Phương tiện - ¬ pene ^ ° hạt nhân bị tải (tấn) lượng động (km) May bay B52G (E,F) Bom hang nang KQ 30 1 - 30Mt 19.58 -A Bom hạng vừa KQ 20 10 - 30kt 10.111-A Bom hang vifa KQ 10 10 — 300kt 6.100 May bay A4 Bom hang nhe HQ 2,7 2 - 300kt 3.200 Pháo 155mm Đạn M-109,M-114 f,qđ 0,5 — 1,0kt “ 18-18 Pháo 175mm Đạn M-07 qđ 2-10 | 32 Pháo 203,2mm Đạn M-110 f,qd 2 — 30kt 40 Tên lửa M31~A Dan MGR -1A f,qđ 2<50kt 32 Tên lửa Polarits ~A2 Đạn UGM -278 HQ 0,5kt - 2.800 Tên lửa Xpơrinh LQ vài kt — Máy bay : Máy bay mang bom, tên lửa hạt nhân có tầm hoạt động từ vài chục kilômét đến hàng ngàn kilômét, được chia thành hai loại máy bay chiến lược và chiến thuật. — Tên lửa hạt nhân : + Căn cứ vào tầm bắn, chia tên lửa thành 4 loại : Tên lửa tầm cực xa (tên lửa toàn cầu) : Tầm bắn 20.000km, có thể bắn bất kì mục tiêu nào trên Trái Đất. , Tên lửa tầm xa (tên lửa vượt đại châu) : Tầm bắn khoảng 10.000km, có thể bắn từ châu lục này sang châu lục khác trên Trái Đất. _ Tên lửa tầm trung : Tầm bắn từ 2.
Tên lửa tầm gần : Tầm bắn dưới 2. + Căn cứ vào mục đích sử dụng, chia tên lửa thành 2 loại : Tên lửa chiến lược : Dùng để tiêu diệt các mục tiêu chiến lược với tầm bắn trên 2. 120 Tên lửa chiến thuật: Dùng để tiêu diệt các mục tiêu chiến thuật, chiến dịch với tầm bắn từ vài chục kilômét đến hàng trăm kilômét. nã — Pháo hạt nhân: Các loại pháo lựu 155mm, 175mm, 203.
déu bắn được đạn hạt nhân. Phương thức nổ của vũ khí hat nhan a) No vii tru — Kihiéu: VT. — Độ cao nổ: Từ 65km trở lêri. — Cong dung : Dùng để tiêu diệt các phương tiện đang bay trong tầng cao khí quyền như vệ tinh, tàu vũ trụ, tên lửa hạt nhân chiến lược.
Ẹ — Cảnh tượng nổ: Điều kiện khí tượng tốt, nổ ở độ cao 80 — 100km vẫn có thể quan sát được cảnh tượng nổ. Cầu lửa sáng chói, lan rộng nhanh (sau. vài giây bán kính cầu lửa đạt tới hàng chục kilômét). Bao quanh cầu lửa là :: lớp khí phát sáng đỏ hồng, dày tới hàng trăm kilômét.
— Các nhân tố sát thương, phá hoại: Do mật độ không khí loãng nên „ sóng xung kích rất yếu, bức xạ quang và bức xạ xuyên là hai nhân tố sát - hương chủ yếu, nhiễm xạ mặt đất không đáng kể, hiệu ứng điện từ có bán. } kính hàng ngàn kilômét. b) Nổ trên cao - Kí hiệu : C. — Độ cao nổ: Từ 16 đến 65km.
— Công dụng : Tiêu diệt các phương tiện đang bay trên không như máy n - bay, tên lửa., cản trở sự làm việc của máy vô tuyến điện, — Cảnh tượng nổ : Cầu lửa Tròn sáng chói, lan rộng và. — Các nhân tố sát thương, há hoại : Sóng xung kích hưa mạnh, bức xạ quang và “bức xạ xuyên là chủ yếu, nhiễm xạ mặt đất không đáng Hình 5. Nổ vũ trụ -kể, nhiễm xạ khí quyển lớn, hiệu ứng điện từ tăng mạnh ở phạm vi tương :đối rộng. 121 c) Nổ trên không — Kí hiệu : K.
— Độ cao nổ : Cách mặt đất từ 16km trở xuống cho tới độ cao bằng bán kính của cầu lửa không chạm mặt đất (mặt nước). — Công dụng : Tiêu diệt các phương tiện bay trên không, sinh lực ngoài công sự, vũ khí trang bị trên mặt đất, phá huỷ công trình kiến trúc. Nếu nổ ở trên không thấp, có thể phá huỷ các mục tiêu tương đối kiên cố trên mặt đất, sinh lực trong công sự. Nổ trên không _ a) Nổ trên không cao ; b) Nổ trên không thấp - Cảnh tượng nổ : Ánh chớp sáng chói lọi, tiếng nổ rên vang, cầu lửa tròn lan rộng và bốc lên cao với vận tốc lớn (hàng trăm kilômếét trên giờ), cầu lửa nguội dần chuyển thành mây phóng xạ tiếp tục cuốn lên cao hình thành nấm mây nguyên tử.
Nếu nổ trên không cao thì tán nấm, thần nấm. không liền nhau. Nếu nổ trên không thấp tán nấm và thân nấm liền nhau ngay từ đầu. — Các nhân tố sát thương, phá hoại : Sóng kích động là nhân tố sát thương phá hoại chủ yếu, bức xạ quang và bức xạ xuyên là nhân tố sát thương quan trọng, hiệu ứng điện từ mạnh.
d) Nổ mặt đất, mặt nước — Kí hiệu : Ð,N. — Độ cao nổ : h=0,5- 3,5 x 3q (h = chiều cao = km ; q = đương lượng nổ = kilôtôn) — Công dụng : Tiêu diệt các mục tiêu tương đối kiên cố trên mặt đất,, mặt nước. 122 — Cảnh tượng nổ : Ánh chớp chói lọi, nghe tiếng nổ rền vang, mặt đất rung chuyển mạnh, cầu lửa bị khuyết phần dưới (có hình bán cầu lửa), đất đá Ệ bị nóng chảy cuộn lên rồi đông lại | thành xỉ phóng xạ, nấm mây nguyên tử Ÿˆ màu thẫm, thân to và thấp hơn so với nổ trên không. Tạo hố bom sâu tại tâm nổ.
— Các nhân tố sát thương, phá hoại : Ÿ Sóng xung kích, bức xạ quang gần tâm nổ mạnh hơn ở khu vực xa, bức xạ xuyên mạnh, nhiễm xạ địa hình có diện tích rộng, mức bức xạ cao, hiệu ứng điện từ mạnh nhưng phạm vi hẹp. e) Nổ dưới đất, dưới nước .— Kíhiệu : DD, DN. Nổ mặt đất © = Độ sâu nổ : Dưới mặt đất, mặt nước từ vài mét đến vài trăm mét. ~ Công dụng : Tiêu diệt, phá huỷ các công trình kiên cố dưới đất, tạo hố bom sâu, khu nhiễm xạ rộng, các mục tiêu trên mặt nước, dưới nước như tàu gầm và các công trình ngầm dưới nước.
— Cảnh tượng nổ : Nổ đưới đất, dưới nước không nhìn thấy hoặc thấy rất t ánh sáng của cầu lửa (do đất, nước hấp thụ hết), mặt đất rung chuyển mạnh như động đất, đất đá tung lên trộn với chất phóng xạ có hình nón cụt ~ Các nhân tố sát thương, phá hoại : Sóng kích động, bức xạ quang và ức xạ xuyên trong không khí yếu, sóng địa chấn trong lòng đất rất ^^ mạnh, óng nước rất mạnh (sóng thần) ; nhiễm xạ mặt đất và nhiễm xạ nước lớn. Nổ dưới đất Hình 5. Nổ dưới nước 123 4. Các nhân tố sát thương, phá hoại và cách phòng, chống a) Sóng xung kích - = Nguồn gốc : Sóng xung kích là nhân tố sát thương phá hoại chủ yếu của vũ khí hạt nhân, chiếm 50% năng lượng của vụ nổ.
Khi bom, đạn hạt Sener nhân nổ, phản ứng phân hạch hay phản ứng tổng hợp hạt nhân được thực | hiện, giải phóng ra một năng lượng cực kì lớn với nhiệt độ lên tới hàng chục: : triệu độ và áp suất hàng tỉ atmôtphe ở khu vực tâm nổ. Dưới tác dụng của nhiệt độ cực kì cao, vật chất ở gần xung quanh tâm nổ đều bốc thành hơi nóng đỏ, tạo thành một khối lửa khổng lồ có nhiệt độ và áp suất cao gọi là cầu lửa. Cầu lửa không ngừng lan rộng và bốc lên cao, dồn nén lớp không khí bao quanh tâm nổ hình thành sóng, còn gọi là sóng xung kích. — Tác hại : + Đối với người : Sóng xung kích có thể gây sát thương trực tiếp hay gián tiếp.
Sát thương trực tiếp là do sức đẩy mạnh của lớp không khí lên cơ thể, làm cho các bộ phận quan trọng trong người như tim, gan, phổi, lá lách, não. bị tổn thương, có thể gây ảnh hưởng đến máu bên trong, chảy máu ở miệng, mũi, tai. và | do sức đẩy mạnh của không khí hất người đi xa gây giập, nát, gãy xương, sai - Ệ khớp chân, tay. Sát thương gián tiếp là của sóng xung kích làm đổ sập nhà cửa, hầm hào, công sự, cây cối, phương tiện kĩ thuật., từ đó đè ép, va đập lên người gây chấn thương.
