Bài giảng GDQPAN Học phần 1: Đường lối Quốc phòng An ninh (ĐH Hàng Hải VN)

Tài liệu môn Giáo dục Quốc phòng An ninh học phần 1. Bài giảng cung cấp kiến thức về đường lối quân sự, xây dựng nền quốc phòng toàn dân cho sinh viên.

• Trường học: Trường Đại học Hàng hải Việt Nam
• Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh
• Đề tài: Đường lối quốc phòng an ninh của Đảng Cộng sản Việt Nam
• Loại tài liệu: Bài giảng
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hải Phòng

Tóm tắt

I. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu môn học GDQPAN

Môn học Giáo dục quốc phòng - an ninh là một trong những yếu tố quan trọng trong hệ thống giáo dục toàn diện của Việt Nam. Theo Chỉ thị số 12-CT/TW của Bộ Chính trị và Nghị định số 116/2007/NĐ-CP của Chính phủ, đối tượng nghiên cứu chính là những vấn đề cơ bản liên quan đến đường lối quốc phòng an ninh của Đảng Cộng sản Việt Nam. Môn học này tập trung vào việc bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực cho sinh viên, giúp họ trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Phương pháp nghiên cứu sử dụng kết hợp lý thuyết Mác-Lênin với tư tưởng Hồ Chí Minh, áp dụng vào thực tiễn bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.

1.1. Đối tượng nghiên cứu chính

Đối tượng nghiên cứu của môn GDQPAN bao gồm nghiên cứu về đường lối quân sự của Đảng, học thuyết Mác-Lênin về chiến tranh và quân đội, cùng tư tưởng Hồ Chí Minh về bảo vệ Tổ quốc. Các nội dung cơ bản gồm: xây dựng nền quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân, lực lượng vũ trang nhân dân, lực lượng dân quân tự vệ, và phong trào toàn dân bảo vệ an ninh quốc gia.

1.2. Phương pháp nghiên cứu và tiếp cận

Phương pháp nghiên cứu áp dụng trong môn học kết hợp giữa phương pháp luận duy vật lịch sử và duy vật biện chứng. Giáo viên sử dụng tài liệu để quán triệt và phổ biến nội dung, trong khi sinh viên nghe nắm chắc nội dung quy chế của môn học. Các phương pháp tổ chức bao gồm giảng dạy tập trung tại giảng đường, thảo luận nhóm, và học tập thực tế.

II. Quan điểm cơ bản về chiến tranh quân đội và bảo vệ Tổ quốc

Quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin về chiến tranh và quân đội mang tính cách mạng và khoa học sâu sắc. Tư tưởng này được Hồ Chí Minh vận dụng một cách sáng tạo vào bối cảnh Việt Nam, hình thành nên học thuyết độc đáo về chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc. Các quan điểm này nhấn mạnh vai trò của quân đội nhân dân trong xây dựng và bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa. Nền quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân được coi là những yếu tố không thể thiếu trong chiến lược phát triển bền vững của đất nước.

2.1. Học thuyết Mác Lênin về chiến tranh và quân đội

Học thuyết Mác-Lênin xác định rằng quân đội là công cụ của giai cấp, có vai trò quyết định trong các cuộc đấu tranh giai cấp. Trong bối cảnh xã hội chủ nghĩa, quân đội phục vụ mục đích bảo vệ nền tảng cách mạng. Chiến tranh nhân dân được hiểu là cuộc đấu tranh của toàn dân để bảo vệ Tổ quốc khỏi xâm lược.

2.2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về bảo vệ Tổ quốc

Tư tưởng Hồ Chí Minh về bảo vệ Tổ quốc kết hợp đường lối quân sự với phát triển kinh tế xã hội. Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò của lực lượng vũ trang nhân dân trong cả thời kỳ chiến tranh và hòa bình. Quan điểm này mang tính độc lập, tự chủ và phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam.

III. Xây dựng nền quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân

Nền quốc phòng toàn dân là một trong những chiến lược cơ bản được Đảng Cộng sản Việt Nam xác định nhằm bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Khái niệm này không chỉ giới hạn ở quân đội chuyên nghiệp mà còn bao gồm toàn bộ quần chúng nhân dân. An ninh nhân dân được coi là một thành phần không thể tách rời, đảm bảo trật tự an toàn xã hội. Việc kết hợp phát triển kinh tế, xã hội với tăng cường quốc phòng và an ninh là một đường lối cơ bản của Đảng, giúp đất nước vừa xây dựng vừa bảo vệ.

3.1. Khái niệm và nội hàm quốc phòng toàn dân

Quốc phòng toàn dân bao gồm toàn bộ hệ thống lực lượng vũ trang nhân dân, lực lượng dân quân tự vệ, lực lượng dự bị động viên và sự tham gia của toàn xã hội. Mục đích là xây dựng khả năng tự vệ vững chắc, đảm bảo an ninh quốc phòng lâu dài, bảo vệ chủ quyền biển, đảo và biên giới quốc gia.

3.2. An ninh nhân dân và trật tự an toàn xã hội

An ninh nhân dân liên quan đến phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, bảo vệ chủ quyền, lãnh thổ và lợi ích quốc gia. Việc bảo đảm trật tự an toàn xã hội yêu cầu sự phối hợp giữa lực lượng công an, quân đội và toàn xã hội trong điều kiện bình thường.

IV. Chiến tranh nhân dân và lực lượng vũ trang nhân dân

Chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa là một học thuyết quân sự độc đáo được Đảng Cộng sản Việt Nam phát triển trên cơ sở kế thừa những bài học lịch sử. Đây là một dạng chiến tranh toàn diện, động viên toàn bộ tiềm lực và nhân dân trong cuộc đấu tranh bảo vệ quốc gia. Lực lượng vũ trang nhân dân bao gồm quân đội chuyên nghiệp, dân quân tự vệ, và dự bị động viên, hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng. Điểm đặc biệt là sự kết hợp giữa phát triển kinh tế với tăng cường quốc phòng, không để quân sự chi phối phát triển kinh tế xã hội.

4.1. Đặc điểm của chiến tranh nhân dân Việt Nam

Chiến tranh nhân dân có đặc điểm toàn dân, toàn diện, toàn thời gian, động viên mọi lực lượng và phương tiện. Nó kết hợp giữa đấu tranh vũ trang với đấu tranh chính trị, từng bước xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân mạnh mẽ, tận dụng tối đa ưu thế địa hình, điều kiện tự nhiên và sức mạnh tinh thần dân tộc.

4.2. Cơ cấu và chức năng lực lượng vũ trang nhân dân

Lực lượng vũ trang nhân dân bao gồm ba thành phần chính: quân đội chuyên nghiệp, dân quân tự vệ và lực lượng dự bị động viên. Mỗi thành phần có chức năng riêng nhưng hoạt động phối hợp chặt chẽ. Nghệ thuật quân sự Việt Nam đã phát triển những phương pháp chiến đấu độc đáo, phù hợp với điều kiện cụ thể của đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI NÓI ĐẦU Giáo dục quốc phòng - an ninh cho học sinh, sinh viên là một trong những nhiệm vụ quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện. Qua đó tạo điều kiện cho thế hệ trẻ có điều kiện tu dưỡng phẩm chất đạo đức và rèn luyện năng lực thực tế để sẵn sàng thực hiện 2 nhiệm vụ chiến lược : xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Môn học Giáo dục quốc phòng - an ninh đã được xác định trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước và gần đây nhất Bộ Chính trị đã có Chỉ thị số 12-CT/TW ngày 03-5-2007 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục quốc phòng, an ninh trong tình hình mới, Chính phủ cũng có Nghị định số 116/2007/NĐ-CP ngày 10-7-2007 về Giáo dục quốc phòng - an ninh. Quán triệt chủ trưởng, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác giáo dục quốc phòng, an ninh nhằm đáp ứng tốt hơn nữa yêu cầu của mục tiêu giáo dục và thực tiễn, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phối hợp với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an nghiên cứu, biên soạn bộ sách Giáo trình Giáo dục quốc phòng - an ninh dùng cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng gồm hai tập.

Bộ sách này đã được Hội đồng thẩm định liên Bộ Giáo dục và Đào tạo - Bộ Quốc phòng - Bộ Công an nghiệm thu. Nội dung sách đã cập nhật được những vấn đề mới, phù hợp với chương trình mới ban hành, Quyết định số 81/2007/QĐ-BGDĐT ngày 24-12-2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Nhà xuất bản Giáo dục tổ chức xuất bản và giới thiệu bộ sách Giáo trình Giáo dục quốc phòng - an ninh với bạn đọc. Hi vọng bộ sách này sẽ giúp ích được nhiều cho giảng viên, sinh viên và nhà trường trong việc thực hiện nhiệm vụ giáo dục quốc phòng, an ninh toàn dân.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song khó tránh khỏi những sơ suất nhất định. Chúng tôi mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các đồng chí giảng viên, cán bộ chỉ đạo để bộ sách ngày càng hoàn thiện. Các ý kiến đóng góp xin gửi về Nhà xuất bản Giáo dục 81 trần Hưng Đạo, Hà Nội. Xin chân thành cảm ơn.

NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC 1 TRƯỜNG DẠI HỌC HÀNG HẢI VIỆT NAM TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH BÀI GIẢNG HỌC PHẦN Đường lối quốc quốc phòng an ninh của Đảng Cộng sản Việt Nam (Tài liệu lưu hành nội bộ) Hải Phòng, năm 2021 2 TRUNG TÂM GDQPAN HÀNG HẢI VIỆT NAM CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH ĐẠI HỌC (Điều chỉnh theo thông tư 05) 1. Học phần I: Đường lối quốc phòng và an ninh của Đảng Cộng sản Việt Nam Thời gian (tiết) Số Nội dung Tổng Lý Thảo TT Số tiết thuyết luận Đối tượng, nhiệm vụ, phương pháp nghiên cứu môn 1 1 1 học Quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư 2 tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội và bảo 4 4 vệ Tổ quốc Xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân 3 4 4 dân bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã 4 4 4 hội chủ nghĩa 5 Xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân 4 4 Kết hợp phát triển kinh tế, xã hội với tăng cường 6 4 4 quốc phòng, an ninh và đối ngoại Những vấn đề cơ bản về lịch sử nghệ thuật quân sự 7 4 4 Việt Nam Xây dựng và bảo vệ chủ quyền biển, đảo, biên giới 8 5 5 quốc gia trong tình hình mới Xây dựng lực lượng dân quân tự vệ, lực lượng dự 9 5 5 bị động viên và động viên quốc phòng Xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ 10 2 2 quốc Những vấn đề cơ bản về bảo vệ an ninh quốc gia và 11 3 3 bảo đảm trật tự an toàn xã hội 12 Học tập, thăm bảo tàng Hải quân 5 5 Cộng 45 40 5 3 Bài 1 ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU MÔN HỌC GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG – AN NINH PHẦN IÝ ĐỊNH GIẢNG DẠY I. Mục đích, yêu cầu 1. Mục đích Nhằm giới thiệu cho sinh viên nắm vững đối tượng, phương pháp, nội dung nghiên cứu môn học GDQP – AN, góp phần bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN 2.

Yêu cầu - Xác định trách nhiệm, thái độ trong học tập môn học GDQP – AN - Tích cực tham gia xây dựng, củng cố nền QPTD, ANND II. Nội dung, thời gian 1.Đối tượng nghiên cứu 1.Phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu 1.Giới thiệu về môn học quốc phòng – an ninh 2. Thời gian 1 tiết III. Tổ chức, phương pháp 1.

Tổ chức - Lên lớp lý thuyết tập trung 2. Phương pháp - Đối với giáo viên sử dụng tài liệu quán triệt và phổ biến cho sinh viên - Đối với sinh viên nghe nắm chắc nội dung quy chế của nội dung môn học GDQP - AN IV. Địa điểm Tại giảng đường V. Tài liệu biên soạn - Tài liệu biên soạn + Giáo án, giáo trình GDQP dùng cho các trường ĐH, CĐ tập 1 NXB GD 08/2013 4 PHẦN II NỘI DUNG BÀI GIẢNG I.

Đối tượng nghiên cứu 1. Nghiên cứu về đường lối quân sự của Đảng - Những vấn đề cơ bản của học thuyết Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về + Chiến tranh quân đội và bảo vệ Tổ quốc; quan điểm của Đảng về xây dựng nền QPTD, Chiến tranh nhân dân bảo vệ TQ + Xây dựng LL VTND, LL HQND kết hợp phát triển kinh tế với tăng cường củng cố QPAN + Một số nội dung cơ bản về truyền thống HQND và nghệ thuật quân sự Việt Nam qua các thời kỳ - Học thuyết Mác – Lênin , tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội và bảo vệ Tổ quốc mang tính cách mạng và khoa học sâu sắc - Là cơ sở lý luận Đảng ta đề ra đường lối chiến lược xây dựng nền QPTD, xây dựng LL VTND. - Các quan điểm trên đều có tính kế thừa và phát triển những truyền thống quân sự độc đáo của dân tộc “cả nước một lòng chung sức đánh giặc”, “Lấy ít địch nhiều”,”Lấy nhỏ chống lớn”. Đó chính là đặc trưng nghệ thuật quân sự Việt Nam chiến thắng các kẻ thù xâm lược - Xây dựng LL DQTV, LL DBĐV, ĐVCNQP nhằm tăng cường cơ sở vật chất, kỹ thuật.

- Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay không chỉ bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ, vùng trời, vùng biển, hải đảo mà còn phải bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, bảo vệ nền văn hóa của dân tộc - Những vấn đề cơ bản về ANQG và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội Nghiên cứu đường lối quân sự của Đảng góp phần hình thành niềm tin khoa học, rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng và lý tưởng cho sinh viên 2. Nghiên cứu về công tác quốc phòng, an ninh - Nghiên cứu về nhiệm vụ, nội dung công tác quốc phòng, an ninh của Đảng hiện nay đó là + Chiến lược “Diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch đối với cách mạng Việt Nam + Một số vấn đề về dân tộc, tôn giáo chống phá cách mạng Việt Nam; - Khi nghiên cứu về công tác quốc phòng, an ninh thực chất là nghiên cứu hệ thống vă bản quy phạm pháp luật của Nhà nước về bảo vệ Tổ quốc, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và an ninh chính trị + Nội dung cơ bản trong công tác phòng chống vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường, bảo đảm trật tự an toàn giao thông + Tội phạm xâm hại danh dự, nhân phẩm của người khác; an toàn thông tin và chống vi phạm pháp luật trên không gian mạng, an ninh phi truyền thống và các mối đe dọa an ninh phi truyền thống ở Việt Nam 3. Nghiên cứu về quân sự và kỹ năng quân sự cần thiết - Các kiến thức, kỹ năng chiến thuật, kỹ thuật quân sự cần thiết như 5 + Kiến thức cơ bản, bản đồ địa hình quân sự, các phương tiện chỉ huy chiến thuật và chiến đấu, tính năng, tác dụng, cấu tạo, sử dụng, bảo quản các loại VKTBKT AK,. một số vấn đề về điều lệnh đội ngũ - Trên đây là những kiến thức phổ thông cần quân tâm nghiên cứu đặc điểm, nguyên lý, tác dụng trên cơ sơ đó nghiên cứu, luyện tập sát với thực tế, thành thạo các thao tác kỹ thuật, chiến thuật ứng dụng vào học tập và khi tham gia DQTV II.

Phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu 1. Cơ sở phương pháp luận Cơ sở phương pháp luận chung nhất của việc nghiên cứu GDQP, AN là học thuyết Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội, về xây dựng LL HQND, LL VTND, về xây dựng nền QPTD vận dụng sáng tạo đường lối quân sự của Đảng vào thức tiễn cách mạng Việt Nam Quá trình nghiên cứu, phát triển phải nắm vững và vận dụng đúng đắn các quan điểm tiếp cận khoa học sau - Quan điểm hệ thống: Phát triển cácnội dung của GDQP – AN một cách toàn diện, tổng thể, trong mối quan hệ phát triển giữa các bộ phận, các vấn đề của môn học - Quan điểm lịch sử, logic: Trong nghiên cứu GDQP – AN đòi hỏi phải + Nhìn thấy sự phát triển của đối tượng, vấn đề nghiên cứu theo thời gian, không gian với những điều kiện lịch sử, cụ thể + Từ đó giúp ta phát hiện, khái quát, nhận thức đúng những quy luật, nguyên tắc của hoạt động QP – AN - Quan điểm thực tiễn: Phải bám sát thực tiễn xây dựn quân đội và công an nhân dân, xây dựng nền QPTD, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay 2. Các phương pháp nghiên cứu Phạm vi nghiên cứu của GDQP – AN nội dung nghiên cứu đa dạng, được cấu trúc theo hệ thống từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp có sự kế thừa và phát triển.