Giáo trình Gầm ô tô 1: Truyền lực, Ly hợp, Hộp số - Trường CĐ KTKT TP.HCM

• Tác giả: Nguyễn Tấn Lực
• Trường học: Trường Cao Đẳng Kinh Tế Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Bảo trì và sửa chữa ô tô
• Đề tài: Gầm ô tô 1
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình gầm ô tô 1 ngành sửa chữa

Giáo trình Gầm Ô Tô 1 là tài liệu đào tạo chính quy thuộc chương trình trung cấp ngành Bảo trì và Sửa chữa ô tô. Tài liệu được biên soạn bởi Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Giáo trình do giảng viên Nguyễn Tấn Lực chủ biên với sự hỗ trợ chuyên môn từ chuyên gia Pháp trong dự án Hạt Giống Hy Vọng. Nội dung bao gồm năm bài học chính về hệ thống truyền lực. Các bài học bao gồm tổng quan hệ thống truyền lực, bộ ly hợp ô tô, hộp số cơ khí, truyền động Cardan và cầu chủ động. Mỗi bài lý thuyết đi kèm bài thực hành chi tiết. Giáo trình áp dụng phương pháp đánh giá năng lực học sinh theo tiêu chuẩn quốc tế. Tài liệu được thiết kế phù hợp với trình độ trung cấp nghề. Chương trình đào tạo hướng đến kỹ năng tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa thực tế.

1.1. Mục tiêu đào tạo của giáo trình gầm ô tô 1

Giáo trình gầm ô tô 1 hướng đến đào tạo kỹ thuật viên có khả năng bảo trì hệ thống gầm xe cơ bản. Học viên được trang bị kiến thức về cấu tạo nguyên lý hoạt động các bộ phận truyền lực. Kỹ năng thực hành bao gồm tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa các chi tiết gầm ô tô. Giáo trình nhấn mạnh quy trình làm việc an toàn và chuyên nghiệp. Phương pháp đánh giá dựa trên năng lực thực tế của học viên.

1.2. Đối tượng sử dụng giáo trình gầm ô tô 1

Giáo trình dành cho học viên trình độ trung cấp ngành sửa chữa và bảo dưỡng ô tô. Tài liệu phù hợp với sinh viên các trường cao đẳng kỹ thuật trên toàn quốc. Giảng viên bộ môn công nghệ ô tô sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính. Thợ sửa chữa ô tô có thể tham khảo để bổ sung kiến thức chuyên môn. Giáo trình cũng áp dụng cho các khóa đào tạo nghề ngắn hạn về kỹ thuật ô tô.

II. Phân tích nội dung hệ thống truyền lực trong giáo trình

Hệ thống truyền lực là nội dung cốt lõi của giáo trình gầm ô tô 1. Hệ thống bao gồm nhiều bộ phận làm việc liên kết chặt chẽ với nhau. Bộ ly hợp đóng vai trò ngắt và truyền mô men xoắn từ động cơ đến hộp số. Hộp số cơ khí thay đổi tỷ số truyền phù hợp với điều kiện vận hành. Truyền động Cardan truyền lực từ hộp số đến cầu chủ động. Cầu chủ động phân phối lực kéo đến các bánh xe dẫn động. Giáo trình phân tích chi tiết cấu tạo từng bộ phận với hình minh họa rõ ràng. Nguyên lý hoạt động được giải thích đơn giản dễ hiểu cho học viên trung cấp. Các thông số kỹ thuật được cung cấp đầy đủ để phục vụ sửa chữa thực tế.

2.1. Bộ ly hợp ô tô trong giáo trình gầm ô tô 1

2.2. Hộp số cơ khí và truyền động Cardan

Hộp số cơ khí cho phép thay đổi tỷ số truyền và chiều quay bánh xe. Giáo trình trình bày cấu tạo các bánh răng và cơ cấu sang số chi tiết. Truyền động Cardan truyền lực giữa các trục có góc nghiêng thay đổi. Bộ truyền này sử dụng khớp chữ thập linh hoạt trong điều kiện hoạt động. Giáo trình hướng dẫn kiểm tra bảo dưỡng và thay thế các chi tiết truyền động.

III. Phương pháp thực hành sửa chữa gầm ô tô trong giáo trình

Giáo trình gầm ô tô 1 kết hợp lý thuyết với thực hành một cách chặt chẽ. Phương pháp giảng dạy áp dụng theo tiêu chuẩn đánh giá năng lực quốc tế. Mỗi bài học lý thuyết đều có bài thực hành đi kèm minh họa cụ thể. Học viên thực hành tháo lắp trên xe thật hoặc mô hình mô phỏng chuyên dụng. Quy trình thực hành được mô tả từng bước chi tiết kèm hình ảnh minh họa. Giáo trình cung cấp các thông số kỹ thuật cần thiết cho việc sửa chữa. Các bước kiểm tra được hướng dẫn cụ thể với tiêu chuẩn đánh giá rõ ràng. Học viên được đánh giá dựa trên năng lực thực tế thay vì lý thuyết suông. Phương pháp này giúp học viên nắm vững kỹ năng làm việc thực tế ngay khi ra trường.

3.1. Quy trình tháo lắp bộ ly hợp thủy lực

Quy trình tháo lắp xy lanh chính ly hợp được hướng dẫn chi tiết từng bước. Bước đầu hút dầu ra bằng xy lanh và tháo đường ống dẫn dầu. Sử dụng bình hứng dầu để tránh tràn đổ ra sàn thao tác. Momen xiết bulong được quy định cụ thể đạt 140 kgf. Quy trình lắp đặt thực hiện ngược lại thứ tự tháo và xả khí hệ thống.

3.2. Kỹ thuật kiểm tra và sửa chữa hệ thống gầm

Kỹ thuật kiểm tra bao gồm đánh giá tình trạng mòn của đĩa ma sát ly hợp. Kiểm tra lực ép lò xo đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật nhà sản xuất quy định. Đo khe hở các chi tiết bánh răng hộp số và khớp truyền động Cardan. Thay thế các chi tiết hư hỏng bằng phụ tùng chính hãng đạt chuẩn. Sau sửa chữa phải kiểm tra hoạt động tổng thể trước khi bàn giao xe.

IV. Ứng dụng và vai trò giáo trình gầm ô tô 1 trong đào tạo

Giáo trình gầm ô tô 1 đóng vai trò quan trọng trong đào tạo nghề sửa chữa ô tô. Tài liệu được xây dựng dựa trên thực tế nhu cầu nhân lực ngành công nghiệp ô tô. Chương trình đào tạo giúp học viên đáp ứng yêu cầu công việc ngay sau tốt nghiệp. Giáo trình áp dụng thành công tại trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật TP.HCM. Phương pháp đánh giá theo năng lực giúp nâng cao chất lượng đào tạo nghề. Sự hợp tác với chuyên gia Pháp đảm bảo nội dung đạt chuẩn quốc tế. Giáo trình có thể áp dụng mở rộng cho các cơ sở đào tạo nghề khác trên cả nước. Tài liệu cũng hữu ích cho thợ sửa chữa muốn nâng cao trình độ chuyên môn. Nhu cầu nhân lực kỹ thuật ô tô ngày càng tăng tạo cơ hội việc làm rộng mở.

4.1. Cơ hội nghề nghiệp sau khi hoàn thành giáo trình

Học viên hoàn thành giáo trình có đủ kỹ năng làm kỹ thuật viên gầm ô tô. Cơ hội việc làm tại các garage sửa chữa và đại lý ô tô chính hãng rất rộng mở. Kỹ năng bảo trì hệ thống truyền lực được các xưởng dịch vụ đánh giá cao. Học viên có thể tiếp tục nâng cao trình độ lên cao đẳng và đại học. Ngành sửa chữa ô tô đang thiếu hụt nhân lực kỹ thuật có tay nghề.

4.2. Hướng phát triển và cập nhật giáo trình gầm ô tô

Giáo trình cần cập nhật thường xuyên theo công nghệ ô tô mới nhất hiện nay. Các hệ thống gầm điện tử và hybrid cần được bổ sung vào nội dung đào tạo. Sự hợp tác quốc tế giúp nâng cao chất lượng giáo trình theo chuẩn khu vực. Giáo trình có thể phát triển thành tài liệu số hóa phục vụ học tập trực tuyến. Việc cập nhật giúp giáo trình luôn phù hợp với thực tế ngành công nghiệp ô tô.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: GẦM Ô TÔ 1 NGÀNH: BẢO TRÌ VÀ SỬA CHỮA Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CĐKTKT ngày tháng năm 20 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh) Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2020 ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: GẦM Ô TÔ 1 NGÀNH: BẢO TRÌ VÀ SỬA CHỮA Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP THÔNG TIN CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI Họ tên: Nguyễn Tấn Lực Học vị: Thạc sĩ Đơn vị: Khoa Công Nghệ Ô Tô Email: [e-mail] TRƯỞNG KHOA TỔ TRƯỞNG CHỦ NHIỆM BỘ MÔN ĐỀ TÀI HIỆU TRƯỞNG DUYỆT Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2020 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình Gầm Ô Tô 1 được dùng trong chương trình đào tạo trình độ trung cấp tại trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thành Phố Hồ Chí Minh. Giáo trình do chính giảng viên biên soạn với sự góp ý đầy đủ từ chuyên gia chuyên ngành lĩnh vực ô tô và các chuyên gia giáo dục đến từ nước Pháp thông qua sự giúp đỡ của tổ chức IECD trong chương trình Hạt giống hy vọng. Chân thành cám ơn bà Mihaela Chirca, Giám đốc, dự án “Hạt Giống Hy Vọng” thuộc tổ chức IECD tại Việt Nam vì sự công tác và nhiệt tình giúp hoàn thành tốt quyển giáo trình và áp dụng thành công chương trình này vào thực tế giảng dạy tại trường. Chân thành cám ơn thầy Jean-Jacques Diverchy, chuyên gia Pháp, về chương trình đã kết hợp chỉnh sửa và đưa ra các phương pháp đánh giá áp dụng trong tài liệu này nhằm nâng cao năng lực của các học sinh tham gia khóa học. Chân thành cám ơn thầy PGS. TS Trần Văn Như, trường Đại Học Giao Thông Vận Tải đã có những góp ý chuyên môn chân thành trong công tác xây dựng và biên soạn giáo trình này. Chân thành cám ơn cô Nguyễn Thị Thúy Thúy, cô Trịnh Liên Hương, điều phối viên của tổ chức IECD trong công tác bố trí công việc thực hiện và xây dựng chương trình đào tạo cũng như hoàn thành cuốn giáo trình này. Với cá nhân là người biên soạn giáo trình này rất mong được sự góp ý chân thành của các thầy cô và chuyên gia nhằm hoàn thiện giáo trình này giúp ích trong công tác giảng dạy. Mọi chi tiết xin liên hiện tại nguyentanluc@gmail., ngày……tháng……năm……… Tham gia biên soạn 1. Chủ biên Nguyễn Tấn Lực MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Bài 1 : TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC . 1 Bài 2 : BỘ LY HỢP ÔTÔ. 8 BÀI THỰC HÀNH SỐ 1 . 76 BÀI THỰC HÀNH SỐ 2 . 38 Bài 3: HỘP SỐ CƠ KHÍ . 48 BÀI THỰC HÀNH SỐ 3 . 76 BÀI THỰC HÀNH SỐ 4 . 82 BÀI THỰC HÀNH SỐ 5 . 76 Bài 4: TRUYỀN ĐỘNG CARDAN . 121 BÀI THỰC HÀNH SỐ 6 . 106 BÀI THỰC HÀNH SỐ 7 . 106 Bài 5: CẦU CHỦ ĐỘNG . 108 BÀI THỰC HÀNH SỐ 8 . 134 BÀI THỰC HÀNH SỐ 9 . 148 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: GẦM Ô TÔ 1 Mã mô đun: MĐ2103614 Thời gian thực hiện mô đun: 90 giờ; (Lý thuyết: 30 giờ; Thực hành: 57 giờ; Kiểm tra: 3 giờ) Đơn vị quản lý mô-đun: Khoa Công Nghệ Ô Tô I. Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: Mô đun chuyên ngành, học kì II tính theo toàn khóa học - Tính chất: Mô đun bắt buộc trong chương trình. Mục tiêu mô đun: - Kiến thức: + Nhận diện và đọc được ký hiệu và đọc chính xác sơ đồ mạch điện. + Nhận dạng các phần tử trong hệ thống nguồn điện.Nguyên lý hoạt động của hệ thống nguồn điện. + Nhận dạng các phần tử trong hệ thống thông tin. Nguyên lý hoạt động của hệ thống thông tin. + Nhận dạng các phần tử trong hệ thống chiếu sáng tín hiệu. Nguyên lý hoạt động của hệ thống chiếu sáng tín hiệu. + Nhận dạng các phần tử trong hệ thống gạt nước và rửa kính. Nguyên lý hoạt động của hệ thống gạt nước và rửa kính. + Nhận dạng các phần tử trong hệ thống khóa cửa và nâng hạ kính. Nguyên lý hoạt động của hệ thống khóa cửa và nâng hạ kính. + Nhận dạng các phần tử trong hệ thống điều khiển gương chiếu hậu. Nguyên lý hoạt động của hệ thống điều khiển gương chiếu hậu. - Kỹ năng:  Sử dụng được các dụng cụ và thiết bị điện đúng yêu cầu kỹ thuật.  Bảo dưỡng, sửa chữa và thay thế được các phần tử trong hệ thống nguồn điện.  Sửa chữa, bảo dưỡng và thay thế được các phần tử trong hệ thống thông tin.  Sửa chữa và bảo dưỡng, thay thế được các phần tử trong hệ thống chiếu sáng tín hiệu.  Sửa chữa và bảo dưỡng, thay thế được các phần tử trong hệ thống gạt nước và rửa kính.  Sửa chữa và bảo dưỡng, thay thế được các phần tử trong hệ thống khóa cửa và nâng hạ kính.  Sửa chữa và bảo dưỡng, thay thế được các phần tử trong hệ thống điều khiển gương chiếu hậu. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: khả năng tự học, tìm tòi và yêu thích nghề nghiệp của bản thân. Bài 1 : TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC Bài 1 : TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC Nội dung chính: 1. CÔNG DỤNG, PHÂN LOẠI CỦA HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC TRÊN Ô TÔ. Công dụng Hệ thống truyền lực trên ôtô bao gồm tập hợp các cơ cấu, các cụm nối từ động cơ đến bánh xe chủ động có công dụng: + Truyền, biến đổi mômen quay và số vòng quay từ động cơ đến bánh xe chủ động đảm bảo phù hợp giữa chế độ làm việc của động cơ với mômen cản sinh ra trong quá trình ô tô chuyển động. + Cắt đường truyền mômen trong thời gian dài khi động cơ vẫn hoạt động + Đổi chiều chuyển động ô tô. Phân loại FF (động cơ đặt trước cầu trước chủ động) FR (động cơ đặt trước cầu sau chủ động) KHOA CÔNG NGHỆ Ô TÔ 1 Bài 1 : TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC Hình 1.1 KHOA CÔNG NGHỆ Ô TÔ 2 Bài 1 : TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC Hình 1. BỐ TRÍ HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC: Đánh gía độ phức tạp của hệ thống truyền lực thường phải dựa vào công thức bánh xe axb. Sau đây là một vài sơ đồ bố trí. KHOA CÔNG NGHỆ Ô TÔ 3 Bài 1 : TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC a. Sơ đồ 4x2: ( cầu sau chủ động, động cơ đặt trước ) Được sử dụng nhiều ở xe tải cỡ nhỏ. Ñoäng cô Caùc ñaêng Ly hôïp Hoäp soá Caàu xe Caàu tröôùc Caàu sau Hình 1. Sơ đồ 4x2 :( cầu sau chủ động, động cơ đặt sau ) Động cơ Ly hợp Hộp số Cầu xe Cầu trước Cầu sau Hình 1.5 KHOA CÔNG NGHỆ Ô TÔ 4 Bài 1 : TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC Bố trí gọn, không dùng truyền lực cardan, toàn bộ động cơ - hộp số - cầu sau chủ động liên kết thành một khối. Dùng xe du lịch VW1200 của CHDC Đức c. Sơ đồ 4x2 :( cầu trước chủ động, động cơ đặt trước ) Động cơ Ly hợp Caàu xe Hộp số Cầu trước Caàu sau Hình 1.6 Cách bố trí gọn hơn vì động cơ nằm ngang. Sơ đồ 4x4 Hộp số Các đăng Ly hợp Cầu xe Hộp số phân phối Cầu trước Cầu sau Hình 1.8 KHOA CÔNG NGHỆ Ô TÔ 5 Bài 1 : TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC Hình 1.9 Được dùng trên xe hai cầu chủ động như: GAZ-63, GAZ-66. Đặc điểm của sơ đồ này là có bộ vi sai giữa hai cầu và bộ khóa vi sai khi cần thiết. Toàn bộ cơ cấu này xếp gọn một góc trong hộp phân phối. Sơ đồ 6x4: Ñoäng cô Hoäp soá Caùc ñaêng Caàu xe Ly hôïp Caàu tröôùc Caàu giöõa Caàu sau Hình 1.10 Được dùng trên xe tải KAMAZ-5320 của Liên Xô, đặc điểm của sơ đồ này là không dùng hộp phân phối mà dùng một cơ cấu vị sai giữa 2 cầu. KHOA CÔNG NGHỆ Ô TÔ 6 Bài 1 : TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC f. Sơ đồ 6x6: Đ ộ ng cơ Hộ p số Ly hợ p Hộ p số phân phô Cầ u trư ớ c Caàu giöõa Caàu sau Hình 1.11 Dùng trên xe tải URAL-375, ở sơ đồ này trong hộp phân phối có cơ cấu kiểu hệ bánh răng trụ nhằm chia công suất ra cầu trước, cầu giữa, cầu sau. Giữa cầu sau và cầu giữa lại sử dụng vi sai kiểu bánh răng nón. KHOA CÔNG NGHỆ Ô TÔ 7 Bài 2 : BỘ LY HỢP ÔTÔ Bài 2 : BỘ LY HỢP ÔTÔ Nội dung chính: Ly hợp được đặt giữa động cơ và hộp số. Có nhiệm vụ nối và ngắt công suất động cơ thông qua bàn đạp ly hợp làm cho bánh xe chủ động quay (nối) hoặc động cơ quay tự do không truyền công suất đến bánh xe (ngắt). Mặc dù có nhiều kiểu ly hợp nhưng tất cả đều làm việc trên nguyên tắc giống nhau. Phần này chủ yếu giới thiệu về ly hợp ma sát loại một đĩa còn ly hợp thủy lực (biến mô thủy lực) sẽ được đề cập trong chương hộp số tự động. CÔNG DỤNG, PHÂN LOẠI, YÊU CẦU : 1.1 Công dụng : Nối động cơ với hệ thống truyền lực một cach em dịu va ngắt truyền động đến hộp số một cach nhanh chong, dứt khoat trong những trường hợp cần thiết (khi chuyển số, khi phanh). Khi chịu tải qua lớn ly hợp đong vai tro như một cơ cấu an toan nhằm tranh qua tải cho hệ thống truyền lực va động cơ.2 Phân loại : KHOA CÔNG NGHỆ Ô TÔ 8 Bài 2 : BỘ LY HỢP ÔTÔ * Phân loại ly hợp dựa theo cách truyền mômen từ trục động cơ đến trục sơ cấp hộp số, được chia thành các loại :  Ly hợp ma sát : momen truyền nhờ các bề mặt ma sát.  Ly hợp thủy lực : momen truyền nhờ chất lỏng.  Ly hợp điện từ : momen truyền nhờ tác dụng từ trường nam châm điện  Ly hợp liên hợp : momen truyền nhờ các loại liên kết trên. * Tùy theo hình dạng và số lượng của đĩa ma sát mà chia ra các loại:  Ly hợp loại đĩa bao gồm một đĩa hay nhiều đĩa ma sát.