mở đầu cho lịch sử vẻ vang của Đội TNTP và phong trào thiếu nhi Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng và phụ trách của Đoàn Thanh niên. Các thời kì phát triển của Đội TNTP Hồ Chí Minh a. Thời ki 1941 đến Cách mạng tháng Tám năm 1945 Từ sau tháng 5 năm 1941 cho đến trước Cách mạng tháng Tám, tổ chức Đội đã từng bước được xây dựng và phát triển ở một số tỉnh, như: Cao Bằng, Hà Nội, Hà Nam. Hình thức tổ chức rất phong phú, bên ngoài là các đội đá bóng, đá cầu, đội ca hát, nhưng bên trong là hoạt động cách mạng, tuyên truyền, cổ động cho Việt Minh.
Tháng 12 năm 1944, trong chiến công tiêu diệt hai đồn địch Phai Khắt và Nà Ngần của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân, có sự góp phần tích cực của em Hồng, một đội viên thiếu niên, làm nhiệm vụ trinh sát. Ngày 19 tháng 8 năm 1945, thiếu nhi Cứu quốc Hà Nội đã cùng cha, anh tham gia chiếm các công sở, trong đó có trại Bảo an binh, góp phần làm nên chiến thắng của Cách mạng tháng Tám vĩ đại. Ngày 2 tháng 9 năm 1945, Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập tại quảng trường Ba Đình, Hà Nội, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, mở ra kỉ nguyên mới cho dân tộc Việt Nam và cho thiếu nhi Việt Nam. 20 Mặc dù rất bận rộn với các công việc của đất nước, nhưng Đảng và Bác Hồ luôn dành cho thiếu nhi sự quan tâm đặc biệt.
Nhân ngày khai trường nãm học đầu tiên và tết Trung thu đầu tiên dưới chế độ mới, Bác Hồ đã viết thư cho học sinh và thiếu nhi cả nước nhắc nhở các em ra sức học tập, siêng tập thể dục thể thao và ra sức giúp việc cho Nhi đồng CÍŨI vong hội, để mai sau lớn lên thành những người dân xứng đáng với một nước độc lập, tự do. Đồng thời căn dặn những người phụ trách Công tác Đội cần tiếp tục phát triển tổ chức Đội rộng khắp cho cả các cháu bán báo, đánh giầy, đánh mũ. Thời kì từ 1945 đến 1954 Độc lập chưa được bao lâu, ngày 23 tháng 9 năm 1945, thực dân Pháp nổ súng đánh chiếm Nam Bộ, quyết xâm lược nước ta một lần nữa. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Bác Hồ và sự phụ trách của Đoàn, tổ chức Đội đã tập hợp các em thiếu nhi tham gia tích cực các phong trào chống giặc đói, chống giặc dốt, chống giặc ngoại xâm.
Thiếu nhi đã tích cực tham gia kháng chiến, như làm liên lạc, vào du kích, trinh sát, tình báo. Nhiều thiếu niên đã anh dũng hi sinh, như Lê Văn Tám, Dương Văn Nội v. Tháng 8 năm 1947, Bác Hồ đã gửi thư khen ngợi thiếu nhi cả nước: “Trong cuộc Cách mạng tháng Tám và trong cuộc kháng chiến bây giờ đã có nhiều cháu tham gia. Từ Nam chí Bắc có nhiều thiếu nhi đã oanh liệt hi sinh cho Tổ quốc.
Bác cùng các cháu kính cẩn nghiêng mình trước linh hồn các liệt sĩ thiếu niên đó”. Tháng 9 nãm 1947, Ban thường vụ Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị số 17/CTTU về công tác vận động thanh thiếu nhi. Đây là văn kiện hết sức quan trọng của Đảng ta về công tác vận động thiếu nhi trong những năm đầu cuộc kháng chiến. Tháng 2 năm 1948, Bác Hồ đề xướng sáng kiến “Phong trào Trần Quốc Toảrí' nhằm động viên, khuyến khích thiếu nhi thi đua học tập và giúp đỡ đồng bào, trước hết là các gia đình bộ đội, neo đơn, thương binh, liệt sĩ v.
Phong trào nhanh chóng phát triển rộng khắp. Tháng 11 năm 1949, Bác Hồ đã viết thư căn dặn những cán bộ phụ trách Đội: “Cách dạy trẻ cần làm cho chúng biết: Yêu Tổ quốc, thương đồng bào, chuộng lao động, giữ kỉ luật, biết vệ sinh, học vãn hoá”. “Giáo dục Nhi đồng là một khoa học”. Tháng 3 năm 1951, Ẹội nghị cán bộ Đoàn Thanh niên cứu quốc đã quyết định thống nhất lực lượng thiếu nhi, lấy tên là Đội Thiếu nhi tháng Tám và thống nhất một số chủ trương mới'như thiếu nhi đeo khăn quàng đỏ, bài ca chính thức, khẩu hiệu, đẳng hiệu, phiên chế tổ chức của Đội.
Ngày 1 tháng 6 năm 1954, ở Việt Bắc, tờ báo 'Tiền phong Thiếu niên ” của Đội ra đời, tiền thân của báo “Thiếu niên Tiền phonạ' ngày nay. Tờ báo là người tổ chức tập thể các phong trào của Đội và phong trào thiếu nhi Việt Nam, nhằm 21 hướng các em vào những hoạt động có ích, góp phần giáo dục, bồi dưỡng nhân cách, đạo đức và trách nhiệm xã hội cho các em. Như vậy, sau những năm kháng chiến chống thực dân Pháp đầy gian khổ và hi sinh, tổ chức Đội đã thực sự triíởrìg thành về mọi mặt với bao chiến công. Nhiều tập thể của Đội đã được khen thưởng, xứng đáng với niềm tin yêu sâu sắc của Đảng, Nhà nước, Bác Hổ và nhân dân ta.
Thời kì từ 1954 đến 1975 + Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, miển Bắc hoàn toàn giải phóng buớc vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, trẻ em được cắp sách tới trường, tổ chức Đội phát triển mạnh mẽ đến các thôn xóm, bản làng và trường học. Các phong trào hoạt động Đội đa dạng, phong phú, thu hút phần lớn thiếu niên và Nhi đồng tham gia. Tháng 11 năm 1956, Đại hội Đoàn toàn quốc lân thứ II đã quyết định đổi tên Đội Thiếu nhi Tháng Tám thành Đội Thiếu niên Tiền phong Việt Nam và trao cho tổ chức Đội khẩu hiệu: “Vì sự nghiệp xã hội chủ nghĩa và thống nhất Tổ quốc, sẵn sàng!”. Năm 1956, Đội tổ chức theo cơ sở trường học nhằm giáo dục thiếu nhi một cách toàn diện và góp phần xây dựng nhà trường xã hội chủ nghĩa.
Ngoài học tập, các phong trào của Đội phát triển mạnh mẽ trên tất cả các mặt. Đặc biệt, năm 1958, phong trào K ế hoạch nhỏ ra đời, nhanh chóng cuốn hút các em thiếu niên, Nhi đồng tham gia. Ngày 17 tháng 6 năm 1957, Nhà xuất Bản Kim Đồng chính thức thành lập. Nhiều loại trang thiết bị phục vụ cho hoạt động Đội: trống, cờ, khăn quàng đỏ cũng được đầu tư sản xuất.
+ Tháng 9 năm 1960, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng đã xác định trong giai đoạn mới, công tác chăm sóc thiếu niên, Nhi đồng phải được thực hiện trên tinh thần mới và nhận thức mới: Đào tạo các en thiếu nhi thành những người yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, có sức khoẻ có văn hoá, hết lòng phục vụ sự nghiệp của giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Do vậy, ngày 4/3/1961, uỷ ban Thiếu niên, Nhi đồng Trung ương được thành lập để chăm lo công tác giáo dục và bảo vệ thiếu nhi. Năm 1961, nhân dịp kỉ niệm lần thứ 20 ngày thành lập Đội TNTP Việt Nam (15/5/1941 - 15/5/1961), Bác Hồ đã gửi thư cho thiếu nhi cả nước và căn dặn các em năm điều: “Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào. Học tập tốt, lao động tốt.
Đoàn kết tốt, kỉ luật tốt. Giữ gìn vệ sinh thật tốt. Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm”. 22 Hưởng ứng lời dạy của Bác, Liên đội Tam Sơn (Bắc Ninh) có sáng kiến dấy lên phong trào “Làm nghìn việc tốt, thực hiện 5 điều Bác Hồ dạy”, giành danh hiệu “Cháu ngoan Bác Hồ”.
Phong trào nhanh chóng phát triển sâu rộng trong hoạt động Đội và phong trào thiếu nhi các tỉnh miền Bắc. Đây là phong trào có tác dụng giáo dục toàn diện đối với thiếu niên, Nhi đồng và không ngừng được nâng cao, bổ sung cả về mặt lí luận cũng như thực tiễn. Ngày 5 tháng 8 nãm 1964, đế quốc Mĩ cho không quân đánh phá miền Bắc. Nhưng thầy và trò các trường học trên miền Bắc đã kiên cường bám trường, bám lớp, bảo đảm thi đua “hai tốt”.
Công tấc xây dựng Đội trong nhà trường và phong trào Trần Quốc Toản của Đội phát triển rất mạnh mẽ. Vì vậy, nhân kỉ niệm 25 năm ngày thành lập Đội (15/5/1966), Bác Tôn Đức Thắng, thay mặt Đảng và Nhà nước đã trao cho Đội lá cờ thêu 16 chữ vàng: “Vâng lời Bác dạy Làm nghìn việc tốt Chống Mĩ, cứu nước Thiếu niên sẵn sàng”. Trong thời kì này, đã xuất hiện nhiều tập thể Đội xuất sắc: Liên Đội Tam Sơn (Bắc Ninh), Liên Đội trường cấp I, II Trưng Vương (Hà Nội), Liên đội trường cấp II Bắc Lý (Hà Nam), Liên đội trường cấp II cẩm Bình (Hà Tĩnh). là những lá cờ đầu trong phong trào thi đua của Đội và tiêu biểu, như Bùi Thị Tứ (Thái Bình), Nguyễn Đỗ Hùng (Hà Nội), Nguyễn Bá Ngọc (Thanh Hoá), Nguyễn Ngọc Ký (Nam Định), Hoa Xuân Tứ (Nghệ An) v.
Anh Nguyễn Đức Thìn, Tổng phụ trách của Liên đội trường Tam Sơn (Bắc Ninh) đạt danh hiệu Tổng phụ trách xuất sắc nhiều năm liền. Còn ở miền Nam, từ 1954 - 1960, bọn Mĩ, Diệm thực hiện chính sách tố cộng, diệt cộng, thẳng tay đàn áp lực lượng cách mạng. Theo sự chỉ đạo trực tiếp của các cô chú đảng viên, anh chị đoàn viên, thiếu nhi miền Nam kiên cường, bất khuất bảo vệ từng lá cờ thiêng liêng của Tổ quốc, bảo vệ cán bộ cách mạng của Đảng. Từ năm 1961, sau khi Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời, tổ chức Đội của thiếu nhi từng bước được thành lập ở nhiều cơ sở, trên cả 3 vùng: vùng giải phóng, vùng giáp ranh và vùng địch tạm chiếm.
Hoạt động của Đội góp phần không nhỏ vào chiến thắng của nhân dân ta ở miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước. Điển hình như Đội Thiếu niên du kích Phân khu I (Củ Chi), Đội Thiếu niên du kích Nguyễn Văn Trỗi (Quảng Nam), Đội thiếu nhi du kích Sở Cao su Bình Sơn (Biên Hoà). v ề đội viên có Hồ Văn Nhánh (Tiền Giang), Hồ Thăng - một thiếu niên người dân tộc là người đầu tiên dùng súng bộ binh bắn rơi may bay Mĩ, KơPa KơLơng - một thiếu niên người dân tộc Bana dũng cảm, mưu trí tiến công tiêu diệt nhiều tên địch v. 23 + Ngày Quốc tế thiếu nhi 1/6 nãm 1969, Bác Hồ viết thư căn dặn: “Thiếu niên, Nhi đồng là người chủ tương lai của nước nhà.
Vì vậy chăm sóc và giáo dục tốt các cháu là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân. Công tác đó phải làm kiên trì, bển bỉ”. Và đó cũng là lần cuối cùng thiếu nhi Việt Nam được đón nhận thư của Bác Hồ. Ngày 2 tháng 9 năm 1969, Bác vĩnh viễn ra đi, để lại cho thiếu niên, Nhi đồng cả nước “muôn vàn tình thương yêu”.