I. Khái niệm và sự ra đời của Giáo trình CNXHKH Đại học
Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học (CNXHKH) bậc Đại học là tài liệu học tập chính thức do Bộ Giáo dục và Đào tạo biên soạn, được chủ biên bởi GS. TS Hoàng Chí Bảo cùng tập thể các nhà khoa học xuất sắc. Giáo trình này được dành cho sinh viên các trường Đại học không chuyên lý luận chính trị, nhằm cung cấp kiến thức cơ bản, hệ thống về chủ nghĩa xã hội khoa học - một trong ba bộ phận của chủ nghĩa Mác-Lênin. Phiên bản năm 2019 đã được sửa chữa, bổ sung sau khi dạy thí điểm tại Ban Tuyên giáo Trung ương, đảm bảo tính khoa học và phù hợp với thực tiễn giáo dục Việt Nam.
1.1. Định nghĩa CNXHKH theo hai cách hiểu
CNXHKH được hiểu theo nghĩa rộng là chủ nghĩa Mác-Lênin, luận giải sự chuyển biến tất yếu của xã hội loài người. Theo nghĩa hẹp, nó là một trong ba bộ phận cơ bản (cùng với triết học Đức, kinh tế chính trị học Anh), được Lênin xác định trong tác phẩm "Ba nguồn gốc và ba bộ phận hợp thành chủ nghĩa Mác".
1.2. Hoàn cảnh lịch sử ra đời
CNXHKH ra đời vào những năm 40 của thế kỷ XIX, khi cuộc cách mạng công nghiệp phát triển mạnh mẽ tạo nên nền đại công nghiệp. Điều kiện kinh tế-xã hội này tạo điều kiện cho phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa phát triển vượt bậc, dẫn đến sự phân hóa giai cấp và nhu cầu giải thích khoa học về xã hội.
II. Cấu trúc và nội dung chính của Giáo trình
Giáo trình CNXHKH Đại học được cấu trúc thành 7 chương chính, từng chương đều được các chuyên gia biên soạn công phu. Cấu trúc này được thiết kế để hình thành kiến thức hệ thống cho sinh viên từ nhập môn đến các vấn đề chuyên sâu. Mỗi chương không chỉ cung cấp lý thuyết mà còn giúp phát triển kỹ năng luận chứng, phân tích các vấn đề chính trị-xã hội trong thực tiễn. Giáo trình được soạn dưới sự hướng dẫn của Ban Tuyên giáo Trung ương và Bộ Giáo dục và Đào tạo, đảm bảo tính chính thống và phù hợp với đường lối của Đảng.
2.1. Bảy chương cốt lõi của giáo trình
Chương 1 nhập môn CNXHKH; Chương 2 về sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân; Chương 3 về chủ nghĩa xã hội và thời kỳ quá độ; Chương 4 về dân chủ xã hội chủ nghĩa; Chương 5 về cơ cấu xã hội, giai cấp; Chương 6 về vấn đề dân tộc và tôn giáo; Chương 7 về vấn đề gia đình.
2.2. Mục tiêu học tập và phát triển năng lực
Giáo trình hướng tới ba mục tiêu chính: cung cấp kiến thức cơ bản hệ thống, phát triển kỹ năng luận chứng khoa học, và hình thành tư tưởng tích cực về lý luận chính trị. Sinh viên sẽ phân biệt được các vấn đề chính trị-xã hội và có niềm tin vào sự thành công của công cuộc đổi mới.
III. Đội ngũ biên soạn và quá trình hoàn thiện
Giáo trình CNXHKH được biên soạn bởi tập thể gồm 13 nhà khoa học hàng đầu, với GS. TS Hoàng Chí Bảo làm chủ biên chính. Các đồng chủ biên bao gồm GS. TS Dương Xuân Ngọc và PGS. TS Đỗ Thị Thạch, cùng nhiều phó giáo sư, tiến sĩ chuyên về lý luận chính trị. Quá trình biên soạn được thực hiện dưới sự hướng dẫn sát sao của Ban Chỉ đạo và Ban Tuyên giáo Trung ương. Sau khi hoàn thành, giáo trình trải qua giai đoạn dạy thí điểm và được Hội đồng nghiệm thu kiểm định vào ngày 29 tháng 7 năm 2019, đảm bảo chất lượng và tính khoa học cao nhất.
3.1. Nhân sự chủ chốt và cấu trúc biên soạn
GS. TS Hoàng Chí Bảo - Chủ biên chính; GS. TS Dương Xuân Ngọc, PGS. TS Đỗ Thị Thạch - Đồng chủ biên. Tập thể 10 PGS. TS khác đồng tác giả, mỗi người chuyên trách các chương khác nhau, từ nhân vật lịch sử đến vấn đề xã hội hiện đại.
3.2. Quy trình nghiệm thu và sửa chữa
Giáo trình đã trải qua dạy thí điểm và được Hội đồng nghiệm thu chuyên gia đánh giá công phu. Tập thể tác giả sửa chữa, bổ sung theo kết luận của Hội đồng để đạt chất lượng tốt nhất trước khi xuất bản, tiếp tục mở cửa cho góp ý từ các giảng viên.
IV. Ý nghĩa và ứng dụng trong giáo dục Đại học Việt Nam
Giáo trình CNXHKH Đại học (Bản chuẩn Bộ GD&ĐT) có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam. Đây là giáo trình chính thức, thống nhất dành cho tất cả sinh viên các trường Đại học không chuyên về lý luận chính trị, giúp nâng cao chất lượng dạy học lý luận chính trị. Giáo trình không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết cơ bản mà còn giúp sinh viên liên hệ thực tiễn, hiểu sâu sắc về con đường phát triển xã hội và sự cần thiết của chủ nghĩa xã hội. Qua đó, sinh viên sẽ xác định đúng lập trường tư tưởng, tích cực tham gia vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội mà Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng.
4.1. Vai trò trong phát triển nhân lực
Giáo trình giúp sinh viên phát triển tư duy phản biện, khả năng luận chứng khoa học, và nhận thức đúng đắn về các vấn đề chính trị-xã hội. Đây là nền tảng tư tưởng cần thiết để hình thành công dân có ý thức, trách nhiệm với xã hội và quốc gia.
4.2. Liên kết lý thuyết với thực tiễn hiện tại
Giáo trình kết nối giữa chủ nghĩa xã hội khoa học với thực tiễn Việt Nam đương đại, giúp sinh viên hiểu rõ về công cuộc đổi mới, mở cửa và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Sinh viên sẽ có niềm tin vào tương lai và sự thành công của con đường Việt Nam chọn.
