Giáo trình Cây Ngô (Biên soạn lần 2) - Chủ biên: Trần Trung Kiên

Giáo trình cây ngô soạn thảo lần 2 cung cấp kiến thức chuyên sâu về kỹ thuật trồng trọt, phòng trừ sâu bệnh và các giống ngô mới. Tài liệu hữu ích cho sinh

• Tác giả: Trần Trung Kiên
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Giáo trình Cây ngô
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khám phá Giáo trình Cây Ngô Soạn Thảo Lần 2 Nâng tầm kiến thức Nông nghiệp Việt Nam

Phiên bản Giáo trình Cây ngô soạn thảo lần 2 đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc cập nhật tri thức về cây ngô – một loại cây trồng chiến lược đối với Nông nghiệp Việt Nam và thế giới. Việc xuất bản lần thứ hai này không chỉ kế thừa những kiến thức nền tảng từ phiên bản gốc năm 2000 mà còn tích hợp các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới nhất, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của ngành. Giáo trình cây ngô soạn thảo lần 2 trở thành tài liệu tham khảo thiết yếu cho sinh viên, học viên, và các nhà nghiên cứu, đóng góp vào sự phát triển sản xuất ngô bền vững và an ninh lương thực quốc gia.

1.1. Tầm quan trọng của Cây Ngô trong bối cảnh toàn cầu và Việt Nam

Ngô (Zea mays L.) giữ vai trò cây ngô cực kỳ quan trọng, là cây lương thực chủ yếu thứ ba toàn cầu và đứng thứ hai ở Việt Nam sau cây lúa. Ngô không chỉ là nguồn lương thực trực tiếp cho con người mà còn là nguyên liệu chính cho ngành chăn nuôi (chiếm khoảng 90% sản lượng ngô sử dụng làm thức ăn chăn nuôi tại Việt Nam, Tổng cục Hải quan, 2021) và các ngành công nghiệp chế biến khác. Theo Ngô Hữu Tình (2009), ngô đảm bảo an ninh lương thực trên phạm vi toàn thế giới, đặc biệt ở các nước Châu Mỹ và Châu Phi. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và dân số gia tăng, việc tối ưu hóa kỹ thuật canh tác ngô và chọn tạo giống ngô chất lượng cao trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, góp phần vào mục tiêu phát triển nông nghiệp Việt Nam bền vững.

1.2. Lý do và Mục tiêu Soạn Thảo Lần 2 Cập nhật Kiến thức Ngô chuyên sâu

Việc cập nhật giáo trình cây ngô là cần thiết sau hơn hai thập kỷ kể từ lần xuất bản đầu tiên (năm 2000). Khoa học kỹ thuật trong chọn tạo giống ngô và kỹ thuật canh tác ngô đã có những bước tiến vượt bậc. Mục tiêu chính của Giáo trình Cây ngô soạn thảo lần 2 là cung cấp thông tin mới nhất, hiện đại nhất về cây ngô, từ nguồn gốc, phân loại, đặc điểm sinh vật học, yêu cầu sinh thái, dinh dưỡng, đến các sinh vật gây hại. Giáo trình này hướng tới việc trang bị cho người đọc những kiến thức sâu rộng, những gợi ý về kỹ thuật sản xuất ngô đạt năng suất và hiệu quả kinh tế cao, góp phần đảm bảo sản xuất nông nghiệp an toàn và bền vững cho Nông nghiệp Việt Nam.

II. Thách thức và Cơ hội trong Sản xuất Ngô tại Việt Nam Góc nhìn từ Giáo trình Cây Ngô mới

Giáo trình Cây ngô soạn thảo lần 2 không chỉ cung cấp kiến thức nền tảng mà còn phân tích sâu sắc những thách thức và cơ hội mà ngành sản xuất ngô ở Việt Nam đang đối mặt. Mặc dù cây ngô có vai trò cây ngô ngày càng quan trọng, nhưng diện tích trồng ngô lại có xu hướng giảm, trong khi nhu cầu sử dụng, đặc biệt là cho ngành chăn nuôi, không ngừng tăng cao. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc áp dụng các kỹ thuật canh tác ngô tiên tiến và chiến lược phát triển bền vững để nâng cao năng suất và hiệu quả.

2.1. Giải mã Những Khó khăn hiện hữu trong Canh tác Ngô ở Việt Nam

Ngành sản xuất ngô Việt Nam đang đối mặt với nhiều khó khăn. Một trong những thách thức lớn nhất là địa hình canh tác phức tạp, phần lớn là đồi dốc, diện tích nhỏ lẻ và phân tán, gây khó khăn cho việc cơ giới hóa. Điều này dẫn đến giá thành sản xuất cao, làm giảm khả năng cạnh tranh của ngô nội địa so với ngô nhập khẩu. Năng suất trung bình của cây ngô ở Việt Nam, dù cao hơn một số nước trong khu vực, vẫn thấp hơn đáng kể so với mức trung bình của thế giới và Châu Á (khoảng gần 6 tấn/ha). Hậu quả là Việt Nam phải nhập khẩu một lượng lớn ngô, lên tới hơn 13 triệu tấn trong niên vụ 2020/2021 (USDA, 05/2021), chủ yếu để phục vụ ứng dụng ngô trong chăn nuôi.

2.2. Nắm bắt Cơ hội Vàng cho Phát triển Cây Ngô bền vững trong Nông nghiệp Việt Nam

Bên cạnh thách thức, ngành sản xuất ngô tại Việt Nam cũng đứng trước nhiều cơ hội lớn. Nhu cầu về thức ăn chăn nuôi ngày càng tăng mạnh do sự phát triển của ngành chăn nuôi trong nước, tạo ra thị trường tiêu thụ rộng lớn cho cây ngô. Ngoài ra, sự đa dạng hóa các sản phẩm từ ngô, không chỉ dừng lại ở thức ăn chăn nuôi và lương thực mà còn mở rộng sang nguyên liệu công nghiệp, cũng mở ra những triển vọng mới. Việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong chọn tạo giống ngô năng suất cao, kháng sâu bệnh, cùng với việc tối ưu hóa kỹ thuật canh tác ngô hiện đại, chính là chìa khóa để Nông nghiệp Việt Nam vượt qua thách thức, nâng cao hiệu quả và hướng tới sản xuất ngô bền vững.

III. Những điểm mới đột phá trong Giáo trình Cây Ngô Soạn Thảo Lần 2 Cập nhật toàn diện

Giáo trình Cây ngô soạn thảo lần 2 được xây dựng trên nền tảng kế thừa vững chắc từ các ấn phẩm trước, đồng thời bổ sung và cập nhật những thông tin mới nhất, mang tính thời sự cao. Các điểm mới trong giáo trình cây ngô lần 2 tập trung vào việc phản ánh sự phát triển của khoa học kỹ thuật và thực tiễn sản xuất ngô trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Giáo trình này cung cấp một cái nhìn toàn diện và sâu sắc, giúp người học tiếp cận những kiến thức tiên tiến về cây ngô.

3.1. Cập nhật Kỹ thuật Canh tác Ngô hiện đại và Tiên tiến nhất

Một trong những nội dung trọng tâm được Giáo trình Cây ngô soạn thảo lần 2 cập nhật là các kỹ thuật canh tác ngô hiện đại. Giáo trình trình bày chi tiết các phương pháp quản lý đất, gieo trồng, bón phân, tưới tiêu tối ưu nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả sử dụng tài nguyên. Các kỹ thuật như canh tác không làm đất, luân canh cây trồng, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) cũng được đề cập, hướng tới sản xuất ngô bền vững. Thông tin mới về các giống ngô lai năng suất cao, thích ứng với điều kiện khí hậu biến đổi và khả năng kháng sâu bệnh tốt cũng được bổ sung, giúp người nông dân có thể đưa ra lựa chọn phù hợp nhất cho từng vùng sinh thái cụ thể.

3.2. Tiến bộ trong Chọn tạo Giống Ngô và Ứng dụng Công nghệ Sinh học

Lĩnh vực chọn tạo giống ngô đã chứng kiến những bước tiến vượt bậc nhờ sự phát triển của công nghệ sinh học. Giáo trình Cây ngô soạn thảo lần 2 cập nhật các phương pháp chọn tạo giống ngô hiện đại, bao gồm việc ứng dụng các chỉ thị phân tử, công nghệ gen và công nghệ chỉnh sửa gen để tạo ra các giống ngô có đặc tính ưu việt. Các giống ngô biến đổi gen (GMO) với khả năng kháng sâu bệnh, chịu hạn, chịu mặn hoặc có hàm lượng dinh dưỡng cao hơn cũng được giới thiệu. Những thông tin này không chỉ giúp người học hiểu rõ hơn về quy trình tạo giống mà còn đánh giá được tiềm năng của các giống mới trong việc nâng cao năng suất và cải thiện chất lượng cây ngô, đóng góp vào an ninh lương thực.

IV. Ứng dụng thực tiễn và Kết quả nghiên cứu Lợi ích Giáo trình Cây Ngô mang lại

Giáo trình Cây ngô soạn thảo lần 2 không chỉ là tài liệu lý thuyết mà còn là cẩm nang hữu ích cho việc ứng dụng ngô trong chăn nuôi và các lĩnh vực khác. Nội dung giáo trình được biên soạn với định hướng thực tiễn, giúp người đọc nắm bắt được các kiến thức chuyên môn và cách thức áp dụng chúng vào thực tế sản xuất. Từ đó, tối ưu hóa quá trình canh tác, nâng cao hiệu quả kinh tế và đóng góp vào sự phát triển của Nông nghiệp Việt Nam. Những lợi ích của giáo trình cây ngô mới được thể hiện rõ qua việc cung cấp thông tin cập nhật và có giá trị ứng dụng cao.

4.1. Vai trò của Cây Ngô trong An ninh Lương thực và Phát triển Chăn nuôi

Cây ngô đóng vai trò không thể thiếu trong việc đảm bảo an ninh lương thực toàn cầu và quốc gia. Nó là nguồn cung cấp tinh bột dồi dào, là lương thực chính của hàng triệu người ở nhiều quốc gia. Đặc biệt, ứng dụng ngô trong chăn nuôi là trọng tâm ở Việt Nam, nơi khoảng 90% sản lượng ngô được dùng làm thức ăn cho gia súc. Sự phát triển mạnh mẽ của ngành chăn nuôi kéo theo nhu cầu lớn về ngô, tạo động lực cho việc tăng cường sản xuất ngô. Giáo trình Cây ngô soạn thảo lần 2 cung cấp các dữ liệu và phân tích về thị trường ngô, giúp người đọc hiểu rõ hơn về chuỗi giá trị và tầm quan trọng của cây ngô trong việc cân bằng cung cầu lương thực và thực phẩm, góp phần ổn định kinh tế nông nghiệp.

4.2. Hướng dẫn Thu hoạch Bảo quản và Chế biến Ngô hiệu quả

Để tối đa hóa giá trị của cây ngô, các quy trình thu hoạch, bảo quản và chế biến ngô cần được thực hiện một cách khoa học. Giáo trình Cây ngô soạn thảo lần 2 cập nhật các phương pháp thu hoạch ngô cơ giới hóa, giúp giảm thiểu thất thoát sau thu hoạch. Về bảo quản, giáo trình trình bày các kỹ thuật bảo quản ngô hạt an toàn, hiệu quả như sấy khô, bảo quản trong kho silo hoặc bằng các biện pháp hóa học, sinh học để hạn chế nấm mốc và côn trùng gây hại. Ngoài ra, các công nghệ chế biến ngô thành các sản phẩm có giá trị gia tăng cao như tinh bột ngô, dầu ngô, siro ngô, ethanol và các sản phẩm thức ăn chăn nuôi hỗn hợp cũng được giới thiệu. Những thông tin này rất cần thiết để nâng cao hiệu quả kinh tế cho người trồng ngô và các doanh nghiệp chế biến.

V. Kết luận và Hướng đi tương lai Tầm nhìn cho Giáo trình Cây Ngô Soạn Thảo Lần 2

Giáo trình Cây ngô soạn thảo lần 2 không chỉ là một tài liệu học thuật mà còn là kim chỉ nam định hướng cho sự phát triển của cây ngô trong tương lai. Ấn phẩm này đúc kết những thành tựu khoa học và thực tiễn trong sản xuất ngô, đồng thời vạch ra những hướng nghiên cứu và ứng dụng tiềm năng. Việc liên tục cập nhật giáo trình cây ngô là một quá trình không ngừng nghỉ, nhằm đảm bảo rằng ngành nông nghiệp luôn được trang bị những kiến thức tiên tiến nhất để đối phó với những thách thức mới và tận dụng tối đa cơ hội. Lợi ích của giáo trình cây ngô mới sẽ tiếp tục được khẳng định qua thời gian.

5.1. Giá trị học thuật và Thực tiễn của Giáo trình Cây Ngô mới

Giáo trình Cây ngô soạn thảo lần 2 mang lại giá trị to lớn cả về mặt học thuật lẫn thực tiễn. Về học thuật, giáo trình là nguồn tài liệu quý giá cho các chương trình đào tạo ngành Khoa học cây trồng, Nông nghiệp công nghệ cao tại các trường đại học như Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, cung cấp kiến thức nền tảng vững chắc và cập nhật cho sinh viên, học viên. Về thực tiễn, giáo trình là cẩm nang cho các nhà nông học, cán bộ nghiên cứu, và người nông dân, giúp họ áp dụng các kỹ thuật canh tác ngô tiên tiến, chọn tạo giống ngô phù hợp và quản lý sản xuất hiệu quả. Sự kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn giúp nâng cao năng suất, giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận trong sản xuất ngô.

5.2. Định hướng Phát triển và Nghiên cứu Ngô trong Tương lai

Để đảm bảo sản xuất ngô bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu, định hướng nghiên cứu trong tương lai sẽ tập trung vào phát triển các giống ngô có khả năng chịu hạn, chịu mặn, kháng sâu bệnh mạnh mẽ hơn, đồng thời tối ưu hóa hiệu quả sử dụng phân bón và nước. Giáo trình Cây ngô soạn thảo lần 2 gợi mở về tầm quan trọng của việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) vào quản lý kỹ thuật canh tác ngô thông minh. Nghiên cứu cũng sẽ tập trung vào đa dạng hóa các sản phẩm từ ngô, từ lương thực, thức ăn chăn nuôi đến các sản phẩm công nghệ cao, nhằm nâng cao chuỗi giá trị và góp phần vào an ninh lương thực lâu dài cho Nông nghiệp Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NGUỒN GỐC, PHÂN LOẠI, VAI TRÒ VÀ TÌNH HÌNH SẢN XUẤT NGÔ 1. NGUỒN GỐC VÀ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CÂY NGÔ TRÊN THẾ GIỚI 1. Vùng phát sinh của cây ngô Ngô là một cây trồng cổ xưa của loài người, chính vì vậy, việc tìm hiểu thời gian xuất hiện của cây ngô trên Trái Đất cũng như nơi thuần hóa ngô thành cây trồng là những vấn đề được nhiều nhà khoa học nghiên cứu. Việc phân tích các kết quả khảo cổ học và các tài liệu được các nhà khoa học ghi chép lại là cơ sở để xác định thời gian hình thành và vùng phát sinh của cây ngô.

Nghiên cứu về nguồn gốc cây trồng của Vavilov (1926) cho rằng, trên thế giới đã hình thành hai trung tâm trồng ngô nguyên thủy là Mexico và Peru, Mexico là trung tâm thứ nhất (trung tâm phát sinh), vùng Andet (Peru) là trung tâm thứ hai, nơi cây ngô đã trải qua quá trình tiến hóa nhanh chóng. Nhận định này của Vavilov được nhiều nhà khoa học chia sẻ (Galinat, 1977; Wilkess, 1980; Kato 1984, 1988). Đặc biệt, Harshberger, vào năm 1893 (theo Wilkess, 1988) đã kết luận ngô bắt nguồn từ một cây hoang dại ở miền Trung Mexico trên độ cao 1.500 m của vùng bán khô hạn có lượng mưa mùa hè khoảng 350 mm. Kết luận này rất nổi tiếng vì ông đã mô tả chính xác địa bàn của Mexico, nơi các cây họ hàng hoang dại của ngô và ngô đã sống, điều này được chứng minh bằng các bằng chứng khảo cổ học (dẫn theo Ngô Hữu Tình, 2009).

Hóa thạch phấn ngô, teosinte và tripsacum đã được tìm thấy trong khai quật ở Bellas Artes, thành phố Mexico. Mẫu phấn ngô cổ nhất được tìm thấy ở độ sâu 70 m và xác định vào niên đại sông băng, cách đây khoảng 60. Kết quả khai quật ở hang động Bat (Bat Caves) của New Mexico đã tìm thấy cùi ngô dài 2 – 3 cm và xác định tuổi vào khoảng 3.600 năm trước Công nguyên. Khai quật các động của bang Chihuahua và Sonora đã phát hiện các bắp được coi là các nguyên mẫu của nòi nguyên thủy dạng tồn tại khác là Chapalote.

Những bằng chứng đó càng khẳng định Mexico là trung tâm phát sinh của cây ngô. 15 Sự phân bố các vùng ngô hiện nay cũng là một bằng chứng khác khẳng định Mexico là trung tâm phát sinh cây ngô.800 mẫu ngô thu thập được của Vavilov, các nhà khoa học đã phát hiện các nòi ngô phân bố chủ yếu ở Mexico. Ở Mexico, người ta tìm thấy 50 nòi ngô khác nhau, còn ở Peru chỉ tìm thấy 30 nòi. Ngoài ra, mặc dù điều kiện tự nhiên khí hậu của Peru tương tự Mexico, nhưng teosinte (một cây cỏ hoang dại có họ hàng với cây ngô) chỉ được tìm thấy ở Mexico mà không thấy ở Peru.

Các di tích về cây ngô còn được tìm thấy ở Ecuador (3.000 năm trước Công nguyên), Bắc Chile (2.700 năm trước Công nguyên), Venezuela (400 năm trước Công nguyên) và nhiều vùng thuộc Mỹ, nhưng số lượng và niên đại không bằng những di vật tìm thấy ở Mexico. Ở Trung Mỹ, các vật dụng của người tiền sử như tiểu sành, tượng thánh đều đắp nổi hình bắp và cây ngô, điều đó chứng tỏ, cây ngô đã gắn bó chặt chẽ với người dân bản xứ Trung Mỹ. Ở đây, ngô được suy tôn như bậc thần thánh, được cúng tế lúc gieo trồng, khi thu hoạch. Đối với các dân tộc ở châu Mỹ, ngô không chỉ là nguồn lương thực bảo tồn sự sống mà còn là văn hóa, là tín ngưỡng, là thần thánh, là Chúa Trời bảo hộ cho cuộc sống bình an của họ.

Cũng có nhiều thông báo về sự tồn tại của cây ngô ở châu Phi (Jeffreys, 1953, 1963, 1964), ở châu Á (Stoner và Anderson, 1949; Suto và Yoshida, 1956; Li, 1961) và ở châu Âu (Saucer, 1960), song chưa đủ bằng chứng để khẳng định sự hiện diện của cây trồng này ở những lục địa trên (dẫn theo Ngô Hữu Tình, 2009). Nguồn gốc di truyền cây ngô Ngô là cây giao phấn, vì vậy, việc tìm hiểu nguồn gốc di truyền rất khó khăn do con cái đời sau mang những đặc điểm khác rất nhiều so với bố mẹ. Hiện nay, trên thế giới không còn cây hoang dại nào giống cây ngô, chính vì vậy, để tìm hiểu nguồn gốc di truyền của cây ngô, cần căn cứ vào đặc điểm hình thái, giải phẫu và tế bào học của những cây cùng họ hàng. Trong các cây có cùng họ hàng với cây ngô, teosinte và tripsacum là hai cây được nhiều giả thuyết nhận định là bố mẹ của cây ngô.

Teosinte là loài thuộc họ hòa thảo, cao 1,5 – 2,5 m, đẻ nhánh khỏe, có đặc điểm hình thái gần giống ngô. Teosinte cũng có hoa đơn tính cùng gốc giống ngô, nội nhũ trong hạt tương tự nội nhũ sừng của ngô nổ. Teosinte và cây ngô có thể cho những con lai ngẫu nhiên. Tripsacum có đặc điểm là nhiễm sắc thể có mấu.

Ngô Mexico cũng có mấu trên nhiễm sắc thể, vì vậy, nó được cho là con lai giữa ngô với tripsacum. Cho đến nay, có nhiều giả thuyết về nguồn gốc di truyền cây ngô, được tóm lược như sau: 1. Ngô là con lai giữa teosinte và thành viên không rõ thuộc chi Andropogoneae. 16 Giả thuyết này của Harshberger (1896) và Collins (1912), nhưng do không thể xác định được thành viên không rõ chi Andropogoneae, nên giả thuyết này ít được ủng hộ (dẫn theo Ngô Hữu Tình, 2009).

Là con lai nhị bội tự nhiên giữa các loài Á châu thuộc chi Maydeae và Andropogoneae. Anderson (1954) cho rằng ngô có nguồn gốc Á châu dựa trên cấu trúc nhiễm sắc thể của ngô. Ông cho rằng ngô có 20 nhiễm sắc thể (2n = 20), là do kết quả lai giữa hai loài Sorghum hoặc giữa Sorghum với Coix có 2n = 10 nhiễm sắc thể tồn tại đâu đó ở Đông Nam Á. Luận thuyết này bị một số nhà nghiên cứu bác bỏ vì thiếu bằng chứng tồn tại ngô tiền Columbus ở châu Á và các loài Sorghum với 2n = 10 nhiễm sắc thể có hình thái hoàn toàn khác ngô (dẫn theo Ngô Hữu Tình, 2009).

Là con lai giữa ngô bọc, teosinte và tripsacum. Là con lai giữa ngô bọc Nam Mỹ và tripsacum Trung Mỹ với teosinte. Giả thuyết 3 và 4 được gọi là thuyết ba phần của Mangelsdorf và Reeves (1939). Thuyết này cho rằng ngô bắt nguồn từ ngô bọc nguyên thủy, được lai hoặc với teosinte hoặc với tripsacum tạo nên ngô Trung và Bắc Mỹ, teosinte là con lai giữa ngô Nam Mỹ và tripsacum Trung Mỹ.

Gần đây, Mangelsdorf (1958) đã cải tiến thuyết ba phần và cho rằng ngô nguyên thủy bắt nguồn từ con lai giữa ngô bọc và ngô nổ (dẫn theo Ngô Hữu Tình, 2009). Ngô, teosinte và tripsacum bắt nguồn riêng rẽ từ một dạng tổ tiên chung. Thuyết này được Weartherwax đề xuất vào năm 1955. Hiện nay, ba loài này vẫn còn tồn tại ở châu Mỹ.

Teosinte và tripsacum tồn tại dưới dạng cỏ dại, còn ngô có hạt ăn được và được con người thuần hóa thành cây trồng. Dạng ngô dại đã biến mất khỏi hệ thực vật hoang dại (dẫn theo Ngô Hữu Tình, 2009). Teosinte là nguồn gốc của ngô sau một hoặc nhiều đột biến. Thuyết này được nhiều nhà khoa học thừa nhận (Beadle (1939), Langham (1940), Langley (1946)) và cho rằng, sau một hoặc nhiều đột biến, cây teosinte đã bị thay đổi một vài cấu trúc, tạo nên cây ngô nguyên thủy.

Thực tế, có nhiều điểm tương đồng giữa ngô với teosinte về mặt hình thái, tế bào và di truyền: Ngô và teosinte đều có hoa đơn tính cùng gốc, trục bắp của cây teosinte và bắp ngô đều được bảo vệ trong lá bi, bộ nhiễm sắc thể đều ở dạng lưỡng bội 2n = 20, chúng có thể lai với nhau và cho con lai hữu hiệu. Vì vậy, người ta đã chuyển gọi cây teosinte từ Euchleana Mexicana thành Zea Mexicana (dẫn theo Ngô Hữu Tình, 2009). So sánh giữa ngô và teosinte (Nguồn: Ngô Hữu Tình, 2009). Gần đây, Beadle (1978) và Kato (1988) đã phân tích sự tương đồng về hình thái, tế bào, đặc biệt là phức hợp nốt ở nhiễm sắc thể và khẳng định ngô bắt nguồn từ teosinte một năm ở Mexico.

Wilkess (1988) cho rằng, những thay đổi trong cây ngô từ hoang dại đến thuần chủng là quá trình trộn lẫn với teosinte hơn là đột biến. Ông cũng cho rằng tripsacum không đóng vai trò gì trong nguồn gốc tiến hóa của cây ngô. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu thêm, đặc biệt là các bằng chứng khảo cổ để có thể khẳng định teosinte là tổ tiên của cây ngô (dẫn theo Ngô Hữu Tình, 2009). Lịch sử lan truyền cây ngô trên thế giới 1.

Sự lan truyền của cây ngô thời kỳ tiền Columbus Từ các kết quả nghiên cứu khảo cổ học và tài liệu ghi chép của các nhà khoa học, Mexico được công nhận là trung tâm phát sinh đa dạng di truyền của cây ngô. Từ trung tâm phát sinh ở miền Trung Mexico, cây ngô đã đi về phía Nam và định vị ở vùng núi Andet thuộc Peru, xác lập trung tâm thứ cấp ở đây. Từ Mexico, cây ngô đi lên phía Bắc sang Mỹ, sang phía Đông Nam và vượt biển ra các đảo thuộc vịnh Caribe. Sau khi đã thích nghi với các vùng sinh thái khác nhau của Mỹ, dưới ảnh hưởng của điều kiện ngoại cảnh và tác động của con người, đã hình thành trung tâm lai tạo hiện đại ở vùng Vành Đai Ngô nước Mỹ.

18 Từ trung tâm Peru, cây ngô lan xuống phía Nam đến Chile, Argentina, lên phía Bắc đến Ecuador, Colombia, sang phía Đông Bắc đến Venezuela và nhiều vùng thuộc lãnh thổ Brazil rộng lớn. Trước khi Columbus tìm ra châu Mỹ, cây ngô đã được lan truyền khắp châu lục này. Nhiều nghiên cứu đã cho thấy, nếu không có sự chăm sóc và gìn giữ của con người, cây ngô sẽ bị tuyệt chủng vì hạt ngô dễ bị tiêu hóa khi bị côn trùng ăn do không được bảo vệ trong lớp vỏ cứng. Trong trường hợp hạt tồn tại, khi rơi xuống đất sẽ bị phân hủy hoặc nảy mầm nếu không được chăm sóc, cũng không hình thành được hạt cho thế hệ sau.

Vì vậy, quá trình thuần hóa và lan truyền cây ngô ở châu Mỹ hoàn toàn do công lao của các bộ tộc da đỏ cổ đại. Sự lan truyền của cây ngô thời kỳ sau Columbus Cây ngô đã tồn tại ở châu Mỹ hàng nghìn năm, nhưng sự lan truyền của nó đến các châu lục khác trên thế giới chỉ được bắt đầu vào năm 1492, trong chuyến thám hiểm vòng quanh thế giới mà từ đó Columbus đã phát hiện ra châu Mỹ. Khi đến châu lục, này ông đã thấy cây ngô được trồng phổ biến ở cả Bắc và Nam Mỹ.