CHƯƠNG 1 I. KHAÙI NIEÄM – PHƯƠNG CHÂM THIẾT KẾ: 2 1. Khái niệm: Cấu tạo Kiến trúc là một môn khoa học cơ sở trọng yếu của ngành thiết kế kiến trúc, nghiên cứu về cách cấu kết nên một ngôi nhà hay công trình từ các bộ phận lớn nhất cho đến các chi tiết nhỏ nhất dựa trên một số nguyên tắc và yêu cầu nhất định, đảm bảo tính bền vững, chắc chắn và ổn định cho công trình. Tuy nhiên cấu tạo kiến trúc không phải đơn thuần chỉ đáp ứng tính bền vững mà còn phải đảm bảo hợp lý, thích dụng, tiết kiệm và mỹ quan Là môn học nghiên cứu các nguyên tắc và yêu cầu cơ bản của việc thiết kế các bộ phận tạo thành ngôi nhà 1.
Phương châm thiết kế : Thieát keá caáu taïo lieân quan chaët cheõ vôùi thieát keá kieán truùc moät coâng trình, giuùp cho coâng trình kieán truùc ñaûm baûo toát caùc yeâu caàu veà coâng naêng, kyõ thuaät, ngheä thuaät, xaõ hoäi. Vì vaäy khi thieát keá caáu taïo kieá n truùc cho moät ngoâi nhaø phaûi naém vöõng phöông chaâm sau: “Thích duïng – Beàn vöõng – Kinh teá – Myõ quan”. • Thích duïng : Thoûa maõn yeâu caàu ñoái vôùi chöùc naêng söû duïng cuûa töøng boä phaän vaø toaøn boä coâng trình. Ví duï : Maùi nhaø vaø töôøng bao che beân ngoaøi phaûi che ñöôïc möa, naéng, gioù, buïi …cho nhaø; cöûa soå thoâng gioù, chieáu saùng toát cho khoâng gian trong nhaø… • Beàn vöõng : Thoûa maõn yeâu caàu veà söï oån ñònh, beàn laâu cuûa caùc boä phaän vaø toaøn boä coâng trình trong quaù trình söû duïng.
Ví duï : Maùi nhaø phaûi ñöôïc lieân keát chaéc chaén vôùi caùc boä phaän chòu löïc phía döôùi, khoâng doät, khoâng bò toác maùi khi coù gioù lôùn. Cöûa soå khi môû ra ñoùng vaøo thuaän tieän khoâng rôi, gaõy …. • Kinh teá : Choïn löïa giaûi phaùp caáu taïo, vaät lieäu caáu taïo hôïp lyù, ñaûm baûo deã thi coâng, tieát kieäm. • Myõ quan : Ñaûm baûo thoûa maõn yeâu caàu veà caùi ñeïp ñoái vôùi töøng boä phaän cuõng nhö toaøn boä coâng trình töø maøu saéc, hình daùng, kích thöôùc, tyû leä ….
nhaèm taïo neân moät coâng trình kieán truùc coù tính myõ thuaät cao. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI CẤU TẠO: Muoán löïa choïn ñöôïc giaûi phaùp caáu taïo toát, ngoaøi vieäc nghieân cöùu kyõ veà yeâu caàu söû duïng cuûa töøng boä phaän cuõng nhö toaøn boä ngoâi nhaø, coøn caàn phaûi chuù yù tôùi caùc yeáu toá khaùc töø beân ngoaøi aûnh höôûng ñeán ngoâi nhaø. Cuï theå coù : 3 2. Yếu tố thiên nhiên: - Möa : Deã laøm cho nhaø thaám, doät, moác, vaät lieäu bò muïc naùt.
Cho neân phaûi ñöa ra giaûi phaùp toát, hôïp lyù ñeå choáng thaám, choáng aåm, choáng doät cho maùi vaø töôøng ngoaøi …. - Naéng : Böùc xaï cuûa maët trôøi seõ laøm cho nhieät ñoä trong nhaø thay ñoåi lôùn aûnh höôûng ñeán ñoä beàn cuûa caùc vaät lieäu vaø sinh hoaït cuûa con ngöôøi … Cho neân phaûi coù giaûi phaùp choáng nöùt neû, cong veânh cho vaät lieäu. Giöõ nhieät, caùch nhieät cho töôøng, maùi, thoâng gioù toát cho nhaø. - Gioù, baõo : ÔÛ vuøng coù baõo lôùn phaûi coù bieän phaùp choáng voõng töôøng, coät, toác maùi nhaø, choáng löïc xoâ ngang nhaø.
- Nöôùc ngaàm : Laø moät taùc nhaân phaù hoaïi coâng trình töø phía döôùi cho neân phaûi coù bieän phaùp choáng thaám baûo veä cho moùng, töôøng moùng vaø töôøng haàm. - Coân truøng : Ñoái vôùi nhaø söû duïng vaät lieäu goã, giaáy … caàn coù bieän phaùp choáng moái, moït. Yếu tố nhân tạo : - Qua söû duïng coâng trình cuõng nhö qua sinh hoaït thöôøng nhaät, con ngöôøi cuõng taïo ra nhieàu yeáu toá laøm phöông haïi ñeán keát caáu coâng trình cuõng nhö chaát löôïng söû duïng coâng trình ôû nhöõng möùc ñoä khaùc nhau, cuï theå : - Tieáng oàn : Phaùt sinh do saûn xuaát, do sinh hoaït … phaûi ñöôïc ngaên chaën baèng giaûi phaùp caùch aâm cho töôøng, saøn, maùi. - Taûi troïng, chaán ñoäng : Bao goàm troïng löôïng baûn thaân coâng trình do keát caáu, vaät lieäu xaây döïng gaây ra (Taûi troïng tónh), vaø troïng löôïng do con ngöôøi, thieát bò gaây ra trong quaù trình khai thaùc söû duïng (Taûi troïng ñoäng).
Khi löïa choïn vaät lieäu, hình thöùc lieân keát…. caàn chuù troïng ñeán caùc taûi troïng ñoù cuõng nhö caùc chaán ñoäng do giao thoâng vaø saûn xuaát gaây ra ñeå ñaûm baûo tính oån ñònh beàn laâu cho coâng trình (keát caáu cuûa toaøn boä ngoâi nhaø ) - Va chaïm, maøi moøn : Phaùt sinh chuû yeáu do sinh hoaït, saûn xuaát. Phaûi löïa choïn caùc loaïi vaät lieäu coù khaû naêng choáng maøi moøn toát cho maët neàn, maët saøn, maët baäc thang…. - Hoûa hoaïn : Ñaây laø moät trong nhöõng yeáu toá phoå bieán maø con nguôøi thöôøng gaây ra cho coâng trình vaø taùc haïi laø raát lôùn cho neân phaûi löïa choïn vaät lieäu khoù chaùy, khoâng chaùy cho caùc keát caáu cuûa coâng trình phuø hôïp yeâu caàu phoøng hoûa.
Phaûi ñaûm baûo toát caùc quy ñònh thoaùt hieåm khi coù hoûa hoaïn (cöûa, vò trí caàu thang, chieàu roäng vaø chieàu daøi haønh lang …) 4 III. PHÂN LOẠI – PHÂN CẤP NHÀ : 3. Phân loại: Döïa vaøo nhöõng cô sôû khaùc nhau maø ta coù nhöõng caùch phaân loaïi nhaø khaùc nhau. Veà maët caáu taïo nhaø daân duïng ta thöôøng phaân loaïi nhö sau : 3.
Phaân loaïi theo vaät lieäu caáu taïo caùc boä phaän chính cuûa nhaø : - Nhaø goã : Khung nhaø vaø keát caáu bao che baèng goã. Söû duïng ôû khu vöïc nhieàu goã, khoâ raùo; nhaø coù yeâu caàu trang trí. Loaïi naøy nheï, thi coâng nhanh nhöng khaû naêng chòu löïc thaáp, deã chaùy, deã bò moái moït, deã bò gioù baõo phaù huûy. - Nhaø gaïch, ñaù : Töôøng vaø coät baèng gaïch, ñaù; maùi lôïp baèng vaät lieäu khaùc.
Loaïi naøy khaû naêng chòu löïc khaù toát, vaät lieäu deã kieám, thi coâng ñôn giaûn nhöng naëng, chæ neân aùp duïng cho nhaø 5 taàng. - Nhaø theùp : Khung nhaø baèng theùp. Töôøng vaø saøn baèng vaät lieäu khaùc : loaïi nhaø naøy chòu löïc toát, nheï. Loaïi naøy aùp duïng cho nhaø cao taàng, tuy nhieân phaûi baûo quaûn coâng phu, toán keùm do deã bò ræ seùt neân ít söû duïng - Nhaø beâ toâng coát theùp : Khung nhaø, saøn, maùi baèng beâ toâng coát theùp (maùi coù theå laøm baèng vaät lieäu khaùc), töôøng baèng gaïch.
Khaû naêng chòu löïc cao, beàn vöõng, coù theå laøm nhaø cao taàng. Tuy nhieân nhaø naëng, phaûi coù bieän phaùp xöû lyù neàn moùng cho phuø hôïp. Döïa vaøo nhöõng loaïi vaät lieäu chuû yeáu neâu treân chuùng ta coù theå löïa choïn giaûi phaùp caáu taïo hoãn hôïp cho nhaø nhö : IV. Gaïch vaø goã.
Beâ toâng coát theùp vaø gaïch. Beâ toâng coát theùp vaø theùp. Phaân loaïi nhaø daân duïng theo chöùc naêng: - Nhaø ôû goàm nhaø chung cö vaø nhaø rieâng leû (nhaø bieät thöï, nhaø phoá, nhaø ôû noâng thoân…) - coâng trình coâng coäng goàm: coâng trình vaên hoaù, coâng trình giaùo duïc, coâng trình y teá, coâng trình thöông nghieäp, dòch vuï, nhaø laøm vieäc, kaùch saïn, nhaø khaùch, nhaø phuïc vuï giao thoâng, nhaø phuïc vuï thoâng tin lieân laïc, thaùp thu phaùt soùng phaùt thanh, phaùt soùng truyeàn hình, nhaø ga, beán xe, coâng trình theå thao caùc loaïi… 3. Phaân loaïi theo phöông phaùp thi coâng : Theo ñoù ta coù : - Nhaø xaây (gaïch, ñaù), nhaø ñuùc (beâ toâng, beâ toâng coát theùp), hay coøn goïi laø nhaø thi coâng taïi choã.
- Nhaø laép gheùp. 5 - Nhaø baùn laép gheùp. Phân cấp nhà: 3.1 Muïc ñích : -Phaân caáp coâng trình laø cô sôû ñeå xeáp haïng vaø löïa choïn nhaø thaàu trong hoaït ñoäng xaây döïng; xaùc ñònh soá böôùc thieát keá, thôøi haïn baûo haønh coâng trình xaây döïng. - Khi caáp coâng trình xaây döïng ñöôïc qui ñònh theo nhieàu tieâu chí khaùc nhau thì caáp cuûa coâng trình ñöôïc xaùc ñònh theo tieâu chí cuûa caáp cao nhaát.
- Sau ñaây laø baûng phaân caáp coâng trình theo nghò ñònh 209/2004/NÑ-CP cuûa chính phuû ban haønh ngaøy 16/12/2004: 3.2 BAÛNG PHAÂN CAÁP, PHAÂN LOAÏI COÂNG TRÌNH DAÂN DUÏNG Caáp coâng trình Loaïi coâng trình Caáp ñaëc Caáp I Caáp II Caáp III Caáp IV bieät (1) (2) (3) (4) (5) (6) a) C«ng tr×nh v¨n hãa: Th- viÖn, b¶o tµng, nhµ triÓn l·m, nhµ v¨n hãa, c©u l¹c bé, ChiÒu cao ChiÒu cao ChiÒu cao ChiÒu nhµ biÓu diÔn, nhµ 20- 29 9 - 19 ChiÒu cao ≥30 tÇng cao tÇng tÇng 4 - 8 tÇng h¸t, r¹p chiÕu bãng, ≤ 3 tÇng r¹p xiÕc, ®µi ph¸t hoÆc hoÆc hoÆc hoÆc thanh, ®µi truyÒn hoÆc Coân h×nh nhÞp ≥ nhÞp 72 - nhÞp 36- nhÞp 12 - g nhÞp 96m < 96m <72m <36m trình b) C«ng tr×nh gi¸o <12m coâng dôc: hoÆc hoÆc hoÆc hoÆc coäng Nhµ trÎ, tr-ßng mÉu hoÆc gi¸o, tr-êng phæ TDTS TDTS TDTS th«ng c¸c cÊp, TDTS TDTS ≥ 10.000 m2 cao ®¼ng, tr-êng m2 m2 m2 trung häc chuyªn nghiÖp, tr-êng d¹y nghÒ, tr-êng c«ng nh©n kü thuËt, tr-êng nghiÖp vô vµ 6 c¸c lo¹i tr-êng kh¸c. c) C«ng tr×nh y tÕ: Tr¹m y tÕ, bÖnh viÖn ®a khoa, bÖnh viÖn chuyªn khoa tõ trung -¬ng ®Õn ®Þa ph-¬ng, c¸c phßng kh¸m ®a khoa, kh¸m chuyªn khoa khu vùc, nhµ hé sinh, nhµ ®iÒu d-ìng, nhµ nghØ, nhµ d-ìng l·o, c¸c c¬ quan y tÕ: phßng chèng dÞch bÖnh. d) C«ng tr×nh th-¬ng nghiÖp: chî, cöa hµng, trung t©m th-¬ng m¹i, siªu thÞ, ChiÒu cao ChiÒu cao ChiÒu hµng ¨n, gi¶i kh¸t, 20- 29 9 - 19 ChiÒu cao ChiÒu cao cao tr¹m dÞch vô c«ng tÇng tÇng 4 - 8 tÇng céng ≥30 tÇng ≤ 3 tÇng e) Nhµ lµm viÖc: v¨n hoÆc hoÆc hoÆc hoÆc hoÆc phßng, trô së f)Kh¸ch s¹n, nhµ nhÞp 72 - nhÞp 36- nhÞp 12 - nhÞp ≥ nhÞp kh¸ch < 96m <72m <36m 96m <12m g) Nhµ phôc vô giao th«ng: nhµ ga, bÕn hoÆc hoÆc hoÆc hoÆc hoÆc xe c¸c lo¹i h) Nhµ phôc vô TDTS TDTS TDTS TDTS ≥ 10.000 - TDTS th«ng tin liªn l¹c: 15.000 nhµ b-u ®iÖn, b-u m2 côc, nhµ l¾p ®Æt thiªt m2 m2 bÞ th«ng tin, ®µi l-u kh«ng i) Th¸p thu, ph¸t ChiÒu cao ChiÒu cao ChiÒu cao ChiÒu ChiÒu cao sãng viÔn th«ng, > 300m 200- < 100m- 50m- cao truyÒn thanh, truyÒn 300m <200m <100m <50 m 7 h×nh. (1) (2) (3) (4) (5) (6) a) Nhµ chung c- ChiÒu cao ChiÒu cao ChiÒu cao ChiÒu cao ChiÒu ≥30 tÇng 20- 29 9 - 19 4 - 8 tÇng cao tÇng tÇng ≤ 3 tÇng hoÆc hoÆc Nh hoÆc hoÆc hoÆc aø ôû tæng diÖn TDTS tÝch sµn TDTS TDTS 1.000 - TDTS b) Nhµ ë riªng lÎ (TDTS) 10.
Các bộ phận, thành phần cấu tạo công trình dân dụng : 10 19 H 17 8 7 20 18 H 6 16 15 14 3 5 H 9 13 12 4 11 2 1 1-coïc; 2-moùng; 3-töôøng; 4-neàn nhaø; 5-cöûa soå; 6-cöûa ñi; 7-lanh toâ; 8–saøn nhaø; 9– caàu thang; 10-maùi; 11–væa heø; 12-raõnh nöôùc; 13–tam caáp; 14–coät saûnh; 15–maùi ñoùn; 16–ban coâng; 17–loâ gia, 18–oâ vaêng; 19–seâ noâ; 20–oáng thoaùt nöôùc.