SỞ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI ĐỒNG THÁP TRƯỜNG TRUNG CẤP THÁP MƯỜI GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG PHÂN PHỐI KHÍ NGHỀ: KỸ THUẬT MÁY MÁY NÔNG NGHIỆP TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Tháp Mười 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ được biên soạn nhằm cung cấp cho giáo viên, học viên học nghề và thợ sửa chữa ô tô, máy cơ giới những kiến thức và kỹ năng thực hành bảo dưỡng, sửa chữa cơ cấu phân phối khí. Kiến thức trong giáo trình được sắp xếp lôgic từ đặc điểm cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của cơ cấu phân phối khí đến cách phân tích các hư hỏng, phương pháp kiểm tra và quy trình thực hành sửa chữa, bảo dưỡng lần lượt từng bộ phận, chi tiết của cơ cấu phân phối khí.
Trong quá trình biên soạn giáo trình này, nhóm tác giả đã kết hợp kinh nghiệm giảng dạy lý thuyết ở trường với kinh nghiệm hướng dẫn thực hành và thực tiễn sửa chữa ô tô ở các cơ sở, nhà máy sửa chữa. Ban biên soạn đã cố gắng cập nhật những kiến thức mới nhằm đáp ứng yêu cầu sửa chữa các xe đời mới, hiện đại. Giáo trình cũng được dùng làm tài liệu tham khảo cho thợ sửa chữa ô tô, xe cơ giới trong quá trình làm việc cho học sinh, sinh viên chuyên ngành về Ôtô, cơ giới. Trong quá trình biên soạn mặc dù có rất nhiều cố gắng nhưng không tránh khỏi những thiếu sót.
Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý thầy cô giáo và các bạn học sinh để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn. Chủ biên Nguyễn Văn Mười 3 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU. THÁO LẮP, NHẬN DẠNG HỆ THỐNG PHÂN PHỐI KHÍ. Tháo lắp, nhận dạng hệ thống phân phối khí.
Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của hệ thống phân phối khí. Cấu tạo và nguyên lý làm việc của các loại hệ thống phân phối khí. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng. Phương pháp tháo lắp, nhận dạng hệ thống phân phối khí.
BẢO DƯỠNG HỆ THỐNG PHÂN PHỐI KHÍ. Bảo dưỡng hệ thống phân phối khí. Mục đích, nội dung bảo dưỡng. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng.
Phương pháp bảo dưỡng hệ thống phân phối khí. SỬA CHỮA NHÓM XÚPPẮP. Sửa chữa nhóm xúppắp. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của nhóm xúppắp.
Cấu tạo và nguyên lý làm việc của nhóm xúppắp. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng. Phương pháp tháo lắp của nhóm xúppắp. SỬA CHỮA CƠ CẤU DẪN ĐỘNG XÚPPẮP.
Sửa chữa cơ cấu dẫn động xúppắp. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của cơ cấu dẫn động xúppắp. Cấu tạo và nguyên lý là việc của cơ cấu dẫn động xúppắp. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng.
Phương pháp tháo lắp của cơ cấu dẫn động xúppắp. SỬA CHỮA TRỤC CAM VÀ CON ĐỘI. Sửa chữa trục cam và con đội. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của trục cam và con đội.
Cấu tạo và nguyên lý làm việc của trục cam và con đội. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng. Phương pháp tháo lắp của trục cam và con đội. SỬA CHỮA BỘ TRUYỀN ĐỘNG TRỤC CAM.
Sửa chữa bộ truyền động trục cam. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của bộ truyền động trục cam. Cấu tạo và nguyên lý làm việc của bộ truyền động trục cam. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng.
Phương pháp tháo lắp của bộ truyền động trục cam.81 TÀI LIỆU THAM KHẢO:.82 5 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phân phối khí Mã môn học: MĐ 17 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học: - Vị trí: Trước khi học mô đun này học sinh phải hoàn thành: MĐ16 - Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề. - Ý nghĩa và vai trò của môn học: Việc bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phân phối khí giúp cho động cơ điều phối khí phù hợp cho động cơ hoạt động tốt. Giảm được nhiều hư hỏng khi chúng ta thường xuyên bảo dưởng các bộ phận này đồng thời môn học này cũng giúp cho người học nắm được các kỹ năng sửa chữa bộ phận này. Mục tiêu của môn học: - Về kiến thức: Trình bày đúng nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại và nguyên lý hoạt động của hệ thống phân phối khí.
- Về kỹ năng: + Mô tả đúng cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống phân phối khí dùng trên động cơ. + Phân tích đúng hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng, phương pháp kiểm tra, sửa chữa sai hỏng của hệ thống phân phối khí. + Tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa được hệ thống phân phối khí đúng quy trình, quy phạm và đúng tiêu chuऀn kỹ thuật trong bảo dưỡng, sửa chữa. + Sử dụng đúng các dụng cụ tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống phân phối khí bảo đảm chính xác và an toàn.
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: 6 + Rèn luyện được tính k礃ऀ luật, nghiêm túc, có tinh thần trách nhiệm cao trong học tập. + Chủ động, tích cực thực hiện nhiệm vụ trong quá trình học. THÁO LẮP, NHẬN DẠNG HỆ THỐNG PHÂN PHỐI KHÍ Giới thiệu: Hình thành kỹ năng tháo lắp, nhận dạng hệ thống phân phối khí. Mục tiêu: - Trình bày được nhiệm vụ, phân loại và nguyên lý làm việc của các loại hệ thống phân phối khí.
- Tháo lắp hệ thống phân phối khí đúng quy trình, quy phạm và đúng yêu cầu kỹ thuật. - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề máy nông nghiệp. - Rèn luyện tính k礃ऀ luật, cऀn thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung chính: 1.
Tháo lắp, nhận dạng hệ thống phân phối khí. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của hệ thống phân phối khí. Nhiệm vụ - Hệ thống phân phối khí có nhiệm vụ dùng để thực hiện quá trình thay đổi khí. Nạp đầy hỗn hợp hoặc khí mới vào xylanh và thải sạch khí cháy ra khỏi xylanh để động cơ làm việc liên tục.
Yêu cầu: + Đóng mở đung thời điểm. + Độ mở lớn để dòng khí dễ lưu thông. + Khi đóng phải kín để tránh lọt khí. + Làm việc êm dịu, có khả năng chống mài mòn tốt.
+ Dễ điều chỉnh, sửa chữa 1. Phân loại - Phân loại theo cách thức đóng mở cửa nạp và cửa xả. + Cơ cấu phân phối khí dùng xupáp (cơ cấu phân phối khí dùng xupáp treo và xupáp đặt). + Cơ cấu phân phối khí dùng van trượt.
8 + Cơ cấu phân phối khí dùng piston đóng cửa nạp và cửa xả (động cơ hai kỳ). - Căn cứ vào vị trí của xupáp và trục cam. + Loại xupáp đặt: Có hai cách bố trí trục cam đó là bố trí trên nắp máy hoặc trong thân máy. + Loại xupáp treo: Có trục cam bố trí trong thân máy.
Cơ cấu phân phối khí dùng Cơ cấu PPK dùng xupáp treo, trục xupáp đặt cam dưới thân máy Cơ cấu PPK dùng xupap treo, trục Cơ cấu PPK dùng piston cam trên nắp máy đóng cửa nạp và cửa xả Hình 1.1: Sơ đồ bố trí một số loại cơ cấu phân phối khí 1. Cấu tạo và nguyên lý làm việc của các loại hệ thống phân phối khí. Hệ thống phân phối khí xu pap kiểu đặt (xupap được đăt trong thân máy) 1. Ưu điểm 9 - Nếu dùng con đội cơ khí số lượng chi tiết trung gian ít nên hệ thống làm việc chắc chắn, chính xác.
- Giảm đuợc chiều cao động cơ nên động cơ làm việc ổn định hơn. - Cấu tạo nắp máy đơn giản, giá thành rẻ. Nhược điểm - Diện tích truyền nhiệt lớn (do buồng cháy không gọn) nên hiệu suất nhiệt của động cơ thấp, khả năng chống kích nổ kém nên khó tăng t礃ऀ số nén - Do luồng khí nạp, thải bị cản trở nhiều (đường nạp thải gấp khuc, đổi chiều nhiều lần) nên hệ số nạp thấp hơn loại xu páp treo. - Cấu tạo thân máy phức tạp hơn loại thân máy có hệ thống phân phối khí kiểu treo Hình 1.
Cấu tạo hệ thống phân phối khí xu pap kiểu đặt 10 1. Nguyên lý hoạt động - Khi động cơ làm việc, trục khu礃ऀu động cơ thông qua cặp bánh răng dẫn động làm cho trục cam và cam 10 quay. - Khi cam quay từ vị trí gờ thấp tới vị trí gờ cao tiếp xúc với con đội (9), làm con đội đi lên, đऀy xu páp đi lên mở cửa nạp (hoặc thải). Lúc này lò xo (4) bị nén.
- Khi cam quay từ vị trí gờ cao đến vị trí gờ thấp, nó tiếp xúc với con đội, lò xo (4) giãn ra đऀy xu páp đi xuống đóng kín cửa nạp (thải) kết thúc quá trình nạp (thải). Nguyên lý làm việc của cơ cấu xupap treo 1. Hệ thống phân phối khí xu pap kiểu treo (xupáp được đặt trong nắp máy) 1. Cấu tạo Ở kiểu này, xu páp đuợc bố trí treo trên nắp máy nên cấu tạo của cơ cấu kiểu này phức tạp hơn.
Hệ thống phân phối khí xu páp treo 1.Đường ống nạp (xả); 4. Ống dẫn hướng; 14. Bánh răng cam; 16. Trục khu礃ऀu; 19.
Bánh răng trục khu礃ऀu. Ưu điểm - Có buồng cháy gọn, diện tích truyền nhiệt nhỏ, tổn thất nhiệt ít nên hiệu suất nhiệt cao; - Tỉ số nén lớn, nâng cao được công suất của động cơ - Khả năng chống kích nổ tốt. Nhược điểm - Tăng chiều cao động cơ do xupáp ở nắp máy. - Nếu trục cam nằm ở thân máy thì số lượng chi tiết trung gian nhiều do đó hệ thống làm việc thiếu chính xác do dung sai lắp ghép nhiều chi tiết - Nếu trục cam ở nắp máy thì cấu tạo nắp máy công kềnh nhiều chi tiết làm việc ít chắc chắn do trục cam được đơ trong các ổ đơ lắp ghép bằng bulông.
Hệ thống phân phối khí kiểu treo xe Zil 130 1. Bánh răng cam; 2. Mặt bích chặn trục cam; 3. Cổ trục cam 5.
Bánh lệch tâm dẫn động bơm cao áp; 6. Bạc trục cam 9. Ống dẫn hướng xu páp; Đĩa lò xo dưới; 12. Trụ đơ trục cò mổ; 17.
Cơ cấu xoay xu páp xả; 18. Con đội; Bánh răng dẫn động bơm dầu. Nguyên lý hoạt động Khi động cơ làm việc, trục khu礃ऀu quay dẫn động trục cam quay. Khi đỉnh cao của cam tác động vào đáy con đội, đऀy con đội đi lên.