BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TỔNG CỤC DẠY NGHỀ GIÁO TRÌNH Mô đun: Bảo dưỡng và sửa chữa hộp số tự động NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ:CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: 120/QĐ - TCDN ngày 25 tháng 02 năm 2013 của Tổng cục trưởng Tổng cục Dạy nghề) Hà Nội - 2012 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo nghề và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Trong nhiều năm gần đây tốc độ gia tăng số lượng và chủng loại ô tô ở nước ta khá nhanh. Nhiều kết cấu hiện đại đã trang bị cho ô tô nhằm thỏa mãn càng nhiều nhu cầu của giao thông vận tải.
Trong đó hộp số tự động được thiết kế cho các dòng xe gọn và nhẹ nhằm tăng khả năng hoạt động trơn tru, tính cơ động và cải thiện tính kinh tế nhiên liệu cho xe. Hộp số được điều khiển điện tử về thời điểm sang số và áp suất dầu để hộp số tư động chọn số với các điều kiện và tốc độ khác nhau của xe. Vì vậy xe có thể hoạt động trơn tru tại các tốc độ khác nhau của xe. Để phục vụ cho học viên học nghề và thợ sửa chữa ô tô những kiến thức cơ bản cả về lý thuyết và thực hành bảo dưỡng, sửa chữa hộp số tự động.
Với mong muốn đó giáo trình được biên soạn, nội dung giáo trình bao gồm bốn bài: Bài 1. Cấu tạo và nguyên lý làm việc của hộp số tự động Bài 2. Kỹ thuật tháo - lắp hộp số tự động Bài 3. Kỹ thuật kiểm tra và chẩn đoán hộp số tự động Bài 4.
Kỹ thuật bảo dưỡng và sửa chữa hộp số tự động Kiến thức trong giáo trình được biên soạn theo chương trình dạy nghề được Tổng cục Dạy nghề phê duyệt, sắp xếp logic từ nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên lý hoạt động của hộp số tự động đến cách phân tích các hư hỏng, phương pháp kiểm tra và quy trình thực hành sửa chữa. Do đó người đọc có thể hiểu một cách dễ dàng. Xin chân trọng cảm ơn Tổng cục Dạy nghề, khoa Động lực trường Cao đẳng nghề Cơ khí Nông nghiệp cũng như sự giúp đỡ quý báu của đồng nghiệp đã giúp tác giả hoàn thành giáo trình này. Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi sai sót, tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của người đọc để lần xuất bản sau giáo trình được hoàn thiện hơn.
Hà Nội, ngày…. năm 2012 Tham gia biên soạn 1 ThS. Phạm Tố Như Chủ biên 2 ThS. Nguyễn Đức Nam Đồng chủ biên 3 ThS.
Hà Thanh Sơn Thành viên 4 ThS. Vũ Quang Huy Thành viên 5 ThS. Phạm Ngọc Anh Thành viên 6 ThS. Nguyễn Thành Trung Thành viên 7 ThS.
Phạm Duy Đông Thành viên 8 ThS. Đoàn Văn Năm Thành viên 3 9 ThS. Ngô Cao Vinh Thành viên 10 ThS. Đinh Quang Vinh Thành viên 11 ThS.
Hoàng Văn Thông Thành viên 12 ThS. Hoàng Văn Ba Thành viên 13 ThS. Nguyễn Thái Sơn Thành viên 14 CN. Vũ Quang Anh Thành viên 15 ThS.
Nguyễn Xuân Sơn Thành viên 16 ThS. Lê Ngọc Viện Thành viên 17 ThS. Nguyễn Văn Thông Thành viên 18 ThS. Dương Mạnh Hà Thành viên 19 CN.
Hoàng Văn Lợi Thành viên 20 CN. Trần Văn Đô Thành viên 4 MỤC LỤC ĐỀ MỤC TRANG Lời giới thiệu Mục lục Bài 1. Cấu tạo và nguyên lý làm việc của hộp số tự động 7 Bài 2. Kỹ thuật tháo - lắp hộp số tự động 53 Bài 3.
Kỹ thuật kiểm tra và chẩn đoán hộp số tự động 74 Bài 4. Kỹ thuật bảo dưỡng và sửa chữa hộp số tự động 98 Tài liệu tham khảo 111 5 TÊN MÔ ĐUN BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỘP SỐ TỰ ĐỘNG Mã mô đun: MĐ 35 I. Vị trí, tính chất, ý nghĩa, vai trò mô đun: - Vị trí của mô đun: Mô đun được bố trí dạy sau các mô đun sau: MH 08, MH 09, MH 10,. - Tính chất của mô đun: Là mô đun chuyên môn nghề.
- Có ý nghĩa và vai trò quan trọng trong việc cung cấp một phần kiến thức, kỹ năng nghề, nghề công nghệ ô tô. Mục tiêu của mô đun: + Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ, phân loại hộp số tự động trong ô tô. + Trình bày được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hộp số tự động + Phân tích đúng những hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng và trình bày các phương pháp bảo dưỡng, kiểm tra và sữa chữa + Tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa đúng quy trình + Sử dụng đúng các dụng cụ kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa đảm bảo chính xác và an toàn + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung tổng quát và phân phối thời gian: Thời gian (giờ) Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm TT số thuyết hành tra* Cấu tạo và nguyên lý làm việc 1 35 15 20 0 của hộp số tự động 1.1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân 2 1 1 loại hộp số 1.2 Sơ đồ cấu tạo và nguyên lý 6 2 4 hoạt động của hộp số 1.3 Các bộ phận cơ bản trong hộp 27 12 15 số tự động Kỹ thuật tháo - lắp hộp số tự 2 35 5 28 2 động 2.1 Quy trình tháo lắp hộp số tự 32 5 27 động 2.2 Chuẩn bị dụng cụ và thiết bị 1 1 tháo lắp Kiểm tra 2 2 6 Kỹ thuật kiểm tra và chẩn đoán 3 25 5 20 0 hộp số tự động 3.1 Đặc điểm sai hỏng của hộp số 5 3 2 tự động 3.2 Phương pháp kiểm tra và chẩn 3 1 2 đoán 3.3 Thực hiện kiểm tra và chẩn 17 1 16 đoán hộp số tự động Kỹ thuật bảo dưỡng và sửa chữa 4 25 5 18 2 hộp số tự động 4.1 Quy trình bảo dưỡng hộp số tự 14 3 9 động 4.2 Quy trình sửa chữa hộp số tự 2 2 động 4.3 Thực hành sửa chữa hộp số tự 9 9 động Kiểm tra 2 Cộng 120 30 86 4 7 BÀI 1.
CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC CỦA HỘP SỐ TỰ ĐỘNG Mã bài: MĐ 35 - 01 Giới thiệu: Hộp số tự động là một hộp số hiện đại được áp dụng trên ô tô nhằm giúp cho người lái tham gia giao thông được thuận tiện hơn trong quá trình tham gia giao thông. Nội dung phần này sẽ trình bày những kiến thức cơ bản về cấu tạo và hoạt động của hộp số tự động. Mục tiêu - Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại hộp số tự động - Giải thích được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hộp số tự động - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung chính 1.1 Khái quát về hộp số tự động Hộp số tự động là một cụm thuộc hệ thống truyền lực của ô tô bao gồm hai bộ phận chính là biến mô men và hộp số hành tinh.
Hai bộ phận này được lắp chung vỏ và được lắp liền sau động cơ. Ngoài ra, cụm hộp số tự động còn có hệ thống tự động điều khiển bằng thuỷ lực hoặc bằng điện tử thực hiện tự động đóng ngắt thay đổi các số truyền bên trong hộp số chính.2 NHIỆM VỤ, YÊU CẦU CỦA HỘP SỐ TỰ ĐỘNG Mục tiêu: Trình bày được nhiệm vụ, phân loại và yêu cầu của hộp số tự động Hộp số trên ô tô dùng để thay đổi lực kéo tiếp tuyến ở bánh xe chủ động cho phù hợp với lực cản tổng cộng của đường. Đặc tính kéo của ô tô có hộp số thường được thể hiện trên hình sau: truyÒn ®éng B1 A Lùcđộng B2 Lực truyền B3 B4 Tốc độ xe Tèc ®é xe Hình 1.1 Đặc tính kéo của ô tô 8 Đặc tính trên thể hiện cho ôtô có lắp hộp số cơ khí bốn cấp. Mỗi tay số sẽ cho một đường đặc tính thể hiện mối quan hệ giữa lực kéo tiếp tuyến ở bánh xe chủ động với tốc độ của xe.
Với đặc tính này, ngay cả khi người lái xe chọn điểm làm việc của tay số phù hợp với lực cản chuyển động của đường thì kết quả là điểm làm việc cũng chưa phải là tối ưu. Điểm làm việc được coi là tối ưu khi nó nằm trên đường cong A là tiếp tuyến với tất cả các đường đặc tính của hộp số cơ khí bốn cấp, đường cong đó gọi là đường đặc tính lý tưởng. Đường cong lý tưởng có được chỉ khi sử dụng hộp số vô cấp. Và khi đó chúng ta sẽ tránh được những mất mát công suất so với sử dụng hộp số có cấp.
Hộp số tự động dùng trên ô tô chưa cho đường đặc tính kéo trùng với đường đặc tính lý tưởng nhưng cũng cho ra được đường đặc tính gần trùng với đường đặc tính lý tưởng. Với hộp số tự động việc gài các số truyền được thực hiện một cách tự động tuỳ thuộc vào chế độ của động cơ và sức cản của mặt đường. Vì vậy nó luôn tìm được một điểm làm việc trên đường đặc tính phù hợp với sức cản chuyển động bảo đảm được chất lượng động lực học và tính kinh tế nhiên liệu của ô tô.1 Cấu tạo chung của hộp số tự động Hộp số tự động dùng trên xe ô tô bao gồm 3 bộ phận chính là: biến mô men thuỷ lực, hộp số hành tinh và cụm điều khiển thuỷ lực hoặc điều khiển điện tử. Ngoài ba bộ phận chính trên, hộp số tự động còn có thể có bộ vi sai giữa các bánh đối với xe có động cơ đặt phía trước và cầu trước chủ động và vi sai giữa các cầu đối với ô tô có hai cầu chủ động.
Biến mô men là bộ phận dùng để truyền mô men từ động cơ qua hộp số hành tinh. Ngoài chức năng như một li hợp thuỷ lực biến mô men còn có khả năng tăng được mô men truyền từ động cơ sang hộp số. Biến mô men cũng có vai trò như một bánh đà của động cơ và có khả năng dập tắt được dao động xoắn từ động cơ. Biến mô men gồm có: bánh bơm (Impeller) được dẫn động từ trục khuỷu động cơ, bánh tua bin (Turbine) được nối với trục sơ cấp từ hộp số và bánh Stator được bắt chặt vào vỏ hộp số qua khớp một chiều và trục Stator.