MỞ ĐẦU 1. Tổng quan về ô tô. Xã hội ngày càng phát triển, thu nhập tăng cao, người tiêu dùng có càng muốn được sử dụng các sản phẩm hiện đại, phải đảm bảo tính an toàn cho người dùng đặc biệt là phương tiện di chuyển. Cho nên hiện nay ô tô sẽ là phương tiện được ưa thích và đang dần dần thay thế xe máy.
Mặc khác, ngành công nghiệp ô tô là ngành công nghiệp nền tảng cho sự phát triển của các nhóm ngành khác. Ngành ô tô phục vụ nhu cầu vận chuyển hàng hóa cho các ngành công nghiệp khác, vận chuyển hành khách thúc đẩy thương mại. Dự kiến tới năm 2025, số lượng bán ra trên cả nước khoảng 800-900 nghìn xe/năm (bao gồm xe tải, đầu kéo, bus, xe dưới 9 chỗ). Trong đó dòng xe du lịch chiếm đa số, trên 70% thị trường trong nước.
Dòng xe tải và xe buýt sẽ dần bão hòa dẫn đến thị phần sẽ giảm dần. Tính cấp thiết của đề tài. Đi kèm với sự phát triển của thị trường ô tô và sự phục hồi kinh tế xã hội sau đại dịch nhu cầu đi lại, vận tải tăng lên một cách rõ rệt. Kèm theo đó là sự thiếu ý thức và chấp hành luật giao thông đường bộ, một phần là do phương tiện giao thông không đảm bảo được an toàn trong đó “ Hệ thống phanh đóng vai trò chủ yếu”.
Theo thống kê năm 2022, cả nước xảy ra hơn 11.000 vụ tai nạn giao thông, bị thương hơn 7.000 người, làm chết hơn 6.000 người, tăng 10% số người chết so với năm 2021.Trong đó tai nạn liên quan vấn đề kỹ thuật của xe chiếm 20-30%, mà lỗi do hệ thống phanh hơn 70%. Do đó cục đăng kiểm cần phải nghiêm ngặt hơn về vấn đề kiểm định chất lượng phương tiện. Đặc biệt là “ Hệ thống phanh”. Với vai trò là một sinh viên ngành “ Cơ khí ô tô”.
Việc nghiên cứu về đề tài “ Khai thác hệ thống phanh” là việc làm cần thiết giúp cho bản thân sinh viên thực hiện hiểu rõ về hệ thống, bên cạnh đó cũng là tài liệu hỗ trợ cho các bạn sinh viên khóa sau có thể là (kiểm định viên sau khi tốt nghiệp) hiểu rõ về phanh. Việc đó sẽ giúp một phần nào đó cho việc đảm bảo an toàn của người tham gia giao thông. Trang 1 Luận Văn Tốt Nghiệp Trương Chí Hiếu 1. Lý do giới hạn đề tài.
Theo đại lý, ô tô mới tại nước ta năm 2022 đạt kỷ lục gần 500. Trong đó Vios của hãng Toyota đứng đầu thị trường ô tô con với hơn 91.000 xe được bán ra. Với sự phổ biến của Toyota Vios thì việc lựa chọn nghiên cứu khai thác về hệ thống phanh Toyota vios là điều tối ưu nhất. Tuy nhiên, do hạn chế về mặt tài liệu nghiên cứu của Vios các dòng đời mới như 2023, 2022 ….
Cho nên em xin phép được làm về đề tài “ Khai thác hệ thống phanh trên xe Toyota Vios 2017” để có nhiều nguồn tài liệu và chính xác nhất. \ Trang 2 Luận Văn Tốt Nghiệp Trương Chí Hiếu CHƯƠNG 2: HỆ THỐNG PHANH CỦA TOYOTA VIOS 2017 2. Công dụng, phân loại, yêu cầu. Để giảm tốc độ của ôtô cho đến khi ngừng hoàn toàn hoặc đến một tốc độ mong muốn nào đó (phanh chân) và đồng thời giữ cho ôtô đứng yên trên dốc hoặc để không cho xe bị trôi khi dừng trên đường không bằng phẳng (phanh tay) đảm bảo an toàn cho mọi người.1: Bảng phân loại phanh Tiêu chí phân loại Các loại phanh - Hệ thống phanh chân - Hệ thống phanh tay - Mục đích sử dụng - Hệ thống phanh hãm - Hệ thống phanh tự động - Hệ thống phanh cơ khí - Cách thức truyền động - Hệ thống phanh thuỷ lực - Hệ thống phanh khí nén - Phanh tang trống - Đặc điểm cấu tạo của cơ cấu - Phanh đĩa phanh - Phanh động cơ - Phanh điện - Hệ thống phanh không có trợ lực - Trợ lực phanh - Hệ thống phanh có trợ lực - Hệ thống phanh cơ bản - Hệ thống có điều hoà lực phanh - Mức độ hoàn thiện - Hệ thống phanh chống hãm cứng Trang 3 Luận Văn Tốt Nghiệp Trương Chí Hiếu Hệ thống phanh chân là hệ thống phanh được người lái sử dụng chủ yếu trong quá trình phanh.
Phanh chân được sử dụng phổ biến thường là loại phanh thuỷ lực hoặc phanh khí nén. Hệ thống phanh tay là hệ thống phanh mà người lái sử dụng để giúp giữ xe đứng yên trên đường bằng hay dốc khi xe không di chuyển. Ngoài ra phanh tay còn có thể được sử dụng thay thế trong khi hệ thống phanh chính gặp sự cố. Hệ thống phanh tay thường là loại cơ khí.
Có thể dùng cả hay phanh tay, phanh chân cùng để phanh ô tô khi khẩn cấp Hệ thống phanh cơ khí là hệ thống đơn giản nhất nhưng vẫn đảm bảo. Hệ thống phanh thuỷ lực là hệ thống phanh sử dụng ầu thuỷ lực để tạo ra lực phanh. Hệ thống phanh khí nén sử dụng khí nén để tạo ra lực phanh. Hệ thống phanh hãm có tác dụng giảm và duy trì tốc độ xe ở một khoản cố định mà không cần dùng phanh chân hay phanh tay.
Hệ thống phanh hãm thường được dùng cho những xe có tải trọng lớn và được dùng thường xuyên khi xe chạy xuống dốc trong thời gian dài để không phải sử dụng hệ thống phanh chính nhằm đảm bảo an toàn. Thường là phanh điện, thủy lực. Hệ thống phanh tang trống phanh theo cơ cấu phanh kiểu tang trống, hệ thống phanh đĩa phanh bằng cơ cấu phanh kiểu đĩa. Hệ thống phanh không có trợ lực thì toàn bộ lực cần để phanh là do người điều khiển xe tạo nên.
Còn ở hệ thống phanh có trợ lực, chỉ một phần lực cần thiết để tạo ra lực phanh, phần còn lại do bộ trợ lực phanh hỗ trợ. Hiện nay hầu hết ô tô được trang bị trợ lực. Hệ thống phanh có điều hoà lực phanh là hệ thống phanh có bộ điều chỉnh để điều hòa áp suất phanh ở các xilanh phanh nhằm tận dụng trọng lượng bám khi tải trên bánh trước và bánh sau thay đổi , việc đó nhờ có trang bị bộ điều hoà lực phanh. Hệ thống phanh chống hãm cứng là hệ thống phanh có tác dụng giữ cho các bánh xe không bị hãm cứng trong quá trình phanh đột ngột.
Hệ thống ABS được trang bị hầu hết trên các ô tô đời mới, hệ thống ABS hiệu quả cao và đáng tin cậy mặc dù giá thành cao. Trang 4 Luận Văn Tốt Nghiệp Trương Chí Hiếu 2. Hệ thống phanh trên ô tô cần phải đáp ứng được các yêu cầu sau đây: - Đảm bảo đạt được tính năng phanh xe. - Lực cần thiết tác dụng lên bàn đạp phanh không quá lớn giúp cho việc điều khiển trở nên nhẹ nhàng.
- Thời gian phản ứng phanh ngắn. - Hoạt động tốt trong thời gian dài. - Cơ cấu phanh phải thoát nhiệt tốt, nhưng không truyền nhiệt ra các chi tiết khác tránh làm ảnh hưởng chức năng của các cơ cấu khác (như lốp xe, moay ơ…). Các chi tiết hư hỏng phải dễ điều chỉnh, thay thế.
- Phải giữ cho ô tô đứng nguyên trên đường dốc nghiêng tối thiểu 16 ÷ 200. Các bộ phận chính trên hệ thống phanh xe Toyota vios 2017. Sơ đồ hệ thống phanh của toyota vios 2017.2: Thông số kỹ thuật xe Toyota vios 1.5G 2017 STT THÔNG SỐ KỸ THUẬT ĐƠN VỊ KT/TL 1 Chiều dài toàn thể mm 4420 2 Chiều dài cơ sở mm 2550 3 Chiều rộng toàn thể mm 1700 4 Chiều cao xe mm 1475 5 Khoảng sáng gầm mm 150 6 Trọng lượng đầy tải KG 1500 7 Trọng lượng không tải KG 1060 8 Ký hiệu lốp 185/60R15 9 Động cơ 4 xy lanh thẳng hàng, 16 van DOHC Trang 5 Luận Văn Tốt Nghiệp Trương Chí Hiếu 2NR-FE 10 Dung tích nhiên liệu 42 L 11 Tiêu chuẩn khí thải Euro 4 10 Phanh trước Đĩa thông gió , 15 in 11 Phanh sau Đĩa , 15 in 12 Cảm biến lùi Không 13 Túi khí Tài xế và hành khách phía trước 14 Hệ thống chống bó cứng phanh (ABS) 15 Hệ thống phân phối lực phanh điện tử (EBD) 16 Hệ thống hỗ trợ lực phanh (BA) Hình 2.1: Sơ đồ hệ thống phanh ABS trên xe Toyota Vios 2017 1- Các cảm biến tốc độ 2- Đường dầu 3- Xilanh phanh chính 4- Bầu trợ lực chân không 5- Công tắc đèn phanh 6- Bàn đạp phanh 7- Cơ cấu phanh sau 8- Bảng táp lô 9- Cơ cấu phanh trước 10- Giắc DL C3 Trang 6 Luận Văn Tốt Nghiệp Trương Chí Hiếu 2. Trợ lực phanh.2: Cơ cấu bàn đạp, trợ lực phanh.
VD: khi đạp bàn đạp phanh với lực 400N ( 40Kg) bàn đạp sẻ khuếch đại lên 2000N tác dụng vào trợ lực (F1xA=F2xB) .Đồ thị dưới đây thể hiện đường đặc tính trợ lực phanh đơn trên xe toyota vios. Giả thuyết độ chân không là 66,7 kPa ( 0,658 at-khí quyển là 1at hoặc 760 mmHg). Mức độ chân không tỷ lệ nghịch với áp suất (áp suất càng thấp, vật chất trong không gian càng thấp, độ chân không sẽ càng cao). Tại đây lực đầu vào là 2000N sẻ được nâng lên 4000N nhờ bầu trợ lực .3: Đồ thị thể hiện đặc tính trợ lực phanh trên xe toyota vios.
Tính năng của trợ lực thay đổi phụ thuộc vào diện tích tác dụng của chân không và áp suất khí trời. Diện tích càng lớn trợ lực sẻ càng lớn. Bình thường trợ lực sẻ rơi vào gấp 2-4 lần lực đạp phanh. Trang 7 Luận Văn Tốt Nghiệp Trương Chí Hiếu Hình 2.4: Trợ lực phanh đơn ( được sử dụng cho toyota vios 2017).
Bầu trợ lực phanh sẽ có một đầu ra được nối với đường ống góp nạp (hay bơm chân không của động cơ diesel) qua van một chiều. Van một chiều cho phép không khí từ bầu trợ lực đi qua động cơ mà không cho đi chiều ngược lại để đảm bảo độ chân không cho bầu trợ lực. Trợ lực chia thành 2 buồng, buồng áp suất thay đổi và buồn không đổi. Vòng trong của màng được gắn chặt với thân van và piston trợ lực.
Cả hai được lò xo màng đẩy sang bên phải. Theo sự điều khiển của cần điều khiển van không khí đi qua lọc khí vào buồn áp suất thay đổi làm thay đổi áp suất trong buồn. Cần đẩy được đĩa phản lực đẩy sang trái tác động lên xy lanh chính. Thân van và thân trợ lực hoặc thân trợ lực và cần đẩy là một số chi tiết chuyển động tương đối với nhau nên sẽ được lắp các phớt làm kín để đảm bảo không bị xì (đảm bảo độ chân không).
Trang 8 Luận Văn Tốt Nghiệp Trương Chí Hiếu 2. Nguyên lý hoạt động. Khi không đạp phanh Hình 2.