SỞ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI ĐỒNG THÁP TRƯỜNG TRUNG CẤP THÁP MƯỜI GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG BÔI TRƠN VÀ HỆ THỐNG LÀM MÁT NGHỀ: KỸ THUẬT MÁY NÔNG NGHIỆP TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Tháp Mười 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Hiện nay, cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo nói chung và nghề Công nghệ ôtô ở Việt Nam nói riêng đã có những bước phát triển mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng đóng góp cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Việc biên soạn giáo trình BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG BÔI TRƠN VÀ HỆ THỐNG LÀM MÁT nhằm đáp ứng nhu cầu giảng dạy của đội ngũ giáo viên cũng như học tập của học sinh nghề KỸ THUẬT MÁY NÔNG NGHIỆP tạo sự thống nhất trong quá trình đào tạo nghề Kỹ thuật máy nông nghiệp đáp ứng nhu cầu thực tế sản xuất của các doanh nghiệp của mọi thành phần kinh tế là vấn đề cấp thiết cần thực hiện.
Nội dung biên soạn theo hình thức tích hợp giữa lý thuyết và thực hành với những kiến thức, kỹ năng nghề được bố trí kết hợp khoa học nhằm đảm bảo tốt nhất mục tiêu đề ra của từng môn học, mô-đun. Trong quá trình biên soạn, tác giả đã tham khảo nhiều chuyên gia đào tạo nghề Công nghệ ôtô để cố gắng đưa những kiến thức và kỹ năng cơ bản nhất phù hợp với thực tế sản xuất, đặc biệt dễ nhớ, dễ hiểu không ngoài mục đích nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng tốt nhu cầu sản xuất hiện nay. Trong quá trình biên soạn mặc dù có rất nhiều cố gắng nhưng không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý thầy cô giáo và các bạn học sinh để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn.
Chủ biên Nguyễn Văn Mười 3 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU. THÁO LẮP, NHẬN DẠNG HỆ THỐNG BÔI TRƠN. Tháo lắp, nhận dạng hệ thống bôi trơn. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của hệ thống bôi trơn.
Cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống bôi trơn. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng. Phương pháp tháo lắp, nhận dạng hệ thống bôi trơn. BẢO DƯỠNG HỆ THỐNG BÔI TRƠN.
Bảo dưỡng hệ thống bôi trơn. Mục đích, nội dung bảo dưỡng hệ thống bôi trơn. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng. Phương pháp bảo dưỡng hệ thống bôi trơn.
SỬA CHỮA HỆ THỐNG BÔI TRƠN. Sửa chữa hệ thống bôi trơn. Nguyên nhân sai hỏng của hệ thống bôi trơn. Phương pháp kiểm tra xác định các sai hỏng.
Phương pháp sửa chữa hệ thống bôi trơn. THÁO LẮP, NHẬN DẠNG HỆ THỐNG LÀM MÁT. Tháo lắp, nhận dạng hệ thống làm mát. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của hệ thống làm mát.
Cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống làm mát. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng. Phương pháp tháo lắp hệ thống làm mát. BẢO DƯỠNG HỆ THỐNG LÀM MÁT.
Bảo dưỡng hệ thống làm mát. Mục đích, nội dung bảo dưỡng hệ thống làm mát. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng. Phương pháp bảo dưỡng hệ thống làm mát.
SỬA CHỮA HỆ THỐNG LÀM MÁT. Sửa chữa hệ thống làm mát. Nguyên nhân sai hỏng của hệ thống làm mát. Phương pháp kiểm tra xác định các sai hỏng của hệ thống làm mát.
Phương pháp sửa chửa hệ thống làm mát.58 TÀI LIỆU THAM KHẢO:.58 5 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống bôi trơn và hệ thống làm mát Mã môn học: MĐ 18 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học: - Vị trí: Trước khi học mô đun này học sinh phải hoàn thành: MĐ17 - Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề - Ý nghĩa và vai trò của môn học: Việc bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống bôi trơn và hệ thống làm mát giúp cho động cơ hoạt động tốt. Giảm được nhiều hư hỏng khi chúng ta thường xuyên bảo dưởng các bộ phận này đồng thời môn học này cũng giúp cho người học nắm được các kỹ năng sửa chữa bộ phận này Mục tiêu của môđun: - Về kiến thức: + Trình bày được nhiệm vụ, phân loại, cấu tạo, nguyên lý làm việc của hệ thống bôi trơn và hệ thống làm mát. + Trình bày được phương pháp kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa những sai hỏng các chi tiết, bộ phận của hệ thống bôi trơn và hệ thống làm mát. - Về kỹ năng: + Tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa được hệ thống bôi trơn và hệ thống làm mát đúng quy trình, quy phạm, đúng phương pháp và đạt tiêu chuऀn kỹ thuật.
+ Giải thích được sơ đồ cấu tạo và nguyên lý làm việc chung của hệ thống bôi trơn và hệ thống làm mát. + Phân tích được những hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng trong hệ thống bôi trơn và hệ thống làm mát. + Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa đảm bảo chính xác và an toàn. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: 6 + Rèn luyện được tính k礃ऀ luật, nghiêm túc, có tinh thần trách nhiệm cao trong học tập.
+ Chủ động, tích cực thực hiện nhiệm vụ trong quá trình học. THÁO LẮP, NHẬN DẠNG HỆ THỐNG BÔI TRƠN Giới thiệu: Hình thành kỹ năng tháo lắp, nhận dạng hệ thống bôi trơn. Mục tiêu: - Trình bày được nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại, cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống bôi trơn dùng trong động cơ. - Tháo, lắp, nhận dạng, bảo dưỡng và sửa chữa được hệ thống bôi trơn, đúng quy trình đảm bảo kỹ thuật và an toàn.
- Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề máy nông nghiệp. - Rèn luyện tính k礃ऀ luật, cऀn thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung chính: 1. Tháo lắp, nhận dạng hệ thống bôi trơn.
Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của hệ thống bôi trơn. Nhiệm vụ: Hệ thống bôi trơn có nhiệm vụ đưa dầu bôi trơn đến các bề mặt làm việc của các chi tiết để đảm bảo điều kiện làm việc bình thường của đông cơ cũng như tăng tuổi thọ các chi tiết. Yêu cầu: * Đối với chất bôi trơn - Độ nhớt của dầu phải nằm trong giới hạn cho phép,sao cho tạo thành chêm dầu thủy động ổ đỡ, nó phải chịu tải trọng lớn nhất tác dụng lên ổ đỡ và giữ cho các bề mặt công tác không tiếp xúc với nhau - Bảo vệ bề mặt kim loại không bị ăn mòn - Dầu bôi trơn không được: cạn ở cacte, két chứa,ở các chi tiết động ,trong các đường ống. - Dầu phải có tuổi thọ cao và giá thành phù hạp * Đối với hệ thống bôi trơn 8 - Hệ thống bôi trơn phải đưa chất bôi trơn tới nơi cần một cách liên tục với lưu lượng,trạng thái tính chất xác định và có thể kiểm tra điều chỉnh, điều khiển dễ dàng.
- Các thiết bị bộ phận của hệ thống bôi trơn phải đơn giản,tháo lắp kiểm tra sửa chữa, điều chỉnh.có khả năng dễ tự động hóa cao,nhưng giá thành vừa phải 1. Phân loại: * Căn cứ theo phương pháp bôi trơn: - Bôi trơn bằng phương pháp vung té. - Bôi trơn bằng phương pháp pha dầu trong nhiên liệu. - Bôi trơn bằng phương pháp cưỡng bức.
* Tùy theo tính chất bôi trơn cho các bề mặt ma sát mà ta có phương án bôi trơn thích hợp. - Bôi trơn ma sát ướt.: Là giữa hai bề mặt của cặp lắp ghép luôn luôn được duy trì bằng một lớp dầu bôi trơn ngăn cách. - Bôi trơn ma sát nửa ướt. Là giữa hai bề mặt của cặp lắp ghép được duy trì bằng một lớp dầu bôi trơn ngăn cách không liên tục, mà chủ yếu là nhờ độ nhớt của dầu để bôi trơn.
- Bôi trơn ma sát khô. Bề mặt lắp ghép của hai chi tiết có chuyển động tương đối với nhau mà không có chất bôi trơn. Ma sát khô sinh ra nhiệt làm nóng các bề mặt ma sát khiến chúng nhanh Hình 1. Các dạng bôi trơn mòn hỏng, có thể gây ra mài mòn dính.
* Dầu bôi trơn trong HTBT được bơm dầu đऀy đến các bề mặt ma sát dưới một áp suất nhất định. Do đó có thể đảm bảo được yêu cầu bôi trơn , làm mát, 9 tऀy rửa các bề mặt ma sát. Thông thường tùy theo vị trí chứa dầu. HTBT cưỡng bức chia ra làm hai loại là HTBT cácte ướt và HTBT cácte khô.
Cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống bôi trơn. Cấu tạo, nguyên lý hoạt động của hệ thống bôi trơn cươꄃng bức: 1. Sơ đ cấu tạo: Các chi tiết quan trọng chịu tải lớn cần ưu tiên bôi trơn như bạc cổ chính và bạc đầu to thanh truyền, các bạc trục cam, các bạc cần bऀy(cò mổ) của cơ cấu phối khí… được bôi trơn bằng áp lực. Còn các chi tiết khác như mặt gương xi 10 lanh, pít tông, con đội xu páp, thân xu páp và ống dẫn hướng… được bôi trơn bằng phương pháp vung té nhờ các chi tiết chuyển động trong quá trình làm việc của: thanh truyền, trục khu礃ऀu, bánh răng.
Nguyên lý làm việc Khi đông cơ làm việc, dầu từ các te được bơm hút qua phao lọc dầu, qua ống dẫn đến bầu lọc thô vào ống dẫn dầu chính. Từ ống dẫn dầu chính, dầu sẽ theo các ống dẫn dầu nhánh đi bôi trơn cho cổ trục cam, trục đòn mở và bạc cổ trục chính rồi qua lỗ và rãnh ở trong trục khu礃ऀu (trục khu礃ऀu rỗng) để bôi trơn bạc đầu to thanh truyền và các cổ trục còn lại của trục khu礃ऀu. Mặt khác,dầu cũng từ cổ biên, qua lỗ dẫn nhỏ theo rãnh dọc ở thân thanh truyền lên bôi trơn chốt pit tông. Ở đầu to thanh truyền của môt số đông cơ có khoan lỗ phun dầu đặt nghiêng môt góc 40 - 450 so với đường tâm của thanh truyền.
Khi lỗ phun dầu này trùng hoặc nối thông với lỗ dầu ở cổ biên, thì dầu được phun hay té lên để bôi trơn xi lanh, cam và con đôi. 11 Sau khi bôi trơn tất cả các bề mặt làm việc của chi tiết dầu lại chảy về các te, nghĩa là khi đông cơ làm việc, dầu sẽ lưu đông tuần hoàn liên tục trong hệ thống bôi trơn. Cũng từ đường dầu chính có môt lượng dầu nhỏ khoảng 10 – 15% qua bầu lọc tinh.