đặt vấn đề: liệu ở nước ta có hay không có chủ nghĩa yêu nước? Người ta lập luận rằng trên thế giới, bất kỳ người của dân tộc nào, họ đều yêu nước của mình, đâu chỉ có người Việt Nam mới yêu nước. Bất kỳ 18 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com một dân tộc nào cũng có chủ nghĩa yêu nước. Như vậy không nên đặt ra vấn đề yêu nước Việt Nam. Khi nghiên cứu lịch sử Việt Nam là Việt Nam luôn phải đấu tranh chống giặc ngoại xâm, hay nói cách khác, đấu tranh chống địch họa là nhiệm vụ thường trực của cả dân tộc Việt Nam.
Nước Việt Nam rơi vào địa thế: phía Bắc giáp một nước luôn có tư tưởng bành trướng, thôn tính, đồng hóa những nước xung quanh, đặc biệt là những nước nhỏ yếu, phía Tây là bức tường thành - dãy Trường Sơn, phía Đông và Nam là biển. Bị kẹp một bên là núi, một bên là biển, còn phía trên thì họ luôn nhòm ngó với ý đồ thôn tính. Bởi vậy để tồn tại đến ngày nay, ông cha ta luôn đặt nhiệm vụ hàng đầu là chống giặc ngoại xâm. Có người cho rằng lịch sử Việt Nam phát triển không bình thường ở chỗ ngay từ thời kỳ đầu, vào cuối giai đoạn văn minh sông Hồng, trên cơ sở văn hóa Đông Sơn phát triển rực rỡ, nhà nước Văn Lang ra đời, nhà nước với kết cấu cộng đồng nguyên thủy chưa hoàn toàn bị thủ tiêu, những quá trình phân hóa lao động, phân hóa giai cấp, quá trình xuất hiện chế độ tư hữu mới chỉ bắt đầu, thì nhà Tần rồi đến nhà Hán xâm lược, đặt ách nô dịch hơn một nghìn năm.
Đáng lẽ cái cộng đồng mang nặng màu sắc nguyên thủy bị phá vỡ một cách tự nhiên thì nay phải cố kết lại để tạo ra sức mạnh chống xâm lược và chống đồng hóa. Với chiến thắng Bạch Đằng chấm dứt một nghìn năm Bắc thuộc không lâu, Lê Đại Hành phải đem quân chống Tống. Từ đó qua Lý, Trần, Hồ không có triều đại nào là không kháng chiến chống quân xâm lược, nhà Lý chống Tống, nhà Trần chống Nguyên Mông. Tưởng chừng sau kháng chiến chống quân Minh, nhà nước ta sẽ thái bình muôn thủa.
Nhưng chỉ chín mươi năm sau lại xảy ra chiến tranh Nam Bắc Triều, rồi tiếp đến Trịnh – Nguyễn phân tranh. Tây Sơn lên chưa được bao lâu thì Nguyễn Ánh lên thay thế. Nhà Nguyễn thống nhất được gần nửa thế kỷ thì Pháp nổ súng xâm lược nước ta. Các nhà sử học đã tổng kết, từ nửa thế kỷ III TCN cho đến nay, ta đã tiến hành hai mươi cuộc chiến tranh giữ nước lớn và khoảng một trăm cuộc 19 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com khởi nghĩa giành độc lập, thời gian chống giặc ngoại xâm lên đến mười hai thế kỷ.
Từ truyền thống 4000 năm chống xâm lăng bảo vệ tổ quốc làm cho chủ nghĩa yêu nước Việt Nam có một đặc điểm riêng không giống bất kỳ một chủ nghĩa yêu nước nào trên thế giới. GS Trần Văn Giàu cho rằng tư tưởng yêu nước truyền thống có những đặc điểm sau : 1. Yêu nước là tư tưởng hàng đầu, quán triệt cổ kim của dân tộc. Cội rễ của tư tưởng đó là bắt đầu từ thời kỳ cổ đại khi lịch sử hãy ghi bằng huyền thoại, truyền thuyết, cổ tích , tiêu biểu là truyện Thánh Gióng.
Tư tưởng yêu nước Việt Nam là tư tưởng đại đoàn kết dân tộc, chiến đấu kiên trì, lấy yếu thắng mạnh, lấy ít địch nhiều, lấy nhân nghĩa thắng hung tàn. Tư tưởng Việt Nam là ý thức bảo tồn, củng cố bản sắc dân tộc, không bị sát nhập đồng hóa bởi nước có văn hóa cao từng xâm lược mình nhiều lần và thống trị lâu dài hàng nhiều thế kỷ. Tư tưởng yêu nước Việt Nam là hiếu sinh, không hiếu sát, luôn luôn làm chiến tranh một cách kiên quyết và luôn luôn nhằm mục đích xây dựng hòa bình lâu dài để cho dân chúng an cư lạc nghiệp. Tư tưởng yêu nước Việt Nam không tách rời với dân, dân là dân nước, nước là nước dân, thời loạn thì giành độc lập, bảo vệ độc lập, là cậy vào sức dân; thời bình thì kế giữ nước hay nhất là nuôi dưỡng sức dân làm cho thôn cùng xóm vắng không có tiếng oán hờn.37-38] Theo giáo sư Trần Văn Giàu, một trong những đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa yêu nước truyền thống là chủ nghĩa nhân ái.
Nhân ái là lòng thương người, thương dân, tôn trọng con người, vì dân, vì con người mà sống và 20 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com chiến đấu. Bởi vậy, chủ nghĩa yêu nước đã gắn liền với chủ nghĩa nhân đạo, nhân ái. Còn theo Nguyễn Mạnh Tường, chủ nghĩa yêu nước truyền thống gồm có ba đặc điểm: 1. Văn hóa riêng, bản sắc riêng của dân tộc, quyết tâm bảo vệ độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia và sự bình đẳng với phương Bắc.
Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, giải phóng dân tộc là chính nghĩa và tất thắng. Coi trọng vai trò của nhân dân, có tư tưởng thân dân trong sự nghiệp đấu tranh, bảo vệ Tổ quốc.TS Nguyễn Hùng Hậu: chủ nghĩa yêu nước truyền thống là một hệ thống những tư tưởng, tình cảm, quan điểm, quan niệm lấy đạo lý yêu nước làm điểm cốt yếu thể hiện ở tinh thần, hành động sẵn sàng hy sinh vì nước vì dân để bảo vệ Tổ quốc, giống nòi. Cụ thể, chủ nghĩa yêu nước truyền thống gồm những nội dung sau: 1. Yêu non sông, đất nước.
Yêu dân tộc. Yêu con người, nhân dân, đồng bào. Yêu quê hương, quốc gia, Tổ quốc. Bảo tồn, củng cố, phát huy, phát triển bản sắc văn hóa dân tộc.
Tất cả những cái đó không tách rời nhau mà gắn bó với nhau thành một khối thống nhất, trong đó có sự hài hòa giữa lý tính và cảm tính, tư tưởng và tình cảm, suy nghĩ và hành động, nói và làm. Đó là tinh hoa của chủ nghĩa Việt Nam. Nó đã trải qua thời kỳ lịch sử và trở thành giá trị bền vững của dân tộc. Phân tích nội dung chủ nghĩa yêu nước Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử, chúng ta sẽ thấy nổi lên những điểm nổi bật sau: 21 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 1/ Chủ nghĩa yêu nước thời Hùng Vương hay thời cổ đại được thể hiện qua các thần thoại, truyền thuyết, cổ tích mà tiêu biểu là truyện Thánh Gióng.
GS Trần Văn Giàu cho rằng truyện Thánh Gióng là truyện truyền thuyết mang đặc sắc Việt Nam. Thời thượng cổ, không phải dân tộc nào cũng có một thần thoại, một truyền thuyết đầy tư tưởng yêu nước trong sáng như thế mà mãi sau này và cho đến hiện nay vẫn còn nhắc đến. Bên cạnh truyện Thánh Gióng, trong văn học truyền miệng còn có truyện Sơn Tinh trị thủy; Lạc Long Quân diệt Ngư Tinh, Hồ Tinh, Mộc Tinh, nói lên dân tộc ta bắt đầu thành công trong việc khai phá làm chủ cái nôi, quê hương của mình, vừa mang ý nghĩa triết lý dựng cờ nhân nghĩa cứu dân chống bạo tàn, vừa chống thiên tai khắc nghiệt , xây dựng cuộc sống an cư, lạc nghiệp. Như vậy, tổ tiên ta đã biết giương cao ngọn cờ yêu nước, cứu nước, cứu dân.
Tuy thể hiện ra truyền thuyết, thần thoại nhưng chủ nghĩa yêu nước thời kỳ này lại rất đẹp, nó thể hiện ước mơ của dân tộc ta, quyết tâm bảo vệ non sông gấm vóc, cứu nước thương nòi. Đây là thời kỳ yêu nước mà không biết mình yêu nước, họ yêu một cách tự nhiên, không cần danh lợi. Điều này thể hiện rõ ở việc đánh xong giặc ngoại xâm, Thánh Gióng không lên làm vua mà trở về cõi hư vô. 2/ Chủ nghĩa yêu nước thời Bắc thuộc.
Thời kỳ Bắc thuộc kéo dài hơn một nghìn năm, từ khi Triệu Đà, đặc biệt là từ khi nhà Hán xâm lược và đô hộ nước ta năm 110 TCN cho đến khi Ngô Quyền giành độc lập năm 938. Điều nổi bật thời kỳ này là dân tộc ta bị vong quốc, đất nước ta bị các triều đại phong kiến phương Bắc như Triệu, Hán, Ngô, Ngụy, Tấn, Tống,Tề, Lương, Tùy, Đường kế tiếp nhau xâm lược, thống trị, biến Âu Lạc thành những châu quận của phương Bắc, chúng thực hiện chính sách đồng hóa, rắp tâm xóa bỏ độc lập chủ quyền dân tộc, vơ vết bóc lột tàn bạo nhân dân. 22 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Về mặt văn hóa, chúng ra sức truyền bá đạo Nho, mở trường dạy chữ Hán, di dân Hán đến ở với người Việt, bắt nhân dân ta phải thay đổi phong tục, tập quán từ cách ăn mặc đến cưới xin, tang, ma theo người Hán. Có thể nói, mâu thuẫn cơ bản, nổi bật xuyên suốt thời kỳ Bắc thuộc là mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam và quân xâm lược phương Bắc, biểu hiện bằng cuộc đấu tranh lâu dài quyết liệt giũa nhân dân ta và thế lực đô hộ phương Bắc, chống xâm lược, chống đô hộ, chống đồng hóa giành lại chủ quyền đất nước, bảo tồn và phát triển các di sản văn hóa dân tộc.
Trong cuộc đấu tranh này đã làm nảy nở và xuất hiện chủ nghĩa yêu nước đặc trưng cho giai đoạn này. Như vậy chủ nghĩa yêu nước ở giai đoạn này trước hết thể hiện ở các cuộc nổi dậy, khởi nghĩa như Hai Bà Trưng, Bà Triệu, lý Bí, Triệu Quang Phục, Phùng Hưng, Mai Hắc Đế, Khúc Hạo, Dương Đình Nghệ. Tuy không thành công và thậm chí bị đàn áp trong biển máu, nhưng những cuộc khởi nghĩa này đã nói lên rằng nhân dân ta không chịu khuất phục trước sự đô hộ của phương Bắc, rằng mảnh đất này đã có chủ - người Việt, chứ không phải người Hán. Nhưng với logich tất yếu đanh thép, không sớm thì muộn, bọn giặc phương Bắc sẽ phải cuốn xéo về nước và nước ta nhất định được độc lập.
Song song với cuộc đấu tranh quân sự biểu hiện bằng các cuộc khởi nghĩa nói trên, nhân dân ta còn tiến hành một cuộc đấu tranh chính trị và văn hóa nhằm đoàn kết toàn dân và chống đồng hóa. Không phải ngẫu nhiên mà các câu chuyện như : “Con rồng cháu tiên”, “Trăm bọc trăm trứng” trong thời kỳ này được đề cao chưa từng thấy. Truyện kể về nguồn gốc Bách Việt ( nhiều bộ tộc Việt) về cội nguồn dân tộc bắt nguồn từ Lạc Long Quân và Âu Cơ lấy nhau sinh ra một cái bọc trăm trứng và nở ra trăm người con. Như vậy, dù người Việt ở miền ngược hay miền xuôi, dù ở rừng núi hay miền biển đều có chung một tổ tiên, đó là bố Rồng, mẹ Tiên.
Bởi vậy, phất cao ngọn cờ chính nghĩa là có thể tập hợp được các lực lượng lớn mạnh của cả người Việt. 23 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.