PHAÀN NAÊM QUY HOAÏCH CHI TIEÁT XAÂY DÖÏNG CAÙC KHU CHÖÙC NAÊNG ÑOÂ THÒ CHÖÔNG 7: QUY HOAÏCH XAÂY DÖÏNG KHU ÔÛ TRONG ÑOÂ THÒ 7. KHAÙI NIEÄM VEÀ KHU ÔÛ ÑOÂ THÒ 7. Khu ôû trong ñoâ thò Ñaát ôû laø moät trong 4 loïai ñaát chính cuûa ñaát daân duïng ñoâ thò, laø khu chöùc naêng chính chieám dieän tích lôùn nhaát trong khu daân duïng ñoâ thò Tuøy thuoäc vaøo loaïi ñoâ thò, ñaát ôû coù theå ñöôïc phaân ra caùc caáp sau (theo ñieàu 5-TCVN 4449:1987): - Ñoâ thò loaïi raát lôùn: coù tieåu khu (hoaëc ñôn vò ôû), khu nhaø ôû, khu thaønh phoá. - Ñoâ thò loaïi lôùn: coù tieåu khu (hoaëc ñôn vò ôû), khu nhaø ôû, khu thaønh phoá - Ñoâ thò loaïi trung bình: coù tieåu khu (hoaëc ñôn vò ôû), coù theå coù khu nhaø ôû.
- Ñoâ thò loaïi nhoû: coù tieåu khu (hoaëc ñôn vò ôû). - Thò traán coù caùc nhoùm nhaø. Khu ôû bao goàm moät soá tieåu khu (hoaëc ñôn vò ôû) vaø caùc coâng trình phuïc vuï coâng coäng caáp II (caáp ñònh kyø), khu caây xanh nghæ ngôi vaø heä thoáng kyõ thuïaät phuïc vuï nhu caàu sinh hoïat ñònh kyø ngaén ngaøy cho ngöôøi daân trong khu nhaø ôû ñoù. Giôùi haïn cuûa khu ôû thöôøng laø caùc ñöôøng giao thoâng chính ñoâ thò vaø caùc ranh giôùi töï nhieân nhö soâng hoà, keânh raïch….
Quy moâ dieän tích khu ôû ñöôïc xaùc ñònh theo taàng cao nhaø ôû (theo baûng 12- TCVN 4449:1987) Baûng 7.1 Giôùi haïn Taàng cao Dieän tích (ha) (ngöôøi) 1 2 ñeán 3 4 ñeán 5 6 ñeán 8 9ñeán 12 Nhoû nhaát 12.000 100 Khu ôû coù theå phaân thaønh 2 loaïi: khu ôû cuõ vaø khu ôû môùi. Ranh phuïc vuï vaø ranh haønh chính Ranh phuïc vuï: Trong lyù luaän thaønh phoá Harlow, khu ôû ñöôïc hình thaønh treân cô sôû caùc ñôn vò ñoâ thò. Caùc ñôn vò ñoâ thò naøy tuyø theo qui moâ maø bao goàm 1 hay nhieàu ñôn vò ôû, ñöôïc ñònh hình lan toûa theo dieän roäng coù dieän tích truøng khôùp vôùi vuøng phuïc vuï cuûa caùc trung taâm khu vöïc. Caùc ñôn vò ñoâ thò ñöôïc hình thaønh beân trong ranh giôùi vuøng phuïc vuï cuûa heä thoáng trung taâm phuïc vuï coâng coäng ñoâ thò.
Trong khi ñoù, lyù luaän Ñôn vò laùng gieàng cuûa C. Perry ñeà xuaát (1939) döïa vaøo moái quan heä cô baûn nhaát cuûa coäng ñoàng khu vöïc: chöùc naêng phuïc vuï giaùo duïc. Ranh haønh chính: Ranh haønh chính coù tính chaát quaûn lyù con ngöôøi vaø laõnh thoå, duøng ñeå phaân ñònh ranh giôùi veà maët chính quyeàn vaø chöùc naêng quaûn lyù haønh chính. Do vaäy vieäc phaân caáp ñaát ôû theo loïai ñoâ thò, cuï theå laø caùc khu ôû, caùc ñôn vò ôû, nhoùm ôûø …neân tính toaùn sao cho töông öùng vôùi moät ñôn vò haønh chính caùc caáp nhö quaän, phöôøng, khu phoá, …Tuøy thuoäc vaøo quy moâ daân soá vaø loïai ñoâ thò, caàn toå chöùc caùc caáp cuûa Ñaát ôû theo ranh haønh chaùnh ñeå coù theå thuaän lôïi trong vieäc xaây döïng caùc coâng trình coâng coäng phuïc vuï theo caùc caáp.
Hôïp nhaát ranh haønh chaùnh vaø ranh qui hoaïch ñeå deã quaûn 1yù veà qui hoaïch vaø veà maët chính quyeàn ñoái vôùi ngöôøi daân ñoâ thò. VÒ TRÍ VAØ CHÖÙC NAÊNG CUÛA KHU ÔÛ TRONG ÑOÂ THÒ 7. Vò trí cuûa khu ôû trong ñaát daân duïng ñoâ thò Khu ôû laø moät ñôn vò quy hoïach cô baûn ñoái vôùi caùc ñoâ thò lôùn vaø cöïc lôùn. Khu ôû coù theå naèm xen caøi hoaëc coù theå naèm taùch bieät vôùi caùc khu chöùc naêng khaùc cuûa ñoâ thò.
Vieäc toå chöùc hôïp lyù khu ôû coù yù nghóa quyeát ñònh ñeán chaát löôïng soáng cuûa ngöôøi daân trong ñoâ thò, ñeán moâi tröôøng vaø caûnh quan ñoâ thò. Caùc nguyeân taéc toå chöùc khu ôû trong ñoâ thò: - Phuø hôïp ñònh höôùng phaùt trieån môû roäng thaønh phoá baûo ñaûm phaùt trieån beàn vöõng. - Baûo ñaûm thôøi gian ñi laïi giöõa nôi ôû vaø nôi laøm vieäc. - Baûo ñaûm khoâng bò oâ nhieãm khoùi buïi vaø tieáng oàn nguoàn nöôùc bôûi caùc khu chöùc naêng khaùc: khu coâng nghieäp, khu nghóa trang, beán baõi, kho taøng, giao thoâng chính, giao thoâng ñoái ngoaïi… Vò trí caùc khu ôû - Xung quanh caùc khu trung taâm khu vöïc, baûo ñaûm baùn kính ñi laïi laø nhoû nhaát - Tieáp caän vôùi caùc khu ñaát trung taâm, caây xanh cuaû ñoâ thò - Phuø hôïp vôùi caùc höôùng môû roäng trong töông lai cuaû ñoâ thò 135 - Tieáp caän deã daøng nhöng khoâng bò gaây aûnh höôûng xaáu veà moâi tröôøng ñoái vôùi caùc vò trí laân caän khu coâng nghieäp, truïc giao thoâng chính… - Caùch li tuyeät ñoái ñoái vôùi caùc nguoán gaây oâ nhieãm: nhö nghóa trang, baõi raùc, caùc khu ñaát gaây oâ nhieãm khaùc, v.
Chöùc naêng cuûa khu ôû trong ñoâ thò Trong baát cöù khu ở ñoâ thò naøo cuõng coù caùc chöùc naêng chính sau: 7. Phuïc vuï nhu caàu ôû Nôi ôû chuû yeáu laø nôi con ngöôøi sinh hoaït trong gia ñình ngoaøi gìô lao ñoäng. Ngoøai vieäc sinh hoïat trong gia ñình, ngöôøi daân ñoâ thò cuõng caàn coù moái quan heä giao tieáp trong coäng ñoàng khu vöïc. Beân caïnh ñoù, vaán ñeà haï taàng xaõ hoäi vaø haï taàng kyõ thuaät laø laø nhöõng vaán ñeà lôùn quyeát ñònh ñeán chaát löôïng soáng cuûa ngöôøi daân trong khu ôû.
Phuïc vuï nhu caàu nghæ ngôi vaø taùi taïo söùc lao ñoäng: Nghæ ngôi giaûi trí laø moät chöùc naêng quan troïng cuûa ñoâ thò noùi chung vaø khu ôû noùi rieâng. Theo quyõ thôøi gian nghæ ngôi giaûi trí, hoaït ñoäng nghæ ñöôïc chia laøm 3 möùc khaùc nhau: nghæ haøng ngaøy, nghæ haøng tuaàn vaø nghæ ngôi – giaûi trí ôû xa nôi ôû, xa ñoâ thò cö truù, ôû nhöõng nôi coù caùc ñòa hình lòch söû,danh lam thaéng caûnh v.v Vôùi quy moâ cuûa khu ôû, ñôn vò ôû, nhu caàu nghæ ngôi cuûa ngöôøi daân chæ ôû möùc haøng ngaøy. Vì vaäy, caàn phaûi toå chöùc caùc coâng trình coâng coäng phuïc vuï nhu caàu nghæ haøng ngaøy nhö caùc coâng vieân, vöôøn hoa, caâu laïc boä sinh hoïat cho caùc löùa tuoåi….nhaèm taïo ñieàu kieän cho ngöôøi daân ñöôïc taùi taïo söùc lao ñoäng sau moät ngaøy laøm vieäc vaø hoïc taäp. Caùc thaønh phaàn ñaát ñai khu ôû ñoâ thò 7.
Ñaát xaây döïng ñôn vò ôû: Khu ôû bao goàm moät soá ñôn vò ôû (hoaëc tieåu khu nhaø ôû). Tuøy theo quy moâ daân soá. Khu ôû coù theå coù töø 3-5 ñôn vò ôû. Caùc ñôn vò ôû naøy ñöôïc boá trí xung quanh khu trung taâm cuûa Khu ôû nhaèm ñaûm baûo baùn kính phuïcvuï cuûa caùc coâng trình phuïc vuï coâng coäng 7.
Ñaát trung taâm phuïc vuï trong khu ôû: Ñaát trung taâm trong ñôn vò ôû laø ñaát ñeå xaây döïng caùc coâng trình phuïc vuï coâng coäng phuïc vuï ñònh kyø cho ngöôøi daân trong khu ôû. Ñaát trung taâm phuïc vuï coù theå phaân thaønh caùc loïai sau: Ñaát thöông maïi dòch vuï: Laø ñaát xaây döïng caùc coâng trình thöông maïi dòch vuï phuïc vuï nhu caàu mua saém vaø söû duïng dòch vuï ñònh kyø cuûa ngöôøi daân (thöôøng laø haøng tuaàn) nhö: cöûa haøng baùch hoùa, kim khí ñieän maùy, sieâu thò….hoaëc caùc dòch vuï nhö taøi chaùnh ngaân haøng, böu ñieän, thoâng tin lieân laïc….Ñaát thöông maïi dòch vuï thöôøng ñöôïc boá trí doïc theo caùc truïc giao thoâng chính cuûa ñoâ thò ñeå taêng hieäu suaát söû duïng, ñoàng thôøi taïo boä maët hoïat ñoäâng saàm uaát vaø nhoän nhòp cho Khu ôû ñoù. 136 Ñaát haønh chaùnh: Laø ñaát xaây döïng caùc coâng trình haønh chaùnh nhö UÛy ban nhaân daân caùc caáp Phöôøng, Quaän (phuï thuoäc vaøo söï phaân caáp Ñaát ôû theo loaïi ñoâ thò) vaø moät soá caùc coâng trình haønh chaùnh khaùc nhö truï sôû coâng an, caùc phoøng ban theo quy ñònh veà quaûn lyù haønh chaùnh. Ñaát haønh chaùnh thöôøng ñöôïc boá trí taïi nôi yeân tónh, trang nghieâm, thuaän tieän cho vaán ñeà ñi laïi cuûa ngöôøi daân.
Ñaát giaùo duïc: Ngoaøi caùc tröôøng tieåu hoïc ñöôïc boá trí trong ñôn vò ôû, trong khu ôû, tuøy thuoäc vaøo quy moâ daân soá cuï theå, coù theå boá trí 1-2 tröôøng caáp 2, vaø 1 tröôøng caáp 3 ñeå phuïc vuï cho nhu caàu veà giaùo duïc cuûa ngöôøi daân. Ñaát giaùo duïc thöôøng ñöôïc boá trí taïi nôi yeân tónh, gaàn caùc khu theå ducï theå thao cuûa khu ôû ñeå hoïc sinh coù theå söû duïng. Ngoøai ra, ñaát giaùo duïc caàn ñöôïc boá trí thuaän lôïi veà maët giao thoâng, nhaát laø giao thoâng ñi boä vaø ñi xe ñaïp ñeå hoïc sinh coù theå an toøan ñeán tröôøng. Ñaát vaên hoùa: Laø nôi boá trí Nhaø vaên hoùa Phöôøng hoaëc Quaän ñeå phuïc vuï caùc nhu caàu sinh hoïat vaên hoùa cuûa ngöôøi daân.
Ngoøai ra, coøn coù theå boá trí caùc coâng trình vaên hoùa quy moâ nhoû nhö: thö vieän, hoäi tröôøng ña naêng, caùc lôùp hoïc naêng khieáu… ñeå phuïc vuï nhu caàu sinh hoïat vaên hoùa haøng tuaàn (ñònh kyø) cho caùc löùa tuoåi. Nhaø vaên hoùa coù theå boá trí gaàn khu coâng vieân caây xanh cuûa khu ôû. Ñaát y teá: Laø ñaát xaây döïng traïm y teá Phöôøng hoaëc Quaän. Laø nôi sô caáp cöùu vaø khaùm chöõa beänh cho ngöôøi daân trong khu ôû.
Ñaát y teá thöôøng ñöôïc boá trí taïi caùc nôi yeân tónh, nhöng phaûi thuaän lôïi veà maët giao thoâng cô giôùi ñeå coù theå deã daøng chuyeån beänh nhaân leân tuyeán treân 7.Ñaát caây xanh trong khu ôû. Laø ñaát ñeå xaây döïng coâng vieân vaø caùc saän baõi TDTT, caùc nhaø luyeän taäp ñeå phuïc vuï nhu caàu söcù khoûe ngöôøi daân trong khu ôû. Quy moâ vaø chöùc naêng cuûa caùc coâng trình naøy lôùn hôn so vôùi ñôn vò ôû. Khu caây xanh thöôøng ñöôïc boá trí taïi trung taâm cuûa Khu ôû, tieáp caän vôùi caùc ñôn vò ôû nhaèm ñaûm baûo baùn kính phuïc vuï cho caùc Ñôn vò ôû.
Ñaát giao thoâng trong khu ôû Khu ôû thöôøng ñöôïc giôùi haïn bôûi heä thoáng giao thoâng chính cuûa Ñoâ thò hoaëc caùc ñieàu kieän töï nhieân nhö soâng raïch…. Trong khu chöùc naêng trong khu ôû, ñöôïc lieân heä vôùi nhau baèng heä thoáng giao thoâng noäi boä. Heä thoáng giao thoâng naøy coù theå laø caùc tuyeán ñöôøng giao thoâng phuï cuûa ñoâ thò, coù caùc chöùc naêng sau: Phaân chia ranh giôùi giöõa caùc ñôn vò ôû vôùi nhau, giöõa ñôn vò ôû vaø trung taâm khu ôû. Laø tuyeán lieân keát caùc ñôn vò ôû vaø trung taâm khu ôû.
Laø caùc tuyeán giao thoâng daãn ra caùc truïc ñöôøng chính cuûa Ñoâ thò. ÑÔN VÒ ÔÛ ÑOÂ THÒ 7.1 Khaùi nieäm Ñôn vò ôû 7. Khaùi nieäm Ñôn vò ôû ñöôïc xem laø ñôn vò quy hoaïch cô baûn trong khu nhaø ôû cuûa ñoâ thò, coù quy moâ dieän tích vaø quy moâ daân soá nhaát ñònh, laø nôi cung caáp caùc dòch vuï haøng ngaøy cho ngöôøi daân ñoâ thò maø trong ñoù, tröøông tieåu hoïc laø haït nhaân. Ñôn vò ôû ñöôïc xaùc ñònh bôûi ranh giôùi laø heä thoáng giao thoâng ñoâ thò xung quanh.