HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN TRUNG UYÊN GIÁM SÁT LƯU HÀNH VIRUS LỞ MỒM LONG MÓNG TRÂU BÒ VÀ ĐÁNH GIÁ MỘT SỐ YẾU TỐ NGUY CƠ LÀM PHÁT SINH, LÂY LAN DỊCH BỆNH TRÊN ĐỊA BÀN BẮC HÀ TĨNH TỪ THÁNG 8/2015-8/2016 Chuyên ngành: Thú y Mã số: 60 64 01 01 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phạm Ngọc Thạch NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 18 tháng 09 năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Trung Uyên i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS.TS Phạm Ngọc Thạch đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Nội - Chẩn - Dược - Độc chất, Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ công chức, viên chức Cơ quan Thú y vùng III đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 18 tháng 09 năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Trung Uyên ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Lời cam đoan.
ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình.
viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài.
Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Khái quát về bệnh LMLM.
Tình hình dịch bệnh LMLM ở Việt Nam và trên thế giới. Tình hình dịch bệnh trên thế giới. Tình hình bệnh LMLM ở Việt Nam. Đặc điểm dịch tễ bệnh LMLM.
Động vật cảm nhiễm. Nguy cơ gia súc mắc bệnh. Type virus gây bệnh và phân bố dịch bệnh. Phân bố các type virus LMLM tại Việt Nam.
Thời gian và tần suất mắc bệnh. Đặc tính sinh học của VIRUS LMLM. Hình thái, kích thước và phân loại của vi rút LMLM. Cấu trúc gen của vi rút LMLM.
Phân loại týp huyết thanh học (serotype). Đặc tính nuôi cấy của virus LMLM. Độc lực của virus LMLM. 16 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Sức đề kháng của virus LMLM. Loài vật mắc bệnh. Chất chứa mầm bệnh. Đường lây truyền của virus.
Cơ chế sinh bệnh. Sự mang trùng của động vật mẫn cảm. Triệu chứng và bệnh tích. Triệu chứng lâm sàng.
Các phương pháp chẩn đoán bệnh LMLM. Chẩn đoán lâm sàng. Chẩn đoán phòng thí nghiệm. Vắc xin phòng bệnh LMLM.
Vắc xin vô hoạt formon keo phèn. Vắc xin vô hoạt nuôi cấy trên môi trường tế bào. Vắc xin nhược độc. Vắc xin được sản xuất theo công nghệ gen.
Những điều cần chú ý khi sử dụng vắc xin LMLM. Vật liệu và phƣơng pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu/vật liệu nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu:. Vật liệu nghiên cứu:. Nội dung nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp giám sát sự lưu hành của virus. Phương pháp xác định các yếu tố nguy cơ.
Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Tình hình chăn nuôi trâu bò trên địa bàn tỉnh hà tĩnh giai đoạn 2013-2016. 37 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Tình hình dịch bệnh và một số đặc điểm dịch tễ bệnh lmlm trâu bò tại Tỉnh hà tĩnh giai đoạn 2013-2016. Tỷ lệ trâu bò mắc bệnh LMLM. Tỷ lệ mắc bệnh LMLM theo loài. Phân bố dịch bệnh LMLM theo không gian.
Diễn biến dịch bệnh LMLM theo thời gian. Công tác tiêm phòng vacxin LMLM từ tháng 8/2015-8/2016. Kết quả xét nghiệm kháng thể 3ABC. Kết quả xét nghiệm kháng thể kháng virus LMLM 3ABC bằng phương pháp ELISA.
Tỷ lệ mẫu dương tính kháng thể kháng virus LMLM 3ABC giữa các xã có dịch và xã lận cận. Tỷ lệ mẫu dương tính kháng thể kháng virus LMLM 3ABC giữa trâu và bò. Kết quả đánh giá các yếu tố nguy cơ lây lan, phát sinh dịch lmlm tại bắc Hà Tĩnh. Yếu tố nguy cơ nguồn gốc con giống.
Yếu tố nguy cơ gần đường giao thông chính. Yếu tố nguy cơ liên quan đến tiêm phòng vacxin LMLM. Yếu tố nguy cơ liên quan đến hình thức nuôi và chăn thả trâu bò. Yếu tố nguy cơ liên quan đến vệ sinh tiêu độc, khử trùng chuồng trại.
602 Tài liệu tham khảo. 656 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Chữ viết đầy đủ BHK-21 Baby Hamster Kidney-21 BHK Baby Hamster Kidney CI Confident interval Ct Cycle of threshold DNA Desoxyribonucleic Axit DOE Double Oil Emulsion ELISA Enzyme linked immunosorbent assay HBI Baker Hughes Incorporated OIE Organization of International Epizootics KHBT Kết hợp bổ thể LMLM Lở mồm long móng LPB - ELISA Liquid phase Block Enzyme linked immunosorbent assay MAB Monoclonal Antibodies MEM Modified Eagles Medium NSP - ELISA Non Structural Protein Enzyme linked immunosorbent assay OR Odd ratio PCR Polymerase Chain Reaction PI Percent Inhibition RNA Ribonucleic Axít RT - PCR Reverse Transcription- Polymerase Chain Reaction SP Structural Protein (+) Dương tính (-) Âm tính vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Phân bố các type virus LMLM tại Việt Nam năm 2013. Đánh giá yếu tố nguy cơ.
Tổng đàn trâu bò của tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2013-2016. Tỷ lệ trâu bò mắc bệnh LMLM của tỉnh Hà Tĩnh qua các năm 2013- 2016. Tỷ lệ mắc bệnh LMLM theo loài tại Hà Tĩnh từ năm 2013-2016. Tình hình dịch bệnh LMLM và tỷ lệ xã có dịch ở tỉnh Hà Tĩnh qua các năm 2013-2016.
Tỷ lệ xã mắc mới bệnh LMLM từ tháng 8/2015-8/2016 của các tỉnh trong vùng Bắc Trung Bộ. Tình hình dịch bệnh LMLM từ tháng 8/2015-8/2016 của các địa phương trong tỉnh Hà Tĩnh. Kết quả tiêm phòng vacxin LMLM từ tháng 8/2015-8/2016 của tỉnh Hà Tĩnh. Kết quả xét nghiệm kháng thể kháng virus LMLM 3ABC tại các huyện phía Bắc Hà Tĩnh.
So sánh tỷ lệ dương tính kháng thể 3ABC giữa các xã có dịch và xã lân cận không có dịch từ tháng 8/2015-8/2016. So sánh tỷ lệ dương tính kháng thể 3ABC giữa trâu và bò từ tháng 8/2015-8/2016. Kết quả phân tích yếu tố nguồn gốc con giống. Kết quả phân tích yếu tố chăn nuôi trâu bò gần đường giao thông liên xã, liên huyện, tỉnh lộ, quốc lộ.
Kết quả phân tích yếu tố nguy cơ liên quan đến tiêm phòng vacxin LMLM trâu bò. Kết quả phân tích yếu tố nguy cơ liên quan đến hình thức nuôi và chăn thả trâu bò. Kết quả phân tích vệ sinh tiêu độc, khử trùng chuồng trại trâu bò định kỳ. 59 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Hình 1.
Bản đồ hành chính tỉnh Hà Tĩnh. Tình hình lưu hành virus LMLM tại các nước Đông Nam Á thông qua vận chuyển trâu, bò. Mô phỏng phản ứng phát hiện kháng thể LMLM 3ABC bằng phương pháp ELISA, bộ kít PrioCHECK ® FMD NS. Đĩa phản ứng ELISA phát hiện kháng thể 3ABC .Tỷ lệ trâu bò mắc bệnh LMLM tại tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2013-2016.
Tỷ lệ mắc bệnh LMLM theo loài của tỉnh Hà Tĩnh từ 2013-2016 .Tỷ lệ số xã có dịch LMLM qua các năm 2013-2016. Bản đồ phân bố dịch bệnh LMLM trâu bò tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2013- 2016 .So sánh tỷ lệ xã mắc mới bệnh LMLM từ tháng 8/2015-8/2016 của các tỉnh trong vùng Bắc Trung Bộ. Bản đồ phân bố dịch bệnh LMLM trâu bò tỉnh Hà Tĩnh từ tháng 8/2015- 8/2016 .Diễn biến số ca bệnh LMLM trâu bò theo thời gian tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2013–2016 .Diễn biến số ổ dịch LMLM trâu bò theo thời gian tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2013–2016 .Diễn biến số ca bệnh LMLM trâu bò theo thời gian tỉnh Hà Tĩnh từ tháng 8/2015-8/2016.Diễn biến số ổ dịch LMLM trâu bò theo thời gian tỉnh Hà Tĩnh từ tháng 8/2015-8/2016.Số mẫu và tỷ lệ mẫu dương tính với kháng thể 3ABC ở các xã giám sát. Bản đồ phân bố các mẫu dương tính kháng thể 3ABC tại các huyện phía Bắc Hà Tĩnh từ tháng 8/2015-8/2016.
54 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Trung Uyên Tên đề tài: "Giám sát lưu hành virus lở mồm long móng trâu bò và đánh giá một số yếu tố nguy cơ làm phát sinh, lây lan dịch bệnh trên địa bàn Bắc Hà Tĩnh từ tháng 8/2015-8/2016" Chuyên ngành: Thú y Mã số: 60.01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Đánh giá được tình hình dịch bệnh LMLM và mô tả được một số đặc điểm dịch tễ bệnh LMLM trâu bò trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2013-2016 Giám sát sự lưu hành kháng thể bệnh LMLM trâu bò nhiễm tự nhiên bằng phương pháp 3ABC ELISA và đánh giá được một số yếu tố nguy cơ làm phát sinh, lây lan dịch bệnh LMLM trâu bò trên địa bàn Bắc Hà Tĩnh từ tháng 8/2015-8/2016. Nội dung nghiên cứu - Tình hình chăn nuôi trâu bò của tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2013-2016. - Tình hình dịch bệnh và đặc điểm dịch tễ về bệnh LMLM của tỉnh Hà Tĩnh và các địa phương nghiên cứu giai đoạn 2013-2016.