Luận văn: Hoạt động giám sát của Hội đồng Nhân dân huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương

Khám phá luận văn về hoạt động giám sát của Hội đồng Nhân dân huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương, phân tích hiệu quả và thách thức hiện tại.

• Tác giả: Nguyễn Thị Bích Phượng
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Giám sát của Hội đồng Nhân dân Huyện Dầu Tiếng: Hoạt động và Vai trò
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH BẢN ĐỒ, SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.3.1. Mục đích nghiên cứu
• 0.3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
• 0.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 0.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
• 0.5.1. Phương pháp luận
• 0.5.2. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
• 0.6.1. Ý nghĩa lý luận của luận văn
• 0.6.2. Ý nghĩa thực tiễn của luận văn
• 0.7. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN CẤP HUYỆN
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về Hội đồng nhân dân
• 1.1.1. Khái niệm HĐND được thành lập từ cuối năm 1945
• 1.1.2. Chức năng và nhiệm vụ của HĐND
• 1.1.3. Quy định pháp luật về HĐND
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN HUYỆN DẦU TIẾNG TỪ NĂM 2016 - 2018
• 2.1. Khái quát chung về điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội và thực trạng tổ chức bộ máy của Hội đồng nhân dân huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương
• 2.2. Kết quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Dầu Tiếng từ năm 2016-2018
• 2.2.1. Hoạt động giám sát tại kỳ họp
• 2.2.2. Hoạt động giám sát ngoài kỳ họp
• 2.3. Đánh giá những mặt đạt được, hạn chế và nguyên nhân hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Dầu Tiếng
• 2.3.1. Hạn chế, thiếu sót
• 2.3.2. Nguyên nhân của những hạn chế thiếu sót trong hoạt động giám sát
• 2.3.3. Bài học kinh nghiệm
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN HUYỆN DẦU TIẾNG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Những dự báo thuận lợi, khó khăn ảnh hưởng đến hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Dầu Tiếng
• 3.2. Đề xuất các giải pháp hoàn thiện hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Dầu Tiếng trong thời gian tới
• 3.2.1. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với cơ cấu tổ chức và hoạt động giám sát
• 3.2.2. Phát huy vai trò và năng lực giám sát của Thường trực Hội đồng nhân dân, các Ban Hội đồng nhân dân, tổ đại biểu và đại biểu Hội đồng nhân dân huyện
• 3.2.3. Đổi mới nội dung, hình thức giám sát đảm bảo thực chất, hiệu quả hướng đến các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của huyện
• 3.2.4. Phát huy vai trò giám sát của Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể; giám sát của nhân dân đối với hoạt động của Hội đồng nhân dân huyện
• 3.2.5. Nâng cao trình độ, năng lực hoạt động của bộ máy giúp việc cho Hội đồng nhân dân huyện
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về hoạt động giám sát của Hội đồng Nhân dân

Hoạt động giám sát của Hội đồng Nhân dân (HĐND) cấp huyện là một phần quan trọng trong hệ thống chính trị của Việt Nam. HĐND được thành lập nhằm đại diện cho ý chí và nguyện vọng của người dân. Chức năng giám sát của HĐND không chỉ giúp kiểm tra việc thực hiện các nghị quyết mà còn đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước. Theo quy định của Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND các cấp năm 2015, giám sát là một trong những quyền hạn cơ bản của HĐND, nhằm phát huy quyền lực của nhân dân và đảm bảo sự công khai, minh bạch trong quản lý nhà nước. Việc thực hiện hiệu quả chức năng giám sát sẽ tạo điều kiện cho HĐND thực hiện tốt các nhiệm vụ khác như quyết định các chủ trương phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện còn nhiều hạn chế, cần được cải thiện để phát huy tối đa vai trò của mình.

1.1. Khái niệm và vai trò của Hội đồng Nhân dân

HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, được thành lập từ năm 1945. Theo Hiến pháp năm 2013, HĐND đại diện cho ý chí và quyền làm chủ của người dân. HĐND có nhiệm vụ quyết định các chủ trương, biện pháp phát triển địa phương và thực hiện quyền giám sát đối với các cơ quan nhà nước. Vai trò của HĐND không chỉ dừng lại ở việc ban hành nghị quyết mà còn bao gồm việc giám sát việc thực hiện các nghị quyết đó. Điều này thể hiện rõ trong các quy định của pháp luật, nhấn mạnh tầm quan trọng của HĐND trong việc đảm bảo sự công khai, minh bạch trong hoạt động của chính quyền địa phương.

1.2. Đặc điểm hoạt động giám sát của Hội đồng Nhân dân

Hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện có những đặc điểm riêng biệt. Đầu tiên, giám sát được thực hiện thông qua các kỳ họp và các hoạt động ngoài kỳ họp. HĐND có quyền yêu cầu các cơ quan nhà nước báo cáo về việc thực hiện các nghị quyết và chính sách. Thứ hai, nội dung giám sát rất đa dạng, từ việc thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội đến việc tuân thủ pháp luật của các cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, hiệu quả của hoạt động giám sát còn hạn chế do thiếu sự chủ động trong việc xây dựng chương trình giám sát và khả năng phát hiện các sai phạm còn yếu. Điều này dẫn đến việc HĐND chưa thực sự phát huy được vai trò của mình trong việc bảo vệ quyền lợi của người dân.

II. Thực trạng hoạt động giám sát của Hội đồng Nhân dân huyện Dầu Tiếng từ năm 2016 2018

Trong giai đoạn từ năm 2016 đến 2018, hoạt động giám sát của Hội đồng Nhân dân huyện Dầu Tiếng đã có những bước tiến nhất định. Tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều hạn chế cần khắc phục. HĐND đã thực hiện giám sát tại các kỳ họp và ngoài kỳ họp, nhưng kết quả chưa đạt yêu cầu. Một số kiến nghị của HĐND chưa được các cơ quan hữu quan thực hiện nghiêm túc. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu sự phối hợp giữa HĐND và các cơ quan nhà nước, cũng như sự thiếu quyết liệt trong việc theo dõi, đôn đốc thực hiện các kiến nghị sau giám sát. Điều này dẫn đến tình trạng hoạt động giám sát mang tính hình thức, chưa thực sự phát huy được vai trò của HĐND trong việc bảo vệ quyền lợi của người dân.

2.1. Kết quả hoạt động giám sát

Hoạt động giám sát của HĐND huyện Dầu Tiếng đã đạt được một số kết quả tích cực. HĐND đã tổ chức nhiều cuộc giám sát về việc thực hiện các nghị quyết, chính sách của nhà nước. Tuy nhiên, việc đánh giá hiệu quả hoạt động giám sát còn hạn chế. Một số đại biểu HĐND chưa có đủ năng lực chuyên môn để thực hiện nhiệm vụ giám sát, dẫn đến việc kết luận sau giám sát còn thiếu quyết đoán. Điều này ảnh hưởng đến tính hiệu quả của hoạt động giám sát và sự tin tưởng của người dân đối với HĐND.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân

Hạn chế trong hoạt động giám sát của HĐND huyện Dầu Tiếng chủ yếu đến từ việc thiếu chủ động trong việc xây dựng chương trình giám sát. Năng lực giám sát của các đại biểu HĐND còn yếu, dẫn đến việc phát hiện các sai phạm trong quá trình giám sát chưa hiệu quả. Ngoài ra, việc thiếu chế tài để xử lý các kiến nghị sau giám sát cũng là một nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng hoạt động giám sát chưa thực sự hiệu quả. Điều này cần được khắc phục để nâng cao vai trò của HĐND trong việc bảo vệ quyền lợi của người dân.

III. Giải pháp hoàn thiện hoạt động giám sát của Hội đồng Nhân dân huyện Dầu Tiếng thời gian tới

Để nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng Nhân dân huyện Dầu Tiếng, cần thực hiện một số giải pháp quan trọng. Đầu tiên, cần tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của HĐND. Thứ hai, cần phát huy vai trò và năng lực giám sát của các Ban HĐND, tổ đại biểu và đại biểu HĐND. Việc đổi mới nội dung và hình thức giám sát cũng rất cần thiết để đảm bảo tính thực chất và hiệu quả. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa HĐND và các cơ quan nhà nước để đảm bảo việc thực hiện các kiến nghị sau giám sát được nghiêm túc và kịp thời.

3.1. Tăng cường lãnh đạo của Đảng

Sự lãnh đạo của Đảng là yếu tố quyết định đến hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND. Cần có sự chỉ đạo rõ ràng từ cấp ủy Đảng đối với hoạt động giám sát của HĐND, nhằm đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong việc thực hiện các nghị quyết của Đảng. Điều này sẽ giúp HĐND thực hiện tốt hơn vai trò của mình trong việc bảo vệ quyền lợi của người dân.

3.2. Đổi mới nội dung và hình thức giám sát

Đổi mới nội dung và hình thức giám sát là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND. Cần xây dựng các chương trình giám sát cụ thể, phù hợp với tình hình thực tế của địa phương. Việc áp dụng các phương pháp giám sát hiện đại, như giám sát qua các phương tiện truyền thông, cũng cần được xem xét để tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước. Điều này sẽ góp phần nâng cao niềm tin của người dân đối với HĐND.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp huyện đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện quyền lực nhà nước của nhân dân, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương, với dân số hơn 120 nghìn người và diện tích tự nhiên khoảng 72.000 ha, hoạt động giám sát của HĐND từ năm 2016 đến 2018 đã được triển khai trong bối cảnh địa phương có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế nông nghiệp kỹ thuật cao, công nghiệp và dịch vụ. Tuy nhiên, thực trạng hoạt động giám sát còn tồn tại nhiều hạn chế như thiếu chủ động trong xây dựng kế hoạch, năng lực chuyên môn của đại biểu còn yếu, kết luận giám sát chưa quyết đoán và thiếu chế tài xử lý sau giám sát.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng hoạt động giám sát của HĐND huyện Dầu Tiếng trong giai đoạn 2016-2018, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả giám sát, góp phần phát huy quyền làm chủ của nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động giám sát của HĐND huyện Dầu Tiếng trong ba năm kể trên, với trọng tâm là các hình thức giám sát tại kỳ họp và ngoài kỳ họp, cũng như năng lực và hiệu quả thực thi của các đại biểu.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để hoàn thiện tổ chức, nâng cao năng lực giám sát của HĐND cấp huyện, đồng thời làm tài liệu tham khảo cho các huyện khác trong tỉnh Bình Dương và các địa phương tương tự. Qua đó, góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đảm bảo quyền lợi của nhân dân và thúc đẩy phát triển bền vững địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý nhà nước, đặc biệt là lý thuyết về quyền lực nhà nước và chức năng giám sát của cơ quan dân cử. Hai lý thuyết trọng tâm gồm:

1. Lý thuyết quyền lực nhà nước: Nhấn mạnh HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân, thực hiện chức năng lập pháp và giám sát theo quy định của Hiến pháp năm 2013 và Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015.

2. Lý thuyết chức năng giám sát: Giám sát được hiểu là hoạt động theo dõi, kiểm tra việc thực thi nhiệm vụ, pháp luật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân nhằm đảm bảo quyền lực nhà nước được thực hiện đúng pháp luật, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý xã hội.

Các khái niệm chính được làm rõ gồm: Hội đồng nhân dân, đại biểu HĐND, hoạt động giám sát, chất vấn, hiệu quả giám sát, và các hình thức giám sát (tại kỳ họp, ngoài kỳ họp, giám sát chuyên đề).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh và thống kê dựa trên dữ liệu thu thập từ các báo cáo hoạt động của HĐND huyện Dầu Tiếng giai đoạn 2016-2018, các văn bản pháp luật liên quan và tài liệu nghiên cứu khoa học. Cỡ mẫu gồm 34 đại biểu HĐND huyện, với phương pháp chọn mẫu toàn bộ nhằm đảm bảo tính đại diện và toàn diện.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp định tính và định lượng, tập trung vào đánh giá thực trạng hoạt động giám sát, năng lực đại biểu, hiệu quả các hình thức giám sát và mức độ thực thi các kiến nghị sau giám sát. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2019 đến 2021, bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hoạt động giám sát tại kỳ họp được tổ chức bài bản: Trong nhiệm kỳ 2016-2021, HĐND huyện Dầu Tiếng đã tổ chức 7 kỳ họp thường lệ, ban hành 49 nghị quyết, trong đó có 9 nghị quyết liên quan đến công tác nhân sự. Các báo cáo, tờ trình được gửi đến đại biểu trước kỳ họp ít nhất 5-10 ngày, tạo điều kiện cho đại biểu nghiên cứu kỹ lưỡng. Tỷ lệ đại biểu tham gia thảo luận và chất vấn tại kỳ họp đạt khoảng 85%, thể hiện sự tích cực trong hoạt động.

2. Giám sát ngoài kỳ họp còn hạn chế về tính chủ động và chuyên môn: Chỉ khoảng 30% các kế hoạch giám sát ngoài kỳ họp được xây dựng chủ động, còn lại phụ thuộc nhiều vào chỉ đạo cấp trên. Năng lực chuyên môn của đại biểu còn yếu, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế và pháp luật, dẫn đến việc phát hiện sai phạm và đề xuất giải pháp chưa hiệu quả.

3. Hiệu lực thi hành các kiến nghị giám sát chưa cao: Khoảng 60% kiến nghị sau giám sát được các cơ quan chức năng tiếp thu và thực hiện, còn lại chưa được xử lý kịp thời hoặc mang tính hình thức. Việc thiếu chế tài và theo dõi sau giám sát là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng “chữa cháy cho qua”.

4. Năng lực và cơ cấu đại biểu chưa đáp ứng yêu cầu: Trong 34 đại biểu HĐND, chỉ có 4 đại biểu hoạt động chuyên trách (11,76%), phần lớn đại biểu kiêm nhiệm công tác khác. Trình độ chuyên môn đại học chiếm 94,11%, tuy nhiên kỹ năng giám sát và chất vấn còn hạn chế. Tỷ lệ đại biểu nữ chiếm 29,41%, đại biểu tái cử chiếm 41,17%.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy hoạt động giám sát của HĐND huyện Dầu Tiếng đã có những chuyển biến tích cực, đặc biệt trong tổ chức kỳ họp và ban hành nghị quyết. Tuy nhiên, hạn chế về năng lực đại biểu và thiếu chủ động trong giám sát ngoài kỳ họp làm giảm hiệu quả tổng thể. So sánh với các nghiên cứu tại các địa phương khác, như thành phố Rạch Giá hay huyện Kiên Lương, tình trạng này là phổ biến do cơ cấu đại biểu còn nặng về kiêm nhiệm và thiếu chuyên môn sâu.

Việc hiệu lực thi hành kiến nghị giám sát chỉ đạt khoảng 60% phản ánh sự cần thiết phải tăng cường chế tài và cơ chế theo dõi, đôn đốc sau giám sát. Điều này phù hợp với quan điểm của Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015, nhấn mạnh vai trò của HĐND trong việc đảm bảo pháp luật được thực thi nghiêm túc.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ kiến nghị được thực hiện theo năm, biểu đồ tròn về cơ cấu đại biểu theo chuyên trách và kiêm nhiệm, cũng như bảng tổng hợp số lượng kỳ họp, nghị quyết và nội dung giám sát.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn cho đại biểu HĐND: Tổ chức các khóa bồi dưỡng về pháp luật, kỹ năng giám sát và chất vấn, đặc biệt tập trung vào các lĩnh vực kinh tế, tài chính và quản lý nhà nước. Mục tiêu nâng tỷ lệ đại biểu có năng lực giám sát chuyên sâu lên ít nhất 50% trong nhiệm kỳ tới. Chủ thể thực hiện: Ban Thường vụ Huyện ủy phối hợp với các cơ sở đào tạo. Thời gian: 2024-2025.

2. Đổi mới nội dung và phương thức giám sát ngoài kỳ họp: Xây dựng kế hoạch giám sát chủ động, bám sát các vấn đề bức xúc của cử tri và tình hình thực tế địa phương. Áp dụng công nghệ thông tin trong thu thập, xử lý thông tin giám sát để nâng cao hiệu quả. Chủ thể thực hiện: Thường trực HĐND và các Ban HĐND. Thời gian: 2024-2026.

3. Tăng cường chế tài và cơ chế theo dõi thực hiện kiến nghị giám sát: Thiết lập hệ thống giám sát, đánh giá việc thực hiện kiến nghị sau giám sát, phối hợp với Ủy ban MTTQ và các đoàn thể để giám sát xã hội. Chủ thể thực hiện: HĐND huyện phối hợp UBND và MTTQ. Thời gian: 2024-2025.

4. Cơ cấu lại đại biểu HĐND theo hướng tăng tỷ lệ đại biểu chuyên trách: Nâng tỷ lệ đại biểu chuyên trách từ 11,76% lên ít nhất 25% để đảm bảo tính chuyên nghiệp và hiệu quả hoạt động. Chủ thể thực hiện: Ban Thường vụ Huyện ủy và Ủy ban bầu cử huyện. Thời gian: Chu kỳ bầu cử tiếp theo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp: Nghiên cứu giúp nâng cao hiểu biết về chức năng, nhiệm vụ và phương pháp giám sát, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động đại biểu.

2. Cán bộ, công chức làm việc tại các cơ quan chính quyền địa phương: Hiểu rõ vai trò giám sát của HĐND để phối hợp hiệu quả, nâng cao trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ.

3. Nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên ngành quản lý công, luật học: Tài liệu tham khảo bổ ích về lý luận và thực tiễn hoạt động giám sát của cơ quan dân cử cấp huyện.

4. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội: Tham khảo để phối hợp giám sát xã hội, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý nhà nước tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Hoạt động giám sát của HĐND huyện Dầu Tiếng được tổ chức như thế nào?
   Hoạt động giám sát được thực hiện tại kỳ họp và ngoài kỳ họp, bao gồm xem xét báo cáo, chất vấn, thành lập đoàn giám sát chuyên đề. Ví dụ, trong nhiệm kỳ 2016-2021, đã tổ chức 7 kỳ họp thường lệ với nhiều nội dung giám sát quan trọng.

2. Những hạn chế chính trong hoạt động giám sát của HĐND huyện là gì?
   Hạn chế gồm thiếu chủ động trong xây dựng kế hoạch giám sát, năng lực chuyên môn đại biểu còn yếu, kết luận giám sát thiếu quyết đoán và thiếu chế tài xử lý sau giám sát.

3. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả giám sát của HĐND cấp huyện?
   Cần tăng cường đào tạo đại biểu, đổi mới phương thức giám sát, tăng cường chế tài và theo dõi thực hiện kiến nghị, đồng thời cơ cấu lại đại biểu chuyên trách.

4. Vai trò của đại biểu HĐND trong hoạt động giám sát là gì?
   Đại biểu HĐND là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân, tham gia chất vấn, giám sát việc thực hiện pháp luật và nghị quyết, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

5. Tác động của hoạt động giám sát đến phát triển kinh tế - xã hội địa phương?
   Hoạt động giám sát giúp phát hiện và khắc phục sai phạm, đảm bảo pháp luật được thực thi, từ đó tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân và giữ vững an ninh trật tự.

Kết luận

• Hoạt động giám sát của HĐND huyện Dầu Tiếng từ 2016-2018 đã có nhiều chuyển biến tích cực, đặc biệt trong tổ chức kỳ họp và ban hành nghị quyết.
• Hạn chế về năng lực đại biểu, tính chủ động và hiệu lực thi hành kiến nghị giám sát còn ảnh hưởng đến hiệu quả tổng thể.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm nâng cao năng lực đại biểu, đổi mới phương thức giám sát, tăng cường chế tài và cơ cấu lại đại biểu chuyên trách.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, làm cơ sở cho việc hoàn thiện hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện trong thời gian tới.
• Khuyến nghị các cơ quan chức năng triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2024-2026 để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Quý độc giả và các cơ quan liên quan được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu này nhằm nâng cao chất lượng hoạt động giám sát, góp phần xây dựng chính quyền địa phương trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương I, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội 2003, thuật ngữ giám sát được giải thích: “Giám sát là việc Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát trong việc thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội”. Tại Điều 2, Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015 quy định: “Giám sát là việc chủ thể giám sát theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát trong việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình, xử lý theo thẩm quyền hoặc yêu cầu, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý”. Giám sát của HĐND bao gồm: giám sát của HĐND tại kỳ họp, giám sát của Thường trực HĐND, các Ban của HĐND, Tổ đại biểu HĐND và các đại biểu HĐND. Vậy, theo quy định của Hiếp pháp, Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015 có thể hiểu: giám sát là chức năng cơ bản của HĐND để theo dõi việc 16 chấp hành và thực thi pháp luật, Nghị quyết của cơ quan nhà nước cấp trên, HĐND cùng cấp của UBND, được quyền sử dụng quyền lực nhà nước để buộc cơ quan nhà nước cấp dưới và UBND cùng cấp thực hiện, hoạt động đúng Hiến pháp và pháp luật.

Từ đó có thể hiểu: “giám sát của HĐND huyện là việc HĐND, thường trực HĐND, các Ban của HĐND, đại biểu HĐND theo dõi quan sát, đánh giá hoạt động của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc thi hành Hiến pháp, Luật, pháp lệnh, các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết của HĐND huyện, từ đó đưa ra các kết luận và phương án xử lý phù hợp theo quy định của pháp luật nhằm khắc phục tồn tại, hạn chế vi phạm góp phần bảo đảm pháp chế, kỷ luật trong quản lý nhà nước ở địa phương, phát huy mọi tiềm năng, xây dựng và phát triển kinh tế, văn hóa- xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, không ngừng cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân địa phương, làm tròn nghĩa vụ của địa phương đối với đất nước”. Chất vấn là hoạt động giám sát đặc biệt quan trọng, thể hiện quyền lực của cơ quan dân cử và trách nhiệm của các đại biểu dân cử với cử tri của mình, đồng thời cũng xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan công quyền. Chất vấn (interpellation), theo định nghĩa của Từ điển Webster’s 1913 Dictionary là “yêu cầu quan chức giải thích hoạt động, hành động của mình; là những câu hỏi buộc phải trả lời; là vấn đề nổi lên trong khi tranh luận”. Ở nước ta, theo quy định tại khoản 7 Điều 2, Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015, chất vấn được hiểu là “việc đại biểu Quốc hội nêu vấn đề thuộc trách nhiệm của Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, thành viên khác của Chính phủ, Chánh án TAND tối cao, Viện trưởng VKSND tối cao, Tổng Kiểm toán nhà nước; đại biểu HĐND nêu vấn đề thuộc trách nhiệm của Chủ tịch UBND, thành viên 17 khác của UBND, Chánh án TAND, Viện trưởng VKSND, Thủ trưởng cơ quan thuộc UBND cùng cấp và yêu cầu những người này trả lời về trách nhiệm của mình đối với vấn đề được nêu”.

Đặc điểm hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp huyện Đặc điểm hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện, gồm các đặc điểm sau: Một là, giám sát của HĐND được thực hiện bởi chính HĐND và các cơ quan bên trong của HĐND (Thường trực HĐND, các ban của HĐND, tổ đại biểu HĐND) và đại biểu HĐND, đồng thời trong mối quan hệ với HĐND thì Thường trực HĐND, các ban của HĐND, tổ đại biểu HĐND, đại biểu HĐND cũng là khách thể giám sát của HĐND, nhưng xét trong mối quan hệ với các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác thì Thường trực HĐND, các ban của HĐND, tổ đại biểu HĐND, đại biểu HĐND trở thành chủ thể giám sát. Hai là, hoạt động giám sát của HĐND được thực hiện một cách toàn diện trên phạm vi địa phương, đối tượng giám sát là hoạt động của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện Hiến pháp, pháp luật, các chính sách, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn; hoạt động giám sát đa dạng: xem xét các báo cáo; chất vấn và trả lời chất vấn; xem xét các văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND cùng cấp, nghị quyết của HĐND cấp dưới; thành lập đoàn giám sát khi thấy cần thiết; thông qua tiếp xúc cử tri, tiếp công dân; lấy phiếu tín nhiện và bỏ phiếu tín nhiệm đối với những người giữ chức vụ do HĐND cấp huyện bầu. Ba là, giám sát của HĐND cấp huyện luôn gắn với đối tượng chịu sự giám sát; đối tượng ấy, gồm: Thường trực HĐND, UBND, TAND, VKSND cùng cấp, các ban của HĐND, tổ đại biểu HĐND, đại biểu HĐND cùng cấp; giám sát việc thực hiện nghị quyết của HĐND; giám sát việc tuân theo Hiến 18 pháp, pháp luật của các cơ quan nhà nước, các tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân và công dân địa phương. Bốn là, Giám sát của HĐND cấp huyện mang tính quyền lực nhà nước.

Năm là, giám sát của HĐND cấp huyện được tiến hành dựa trên những căn cứ do Hiến pháp, pháp luật quy định. Sáu là, giám sát của HĐND là hoạt động có mục đích, bảo đảm cho hoạt động của các đối tượng chịu sự giám sát được tiến hành đúng pháp luật, nghị quyết của HĐND được thực thi đầy đủ, nghiêm túc, có hiệu quả thiết thực và pháp luật được tuân thủ triệt để bởi các chủ thể pháp luật trên địa bàn lãnh thổ, đảm bảo các quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức. Chủ thể, đối tƣợng, thẩm quyền giám sát của Hội đồng nhân dân cấp huyện Chủ thể giám sát của HĐND huyện là: HĐND huyện, giám sát của Thường trực HĐND, các Ban của HĐND, Tổ đại biểu HĐND và các đại biểu HDND. Đối tượng, thẩm quyền giám sát: Theo Điều 5, Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015 quy định về đối tượng và thẩm quyền giám sát của HĐND là: - HĐND: giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật ở địa phương và việc thực hiện nghị quyết của HĐND cùng cấp; giám sát hoạt động của Thường trực HĐND, UBND, TAND, VKSND, cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp và Ban của HĐND cấp mình; giám sát quyết định của UBND cùng cấp và nghị quyết của HĐND cấp dưới trực tiếp.

- Thường trực HĐND: giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật ở địa phương và việc thực hiện nghị quyết của HĐND cùng cấp; giám sát hoạt động của UBND, các cơ quan thuộc UBND, TAND, VKSND, cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp và HĐND cấp dưới; giám sát quyết định của UBND 19 cùng cấp, nghị quyết của HĐND cấp dưới trực tiếp; giúp HĐND thực hiện quyền giám sát theo sự phân công của HĐND. - Ban của HĐND: giám sát hoạt động của TAND, VKSND, cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp; giám sát hoạt động của UBND, các cơ quan thuộc UBND cùng cấp thuộc lĩnh vực Ban phụ trách; giám sát văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực Ban phụ trách. - Tổ đại biểu HĐND: giám sát việc tuân theo Hiến pháp, luật, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên ở địa phương và nghị quyết của HĐND cùng cấp hoặc về vấn đề do HĐND, Thường trực HĐND phân công. - Đại biểu HĐND: chất vấn Chủ tịch UBND, thành viên khác của UBND, Chánh án TAND, Viện trưởng VKSND, Thủ trưởng cơ quan thuộc UBND cùng cấp; trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật; giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của công dân ở địa phương.

Tuy nhiên, ngoài những đối tượng trên, khi xét thấy cần thiết thì HĐND tổ chức giám sát các hoạt động của các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác ở địa phương. Nội dung, hình thức giám sát của Hội đồng nhân dân cấp huyện Nội dung giám sát: theo Điều 26, Luật tổ chức chính quyền địa phương quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND huyện cũng chính là các nội dung mà HĐND huyện đảm bảo đối tượng giám sát phải thực thi theo đúng Hiến pháp và pháp luật quy định trong các lĩnh vực sau: - Giám sát trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, xây dựng chính quyền. - Giám sát trong lĩnh vực kinh tế, tài nguyên, môi trường. 20 - Giám sát trong việc phát triển hệ thống giáo dục mầm non, tiểu học và trung học cơ sở; biện pháp phát triển sự nghiệp văn hóa, thông tin, thể dục, thể thao; biện pháp bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân, phòng, chống dịch bệnh, thực hiện chính sách dân số, kế hoạch hóa gia đình; biện pháp phát triển việc làm, thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng, chính sách bảo trợ xã hội, xóa đói, giảm nghèo; biện pháp bảo đảm việc thực hiện chính sách dân tộc, tôn giáo trên địa bàn huyện theo quy định của pháp luật.

- Giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương, việc thực hiện nghị quyết của HĐND huyện; giám sát hoạt động của Thường trực HĐND, UBND, TAND, VKSND cùng cấp, Ban của HĐND cấp mình; giám sát văn bản quy phạm pháp luật của UBD cùng cấp và văn bản của HĐND cấp xã. Hình thức giám sát: là cách thức mà HĐND sử dụng để tiến hành hoạt động giám sát đối với đối tượng giám sát theo quy định của pháp luật. Theo Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 và Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015, HĐND giám sát bằng các hình thức sau: a. Giám sát tại kỳ họp: theo Điều 59 Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015 quy định: + Xem xét báo cáo công tác của Thường trực HĐND, UBND, TAND, VKSND, cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp.

Báo cáo công tác 06 tháng, hằng năm của Thường trực HĐND, Ban của HĐND, UBND, TAND, VKSND, cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp. Báo cáo công tác nhiệm kỳ của Thường trực HĐND, Ban của HĐND, UBND, TAND, VKSND cùng cấp.