Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về du lịch và phát triển du lịch. Chương 2: Tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch ở tỉnh Ninh Bình trong thời gian qua. 6 Chương 3: Phương hướng và những giải pháp phát triển du lịch ở tỉnh Ninh Bình trong thời gian tới. 7 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ DU LỊCH VÀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH 1.
Du lịch và vai trò của nó trong phát triển kinh tế - xã hội 1. Du lịch và phát triển du lịch 1. Du lịch và dịch vụ du lịch * Về du lịch: - Quan niệm về du lịch. Du lịch là một ngành kinh tế không có khói.
Ngày nay, trên phạm vi thế giới du lịch đã trở thành một nhu cầu không thể thiếu trong đời sống văn hoá xã hội của các nước, và ngày càng trở thành một trong những hoạt động phổ biến của con người. Đối với mỗi quốc gia đặc biệt là với các nước phát triển, du lịch ngày càng phát triển mạnh mẽ và trở thành ngành kinh tế mũi nhọn chiếm tỷ trọng đáng kể trong nền kinh tế quốc dân. Do phạm vi và góc độ nghiên cứu đa dạng và phong phú, nên trên thế giới cũng như ở Việt Nam, khái niệm du lịch được đề cập dưới nhiều góc độ và phạm vi khác nhau. Cụ thể: Trên phạm vi thế giới: Kể từ khi thành lập Hiệp hội quốc tế các tổ chức du lịch IUOTO (International of Union of ficial Travel organization) tại Hà Lan 1925 cho đến nay, khái niệm du lịch được quan niệm rất khác nhau:.
Theo Ausher “Du lịch là nghệ thuật đi chơi của các cá nhân” [3, tr. Theo học giả người Thuỵ Sỹ - Kuns lại cho rằng: “Du lịch là hiện tượng những người khác đi đến nơi không phải thường xuyên cư trú của họ bằng phương tiện vận tải và dùng các dịch vụ du lịch” [13, tr. Trong từ điển Bách khoa quốc tế về du lịch do Viện Hàn lâm khoa học quốc tế về du lịch xuất bản du lịch được định nghĩa như sau: “Du lịch là tập hợp các hoạt động tích cực của con người nhằm thực hiện một dạng hành trình, là một ngành công nghiệp liên kết nhằm thoả mãn các nhu cầu của khách du lịch” [13, tr. Giáo sư Edmod Pieasa người Bỉ cho rằng: “Du lịch là tập hợp các tổ chức và các chức năng của nó, không chỉ về phương diện khách vãng lai mà cái chính là phương diện về giá trị mà khách du lịch mang lại” [3, tr.
Theo nhà nghiên cứu Michael Coltman cho rằng: “Du lịch là sự kết hợp và tương tác của bốn nhóm nhân tố trong quá trình phục vụ du lịch, bao gồm: du khách, nhà cung ứng dịch vụ du lịch, dân cư sở tại và chính quyền nơi đón khách du lịch” [13, tr. Trong tuyên ngôn Manina về du lịch năm 1980 nêu rõ: “Du lịch được hiểu như hoạt động chủ yếu trong đời sống của các quốc gia do hiệu quả trực tiếp của nó trên các lĩnh vực xã hội, văn hoá, giáo dục và kinh tế của các quốc gia và trong quan hệ quốc tế trên thế giới. Sự phát triển của du lịch gắn với sự phát triển của kinh tế - xã hội của các quốc gia và phụ thuộc vào việc con người tham gia vào nghỉ ngơi (có sáng tạo) và vào kỳ nghỉ, tự do du lịch, trong khuôn khổ thời gian tự do và thời gian nhàn rỗi mà du lịch nhấn mạnh tính nhân văn sâu sắc. Định nghĩa của hội nghị quốc tế và thống kê du lịch ở Otawa, Canada diễn ra vào tháng 6 năm 1991: “Du lịch là hoạt động của con người đi tới một nơi ngoài môi trường thường xuyên, trong một khoảng thời gian ít hơn khoảng thời gian đã được tổ chức du lịch quy định trước, mục đích của chuyến đi không phải là để tiến hành các hoạt động kiếm tiền trong phạm vi vùng tới thăm” [11, tr.
Theo từ điển Tiếng Việt: “Du lịch là đi xa cho biết sứ lạ khác với nơi mình ở” [2, tr. Theo từ điển Bách khoa Việt Nam: “Du lịch là một dạng nghỉ dưỡng sức, tham quan tích cực của con người ngoài nơi cư trú với mục đích: nghỉ ngơi, giải trí, xem danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, công trình văn hoá, nghệ thuật. Các nhà khoa học của Trường Đại học Kinh tế quốc dân đưa ra định nghĩa du lịch sau: “Du lịch là một ngành kinh doanh bao gồm các hoạt động tổ chức hướng dẫn du lịch, sản xuất, trao đổi hàng hoá và dịch vụ của những doanh nghiệp, nhằm đáp ứng các nhu cầu về đi lại, lưu trú, ăn uống, tham quan, giải trí, tìm hiểu các nhu cầu khác của khách du lịch. Các hoạt động đó phải đem lại lợi ích kinh tế, chính trị, xã hội thiết thực cho nước làm du lịch và cho bản thân doanh nghiệp” [13, tr.
Tại điều 4 trong Luật du lịch Việt nam 2005 du lịch được hiểu như sau: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định” [23, tr. Từ sự viện dẫn các quan niệm nói trên cho thấy: có quan niệm xuất phát từ mục đích, đặc điểm di chuyển của khách du lịch; có quan niệm lại cho du lịch là kết quả tất yếu của sự phát triển kinh tế - xã hội; có quan niệm lại coi du lịch là nhân tố thúc đẩy sự tăng trưởng và phát triển kinh tế. Tuy vậy, tất cả các quan niệm trên đều chưa đi sâu vào bản chất của du lịch. Xuất phát từ bản chất của du lịch có thể đưa ra định nghĩa sau về du lịch: Du lịch là một hoạt động của con người ở ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm thoả mãn những nhu cầu về mặt tinh thần như: tham quan, du ngoạn, giải trí, nghỉ dưỡng và tiêu dùng các sản phẩm dịch vụ khác trong một khoảng thời gian nhất định.
10 Như vậy, du lịch là một hoạt động có nhiều đặc thù, gồm nhiều thành phần tham gia, tạo thành một tổng thể hết sức phức tạp. Hoạt động du lịch có đặc điểm của ngành kinh tế, lại có đặc điểm của ngành văn hoá xã hội. Trên thực tế, hoạt động du lịch ở nhiều nước không chỉ đem lại lợi ích kinh tế mà cả lợi ích chính trị, văn hoá, xã hội. Chính vì vậy, ở rất nhiều quốc gia trên thế giới ngành du lịch đã được coi như ngành kinh tế mũi nhọn trong nền kinh tế quốc dân.
- Các loại hình du lịch Du lịch là một hoạt động có tính đa dạng và phong phú về loại hình và thể loại. Loại hình du lịch phát triển không ngừng cùng với sự phát triển ngày càng cao của nhu cầu con người mà cụ thể là nhu cầu của khách du lịch. Theo tác giả Trương Sỹ Quý loại hình du lịch có thể được định nghĩa như sau: “Loại hình du lịch được hiểu là một tập hợp các sản phẩm du lịch có những đặc điểm giống nhau, hoặc vì chúng thoả mãn những nhu cầu, động cơ du lịch tương tự, hoặc được bán cho cùng một nhóm khách hàng, hoặc vì chúng có cùng một cách phân phối, một cách tổ chức như nhau, hoặc được xếp chung theo một mức giá bán nào đó” [13, tr. Như vậy, nếu dựa vào các căn cứ phân chia khác nhau thì sẽ có các loại hình du lịch khác nhau.
Ở đây ta chỉ đề cập đến các loại hình du lịch theo nhu cầu, mục đích của du khách. Vậy có thể phân loại như sau: + Du lịch sinh thái Tại Điều 4 của Luật Du lịch Việt Nam đã quy định: “Du lịch sinh thái là hình thức du lịch dựa vào thiên nhiên, gắn với bản sắc văn hoá địa phương, với sự tham gia của cộng đồng nhằm phát triển bền vững” [23, tr. Như vậy, có thể hiểu du lịch sinh thái là loại hình du lịch để thưởng thức những cảnh quan thiên nhiên như (sông, núi, biển, rừng) thích hợp cho mọi đối tượng khách du lịch đặc biệt là đối với du khách nước ngoài. ở Việt nam có rất nhiều khu du lịch sinh thái như: Du lịch biển Vũng Tàu, Du lịch 11 Vườn quốc gia Bạch Mã (Thừa Thiên Huế), Khu du lịch sinh thái Tràng An (Ninh Bình).
+ Du lịch Văn hoá lịch sử Theo Luật Du lịch Việt Nam, tại Điều 4: “Du lịch văn hoá lịch sử là hình thức du lịch dựa vào bản sắc văn hoá dân tộc với sự tham gia của cộng đồng nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống” [23, tr. Như vậy, có thể coi du lịch văn hoá, lịch sử là loại hình du lịch tìm hiểu tài nguyên du lịch nhân văn thích hợp cho mọi đối tượng, vì mục đích chính của loại hình du lịch này là nhằm nâng cao sự hiểu biết của cá nhân về mọi lĩnh vực như: lịch sử, kiến trúc, kinh tế, hội hoạ, chế độ xã hội, cuộc sống của người dân cùng các phong tục, tập quán của địa phương, đất nước du lịch. Du lịch văn hoá lịch sử được phân thành hai loại: Du lịch văn hoá lịch sử với mục đích cụ thể: Khách du lịch thuộc thể loại này thường đi du lịch với mục đích đã định sẵn. Thông thường họ là các cán bộ khoa học, học sinh, sinh viên và các chuyên gia.
Du lịch văn hoá lịch sử với mục đích tổng hợp: Bao gồm đông đảo những người ham thích mở mang kiến thức về thế giới và thoả mãn sự tò mò của cá nhân mình. + Du lịch nghỉ dưỡng, chữa bệnh Đây là loại hình du lịch gắn liền với mục đích nghỉ ngơi sau những ngày làm việc căng thẳng mệt mỏi, hoặc để điều trị những bệnh tật về thể xác và tinh thần của họ. Du lịch nghỉ dưỡng chữa bệnh có thể được chia thành các loại sau: Chữa bệnh bằng khí hậu: Khí hậu núi, khí hậu biển. Chữa bệnh bằng nước khoáng: tắm nước khoáng, uống nước khoáng.
Chữa bệnh bằng bùn. Chữa bệnh bằng hoa quả, chữa bệnh bằng sữa (đặc biệt bằng sữa ngựa). 12 + Du lịch thể thao Là loại hình du lịch mà khách du lịch có thể kết hợp quá trình du lịch với các hoạt động thể thao giải trí nhằm nâng cao và phục hồi sức khoẻ. Có thể chia du lịch thể thao thành các loại sau: Du lịch thể thao chủ động: Là loại hình du lịch mà khách đi du lịch để tham gia trực tiếp vào các hoạt động thể thao.