Chương 1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ QUẦN ĐẢO HOÀNG SA, TRƯỜNG SA Những năm gần đây, số lượng bài viết về cuộc tranh chấp Biển Đông công bố ngày càng nhiều trên các sách báo và các trang mạng internet (như nghiencuubiendong. Đặc biệt, sau khi Trung Quốc đặt giàn khoan Haiyang 981 trái phép trên vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa của Việt Nam, bồi lấp đá Gạc Ma, Chữ Thập, Châu Viên, Ga Ven, Huy Gơ thì nhiều diễn đàn khoa học, cuộc hội thảo quốc tế diễn ra rộng khắp trong và ngoài nước, công bố những quan điểm rất phong phú về vấn đề Biển Đông, trong đó có liên quan đến quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Cho đến nay số lượng bài, sách viết về các vấn đề trên Biển Đông rất lớn về số lượng và phong phú về quan điểm. Dưới đây xin được chắt lọc một số bài viết, công trình nghiên cứu tiêu biểu nhất liên quan đến đề tài nghiên cứu.
Tình hình nghiên cứu vấn đề quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa trong và ngoài nước 1. Tình hình nghiên cứu ở trong nước Từ trước 1975 đến nay, có một số công trình nghiên cứu của tập thể, cá nhân dưới góc độ khoa học pháp lý và lịch sử về chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Về khoa học pháp lý thấy có một số luận án tiêu biểu, liên quan trực tiếp đến vấn đề này là: Luận án tiến sỹ Lê Thành Khê “Vụ các quần đảo Hoàng sa và Trường Sa trước luật quốc tế”, Học viện nghiên cứu ngoại giao năm 1971. Luận án tiến sỹ Nguyễn Hồng Thao “Việt Nam và vấn đề mở rộng trong Biển Đông” (Le VietNam face aux problèmes de l'Extension maritime 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dans la mer de Chine Méridionale), Đại học Paris I năm 1996.
Luận án tiến sỹ Hoàng Trọng Lập “Tranh chấp hai quần đảo Hoàng Sa – Trường Sa và luật pháp quốc tế”, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn năm 1996. Một số luận văn thạc sỹ về vấn đề chủ quyền quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa được công bố điển hình như: Đinh Phan Cư “Chủ quyền quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa”, Học Viện Quốc Gia Hành Chánh năm 1972. Lê Quang Thành “Chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa”, Khoa Luật Đại học quốc gia Hà Nội năm 2005. Nguyễn Thị Diễm Anh “Xác định chủ quyền quốc gia đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa”, Khoa Luật Đại học quốc gia Hà Nội năm 2011.
Sách báo, nhất là bài báo về cuộc tranh chấp Biển Đông được công bố ngày càng nhiều, trong đó có một số công trình trực tiếp nghiên cứu về vấn đề chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Về ấn phẩm sách có những công trình điển hình như: Tạp chí Lịch sử quân sự số 6 (30) năm 1988. Cuốn sách của Lưu Văn Lợi “Cuộc tranh chấp Việt – Trung về hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa”, Nhà xuất bản Công an nhân dân năm 1995. Báo cáo đề tài nghiên cứu của tiến sỹ Nguyễn Quang Ngọc và các tác giả thực hiện hợp đồng nghiên cứu “Luận cứ khoa học lịch sử, địa lý và pháp lý chủ quyền Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa”, Đại học quốc gia tại Hà Nội năm 1996.
Bài của Từ Đặng Minh Thu “Chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa: Thử phân tích lập luận của Việt Nam và Trung Quốc”, đăng trên tạp chí Thời đại mới số 11 (7/2007). Học viện Ngoại giao đã phối hợp với Hội Luật Gia Việt Nam thực hiện Chương trình nghiên cứu Biển Đông: lịch sử, địa chính trị, pháp luật quốc tế, đã tổ chức 6 cuộc hội thảo quốc tế triển khai từ 2009 đến nay, một số bài nghiên cứu, trao đổi được tập hợp trong một số sách do tác giả Đặng Đình Quý chủ biên như “Biển Đông hướng tới một khu vực hòa bình, an ninh và hợp tác” năm 2011, “Biển Đông: Hợp 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tác vì An ninh và Phát triển trong Khu vực” năm 2011 và “Tranh chấp Biển Đông: Luật pháp chính trị và hợp tác quốc tế” năm 2012, do nhà xuất bản Thế giới phát hành. Bộ Giáo dục và đào tạo phát hành cuốn sách của tác giả Lê Ngọc Cường, Lê Văn Bính “Biển, đại dương và chủ quyền biển, đảo Việt Nam” năm 2012. Tiến sỹ Trần Công Trục chủ biên cuốn “Dấu ấn của Việt Nam trên Biển Đông”, nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông, năm 2012.TS Nguyễn Trung Tín với bài “Giải quyết hòa bình các tranh chấp quốc tế trên Biển Đông” đăng trên Tạp chí Nhà nước và Pháp luật số 23/2012.
Nguyễn Bá Diến công bố cuốn sách chuyên khảo “Thềm lục địa trong pháp luật quốc tế” năm 2012 và cuốn sách “Hợp tác cùng phát triển ở các vùng biển trong pháp luật và thực tiễn quốc tế” năm 2013 do nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông phát hành. Nhiều bài viết khác cũng đã công bố trên báo in, tạp chí và các trang báo điện tử. Số lượng bài viết về chủ đề Biển Đông, trong đó có đề cập đến vấn đề quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa nhiều đến mức việc tổng hợp, nghiên cứu, chắt lọc những quan điểm bàn luận của các tác giả để rút ra được những định hướng triển khai nghiên cứu cũng trở thành vấn đề, khá tốn kém về thời gian, công sức. Một số công trình nghiên cứu dưới góc độ khoa học lịch sử đã công bố điển hình như: Tập san Sử Địa số 29, Sài Gòn 1975.
Luận án tiến sỹ lịch sử của Nguyễn Nhã “Quá trình xác lập chủ quyền của Việt Nam tại quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa”, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh năm 2002. Tình hình nghiên cứu ở ngoài nước Giá trị của hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa liên quan đến vấn đề an ninh, hàng hải, cùng với những vấn đề phức tạp của cuộc tranh chấp, những thách thức của khoa học pháp lý đã thu hút sự quan tâm của các học giả ngoài nước. Trong số đó điển hình là các cuốn sách, bài báo của tác giả: Bary Hart Duble với bài "Vụ tranh chấp các đảo đá Trường Sa – một quần đảo đá thách 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đố những chuẩn mực của luật quốc tế", tạp chí Temple Intenational and Comparative law Journal, tập 9, số 1 (1995) - Tài liệu tham khảo môn Công pháp quốc tế, Khoa luật Đại học Quốc gia Hà Nội.
Joyner với bài “Tranh chấp quần đảo Trường Sa: Suy nghĩ lại về tác động qua lại giữa luật, ngoại giao và địa chính trị trong biển Nam Trung Hoa”, Tạp chí Intenational Journal of Marine and Coastal Law, số 2, tập 13, (5/1998). Monique Chemillier Gendreau với cuốn sách “Chủ quyền hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa”, nhà xuất bản Chính trị quốc gia phát hành năm 1998 (tái bản 2011). Nhóm tác giả Mark J. Van Dyke và Noel A.
Ludwig với công trình “Sharing the Resources of the South China Sea”. Nhóm John M Vandyke, Dale L Bennett: “Các đảo và việc hoạch định không gian biển ở Biển Đông”, tài liệu tham khảo do Ban Biên giới Chính phủ biên dịch ra tiếng Việt năm 2011. Beckman & Leonardo Bernard “các khu vực tranh chấp ở Biển Đông: triển vọng giải quyết và trọng tài hoặc ý kiến tư vấn” năm 2011. Raul Pedrozo “Trung Quốc và Việt Nam: phân tích các yêu sách chủ quyền đối lập ở Biển Đông” năm 2014.
Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ có bản báo cáo số 143 "Trung Quốc: các yêu sách trên Biển Đông" ngày 05/12/2014 do nghiencuubiendong dịch và đăng tải. Số lượng bài viết về Biển Đông khá nhiều, phổ biến và sao chép rộng rãi trên nhiều báo mạng, trong số đó có những nội dung đề cập đến vấn đề quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Trung Quốc có nhiều công trình nghiên cứu quy mô về yêu sách chủ quyền quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và Biển Đông. Trong khoảng từ năm 1999 đến 2010, có 238 luận án tiến sỹ về biển, tổ chức khoảng 516 cuộc hội thảo về biển.
Tính đến 2010, Trung Quốc có 23.527 số tạp chí nghiên cứu về Biển Đông; từ trung ương đến địa phương, nhiều cơ quan nghiên cứu về biển được thành lập, trong số đó phải kể đến Viện nghiên cứu Nam Hải, các tỉnh ven biển như Quảng Đông, Phúc Kiến đều có các cơ quan nghiên cứu và xuất 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com bản nhiều công trình về Biển Đông. Về vấn đề chủ quyền quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa thấy có một số tài liệu chính thức do Bộ Ngoại giao Trung Quốc công bố như "Historical Evidence To Support China's Sovereignty over Nansha Islands", "Jurisprudential Evidence To Support China's Sovereignty over the Nansha Islands" và "International Recognition Of China's Sovereignty over the Nansha Islands". Tác giả Trần Sử Kiên với cuốn sách “Nam Hải chư đảo địa danh tư liệu hối biên” năm 1987. Một số sách của các tác giả như: Lữ Nhất Nhiên chủ biên cuốn sách “Trung Quốc Nam Hải chư đảo địa lý - lịch sử - chủ quyền năm 1992.
Lưu Nam Uy với cuốn sách “Nam Hải chư đảo địa danh luận cảo” năm 1996. Ji Guoxing với bài “Trường Sa theo cách nhìn của Trung Quốc”. Cao Jiangliao với bài “Nguyên tắc quyền sở hữu có tính lịch sử và chủ quyền của Trung Quốc đối với quần đảo Nam Sa”. Nhận xét về tình hình nghiên cứu vấn đề quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa 1.
Đối với các nghiên cứu về chủ quyền Cho đến nay, số lượng tác phẩm nghiên cứu về Biển Đông nói chung được phổ biến rất nhiều, hơn hẳn so với các nghiên cứu riêng về chủ quyền quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Trong số các luận án chọn đối tượng nghiên cứu là vấn đề chủ quyền hai quần đảo này có Luận án tiến sỹ Lê Thành Khê “Vụ các quần đảo Hoàng sa và Trường Sa trước luật quốc tế” (1971) đã phân tích vấn đề chủ quyền quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa dưới góc độ học thuyết về chiếm hữu; trên cơ sở đó quy chiếu với luật tập quán, các học thuyết địa chính trị và địa chiến lược, so sánh giữa các luận điểm của Trung Quốc và Việt Nam. Kết quả nghiên cứu đã cơ bản khẳng định chủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Tuy nhiên, đây là nghiên cứu từ 1971, cuộc tranh chấp đã phát sinh thêm chủ thể Malaysia, Brunei.
Thêm nữa 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com các luận cứ của các bên cũng từng bước được củng cố, ví dụ của Philippines trong Tuyên bố và yêu cầu khởi kiện Trung Quốc năm 2013 cần thiết phải được cập nhật để nghiên cứu làm rõ thêm [192].