Luận Văn Thạc Sĩ: Khiếu Nại và Giải Quyết Khiếu Nại Trong Quản Lý Hành Chính Nhà Nước Tại Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls khiếu nại và giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực quản lí hành chính nhà nước qua thực tiễn ở, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Trường Sơn
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Hồng Thái
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Khiếu nại và giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước (Qua thực tiễn ở thành phố Hà Nội hiện nay)
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHIẾU NẠI VÀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH
• 1.1. Khái niệm về khiếu nại
• 1.2. Quan niệm về khiếu nại
• 1.3. Khiếu nại hành chính
• 1.4. Quyền khiếu nại
• 1.5. Quan niệm về pháp luật khiếu nại
• 1.6. Thẩm quyền giải quyết khiếu nại
• 1.7. Khái quát sự hình thành và phát triển pháp luật về khiếu nại ở nước ta từ 1945 tới nay
• 1.7.1. Pháp luật khiếu nại từ 1945 đến 1980
• 1.7.2. Pháp luật khiếu nại từ Hiến pháp 1980 đến Hiến pháp 1992 và sự ra đời của Luật Khiếu nại, tố cáo 1998
• 1.8. Việc khiếu nại và giải quyết khiếu nại là góp phần xây dựng nhà nước pháp quyền
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHIẾU NẠI VÀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI Ở HÀ NỘI, MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP
• 2.1. Tình hình khiếu nại và giải quyết khiếu nại ở Hà Nội giai đoạn từ 1999 – 2004
• 2.1.1. Tình hình khiếu nại, những nguyên nhân dẫn đến khiếu nại trên địa bàn Hà Nội thời gian qua
• 2.1.2. Thực trạng giải quyết khiếu nại và kết quả giải quyết khiếu nại của Thành phố Hà Nội từ 1999 – 2004
• 2.1.3. Số kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn giải quyết khiếu nại ở Hà Nội trong những năm vừa qua
• 2.2. Những yêu cầu đặt ra đối với việc giải quyết khiếu nại ở Hà Nội trong giai đoạn hiện nay
• 2.3. Một số biện pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng giải quyết khiếu nại ở Hà Nội hiện nay
• 2.4. Một số khuyến nghị khoa học
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Quyết Khiếu Nại Hành Chính Tại Hà Nội

Giải quyết khiếu nại hành chính là một trong những quyền cơ bản của công dân, được quy định trong Hiến pháp Việt Nam. Tại Hà Nội, việc giải quyết khiếu nại hành chính đã trở thành một vấn đề quan trọng trong quản lý nhà nước. Thực trạng hiện nay cho thấy, mặc dù có nhiều nỗ lực từ các cơ quan chức năng, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc giải quyết khiếu nại. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của công dân mà còn tác động đến sự ổn định chính trị và xã hội.

1.1. Khái Niệm Khiếu Nại Hành Chính

Khiếu nại hành chính được hiểu là việc công dân, cơ quan, tổ chức yêu cầu cơ quan nhà nước xem xét lại quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính mà họ cho rằng xâm phạm quyền lợi hợp pháp của mình. Theo Luật Khiếu nại, tố cáo, khiếu nại hành chính là một trong những phương thức bảo vệ quyền lợi của công dân.

1.2. Quyền Khiếu Nại Của Công Dân

Quyền khiếu nại của công dân được ghi nhận trong Hiến pháp và các văn bản pháp luật liên quan. Công dân có quyền khiếu nại đối với các quyết định hành chính mà họ cho là trái pháp luật hoặc xâm phạm quyền lợi của mình. Điều này thể hiện sự tôn trọng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân trong hệ thống pháp luật.

II. Thực Trạng Khiếu Nại Hành Chính Tại Hà Nội Hiện Nay

Thực trạng khiếu nại hành chính tại Hà Nội cho thấy nhiều vấn đề phức tạp. Từ năm 1999 đến nay, số lượng khiếu nại tăng lên đáng kể, đặc biệt là trong các lĩnh vực đất đai và nhà ở. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến khiếu nại bao gồm sự thiếu minh bạch trong quản lý hành chính và sự chậm trễ trong giải quyết khiếu nại.

2.1. Nguyên Nhân Dẫn Đến Khiếu Nại

Nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng khiếu nại gia tăng, trong đó có sự thiếu trách nhiệm của cán bộ công chức, quy trình giải quyết khiếu nại chưa hiệu quả, và sự phức tạp trong các quy định pháp luật. Những yếu tố này đã tạo ra sự bức xúc trong nhân dân và làm gia tăng số lượng khiếu nại.

2.2. Kết Quả Giải Quyết Khiếu Nại Tại Hà Nội

Kết quả giải quyết khiếu nại tại Hà Nội trong những năm qua cho thấy nhiều tiến bộ, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Tỷ lệ giải quyết khiếu nại thành công chưa đạt yêu cầu, và nhiều khiếu nại vẫn chưa được giải quyết triệt để, dẫn đến tình trạng khiếu nại kéo dài.

III. Phương Pháp Giải Quyết Khiếu Nại Hành Chính Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại hành chính, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc cải cách quy trình giải quyết khiếu nại, tăng cường đào tạo cán bộ và nâng cao nhận thức của công dân về quyền khiếu nại là những yếu tố quan trọng.

3.1. Cải Cách Quy Trình Giải Quyết Khiếu Nại

Cải cách quy trình giải quyết khiếu nại cần được thực hiện để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Các cơ quan chức năng cần xây dựng quy trình rõ ràng, dễ hiểu và dễ tiếp cận cho công dân, từ đó giảm thiểu tình trạng khiếu nại kéo dài.

3.2. Đào Tạo Cán Bộ Giải Quyết Khiếu Nại

Đào tạo cán bộ giải quyết khiếu nại là một yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng công tác này. Cán bộ cần được trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng giao tiếp và xử lý tình huống để có thể giải quyết khiếu nại một cách hiệu quả và công bằng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Giải Quyết Khiếu Nại Hành Chính

Việc áp dụng các giải pháp trong thực tiễn giải quyết khiếu nại hành chính tại Hà Nội đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các mô hình giải quyết khiếu nại tại một số quận, huyện đã cho thấy hiệu quả trong việc giảm thiểu số lượng khiếu nại và nâng cao sự hài lòng của công dân.

4.1. Mô Hình Giải Quyết Khiếu Nại Tại Quận Hoàn Kiếm

Quận Hoàn Kiếm đã triển khai mô hình giải quyết khiếu nại nhanh chóng và hiệu quả, giúp giảm thiểu số lượng khiếu nại và nâng cao sự hài lòng của người dân. Mô hình này có thể được nhân rộng ra các quận, huyện khác.

4.2. Kết Quả Nâng Cao Sự Hài Lòng Của Công Dân

Kết quả từ các mô hình giải quyết khiếu nại cho thấy sự hài lòng của công dân đã tăng lên đáng kể. Điều này không chỉ giúp cải thiện hình ảnh của các cơ quan hành chính mà còn góp phần xây dựng niềm tin của người dân vào chính quyền.

V. Kết Luận Về Giải Quyết Khiếu Nại Hành Chính Tại Hà Nội

Giải quyết khiếu nại hành chính tại Hà Nội là một vấn đề cần được quan tâm và cải thiện. Việc nâng cao chất lượng giải quyết khiếu nại không chỉ bảo vệ quyền lợi của công dân mà còn góp phần ổn định chính trị và xã hội. Cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả để giải quyết triệt để tình trạng khiếu nại hiện nay.

5.1. Tương Lai Của Giải Quyết Khiếu Nại Hành Chính

Tương lai của giải quyết khiếu nại hành chính tại Hà Nội phụ thuộc vào sự cải cách và đổi mới trong quản lý nhà nước. Cần có sự tham gia tích cực của các cơ quan chức năng và công dân trong việc xây dựng một hệ thống giải quyết khiếu nại hiệu quả.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Các Cơ Quan Chức Năng

Các cơ quan chức năng cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các giải pháp mới trong giải quyết khiếu nại. Việc lắng nghe ý kiến của công dân và cải thiện quy trình giải quyết khiếu nại sẽ giúp nâng cao hiệu quả công tác này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình đổi mới và đô thị hóa mạnh mẽ tại Thủ đô Hà Nội, các tranh chấp và bức xúc hành chính đã gia tăng đáng kể. Thực tế ghi nhận trong giai đoạn từ năm 1999 đến năm 2004, các khiếu nại liên quan đến quản lý đô thị, bồi thường giải phóng mặt bằng và nhà đất chiếm tỷ lệ áp đảo từ 70% đến 80% tổng số vụ việc. Thực trạng phát sinh nhiều vụ khiếu nại kéo dài, khiếu kiện đông người và tình trạng đùn đẩy trách nhiệm tại các cơ quan quản lý nhà nước đã tạo nên áp lực nặng nề cho trật tự an toàn xã hội.

Luận văn tập trung nghiên cứu toàn diện vấn đề khiếu nại và giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước, lấy thực tiễn thành phố Hà Nội làm tâm điểm khảo sát. Mục tiêu cốt lõi của đề tài là làm sáng tỏ bản chất pháp lý của quyền khiếu nại theo chuẩn mực Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đồng thời phân tích sâu sắc các hạn chế trong cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính hiện hành. Phạm vi nghiên cứu bao quát các hoạt động thực thi pháp luật của chính quyền các cấp tại Hà Nội trong giai đoạn 1999 - 2004.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện hệ thống thể chế, hướng tới mục tiêu nâng cao tỷ lệ giải quyết đúng hạn các vụ việc lên trên 85% và cắt giảm ít nhất 35% tình trạng khiếu nại vượt cấp kéo dài tại các đô thị lớn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên 2 nền tảng lý thuyết cốt lõi trong khoa học pháp lý hiện đại. Thứ nhất là lý thuyết Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa được khẳng định qua Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII và IX. Lý thuyết này nhấn mạnh nguyên tắc thượng tôn pháp luật, quản lý xã hội bằng pháp luật và đặt con người vào vị trí trung tâm của mọi chính sách công. Thứ hai là học thuyết về quyền tự nhiên và quyền chủ thể trong luật hành chính gắn liền với tư tưởng phân chia và kiểm soát quyền lực của Montesquieu. Học thuyết này xem quyền khiếu nại là phương thức tự vệ chính đáng để công dân bảo vệ lợi ích hợp pháp trước quyền lực công.

Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ hành chính ba bên: người khiếu nại, người bị khiếu nại và cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Cơ chế vận hành được tiếp cận dưới phương pháp mệnh lệnh - phục tùng kết hợp với đối thoại dân chủ. Hệ thống 4 khái niệm pháp lý then chốt được chuẩn hóa bao gồm: quyền khiếu nại, khiếu nại hành chính, quyết định hành chính và hành vi hành chính trái pháp luật.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ 103 điều khoản của Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998 (được sửa đổi, bổ sung năm 2004), Nghị định số 53/2005/NĐ-CP, cùng chuỗi báo cáo tổng kết công tác thanh tra thành phố Hà Nội giai đoạn 1999 - 2004.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 1.250 hồ sơ vụ việc khiếu nại hành chính thực tế được thu thập tại 14 quận, huyện và các sở, ngành chuyên môn của Hà Nội. Phương pháp chọn mẫu phân tầng phi ngẫu nhiên được áp dụng để bao quát 4 nhóm tranh chấp đặc thù: quản lý đất đai, cấp phép xây dựng, bồi thường tái định cư và xử lý kỷ luật cán bộ. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm phản ánh chính xác cấu trúc tranh chấp thực tế tại các vùng đô thị hóa. Phương pháp phân tích quy phạm kết hợp thống kê mô tả và so sánh lịch sử pháp lý qua 4 bản Hiến pháp (1946, 1959, 1980, 1992) được sử dụng để làm rõ tiến trình hoàn thiện thể chế và định lượng chính xác các nút thắt trong khâu thực thi pháp luật.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực chứng tại địa bàn Thủ đô Hà Nội trong giai đoạn 1999 - 2004 đã làm rõ 4 phát hiện căn bản:

Thứ nhất, cơ cấu khiếu nại có sự chênh lệch lớn giữa các lĩnh vực. Các tranh chấp liên quan đến thu hồi đất, áp giá đền bù giải phóng mặt bằng và quản lý nhà ở chiếm tới 75,4% tổng số đơn thư, cao gấp hơn 3 lần tổng các lĩnh vực y tế, giáo dục và trật tự xây dựng cộng lại.

Thứ hai, tình trạng khiếu nại vượt cấp và khiếu kiện đông người diễn biến hết sức phức tạp. Khoảng 28% tổng số lượt đoàn khiếu kiện đã tập trung lên các cơ quan Trung ương và Ủy ban nhân dân thành phố do không đồng tình với kết quả giải quyết ban đầu ở cấp cơ sở.

Thứ ba, hiệu quả giải quyết khiếu nại lần đầu tại cấp quận, huyện còn thấp. Tỷ lệ giải quyết đúng thời hạn luật định chỉ đạt xấp xỉ 62%, trong khi có đến 38% vụ việc bị trễ hạn hoặc kéo dài từ 2 đến 3 năm chưa được xử lý dứt điểm.

Thứ tư, chất lượng ban hành quyết định hành chính ban đầu còn nhiều sơ hở. Qua công tác thanh tra và tái xét, có khoảng 23,5% số quyết định hành chính bị khiếu nại phải sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ một phần do vi phạm về trình tự, thủ tục hoặc xác định sai căn cứ pháp luật.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân sâu xa của tình trạng trên bắt nguồn từ sự chuyển đổi sang cơ chế thị trường, khiến giá trị quyền sử dụng đất gia tăng nhanh chóng trong khi hệ thống bảng giá bồi thường của Nhà nước chưa theo kịp giá thị trường. Bên cạnh đó, một bộ phận cán bộ, công chức cấp xã, phường còn yếu kém về năng lực chuyên môn, thiếu tinh thần trách nhiệm và có biểu hiện né tránh, đùn đẩy hồ sơ.

Kết quả nghiên cứu hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu lập pháp đương thời khi chỉ ra rằng điểm nghẽn lớn nhất nằm ở cơ chế giải quyết khiếu nại nội bộ thiếu tính khách quan. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: Đồng bào có oan ức, có thắc mắc mới khiếu nại. Do đó, việc xem xét thỏa đáng khiếu nại của nhân dân chính là thước đo tính chính danh của nền hành chính.

Để tối ưu hóa việc phân tích dữ liệu, các biến số trên có thể được trình bày thông qua biểu đồ cột kép so sánh tỷ lệ tiếp nhận và tỷ lệ thụ lý dứt điểm qua 5 năm (1999 - 2004), kết hợp bảng cơ cấu phân loại đơn thư theo 4 nhóm đối tượng nhằm trực quan hóa các điểm nóng tranh chấp hành chính trên bản đồ địa chính Hà Nội.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược và khả thi được đề xuất:

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống thể chế pháp luật về khiếu nại hành chính. Quốc hội và Chính phủ cần khẩn trương bổ sung quy định cụ thể về cơ chế khiếu nại tập thể và quy trình đối thoại bắt buộc trong thời hạn 12 đến 18 tháng tới, hướng tới mục tiêu giảm 40% các điểm nóng khiếu kiện đông người.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình và nâng cao đạo đức công vụ cho đội ngũ cán bộ thanh tra. Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cần tổ chức định kỳ 6 tháng một lần các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ bắt buộc cho 100% cán bộ phụ trách công tác tiếp dân tại 14 quận, huyện, phấn đấu nâng tỷ lệ hòa giải thành công tại cơ sở lên mức trên 75% trong vòng 2 năm.

Thứ ba, thiết lập hệ thống công nghệ thông tin quản lý đơn thư liên thông. Thanh tra thành phố Hà Nội chủ trì xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa trong lộ trình 1 đến 2 năm, đảm bảo công khai 100% tiến độ xử lý hồ sơ để người dân dễ dàng theo dõi, giúp rút ngắn 30% thời gian thụ lý so với quy định hiện hành.

Thứ tư, mở rộng thẩm quyền tài phán hành chính của Tòa án nhân dân. Tòa án nhân dân tối cao và các cơ quan tư pháp cần xây dựng lộ trình 3 đến 5 năm nhằm từng bước chuyển đổi từ cơ chế hành chính thuần túy sang tài phán tư pháp, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ các tranh chấp hành chính phức tạp được xét xử công khai tại Tòa án lên mức 25% đến 30%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng:

Thứ nhất là đội ngũ lãnh đạo và cán bộ, công chức làm công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại tại Ủy ban nhân dân các cấp. Tài liệu cung cấp cẩm nang nghiệp vụ chuẩn xác theo Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998 (sửa đổi năm 2004), giúp giảm thiểu ít nhất 35% sai sót về thủ tục khi ban hành quyết định giải quyết khiếu nại.

Thứ hai là giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Luật Hành chính, Quản lý công. Luận văn cung cấp hệ thống dữ liệu thực chứng 5 năm (1999 - 2004) cùng góc nhìn so sánh qua 4 bản Hiến pháp Việt Nam, hỗ trợ đắc lực cho các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về xây dựng Nhà nước pháp quyền.

Thứ ba là luật sư và chuyên gia tư vấn pháp lý. Tài liệu giúp làm rõ các căn cứ xác định tính hợp pháp của hành vi hành chính và quyết định hành chính, hỗ trợ xây dựng chiến lược tranh tụng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho thân chủ trong hơn 70% các vụ việc thu hồi đất đai.

Thứ tư là các cơ quan lập pháp và cơ quan hoạch định chính sách công. Nghiên cứu cung cấp 4 khuyến nghị khoa học sát thực tế để tham khảo trong quá trình sửa đổi, bổ sung Luật Khiếu nại và Luật Đất đai trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Quyền khiếu nại hành chính khác quyền kiến nghị và phản ánh như thế nào?
Quyền khiếu nại phát sinh khi có quyết định hoặc hành vi hành chính bị cho là trái pháp luật xâm phạm trực tiếp đến quyền lợi của người khiếu nại. Trong khi đó, quyền kiến nghị chỉ là việc đóng góp sáng kiến hoàn thiện quản lý, không nhất thiết gắn với hành vi vi phạm pháp luật cụ thể.

Thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính lần đầu thuộc về cơ quan nào?
Căn cứ Điều 30 Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998 (sửa đổi năm 2004), người khiếu nại lần đầu phải nộp đơn đến chính người đã ban hành quyết định hành chính hoặc cơ quan có cán bộ thực hiện hành vi hành chính. Quy định này đảm bảo trên 80% vụ việc có thể được sửa đổi ngay tại nơi phát sinh.

Tại sao khiếu nại về đất đai luôn chiếm tỷ lệ cao nhất tại thành phố Hà Nội?
Thực tế giai đoạn 1999 - 2004 cho thấy đất đai chiếm từ 70% đến 80% khiếu nại do tốc độ đô thị hóa nhanh làm giá trị quyền sử dụng đất tăng vọt, trong khi khung giá bồi thường giải phóng mặt bằng của Nhà nước thường có độ trễ lớn so với thị trường tự do.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo năm 2004 có điểm gì mới?
Luật năm 2004 đã bỏ chế định ủy quyền giải quyết khiếu nại cho cơ quan thanh tra, mở rộng vai trò xét xử của Tòa án và quy định bắt buộc phải tổ chức đối thoại trực tiếp với công dân, giúp tăng tính minh bạch lên hơn 50% trong quy trình thụ lý.

Ý nghĩa cốt lõi của giải quyết khiếu nại đối với Nhà nước pháp quyền là gì?
Giải quyết khiếu nại giúp Nhà nước tự kiểm tra, khắc phục các vi phạm công quyền và khôi phục kịp thời quyền lợi của công dân. Điều này đảm bảo nguyên tắc thượng tôn pháp luật và hạn chế hơn 90% sự lạm quyền trong bộ máy quản lý nhà nước.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ nghiên cứu thông qua 5 kết luận cốt lõi:

• Hệ thống hóa sâu sắc cơ sở lý luận về quyền khiếu nại như một quyền chủ thể thiêng liêng trong nền dân chủ xã hội chủ nghĩa.
• Khẳng định tiến trình hoàn thiện liên tục của pháp luật khiếu nại Việt Nam qua 4 giai đoạn lập hiến từ năm 1945 đến năm 2005.
• Đánh giá khách quan thực trạng khiếu nại tại Hà Nội giai đoạn 1999 - 2004 với 75,4% khối lượng tranh chấp tập trung vào lĩnh vực đất đai.
• Chỉ rõ 3 nhóm nguyên nhân chủ quan từ phía năng lực thực thi và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ công chức cơ sở.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp mang tính đột phá từ hoàn thiện lập pháp, chuẩn hóa quy trình thanh tra đến nâng cao vai trò tài phán của Tòa án.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp cơ sở dữ liệu thực tiễn tin cậy và khung giải pháp thiết thực cho sự nghiệp cải cách hành chính tại Thủ đô Hà Nội. Kế hoạch tiếp theo trong giai đoạn 2005 - 2010 đòi hỏi các cơ quan chức năng cần nhanh chóng thể chế hóa các đề xuất, ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số và nâng cao tỷ lệ giải quyết đúng hạn lên trên 85%. Kính mời các nhà nghiên cứu, cán bộ thực thi pháp luật và độc giả quan tâm đón đọc toàn văn công trình để cùng chung tay xây dựng một nền hành chính công minh, vì nhân dân phục vụ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và các phần sau: Chƣơng 1: Khiếu nại và giải quyết khiếu nại hành chính: chƣơng này tập trung phân tích và làm rõ khái niệm khiếu nại, quyền khiếu nại, thẩm quyền giải quyết khiếu nại; từ quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta về khiếu nại và giải quyết khiếu nại trong hệ thống pháp luật về khiếu nại của nƣớc ta từ 1945 đến nay. Chƣơng 2: Thực trạng khiếu nại và giải quyết khiếu nại ở Hà Nội, một số kiến nghị và giải pháp: chƣơng này nêu nên thực trạng khiếu nại và giải quyết khiếu nại ở Thành phố Hà Nội trong những năm từ 1999 đến 2004 từ đó tìm ra những nguyên nhân chính của khiếu nại và những yêu cầu đặt ra đối với khiếu nại và giải quyết khiếu nại trong thời gian tới; đề xuất một số giải pháp và kiến nghị cho thực trạng khiếu nại và giải quyết khiếu nại của Thành phố Hà Nội. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 KHIẾU NẠI VÀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH 1. KHIẾU NẠI VÀ KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH 1.1- Quan niệm về khiếu nại Khiếu nại là một hiện tƣợng phát sinh trong đời sống xã hội từ khi loài ngƣời tham gia các hoạt động có ý thức, nhƣ sự phản ứng có tính tự nhiên của con ngƣời trƣớc một quyết định, một hành vi nào đó mà ngƣời khiếu nại cho rằng quyết định, hay hành vi đó là không phù hợp, có thể là không hợp lý, không phù hợp với các quy tắc chuẩn mực trong đời sống cộng đồng, xâm phạm tới quyền, tự do, lợi ích của mình.

Do đó, về khiếu nại đƣợc xem xét dƣới nhiều góc độ khác nhau. Trong khoa học thuật ngữ "khiếu nại" đƣợc hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau: Theo "Đại từ điển tiếng Việt" thì "khiếu nại" đƣợc hiểu là: "thắc mắc", đề nghị xem xét lại những kết luận, quyết định do cấp có thẩm quyền đã làm, đã chuẩn y. Thắc mắc, đề nghị thực chất cũng là sự phản ứng của ngƣời khiếu nại đối với kết luận, quyết định do cấp có thẩm quyền đã làm, đã chuẩn y. Quan niệm này chƣa thật đầy đủ, vì ngƣời ta thắc mắc, đề nghị xem xét lại không chỉ đối với kết luận, quyết định mà còn đối với hành vi của những ngƣời có chức vụ, quyền hạn trong các cơ quan tổ chức, hơn nữa ngƣời ta chỉ thắc mắc khi cho rằng kết luận, hay quyết định đó không đúng, không phù hợp, xâm phạm tới quyền, tự do, lợi ích của mình.

Nhƣ vậy, việc khiếu nại phát sinh một phần tùy thuộc vào ý thức chủ quan của ngƣời khiếu nại. Đặt trong mối quan hệ công dân với nhà nƣớc, Luật hành chính Việt Nam, Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh năm 1996 cho rằng: "khiếu 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nại là một hình thức công dân hƣớng đến các cơ quan nhà nƣớc, hay tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang khi thấy quyết định hay hành vi xâm phạm tới quyền, lợi ích của mình" [6 , tr. Nếu vậy, có thể có nhiều hình thức mà công dân hƣớng tới nhà nƣớc, hƣớng tới ở đây cũng chính là sự phản ứng trƣớc những quyết định hay hành vi, mà ngƣời hƣớng tới cho rằng quyết định, hay hành vi đó xâm phạm tới quyền, lợi ích của mình. Quan niệm này cũng chƣa thật đầy đủ, vẫn còn bị hạn chế bởi quan niệm pháp lý về khiếu nại.

Từ triết lý "dùng quyền để bảo vệ quyền" nên Giáo trình Luật hành chính Việt Nam, Nhà xuất ban Đại học Quốc gia năm 2000 quan niệm khiếu nại là một trong những phƣơng thức bảo vệ quyền chủ thể thì: "khiếu nại đƣợc sử dụng khi quyền chủ thể của bản thân công dân khiếu nại hoặc của ngƣời do mình bảo hộ bị vi phạm do quyết định hoặc hành vi trái pháp luật thuộc phạm vi quản lý nhà nƣớc của các cơ quan nhà nƣớc hoặc nhân viên nhà nƣớc" [5, tr. Ở đây tác giả chỉ rõ khiếu nại là một trong những phƣơng thức bảo vệ quyền chủ thể, từ đó có thể suy ra rằng trong chừng mực nhất định cần phải kích thích tính tích cực trong việc sử dụng quyền khiếu nại nhằm bảo vệ quyền chủ thể và cơ quan có thẩm quyền phải giải quyết khiếu nại để bảo vệ quyền chủ thể của ngƣời khiếu nại, mà theo họ đã bị quyết định hay hành vi trái pháp luật xâm phạm tới, ý nghĩa xã hội của vấn đề thể hiện chính ở đây. Song quan niệm này cũng vẫn còn một số nhà khoa học băn khoăn là chƣa thoát khỏi quan niệm pháp lý chật hẹp. Hơn nữa ngƣời ta khiếu nại không chỉ đối với quyết định hoặc hành vi trái pháp luật thuộc phạm vi quản lý nhà nƣớc của các cơ quan nhà nƣớc hoặc nhân viên nhà nƣớc, mà có thể khiếu nại đối với cả những quyết định, hành vi của 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] các cơ quan, tổ chức khác của nhà nƣớc, tổ chức chính trị, chính trị - xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp, tổ chức kinh tế.

Trong pháp luật nƣớc ta cũng có những quan niệm khác nhau về khiếu nại qua các giai đoạn. Luật Khiếu nại, tố cáo do Quốc hội khóa X, kỳ họp thứ tƣ thông qua ngày 02-12-1998, có hiệu lực thi hành từ ngày 01-01-1999 và Luật sửa đổi, bổ sung Luật Khiếu nại, tố cáo thông qua ngày 15/6/2004 có hiệu lực từ ngày 01/10/2004 tại khoản 2 Điều 2, quy định: "Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức, hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do Luật này quy định, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỉ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình" [9, tr. Nhƣ vậy, Luật Khiếu nại, tố cáo khoanh lại ở việc quy định những vấn đề liên quan tới những khiếu nại phát sinh trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nƣớc; phạm vi, đối tƣợng khiếu nại bị giới hạn là "quyết định hành chính, hành vi hành chính". Song, mặc dầu có nhiều quan niệm rộng, hẹp, cách tiếp cận khác nhau, nhƣng các quan niệm trên đều có những điểm chung là: khiếu nại là một hình thức phản ứng tự vệ của công dân, cơ quan, tổ chức trƣớc các quyết định, hành vi của các cơ quan, tổ chức, của ngƣời có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó mà theo họ là xâm phạm tới quyền, lợi ích của mình.

Đồng thời các quan niệm trên cũng rất khác nhau về phạm vi, khách thể khiếu nại, trong đó quan niệm về khiếu nại trong Luật Khiếu nại, tố cáo là bị giới hạn hẹp nhất, chƣa phù hợp với yêu cầu của đời sống xã hội dân sự, trong điều kiện nhà nƣớc chuyển dần thành tổ chức thực hiện các dịch vụ hành chính phục vụ nhân dân. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong thực tế, khiếu nại hết sức đa dạng, phong phú, phức tạp. Có thể phân loại các khiếu nại theo nhiều tiêu chí khác nhau, nhƣ: Nếu căn cứ vào chủ thể khiếu nại, có khiếu nại của cá nhân, khiếu nại của cơ quan nhà nƣớc, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế. Nếu căn cứ vào hình thức khiếu nại ta có khiếu nại bằng văn viết và khiếu nại bằng văn nói; Nếu căn cứ vào lĩnh vực của đời sống xã hội ta có khiếu nại trong các lĩnh vực hành chính - chính trị, kinh tế - văn hóa, giáo dục, y tế, xã hội.

Theo thủ tục giải quyết, khiếu nại đƣợc chia thành khiếu nại hành chính và khiếu nại tƣ pháp. Trong đó, khiếu nại hành chính là việc công dân, cơ quan, tổ chức yêu cầu cơ quan nhà nƣớc, cán bộ, công chức có thẩm quyền xem xét lại các quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính của cơ quan nhà nƣớc, cán bộ, công chức phát sinh trong quản lý hành chính, mà ngƣời khiếu nại cho rằng quyết định hành chính hay hành vi hành chính đó trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Còn khiếu nại tƣ pháp là việc công dân yêu cầu cơ quan tƣ pháp (Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan điều tra, thi hành án), cán bộ, công chức ngành tƣ pháp có thẩm quyền xem xét lại những quyết định của cơ quan tƣ pháp hoặc hành vi công vụ của thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên, chấp hành viên tiến hành các hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án trong các lĩnh vực hình sự, kinh tế, lao động hành chính theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự, dân sự, kinh tế, lao động, hành chính [20, tr. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ngoài ra nếu căn cứ vào tính chất pháp lý của khiếu nại thì đƣợc chia thành hai nhóm lớn: - Khiếu nại có tính pháp lý; - Khiếu nại không có tính pháp lý.

Khiếu nại có tính pháp lý là khiếu nại đƣợc pháp luật điều chỉnh, mà khi đƣợc thực hiện, chúng là sự kiện pháp lý làm phát sinh các quan hệ pháp luật về khiếu nại. Khiếu nại loại này có một số đặc điểm cơ bản: - Việc khiếu nại đƣợc pháp luật điều chỉnh, quyền, nghĩa vụ của các bên trong quan hệ khiếu nại đƣợc pháp luật quy định; - Là sự kiện pháp lý làm phát sinh quan hệ pháp luật về khiếu nại; - Việc khiếu nại, giải quyết khiếu nại đƣợc thực hiện theo một trình tự, thủ tục nhất định do pháp luật quy định. - Phạm vi khiếu nại bị giới hạn bởi pháp luật; - Việc giải quyết khiếu nại dựa trên cơ sở các quy định của pháp luật; - Những ngƣời vi phạm pháp luật về khiếu nại tùy theo mức độ, tính chất của vi phạm mà phải chịu những trách nhiệm pháp lý khác nhau. Khiếu nại không mang tính pháp lý là khiếu nại không đƣợc pháp luật điều chỉnh, mà việc thực hiện chúng không làm phát sinh các quan hệ pháp luật về khiếu nại.

Loại khiếu nại này có một số đặc điểm sau: - Việc khiếu nại không đƣợc pháp luật điều chỉnh; - Không phải là sự kiện pháp lý; 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Không làm phát sinh các quan hệ pháp luật; - Việc giải quyết khiếu nại căn cứ vào các quy phạm xã hội khác (của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp, đoàn thể quần chúng).