Chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp TTTT 1 quèc tÕ ViÖt Nam Më ®Çu T rong kinh doanh, tranh chÊp tån t¹i nh mét tÊt yÕu: cã thÓ ë d¹ng tranh chÊp hiÖn t¹i, cÇn ph¶i gi¶i quyÕt hoÆc tranh chÊp t¬ng l¹i. C¸c mèi quan hÖ cµng nhiÒu, cµng phøc t¹p th× kh¶ n¨ng x¶y ra tranh chÊp cµng lín, bÊt chÊp mét khung ph¸p lý cã hoµn chØnh ®Õn ®©u - bëi kh«ng ph¶i lóc nµo c¸c bªn còng tu©n thñ ph¸p luËt mét c¸ch nghiªm chØnh. §Æc biÖt trong th- ¬ng m¹i Quèc tÕ, lÜnh vùc mµ c¸c bªn tham gia cã nh÷ng ®Æc ®iÓm vÒ tËp qu¸n kinh doanh, ng«n ng÷ vµ c¶ c¸c ®Æc ®iÓm v¨n ho¸ rÊt kh¸c nhau, th× tranh chÊp l¹i cµng lín, c¶ vÒ mÆt quy m« vµ kh¶ n¨ng x¶y ra tranh chÊp. ChØ cÇn mét sù sai lÖnh nhá trong c¸ch hiÓu, xuÊt ph¸t tõ bÊt ®ång ng«n ng÷ lµ ®· cã thÓ dÉn ®Õn tranh chÊp.
§©y lµ cha nãi ®Õn vÊn ®Ò phøc t¹m h¬n lµ v¨n ho¸ vµ tËp qu¸n kinh doanh. Ch¼ng h¹n nh hµng nhËp khÈu vµo Trung Quèc b¾t buéc ph¶i cã m· sè, m· v¹ch, vµ ®iÒu nµy ®îc coi lµ ®¬ng nhiªn ®èi víi c¸c nhµ nhËp khÈu Trung Quèc vµ do ®ã cã thÓ g©y thiÖt h¹i cho nhµ xuÊt khÈu nÕu kh«ng chó ý ®Õn ®iÒu ®ã trong tho¶ thuËn hîp ®ång. Hay nh quy ®Þnh vÒ ®iÒu kiÖn c¬ së giao hµng cña Hoa Kú kh«ng hoµn toµn gièng víi c¸c ®iÒu kiÖn c¬ së giao hµng cña Phßng Th¬ng m¹i quèc tÕ (Incoterm) mµ nÕu kh«ng nghiªn cøu kü c¸c bªn cã thÓ dÉn ®Õn tranh chÊp vÒ c¸c kho¶n chi phÝ giao hµng,… Tríc khi b¾t ®Çu mét th¬ng vô, c¸c chñ thÓ kh«ng bao giê muèn cã tranh chÊp x¶y ra. Tuy nhiªn, nã vÉn cã thÓ x¶y ra do nh÷ng nguyªn nh©n chñ quan vµ kh¸ch quan.
ChÝnh v× vËy, viÖc nghiªn cøu ®Ó h¹n chÕ ®Õn møc thÊp nhÊt kh¶ n¨ng x¶y ra tranh chÊp lµ ®iÒu lu«n ®îc quan t©m. Nhng mét khi tranh chÊp ®· x¶y ra, hoÆc ®Ó ®¶m b¶o lîi Ých cho b¶n th©n trong trêng hîp x¶y ra tranh chÊp, th× vÊn ®Ò lùa chän mét ph¬ng ph¸p gi¶i quyÕt tranh chÊp còng cÇn ®îc quan t©m thÝch ®¸ng, sao cho tranh chÊp ®îc gi¶i quyÕt tho¶ ®¸ng víi chi phÝ vÒ thêi gian, c«ng søc vµ tiÒn b¹c lµ Ýt nhÊt. Mét trong nh÷ng biÖn ph¸p gi¶i quyÕt tranh chÊp hay ®îc ¸p dông hiÖn nay lµ th«ng qua träng tµi kinh tÕ. Cã nhiÒu u ®iÓm cña ph¬ng ph¸p nµy so víi c¸c ph¬ng ph¸p kh¸c: nh tÝnh b¶o mËt, ®é tin cËy cao….
khiÕn nã trë thµnh mét biÖn ph¸p gi¶i quyÕt tranh chÊp phæ biÕn nhÊt trªn thÕ giíi. Vµ v× vËy cã thÓ nãi ho¹t ®éng cña c¸c trung t©m trong tµi ®· vµ 1 Chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp TTTT 2 quèc tÕ ViÖt Nam ®ang tõng bíc gãp phÇn vµo viÖc hoµn thiÖn m«i trêng kinh doanh, ®¶m b¶o cho viÖc kinh doanh ®îc æn ®inh. §îc sù ®ång ý cña trêng §¹i häc Kinh TÕ Quèc D©n, cña khoa Th¬ng m¹i vµ díi sù híng dÉn trùc tiÕp cña thÇy NguyÔn Anh TuÊn, em ®· vÒ thùc tËp tèt nghiÖp t¹i TTTTQuèc tÕ bªn c¹nh phßng TM & CN ViÖt nam, ®Ó häc hái nghiªn cøu vµ t×m hiÓu s©u thªm vÒ vÊn ®Ò "Gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp trong th¬ng m¹i Quèc tÕ ë ViÖt Nam hiÖn nay". Sau ®©y lµ b¶n b¸o c¸o tæng hîp vÒ TTTTQuèc tÕ: mét sè nÐt chÝnh cña Trung t©m, kÕt qu¶ ho¹t ®éng trong thêi gian qua vµ ph¬ng híng ho¹t ®éng s¾p tíi.
Em còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù gióp ®ì nhiÖt t×nh cña c¸c chó, c¸c anh chÞ ë TTTTtrong thêi gian em ®Õn thùc tËp ë Trung t©m vµ mong r»ng em sÏ tiÕp tôc ®îc c¸c anh, chÞ híng dÉn chØ b¶o trong thêi gian tíi. 2 Chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp TTTT 3 quèc tÕ ViÖt Nam Ch¬ng 1 Kh¸i qu¸t vÒ tranh chÊp th¬ng m¹i vµ gi¶i quyÕt tranh chÊp th¬ng m¹i b»ng thñ tôc träng tµi 1. Tranh chÊp th¬ng m¹i 1. Tranh chÊp kinh tÕ 1.
Kh¸i niÖm Ngay tõ xa xa, khi Nhµ níc cßn cha h×nh thµnh th× mäi ngêi ®· tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt vµ trao ®æi s¶n phÈm hµng ho¸ theo c¸c ph¬ng thøc gi¶n ®¬n kh¸c nhau. Hay nãi mét c¸ch kh¸c, lÞch sö ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña kinh tÕ cã tõ rÊt l©u tríc khi Nhµ níc xuÊt hiÖn vµ ®a ra nx chÕ ®Þnh ®Ó ®iÒu chØnh c¸c quan hÖ kinh tÕ, x· héi cïng víi sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña c¸c quan hÖ kinh tÕ x· héi, tranh chÊp còng ph¸t sinh vµ ®Æt ra nhu cÇu ®îc gi¶i quyÕt sao cho c«ng b»ng vµ hîp lý nhÊt trong bèi c¶nh kinh tÕ - chÝnh trÞ - x· héi ®ã. ThuËt ng÷ "tranh chÊp" nãi chung ®îc hiÓu lµ sù bÊt ®ång, m©u thuÉn vÒ quyÒn lîi vµ nghÜa vô ph¸t sinh gi÷a c¸c bªn liªn quan. Nh÷ng bÊt ®ång, m©u thuÉn nµy cã thÓ ph¸t sinh tõ nh÷ng quan hÖ x· héi do nhiÒu ngµnh luËt ®iÒu chØnh nªn chóng ®îc gäi theo ngµnh luËt ®ã.
VÝ dô: Tranh chÊp vÒ tiÒn l¬ng gi÷a ngêi lao ®éng vµ ngêi sö dông lao ®éng ®îc gäi lµ tranh chÊp lao ®éng. T¬ng tù nh vËy, tranh chÊp d©n sù, tranh chÊp ®Êt ®ai. nh÷ng tranh chÊp râ lµ cã liªn quan ®Õn lîi Ých kinh tÕ cña c¸c bªn. Do ®ã chóng cã thÓ ®îc gäi lµ tranh chÊp kinh tÕ theo nghÜa réng.
Mét ®Æc 3 Chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp TTTT 4 quèc tÕ ViÖt Nam trng cña c¸c tranh chÊp kinh tÕ theo nghÜa réng ®ã lµ c¸c chñ thÓ tham gia vµo quan hÖ nµy kh«ng nh»m môc ®Ých t×m kiÕm lîi nhuËn. Trong ph¹m vi hÑp, quan hÖ kinh tÕ lµ quan hÖ gi· c¸c chñ thÓ kinh doanh trong lÜnh vùc kinh tÕ. KÓ tõ khi níc ta cã ph¸p luËt vÒ hîp ®ång kinh tÕ, nh÷ng tranh chÊp ph¸t sinh tõ quan hÖ hîp ®ång kinh tÕ gäi lµ tranh chÊp kinh tÕ, ®ã lµ sù bÊt ®ång quan ®iÓm cña c¸c bªn vÒ viÖc thùc hiÖn quyÒn vµ nghÜa vô ph¸t sinh tõ quan hÖ hîp ®ång kinh tÕ. Song trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng më cöa vµ nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ hiÖn nay, tranh chÊp kinh tÕ kh«ng chØ ®¬n thuÇn lµ tranh chÊp hîp ®ång kinh tÕ, mµ cßn nhiÒu lo¹i tranh chÊp kh¸c, ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt - kinh doanh nh: tranh chÊp gi· c«ng ty vµ c¸c thµnh viªn c«ng ty; gi÷a c¸c thµnh viªn c«ng ty víi nhau, c¸c tranh chÊp liªn quan ®Õn viÖc mua b¸n cæ phiÕu, tr¸i phiÕu.
Tãm l¹i: "tranh chÊp kinh tÕ lµ tranh chÊp trong quan hÖ kinh doanh " Kinh doanh nh quy ®Þnh t¹i Kho¶n 2 - §iÒu 3 - LuËt doanh nghiÖp "Lµ viÖc thùc hiÖn mét, mét sè hoÆc tÊt c¶ c¸c c«ng ®o¹n cña qu¸ tr×nh ®Çu t, tõ s¶n xuÊt ®Õn tiªu thô s¶n phÈm hoÆc cung øng dÞch vô trªn thÞ trêng nh»m môc ®Ých sinh lêi" Chñ thÓ cña c¸c ho¹t ®éng kinh doanh lµ c¸c doanh nghiÖp, c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ, v× thÕ cã thÓ cã mét kh¸i niÖm vÒ tranh chÊp kinh tÕ nh sau: "Tranh chÊp kinh tÕ lµ nh÷ng bÊt ®ång, xung ®ét, m©u thuÉn x¶y ra ë c¸c doanh nghiÖp, ®¬n vÞ kinh tÕ trong qu¸ tr×nh thµnh lËp, tæ chøc ho¹t ®éng vµ gi¶i thÓ doanh nghiÖp". 4 Chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp TTTT 5 quèc tÕ ViÖt Nam 1. Ph©n lo¹i tranh chÊp kinh tÕ Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng më, nhiÒu thµnh phÇn c¸c quan hÖ kinh doanh rÊt ®a d¹ng vµ phøc t¹p. Tranh chÊp kinh tÕ còng v× vËy mµ phøc t¹p kh«ng kÐm.
ViÖc ph©n lo¹i tranh chÊp kinh tÕ gióp chóng ta ®¬n gi¶n ho¸ ®îc chóng vµ cã c¸ch xa phï hîp. * Theo mèi quan hÖ gi÷a c¸c chñ thÓ th× tranh chÊp kinh tÕ cã thÓ lµ: - Tranh chÊp vÒ hîp ®ång kinh tÕ gi÷a ph¸p nh©n víi ph¸p nh©n, gi÷a ph¸p nh©n víi c¸ nh©n cã ®¨ng ký kinh doanh. - Tranh chÊp gi÷a c¸c c«ng ty víi c¸c thµnh viªn c«ng ty hoÆc gi÷a c¸c thµnh viªn c«ng ty liªn quan ®Õn viÖc thµnh lËp, tæ chøc ho¹t ®éng vµ gi¶i thÓ c«ng ty. - C¸c tranh chÊp liªn quan ®Õn viÖc mua b¸n cæ phiÕu, tr¸i phiÕu.
- C¸c tranh chÊp kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt * Tranh chÊp trong hîp ®ång kinh tÕ vµ tranh chÊp ngoµi hîp ®ång kinh tÕ. * Tranh chÊp kinh tÕ trong níc vµ tranh chÊp kinh tÕ cã yÕu tè níc ngoµi. * Theo lÜnh vùc kinh doanh th× gåm: tranh chÊp th¬ng m¹i, tranh chÊp vÒ tµi chÝnh, tranh chÊp ®Çu t, tranh chÊp vÒ b¶o hiÓm, tranh chÊp vÒ vËn chuyÓn hµng ho¸. * Theo thÈm quyÒn gi¶i quyÒn th× gåm cã tranh chÊp do Toµ ¸n gi¶i quyÕt vµ tranh chÊp do c¸c tæ chøc kh¸c gi¶i quyÕt.
5 Chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp TTTT 6 quèc tÕ ViÖt Nam * Theo sè lîng ®¬ng sù trong tranh chÊp gåm cã tranh chÊp liªn quan ®Õn hai bªn vµ tranh chÊp liªn quan ®Õn nhiÒu bªn. Tranh chÊp th¬ng m¹i 1. Kh¸i niÖm Mét c¸ch ®¬n gi¶n cã thÓ hiÓu tranh chÊp th¬ng m¹i lµ tranh chÊp ph¸t sinh trong lÜnh vùc th¬ng m¹i. §iÒu 238 LuËt th¬ng m¹i ViÖt Nam nªu ra kh¸i niÖm vÒ tranh chÊp th¬ng m¹i "lµ tranh chÊp ph¸t sinh do viÖc kh«ng thùc hiÖn hoÆc thùc hiÖn kh«ng ®óng hîp ®ång trong ho¹t ®ång th¬ng m¹i".
T¹i Kho¶n 2 - §iÒu 5 còng quy ®Þnh "ho¹t ®éng th¬ng m¹i lµ viÖc thùc hiÖn mét hay nhiÒu hµnh vi th¬ng m¹i cña th¬ng nh©n, bao gåm viÖc mua b¸n hµng ho¸, cung øng dÞch vô th¬ng m¹i vµ c¸c ho¹t ®éng xóc tiÕn th¬ng m¹i nh»m môc ®Ých lîi nhuËn hoÆc nh»m thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ x· héi". Tuy nhiªn, hµnh vi th¬ng m¹i gåm nh÷ng hµnh vi nµo lµ ®iÒu ®¸ng quan t©m h¬n c¶. HiÖn nay trªn thÕ giíi cã nhiÒu quy ®Þnh kh¸c nhau vÒ hµnh vi th¬ng m¹i: ë ViÖt Nam, §iÒu 45 LuËt th¬ng m¹i quy ®Þnh c¸c lo¹i hµnh vi th¬ng m¹i gåm: 1. Mua b¸n hµng ho¸ 2.
§¹i diÖn cho th¬ng nh©n 3. M«i giíi th¬ng m¹i 4. Uû th¸c mua b¸n hµng ho¸ 5. §¹i lý mua b¸n hµng ho¸ 6.
Gia c«ng trong th¬ng m¹i 6 Chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp TTTT 7 quèc tÕ ViÖt Nam 7. §Êu gi¸ hµng ho¸ 8. DÞch vô giao nhËn hµng ho¸ 9. §Êu thÇu hµng ho¸ 10.
DÞch vô gi¸m ®Þnh hµng ho¸ 11. Qu¶ng c¸o th¬ng m¹i 13. Trng bµy giíi thiÖu hµng ho¸ 14. Héi chî, triÓn l·m th¬ng m¹i Tuy vËy, ngo¹i diªn cña kh¸i niÖm hµnh vi th¬ng m¹i ë c¸c níc cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng ph¸t triÓn cã ph¹m vi réng h¬n nhiÒu.
ë Anh nãi riªng vµ céng ®ång Anh ng÷ nãi chung thuËt ng÷ "Commerce" kh«ng ®ång nhÊt víi "trade", mµ nã bao gåm c¶ "trade", "bank", "insurrance" , "transport",. hay nãi mét c¸ch kh¸c th¬ng m¹i bao gåm c¶ viÖc mua, b¸n, c¸c s¶n phÈm v« h×nh cã tÝnh chÊt ®Æc thï kh¸c.