Luận văn: Các giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu giày dép vào thị trường Hoa Kỳ

Luận văn phân tích sâu thực trạng và đề xuất các giải pháp chiến lược giúp doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu giày dép Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ.

• Tác giả: Lê Thanh Phúc
• Người hướng dẫn: TS. Lê Tấn Bửu
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Thương mại
• Đề tài: Các Giải Pháp Đẩy Mạnh Xuất Khẩu Giày Dép Vào Thị Trường Hoa Kỳ Của Các Doanh Nghiệp Trên Địa Bàn Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Cơ sở khoa học để đẩy mạnh xuất khẩu giày dép Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ

Thị trường giày dép Hoa Kỳ là một trong những thị trường nhập khẩu lớn nhất thế giới với nhu cầu tiêu dùng liên tục gia tăng. Ngành công nghiệp giày dép Việt Nam sở hữu lợi thế cạnh tranh về chi phí lao động, năng lực sản xuất lớn và kỹ thuật tiên tiến. Để tận dụng cơ hội này, các doanh nghiệp cần hiểu rõ đặc điểm thị trường Mỹ, xu hướng tiêu dùng toàn cầu, và các quy định thương mại quốc tế. Việc phân tích các kinh nghiệm thành công từ các nước cạnh tranh, đặc biệt là Trung Quốc, sẽ giúp Việt Nam xây dựng chiến lược xuất khẩu giày dép hiệu quả và bền vững.

1.1. Đặc điểm cơ bản của ngành sản xuất giày dép

Ngành sản xuất giày dép là một ngành công nghiệp nhân lực chuyên sâu, yêu cầu quy trình sản xuất phức tạp từ khâu chuẩn bị nguyên liệu đến hoàn thiện sản phẩm. Đặc điểm nổi bật bao gồm: nhu cầu vốn đầu tư vừa phải, mô hình sản xuất linh hoạt, và khả năng tạo việc làm đông đảo. Việt Nam với lợi thế lao động rẻ và kinh nghiệm sản xuất dài năm đã trở thành một trong những nhà cung cấp giày dép hàng đầu cho thị trường quốc tế.

1.2. Xu hướng tiêu dùng giày dép trên thị trường Hoa Kỳ

Người tiêu dùng Mỹ ngày càng chú trọng đến chất lượng giày dép, thiết kế hiện đại, và tính bền vững của sản phẩm. Xu hướng giày thể thao, giày dép công sở, và giày dép bình dân là những phân khúc có nhu cầu lớn. Sự phát triển của thương mại điện tử cũng tạo cơ hội mới cho các doanh nghiệp xuất khẩu giày dép Việt Nam kết nối trực tiếp với người tiêu dùng cuối cùng.

II. Thực trạng xuất khẩu giày dép của TP

TP.HCM là trung tâm chính của ngành giày dép Việt Nam với hàng trăm doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu. Kim ngạch xuất khẩu giày dép từ TP.HCM đến thị trường Mỹ đã tăng trưởng ổn định trong những năm qua, tuy nhiên vẫn chưa đạt tiềm năng tối đa. Các doanh nghiệp hiện đang phải đối mặt với thách thức về tiêu chuẩn chất lượng quốc tế, chi phí cạnh tranh gia tăng, và sự thay đổi trong chính sách thương mại Hoa Kỳ. Bên cạnh đó, cơ cấu sản phẩm vẫn chủ yếu tập trung vào các mặt hàng có hàm lượng giá trị thấp, ít có các sản phẩm mang thương hiệu riêng.

2.1. Vị trí của TP.HCM trong sản xuất giày dép Việt Nam

TP.HCM đóng vai trò then chốt trong ngành giày dép quốc gia Việt Nam, chiếm khoảng 40% sản lượng xuất khẩu toàn quốc. Các khu công nghiệp lớn như Tân Bình, Thủ Đức tập trung nhiều xưởng sản xuất giày dép chuyên nghiệp. Cơ sở hạ tầng phát triển, nguồn nhân lực dồi dào, và mạng lưới logistics hoàn chỉnh tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu giày dép hiệu quả.

2.2. Những thách thức hiện tại của doanh nghiệp xuất khẩu giày dép

Các doanh nghiệp xuất khẩu giày dép TP.HCM đang gặp khó khăn về cạnh tranh giá với các nước như Trung Quốc, Indonesia, và Thái Lan. Cam kết gia nhập WTO của Việt Nam dẫn đến áp lực giảm chi phí và nâng cao chất lượng. Ngoài ra, yêu cầu tuân thủ các tiêu chuẩn giày dép quốc tế, chứng chỉ môi trường, và an toàn lao động cũng đặt ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

III. Các giải pháp nâng cao hàm lượng giá trị gia tăng của sản phẩm giày dép

Để tăng giá trị gia tăng sản phẩm giày dép, các doanh nghiệp cần tập trung vào nâng cao chất lượng, đầu tư vào thiết kế sáng tạo, và phát triển thương hiệu riêng. Các giải pháp cụ thể bao gồm: áp dụng công nghệ sản xuất tiên tiến, sử dụng nguyên liệu chất lượng cao, và phát triển dòng sản phẩm cao cấp. Việc tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu không chỉ là việc gia công đơn thuần mà cần chuyển đổi sang sản xuất những sản phẩm có đặc tính thương hiệu và thiết kế độc đáo. Thông qua các biện pháp này, kim ngạch xuất khẩu giày dép sẽ tăng đáng kể cả về số lượng và giá trị.

3.1. Phát triển thiết kế và thương hiệu giày dép Việt Nam

Việt Nam cần tạo ra thương hiệu giày dép quốc gia để thoát khỏi tình trạng chỉ là nước gia công. Doanh nghiệp nên đầu tư vào đội ngũ thiết kế chuyên nghiệp, tham gia các triển lãm thương mại quốc tế, và xây dựng danh tiếng sản phẩm tại thị trường Mỹ. Các sản phẩm giày dép phải phản ánh văn hóa và bản sắc Việt Nam để tạo điểm khác biệt trong thị trường cạnh tranh.

3.2. Áp dụng công nghệ sản xuất hiện đại trong giày dép

Doanh nghiệp xuất khẩu giày dép cần đầu tư vào máy móc hiện đại, hệ thống kiểm soát chất lượng tự động, và công nghệ sản xuất bền vững. Việc áp dụng công nghệ 3D scanning và in 3D sẽ giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất và giảm chi phí. Ngoài ra, việc tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường và sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường sẽ nâng cao giá trị cạnh tranh của giày dép Việt trên thị trường quốc tế.

IV. Chiến lược đào tạo nhân lực và phát triển doanh nghiệp giày dép

Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt để nâng cao sản lượng và chất lượng giày dép xuất khẩu. Các doanh nghiệp cần xây dựng chương trình đào tạo chuyên nghiệp cho công nhân sản xuất, kỹ sư thiết kế, và nhân viên bán hàng. Đặc biệt, cần phát triển kỹ năng tiếng Anh và kỹ năng giao dịch quốc tế cho đội ngũ quản lý. Hợp tác với các trường đại học, trung tâm đào tạo quốc tế sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nhân lực ngành giày dép. Bên cạnh đó, cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp từ Chính phủ, bao gồm hỗ trợ vốn vay, ưu đãi thuế, và hỗ trợ xúc tiến thương mại để doanh nghiệp xuất khẩu giày dép phát triển bền vững.

4.1. Chương trình đào tạo chuyên ngành giày dép chất lượng cao

Các trường đại học và trung tâm đào tạo cần phối hợp với doanh nghiệp để thiết kế chương trình đào tạo giày dép khoa học, bám sát nhu cầu thực tiễn. Nên tổ chức các khóa đào tạo lái đổi định kỳ, mời các chuyên gia quốc tế về thiết kế giày dép, kiểm soát chất lượng, và kỹ năng marketing. Việc cấp chứng chỉ quốc tế sẽ giúp nâng cao uy tín sản phẩm giày dép Việt Nam trên thị trường Hoa Kỳ.

4.2. Hỗ trợ doanh nghiệp từ Chính phủ và các tổ chức quốc tế

Chính phủ Việt Nam cần xây dựng chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp xuất khẩu giày dép, bao gồm hỗ trợ vốn vay ưu đãi, miễn thuế tạm thời, và hỗ trợ xúc tiến thương mại tại thị trường Hoa Kỳ. Cần tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế để giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định nhập khẩu Mỹ và nắm bắt cơ hội kinh doanh mới trong lĩnh vực giày dép Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ sau khi chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 2007 và được Quốc hội Hoa Kỳ thông qua Quy chế Quan hệ Thương mại Bình thường Vĩnh viễn (PNTR) vào cuối năm 2006. Trong cơ cấu các mặt hàng xuất khẩu chủ lực quốc gia, ngành da giày luôn giữ vai trò mũi nhọn khi kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt 3,96 tỷ USD năm 2007 và tiếp tục tăng lên 4,7 tỷ USD vào năm 2008, giải quyết việc làm cho hơn 550.000 lao động tại hơn 450 doanh nghiệp trên toàn quốc. Tuy nhiên, sự phát triển của các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu giày dép trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh vẫn bộc lộ nhiều điểm bất cập mang tính cơ cấu, đặc biệt là sự phụ thuộc nặng nề vào phương thức gia công thuần túy và nguy cơ đối mặt với các vụ kiện phòng vệ thương mại quốc tế sau khi thị trường EU áp thuế chống bán phá giá đối với giày mũ da Việt Nam.

Trước bối cảnh đó, nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện thực trạng sản xuất và xuất khẩu giày dép của các doanh nghiệp tại TP.HCM sang thị trường Hoa Kỳ giai đoạn 2000 - 2008. Mục tiêu cụ thể của đề tài là phân tích sâu sắc các rào cản thuế quan, phi thuế quan và tập quán tiêu dùng của thị trường Hoa Kỳ; nhận diện điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của doanh nghiệp da giày thành phố; đồng thời tham khảo bài học kinh nghiệm quốc tế để xây dựng hệ thống giải pháp mang tính chiến lược định hướng đến năm 2020. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc tạo đòn bẩy nâng cao giá trị gia tăng, đa dạng hóa phân khúc sản phẩm và hỗ trợ doanh nghiệp TP.HCM mở rộng thị phần tại thị trường tiêu thụ giày dép lớn nhất thế giới với quy mô nhập khẩu đạt 19,54 tỷ USD vào năm 2008.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của các lý thuyết thương mại quốc tế và quản trị chiến lược kinh doanh kinh điển:

• Lý thuyết Lợi thế so sánh của David Ricardo: Lý giải cơ sở thúc đẩy các quốc gia tập trung chuyên môn hóa sản xuất và xuất khẩu các nhóm hàng hóa có chi phí sản xuất và lợi thế nhân công tương đối thấp như giày dép tại các nước đang phát triển sang các nước có mức thu nhập cao.
• Lý thuyết Lợi thế cạnh tranh quốc gia của Michael Porter: Ứng dụng mô hình kim cương để phân tích các yếu tố sản xuất, điều kiện nhu cầu nội địa, các ngành công nghiệp hỗ trợ liên quan và chiến lược cấu trúc cạnh tranh của doanh nghiệp da giày TP.HCM.
• Lý thuyết Vòng đời sản phẩm quốc tế của Raymond Vernon: Phân tích sự dịch chuyển các công đoạn sản xuất thâm dụng lao động từ các nước công nghiệp phát triển sang các quốc gia châu Á có chi phí tối ưu hơn như Trung Quốc, Việt Nam và Indonesia.

Các khái niệm chuyên ngành then chốt được chuẩn hóa xuyên suốt nghiên cứu bao gồm: phương thức gia công quốc tế (CMT - Cắt, May, Hoàn thiện) so với các phương thức tự doanh nâng cao (FOB - Giao hàng qua lan can tàu, ODM - Tự thiết kế và sản xuất, OBM - Xây dựng thương hiệu gốc); rào cản phi thuế quan và hệ thống tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội doanh nghiệp SA 8000; cơ chế biểu thuế nhập khẩu HTS, thuế suất Tối huệ quốc (MFN/NTR) và Chế độ Ưu đãi Thuế quan Phổ cập (GSP) theo quy định của pháp luật thương mại Hoa Kỳ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu điều tra sơ cấp trong giai đoạn 2000 - 2008:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thống từ Bộ Công Thương, Sở Công Thương TP.HCM, Tổng cục Hải quan, Cục Thống kê TP.HCM, Hiệp hội Da Giày TP.HCM (SLA), Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC), Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (USITC) và cơ quan thống kê Eurostat.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Dữ liệu sơ cấp được thực hiện thông qua khảo sát thực tế trên cỡ mẫu 35 doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu giày dép đại diện trên địa bàn TP.HCM thuộc Hội Da Giày TP.HCM. Phương pháp chọn mẫu áp dụng là kỹ thuật chọn mẫu phi xác suất kết hợp phân tầng theo quy mô lao động, loại hình sở hữu (doanh nghiệp Nhà nước, tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài) và cơ cấu mặt hàng xuất khẩu chủ đạo.
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích dãy số thời gian, so sánh tỷ trọng kết hợp phương pháp chuyên gia và ma trận SWOT. Tổ hợp phương pháp này được lựa chọn nhằm bảo đảm tính khách quan trong việc đối chiếu giữa số liệu hải quan vĩ mô với thực trạng năng lực điều hành vi mô, từ đó lượng hóa chính xác các nút thắt của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra những chuyển dịch quan trọng và các điểm nghẽn then chốt của ngành giày dép TP.HCM khi thâm nhập thị trường Hoa Kỳ:

• Tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu vượt bậc nhưng tỷ trọng thị phần còn khiêm tốn: Kim ngạch xuất khẩu giày dép của Việt Nam sang Hoa Kỳ đã tăng trưởng nhảy vọt từ 224,82 triệu USD năm 2002 lên mức 1,075 tỷ USD vào năm 2008, đạt tốc độ tăng trưởng hơn 378% sau 6 năm. Việt Nam đã vượt qua Brazil và Indonesia để vươn lên vị trí thứ 3 trong các quốc gia xuất khẩu giày dép lớn nhất vào Hoa Kỳ (chiếm khoảng 6% thị phần), đứng sau Trung Quốc (chiếm 74% thị phần với 14,48 tỷ USD) và tương đương với Italia (chiếm 6% thị phần).
• Cơ cấu chủng loại hàng hóa tập trung ở phân khúc giá trị thấp: Hơn 75% giá trị kim ngạch xuất khẩu giày dép sang Hoa Kỳ tập trung vào các mặt hàng có đơn giá rẻ dưới 12 USD/đôi, cụ thể là dòng sản phẩm giày mũ cao su, nhựa và vải có giá từ 2,5 USD đến 6,5 USD/đôi. Ngược lại, các sản phẩm giày da cao cấp có giá trị trên 12 USD/đôi chỉ chiếm tỷ trọng dưới 15% tổng lượng xuất khẩu.
• Sự phụ thuộc nghiêm trọng vào mô hình gia công xuất khẩu (CMT): Gần 90% sản lượng giày dép xuất khẩu của các doanh nghiệp TP.HCM được sản xuất theo hình thức gia công cho các tập đoàn quốc tế như Nike, Adidas, Reebok, Timberland. Tiền công gia công thu về chỉ đạt trung bình khoảng 1,5 USD/đôi, trong khi sản phẩm hoàn chỉnh được các trung gian thương mại phân phối tại thị trường Mỹ với mức giá bán lẻ từ 50 USD/đôi trở lên, mang lại lợi nhuận biên cho khâu phân phối tới 5 USD/đôi.
• Khủng hoảng nguồn nguyên phụ liệu và sự đứt gãy chuỗi giá trị: Tỷ lệ nội địa hóa của ngành giày dép chỉ đạt xấp xỉ 30%, trong đó hầu hết các nguyên phụ liệu quan trọng như da thuộc, giả da, vải cao cấp, keo dán và phụ kiện trang trí đều phải nhập khẩu tới 70-80% từ chính các đối thủ cạnh tranh trực tiếp như Trung Quốc, Đài Loan và Hàn Quốc.

Thảo luận kết quả

Thực trạng biên lợi nhuận thấp và năng lực cạnh tranh chưa bền vững bắt nguồn từ sự thiếu hụt chiến lược dài hạn trong việc làm chủ chuỗi cung ứng. Năng lực tiếp thị và thiết kế mẫu mã của các doanh nghiệp Việt Nam theo đánh giá của các trung tâm xúc tiến thương mại chỉ đạt 100 điểm, thấp hơn 20 điểm so với Trung Quốc, Thái Lan và thấp hơn 50 điểm so với Đài Loan, Hồng Kông.

Trong các báo cáo phân tích, hệ thống dữ liệu có thể được mô tả sinh động qua biểu đồ đường thể hiện tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu và bảng ma trận đánh giá năng lực nguyên phụ liệu nhằm làm rõ khoảng cách chênh lệch giữa Việt Nam và các nước trong khu vực. So sánh với bài học của Trung Quốc — quốc gia sở hữu hơn 2.300 doanh nghiệp cung cấp da sống, cung ứng hơn 500 triệu mét vuông da thuộc mỗi năm (chiếm 20% toàn cầu) và quy hoạch các cụm công nghiệp giày tập trung quy mô lớn tại Đông Quản (Quảng Đông) — có thể thấy Việt Nam hoàn toàn thiếu vắng các cụm công nghiệp phụ trợ tập trung, dẫn đến việc bị động về giá thành đầu vào và thời gian giao hàng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng và bối cảnh thương mại quốc tế, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy xuất khẩu giày dép sang Hoa Kỳ:

• Quy hoạch vùng nguyên phụ liệu và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa: Các doanh nghiệp sản xuất da giày chủ động liên kết với các đơn vị dệt may, thuộc da và sản xuất phụ liệu trong nước, phấn đấu nâng tỷ lệ nội địa hóa từ mức 30% lên 50-60% trước năm 2015 nhằm giảm thiểu rủi ro biến động giá nguyên liệu đầu vào và đáp ứng quy tắc xuất xứ.
• Chuyển đổi quyết liệt mô hình sản xuất từ gia công CMT sang FOB và ODM: Doanh nghiệp cần trích lập tối thiểu 5-10% lợi nhuận hàng năm để đầu tư cho công tác nghiên cứu, phát triển mẫu mã (R&D) và xây dựng bộ phận tạo mẫu độc lập, đặt mục tiêu nâng tỷ trọng đơn hàng tự doanh FOB lên mức 35-40% tổng kim ngạch xuất khẩu giai đoạn 2010 - 2020.
• Phát triển nguồn nhân lực thiết kế và marketing thương mại quốc tế: Sở Công Thương phối hợp với Hội Da Giày TP.HCM và các trường đại học triển khai các chương trình đào tạo chuyên sâu về thiết kế mẫu giày thời trang và kỹ năng nghiên cứu thị trường Hoa Kỳ, bảo đảm 100% doanh nghiệp xuất khẩu quy mô vừa và lớn có đội ngũ nhân sự xúc tiến thương mại chuyên nghiệp trước năm 2012.
• Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm rủi ro pháp lý và thực thi chuẩn mực SA 8000: Bộ Công Thương, cơ quan Tham tán Thương mại tại Hoa Kỳ phối hợp cùng Hiệp hội Da Giày thiết lập cơ chế giám sát các vụ kiện chống bán phá giá và chống trợ cấp theo Luật Thuế quan Hoa Kỳ năm 1930, đồng thời hỗ trợ 100% các doanh nghiệp xuất khẩu trọng điểm hoàn tất chứng nhận tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội SA 8000 trước năm 2013 để vượt qua các rào cản kỹ thuật khắt khe.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và các kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Ban lãnh đạo và nhà quản trị doanh nghiệp da giày tại TP.HCM: Cung cấp bức tranh toàn cảnh về thị trường Hoa Kỳ, giúp các nhà điều hành hoạch định chiến lược chuyển đổi từ gia công CMT sang FOB, quản trị rủi ro pháp lý và tiếp cận hệ thống phân phối bán buôn, chuỗi cửa hàng chuyên dụng tại Mỹ.
• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách (Bộ Công Thương, Sở Công Thương TP.HCM): Cung cấp cơ sở thực tiễn vững chắc để xây dựng các chính sách phát triển ngành công nghiệp phụ trợ da giày, quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung và triển khai các chương trình xúc tiến thương mại quốc gia.
• Các tổ chức hiệp hội ngành nghề (Hội Da Giày TP.HCM, Lefaso): Sử dụng làm tài liệu tham chiếu trong việc tổ chức các hoạt động kết nối giao thương B2B, cung cấp thông tin thị trường định kỳ và xây dựng mạng lưới cảnh báo sớm phòng vệ thương mại cho các hội viên.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Kinh tế, Thương mại quốc tế: Đóng vai trò là tài liệu học thuật chuyên khảo có giá trị cao về phân tích chuỗi giá trị xuất khẩu ngành hàng tiêu dùng thâm dụng lao động của Việt Nam trong giai đoạn hội nhập kinh tế hậu WTO.

Câu hỏi thường gặp

Tiềm năng tiêu thụ của thị trường giày dép Hoa Kỳ đối với doanh nghiệp Việt Nam lớn như thế nào?

Hoa Kỳ là thị trường tiêu thụ giày dép lớn hàng đầu thế giới với quy mô dân số hơn 300 triệu người, thu nhập bình quân trên 46.000 USD/năm và phụ thuộc nhập khẩu tới hơn 90%. Mức tiêu thụ trung bình hàng năm đạt 8 đôi/người đối với nữ giới và 4 đôi/người đối với nam giới, tạo ra dung lượng nhập khẩu vượt 19,54 tỷ USD với hơn 1,9 tỷ đôi giày dép mỗi năm.

Vì sao doanh nghiệp da giày TP.HCM đạt kim ngạch xuất khẩu lớn nhưng lợi nhuận thực tế lại rất thấp?

Gần 90% sản lượng xuất khẩu của các doanh nghiệp được thực hiện dưới hình thức gia công đơn thuần (CMT). Doanh nghiệp chỉ nhận tiền công cắt may khoảng 1,5 USD cho một đôi giày hoàn thiện có giá bán lẻ tại Hoa Kỳ từ 50 USD trở lên, trong khi phải gánh chịu toàn bộ chi phí khấu hao nhà xưởng, tiền lương nhân công và rủi ro biến động tỷ giá.

Những rào cản pháp lý và kỹ thuật lớn nhất khi thâm nhập thị trường giày dép Hoa Kỳ là gì?

Các rào cản nghiêm ngặt bao gồm Luật Chống bán phá giá (Antidumping Duty), Luật Chống trợ cấp (Countervailing Duty) dưới sự điều tra của Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) và Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (USITC). Ngoài ra, doanh nghiệp bắt buộc phải đáp ứng các quy định khắt khe về dán nhãn xuất xứ hàng hóa và tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội SA 8000.

Ngành da giày Việt Nam có thể học hỏi bài học cốt lõi nào từ chiến lược phát triển của Trung Quốc?

Việt Nam cần học tập Trung Quốc ở chiến lược quy hoạch vùng nguyên phụ liệu tập trung (như các trung tâm thuộc da lớn cung ứng 500 triệu m2 da/năm), phát triển công nghiệp hỗ trợ để tự chủ máy móc và phụ kiện, đồng thời nâng cao vai trò của Hiệp hội trong việc xây dựng hệ thống thông tin cảnh báo sớm và đăng ký bảo hộ nhãn hiệu da quốc tế.

Tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội SA 8000 đóng vai trò như thế nào đối với xuất khẩu giày dép sang Mỹ?

Tiêu chuẩn SA 8000 là chứng chỉ bắt buộc đóng vai trò như tấm giấy thông hành kỹ thuật để sản phẩm giày dép thâm nhập vào các chuỗi phân phối bán lẻ lớn tại Hoa Kỳ. Việc tuân thủ chuẩn mực này chứng minh doanh nghiệp bảo đảm điều kiện làm việc, an toàn lao động và chế độ đãi ngộ công bằng cho người lao động, giúp tránh nguy cơ bị khách hàng hủy đơn hàng hàng loạt.

Kết luận

• Xuất khẩu giày dép sang Hoa Kỳ ghi nhận sự bứt phá ngoạn mục khi đạt 1,075 tỷ USD vào năm 2008, đưa Việt Nam trở thành một trong ba đối tác cung ứng giày dép lớn nhất tại thị trường này.
• Điểm nghẽn cốt lõi kìm hãm sự phát triển nằm ở mô hình gia công CMT chiếm 90% sản lượng và sự phụ thuộc hơn 70% vào nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu.
• Chuyển đổi mô hình kinh doanh sang phương thức FOB/ODM và quy hoạch cụm công nghiệp phụ trợ là điều kiện tiên quyết để nâng cao giá trị gia tăng nội địa.
• Chủ động hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm rủi ro pháp lý và đạt chuẩn SA 8000 là chìa khóa để vượt qua các rào cản bảo hộ thương mại tại Hoa Kỳ.
• Các doanh nghiệp và cơ quan quản lý cần phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp trong lộ trình 2010 - 2020 nhằm hiện thực hóa mục tiêu nâng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt 6,2 tỷ USD và xây dựng vị thế cạnh tranh bền vững trên trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Header Page 1 of 21. BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH [[ \\ LEÂ THANH PHUÙC CAÙC GIAÛI PHAÙP ÑAÅY MAÏNH XUAÁT KHAÅU GIAØY DEÙP VAØO THÒ TRÖÔØNG HOA KYØ CUÛA CAÙC DOANH NGHIEÄP TREÂN ÑÒA BAØN THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH –Naêm 2008 Footer Page 1 of 21. Header Page 2 of 21. BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH [[ \\ LEÂ THANH PHUÙC CAÙC GIAÛI PHAÙP ÑAÅY MAÏNH XUAÁT KHAÅU GIAØY DEÙP VAØO THÒ TRÖÔØNG HOA KYØ CUÛA CAÙC DOANH NGHIEÄP TREÂN ÑÒA BAØN THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH Chuyeân ngaønh : Thöông Maïi Maõ soá : 60.10 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC : TS.

LEÂ TAÁN BÖÛU THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH –Naêm 2008 Footer Page 2 of 21. Header Page 3 of 21. MUÏC LUÏC PHAÀN MÔÛ ÑAÀU. Trang Chöông 1: CÔ SÔÛ KHOA HOÏC ÑEÅ KHAÚNG ÑÒNH SÖÏ CAÀN THIEÁT CAÀN ÑAÅY MAÏNH XUAÁT KHAÅU GIAØY DEÙP SANG THÒ TRÖÔØNG HOA KYØ 1.1 Toång quan veà hoaït ñoäng xuaát nhaäp khaåu giaøy deùp treân theá giôùi 1 1.1 Moät soá ñaëc ñieåm cô baûn cuûa ngaønh saûn xuaát giaøy deùp 1 1.2 Xu höôùng saûn xuaát giaøy deùp treân theá giôùi 2 1.3 Xu höôùng tieâu duøng giaøy deùp treân theá giôùi 4 1.4 Caùc thò tröôøng nhaäp khaåu chính giaøy deùp treân theá giôùi 5 1.2 Toång quan veà thò tröôøng Hoa Kyø vaø quan heä kinh teá Vieät Nam-Hoa Kyø 7 1.1 Toång quan veà thò tröôøng Hoa Kyø 7 1.2 Quan heä kinh teá Vieät Nam-Hoa Kyø 9 1.3 Nhöõng vaán ñeà cuûa thò tröôøng Hoa Kyø veà tieâu thuï giaøy deùp 11 1.1 Kim ngaïch nhaäp khaåu maët haøng giaøy deùp cuûa Hoa Kyø vaø nhöõng quoác gia xuaát khaåu giaøy deùp chính vaøo thò tröôøng Hoa Kyø 11 1.2 Heä thoáng tieâu thuï maët haøng giaøy deùp taïi thò tröôøng Hoa Kyø 13 1.4 Nhöõng quy dònh caàn thieát maø caùc doanh nghieäp caàn naém baét khi xuaát khaåu giaøy deùp vaøo Hoa Kyø 14 1.5 Kinh nghieäm cuûa Trung Quoác trong vieäc xuaát khaåu giaøy deùp vaøo thò tröôøng Hoa Kyø 19 1.6 Baøi hoïc kinh nghieäm ñoái vôùi Vieät Nam 23 Chöông 2: THÖÏC TRAÏNG XUAÁT KHAÅU GIAØY DEÙP CUÛA CAÙC DOANH NGHIEÄP TAÏI TP.HCM SANG THÒ TRÖÔØNG HOA KYØ THÔØI GIAN QUA 2.1 Vai troø cuûa ngaønh giaøy deùp trong neàn kinh teá Vieät Nam 26 2.1 Kim ngaïch xuaát khaåu cuûa ngaønh giaøy deùp vaø nhöõng ñoùng goùp cuûa ngaønh trong phaùt trieån kinh teá Vieät Nam 26 2.2 Kim ngaïch xuaát khaåu cuûa ngaønh giaøy deùp Vieät Nam vaø nhöõng ñaùnh giaù 27 Footer Page 3 of 21.

Header Page 4 of 21.2 Toång quan veà TP.HCM vaø phaân tích thöïc traïng xuaát khaåu giaøy deùp treân ñòa baøn thôøi gian qua 37 2.1 Giôùi thieäu veà TP.2 Thöïc traïng xuaát khaåu giaøy deùp cuûa caùc doanh nghieäp treân ñòa baøn TP.HCM thôøi gian qua 39 2.1 Xuaát khaåu giaøy deùp cuûa TP.HCM so vôùi caû nöôùc 39 2.2 Kim ngaïch xuaát khaåu giaøy deùp cuûa TP.HCM vaøo Hoa Kyø 41 2.3 Phaân tích thöïc traïng saûn xuaát vaø xuaát khaåu giaøy deùp taïi TP.HCM thôøi gian qua 2.3 Cam keát cuûa Vieät Nam veà thueá suaát ngaønh giaøy deùp khi gia nhaäp vaøo WTO vaø nhöõng taùc ñoäng ñoái vôùi caùc doanh nghieäp xuaát khaåu giaøy deùp taïi TP.3 Keát quaû khaûo saùt thöïc teá veà xuaát khaåu giaøy deùp cuûa caùc doanh nghieäp taïi TP.HCM sang thò tröôøng Hoa Kyø 49 2.4 Phaân tích ma traän SWOT cuûa ngaønh giaøy deùp taïi TP.2 Thaùch thöùc 52 2.4 Ñieåm yeáu 53 Chöông 3 : CAÙC GIAÛI PHAÙP ÑAÅY MAÏNH XUAÁT KHAÅU GIAØY DEÙP VAØO THÒ TRÖÔØNG HOA KYØ CHO CAÙC DOANH NGHIEÄP TREÂN ÑÒA BAØN TP.1 Muïc tieâu cuûa caùc giaûi phaùp 56 3.2 Quan ñieåm xaây döïng caùc giaûi phaùp 57 3.1 Quan ñieåm mang tính quoác teá 57 3.2 Quan ñieåm xuaát phaùt töø noäi löïc cuûa TP.3 Caùc giaûi phaùp ñaåy maïnh xuaát khaåu giaøy deùp vaøo thò tröôøng Hoa Kyø cho caùc doanh nghieäp treân ñòa baøn Tp.1 Nhoùm giaûi phaùp naâng cao haøm löôïng giaù trò gia taêng cuûa saûn phaåm 58 3.2 Nhoùm giaûi phaùp veà ñaøo taïo nguoàn nhaân löïc chuyeân nghieäp 61 3.3 Nhoùm giaûi phaùp veà chuyeån ñoåi hình thöùc saûn xuaát 64 Footer Page 4 of 21. Header Page 5 of 21.4 Kieán nghò 67 KEÁT LUAÄN TAØI LIEÄU THAM KHAÛO PHUÏ LUÏC Footer Page 5 of 21. Header Page 6 of 21. DANH MUÏC CAÙC BAÛNG Trang - Baûng 1.1: Saûn löôïng vaø xuaát khaåu giaøy deùp treân theá giôùi.2: Kim ngaïch xuaát nhaäp khaåu Hoa Kyø 2004-2008.3: Kim ngaïch thöông maïi giöõa Hoa Kyø vaø Vieät Nam.4: Saûn löôïng cung öùng da thuoäc cuûa Trung Quoác.5: Caùc vuøng saûn xuaát da chuû yeáu cuûa Trung Quoác.1: Tham khaûo giaù xuaát khaåu tuaàn töø 2-6/6/2008.2: Giaù caû caùc maët haøng giaøy deùp xuaát khaåu vaøo Hoa Kyø.3: So saùnh giöõa hình thöùc gia coâng xuaát khaåu vaø töï doanh.4: So saùnh veà nguyeân phuï lieäu ngaønh giaøy deùp.5: So saùnh veà coâng taùc kinh doanh.8: Kim ngaïch xuaát khaåu giaøy deùp cuûa TPHCM sang Hoa Kyø.9: Tổng hợp cam kết gia nhập WTO cuûa Vieät Nam.

47 Footer Page 6 of 21. Header Page 7 of 21. DANH MUÏC CAÙC BIEÅU ÑOÀ Trang - Sô ñoà 1.1: Quy trình cô baûn saûn xuaát giaøy.1: Kim ngaïch nhaäp khaåu giaøy deùp cuûa Hoa Kyø.2: Kim ngaïch nhaäp khaåu giaøy deùp cuûa EU.3: Toác ñoä taêng tröôûng kim ngaïch xuaát khaåu sang Hoa Kyø.4: Kim ngaïch nhaäp khaåu giaøy deùp cuûa Hoa Kyø töø Trung Quoác.5: Tyû leä kim ngaïch xuaát khaåu giaøy deùp sang Hoa Kyø cuûa caùc quoác gia.1: Kim ngaïch xuaát khaåu Vieät Nam naêm 2007.2: Kim ngaïch nhaäp khaåu giaøy deùp cuûa Hoa Kyø töø Vieät Nam.3: Moät vaøi chæ soá cuûa TPHCM naêm 2008.4: Xuaát khaåu cuûa TPHCM qua caùc naêm.5: Cô caáu Coâng Nghieäp TPHCM.6: Kim ngaïch xuaát khaåu giaøy deùp cuûa Thaønh Phoá Hoà Chí Minh.7: Kim ngaïch xuaát khaåu giaøy deùp cuûa TPHCM so vôùi caû nöôùc. 41 Footer Page 7 of 21.

Header Page 8 of 21. PHUÏ LUÏC - PHUÏ LUÏC 1: Phoûng vaán caùc chuyeân gia. - PHUÏ LUÏC 2 : Phieáu khaûo saùt doanh nghieäp xuaát khaåu giaøy deùp - treân ñòa baøn Thaønh Phoá Hoà Chí Minh. - PHUÏ LUÏC 3: Danh saùch caùc doanh nghieäp khaûo saùt.

- PHUÏ LUÏC 4: Giôùi thieäu veà Hoäi Da Giaøy Tp.Hoà Chí Minh vaø nhöõng ñoùng goùp cuûa hoäi trong vieäc phaùt trieån ngaønh giaøy deùp treân ñòa baøn. - PHUÏ LUÏC 5: Danh saùch moät soá hoäi chôï ngaønh giaøy deùp treân theá giôùi. Footer Page 8 of 21. Header Page 9 of 21.

DANH MUÏC NHÖÕNG TÖØ VIEÁT TAÉT - EU: European Union. - GDP: Gross Domestic Product. - GSP: Generalized Systems of Preferences. - HCM: Hoà Chí Minh.

- OHS: Occupational Health and Safety. - PNTR : Permanent Normal Trade Relations. - MFN: Most Favoured Nation. - NK: nhaäp khaåu.

- TP: Thaønh Phoá. - VN: Vieät Nam. - WTO: World Trade Organization. - XK: xuaát khaåu.

Footer Page 9 of 21. Header Page 10 of 21. PHAÀN MÔÛ ÑAÀU 1. YÙ nghóa cuûa ñeà taøi: So vôùi caùc nöôùc khaùc treân Theá Giôùi, neàn coâng nghieäp cuûa chuùng ta coøn khaù non treû.

Ñaëc bieät, sau khi Vieät Nam chuùng ta gia nhaäp vaøo toå chöùc Thöông Maïi theá giôùi, moät soá ngaønh bò taùc ñoäng roõ reät bôûi vieäc phaûi giaûm nhöõng raøo caûn thöông maïi theo quy ñònh cuûa WTO, chính vì vaäy ñeå coù theå taän duïng nhöõng cô hoäi vaø giaûm thieåu nhöõng ruûi ro, ñeà taøi seõ phaân tích nhöõng taùc ñoäng ñoái vôùi ngaønh giaøy deùp taïi TP.HCM sau khi Vieät Nam tham gia vaøo Toå chöùc Thöông Maïi Theá Giôùi (WTO). Nghieân cöùu veà söï phaùt trieån cuûa ngaønh giaøy deùp TP.HCM trong thôøi gian qua taùc giaû nhaän thaáy thaät söï coøn nhöõng maët chöa hôïp lyù trong quaù trình phaùt trieån, chính vì vaäy ngaønh giaøy deùp TP.HCM khoù coù theå tieáp tuïc ñem laïi kim ngaïch xuaát khaåu cao cho Thaønh Phoá. Ñeà taøi cuõng seõ phaân tích nhöõng maët coøn haïn cheá trong quaù trình phaùt trieån ngaønh giaøy deùp cuûa TP.HCM, treân cô sôû nhöõng maët chöa hoaøn thieän ñoù, ñeà taøi seõ xaây döïng nhöõng giaûi phaùp cô baûn vôùi mong muoán ñeå ngaønh giaøy deùp tieáp tuïc laø moät trong nhöõng ngaønh ñem veà kim ngaïch xuaát khaåu cao cho Thaønh phoá. Hoa Kyø laø moät quoác gia ñoâng daân, coù neàn kinh teá phaùt trieån vaø laø moät thò tröôøng khoù tính, neáu maët haøng giaøy deùp cuûa chuùng ta tiếp tục ñöôïc ñaåy maïnh xuaát khaåu vaøo thò tröôøng naøy chaéc chaén seõ ñem laïi nhieàu kim ngaïch xuaát khaåu, phaùt trieån thò tröôøng vaø naâng cao uy tín cuûa ngaønh.

Vì vaäy, ñeà taøi ñeà ra nhöõng giaûi phaùp hôïp lyù ñeå ngaønh giaøy deùp treân TP.HCM ñaåy maïnh hôn nöõa xuaát khaåu vaøo thò tröôøng naøy. Muïc ñích cuûa ñeà taøi: Footer Page 10 of 21. Header Page 11 of 21. - Ñaùnh giaù moät caùch chi tieát thöïc traïng phaùt trieån ngaønh giaøy deùp nhaèm laøm roõ nhöõng maët tích cöïc vaø nhöõng maët coøn haïn cheá cuûa ngaønh giaøy deùp taïi TP.

- Phaân tích nhöõng taùc ñoäng sau khi Vieät Nam chuùng ta gia nhaäp vaøo WTO ñoái vôùi ngaønh giaøy deùp treân ñòa baøn TP. - Nghieân cöùu nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm cuûa caùc nöôùc trong khu vöïc ñoái vôùi söï phaùt trieån ngaønh coâng nghieäp sau khi caùc quoác gia naøy cuõng ñaõ gia nhaäp vaøo WTO vaø qua ñoù ruùït ra baøi hoïc kinh nghieäm cho Vieät nam. - Nghieân cöùu veà thò tröôøng Hoa Kì, nhöõng quy ñònh veà thueá quan, chính saùch öu ñaõi nhöõng quy ñònh nhaäp khaåu veà ngaønh haøng giaøy deùp ñeå coù theå ñöa ra nhöõng bieän phaùp hôïp lyù cho vieäc ñaåy maïnh xuaát khaåu ngaønh giaøy deùp taïi TP.HCM vaøo thò tröôøng naøy. - Töø nhöõng nghieân cöùu treân ñeà taøi seõ xaùc ñònh chieán löôïc vaø nhöõng giaûi phaùp cô baûn ñeå thöïc hieän nhöõng chieán löôïc ñoù, nhaèm tieáp tuïc ñaåy maïnh xuaát khaåu giaøy deùp giai ñoaïn haäu WTO, ñeán naêm 2020, treân cô sôû khaéc phuïc nhöõng maët coøn haïn cheá vaø phuø hôïp vôùi quy hoaïch phaùt trieån coâng nghieäp cuûa Thaønh Phoá Hoà Chí Minh.

Tính môùi cuûa ñeà taøi: Tröôùc ñaây cuõng coù nhieàu ñeà taøi nghieân cöùu veà ngaønh giaøy deùp cuûa TP trong ñoù coù luaän vaên thaïc só vaø moät baùo caùo nghieân cöùu cuûa Sôû Coâng Nghieäp Thaønh Phoá Hoà Chí Minh, nay laø Sôû Coâng Thöông, caùc nghieân cöùu naøy mang tính toång quaùt veà ngaønh giaøy deùp Vieät Nam vaø nhöõng giaûi phaùp ñaåy maïnh xuaát khaåu vaøo thò tröôøng Hoa Kyø. - Caùc coâng trình ñaõ nghieân cöùu veà maët haøng giaøy deùp : Footer Page 11 of 21. Header Page 12 of 21. • Baùo caùo nghieân cöùu ngaønh da giaøy - Sôû Coâng Nghieäp Thaønh Phoá Hoà Chí Minh 2005.

• Moät soá giaûi phaùp ñaåy maïnh thaâm nhaäp thò tröôøng vaø taêng cöôøng xuaát khaåu haøng giaøy deùp ôû Thaønh Phoá Hoà Chí Minh - Luaän Vaên Thaïc Só – Traàn Vaên Thoï 1999. • Nhöõng giaûi phaùp naâng cao kim ngaïch xuaát khaåu cho moät soá maët haøng xuaát khaåu chuû löïc treân ñòa baøn Thaønh Phoá Hoà Chí Minh - Chuyeân ñeà toát nghieäp-SVTH Buøi Quoác Vieät – TM 6- K24.