Giải Pháp Xoá Đói Giảm Nghèo Ở Tỉnh Quảng Bình: Thực Trạng Và Hướng Đi

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng xoá đói giảm nghèo ở tỉnh Quảng Bình và đề xuất các giải pháp hiệu quả nhằm cải thiện đời sống.

• Tác giả: Trương Bảo Thanh
• Người hướng dẫn: TS. Phan Huy Đường
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị XHCN
• Đề tài: Giải Pháp Xoá Đói Giảm Nghèo Tại Tỉnh Quảng Bình
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2002
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐÓI NGHÈO VÀ XOÁ ĐÓI GIẢM NGHÈO Ở VIỆT NAM
• 1.1. Khái luận về đói nghèo
• 1.1.1. Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế, bất bình đẳng và vấn đề đói nghèo
• 1.1.1.1. Các thước đo đánh giá tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội
• 1.1.1.2. Các quan điểm về mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và vấn đề đói nghèo
• 1.1.1.3. Quan điểm của Đảng và nhà nước Việt nam về giải quyết mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội
• 1.1.1.4. Tầm quan trọng của vấn đề xoá đói giảm nghèo đối với tăng trưởng và phát triển kinh tế bền vững
• 1.1.2. Các khái niệm về nghèo đói
• 1.1.2.1. Định nghĩa nghèo đói
• 1.1.2.2. Nguyên nhân của nghèo đói
• 1.1.3. Một số phương pháp chủ yếu xác định về chuẩn nghèo đói hiện nay
• 1.1.3.1. Phương pháp xác định chuẩn nghèo của các tổ chức Quốc tế
• 1.1.3.2. Phương pháp xác định chuẩn nghèo của các tổ chức tại Việt nam
• 1.1.3.3. Nhận xét ưu điểm và khiếm khuyết của từng phương pháp
• 1.2. Tác động của các chính sách xoá đói giảm nghèo của nhà nước Việt nam
• 1.2.1. Tổng quan về nghèo nghèo đói ở Việt nam
• 1.2.1.1. Thời kỳ trước đổi mới: (thời kỳ nền kinh tế vận hành theo cơ chế kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp)
• 1.2.1.2. Thời kỳ đổi mới đến nay
• 1.2.2. Tác động của các chính sách nhà nước trong xoá đói giảm nghèo ở Việt nam
• 1.2.2.1. Chủ trương chính sách
• 1.2.2.2. Tổ chức thực hiện và kết quả đạt được
• 2. CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH XOÁ ĐÓI GIẢM NGHÈO Ở TỈNH QUẢNG BÌNH
• 2.1. Tổng quan về đói nghèo ở Quảng Bình
• 2.1.1. Những vấn đề tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Bình
• 2.1.1.1. Vị trí địa lý tự nhiên xã hội tỉnh Quảng Bình
• 2.1.1.2. Cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Bình
• 2.1.1.3. Trình độ phát triển kinh tế của tỉnh Quảng Bình
• 2.1.2. Thực trạng nghèo đói ở tỉnh Quảng Bình
• 2.1.2.1. Đói nghèo ở Quảng Bình
• 2.1.2.2. Những đặc điểm chủ yếu của các hộ nghèo đói ở Tỉnh
• 2.1.2.3. Phân tích các nguyên nhân dẫn đến nghèo đói
• 2.2. Hoạt động xoá đói giảm nghèo ở tỉnh Quảng Bình
• 2.2.1. Các hình thức xoá đói giảm nghèo ở Quảng Bình
• 2.2.1.1. Tổ chức tập huấn, hướng dẫn xây dựng chương trình mục tiêu
• 2.2.1.2. Đầu tư hỗ trợ người nghèo thông qua các chương trình
• 2.2.1.3. Hỗ trợ vật chất đột xuất cho người nghèo những lúc khó khăn
• 2.2.1.4. Hoạt động hỗ trợ của ngân hàng phục vụ người nghèo và các tổ chức đoàn thể khác
• 2.2.2. Đánh giá những kết quả đạt được và các vấn đề đặt ra trong công tác xoá đói giảm nghèo ở Quảng Bình
• 2.2.2.1. Những kết quả đạt được
• 2.2.2.2. Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục giải quyết trong công tác xoá đói giảm nghèo ở Quảng Bình
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG XOÁ ĐÓI GIẢM NGHÈO Ở TỈNH QUẢNG BÌNH
• 3.1. Định hướng, mục tiêu xoá đói giảm nghèo ở Quảng Bình
• 3.1.1. Những quan điểm về xoá đói giảm nghèo
• 3.1.2. Mục tiêu tổng quát của chương trình quốc gia về xoá đói giảm nghèo
• 3.1.3. Mục tiêu cụ thể về xoá đói giảm nghèo của tỉnh Quảng Bình
• 3.2. Những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động xoá đói giảm nghèo ở tỉnh Quảng Bình
• 3.2.1. Phát triển nông nghiệp và nông thôn
• 3.2.1.1. Về công tác qui hoạch và định hướng phát triển cho từng vùng và tiểu vùng sinh thái
• 3.2.1.2. Các biện pháp tăng năng suất đất canh tác nông nghiệp
• 3.2.1.3. Đa dạng hoá thu nhập ở nông thôn
• 3.2.1.4. Về xây dựng kết cấu hạ tầng
• 3.2.2. Phát triển con người và xã hội thông qua phát triển các dịch vụ xã hội và mạng lưới bảo trợ xã hội cho người nghèo
• 3.2.2.1. Coi trọng sự nghiệp phát triển giáo dục
• 3.2.2.2. Tạo ra sự công bằng trong giáo dục và các chương trình chính sách ưu tiên về dịch vụ giáo dục cho người nghèo, nâng cao khả năng tiếp cận của người nghèo tới vấn đề giáo dục
• 3.2.2.3. Tăng cường chất lượng hệ thống dịch vụ Y tế phục vụ cho người nghèo
• 3.2.2.4. Thực hiện tốt chương trình phát triển dân số và kế hoạch hoá gia đình, giảm tốc độ tăng dân số của tỉnh
• 3.2.3. Một vài giải pháp về quản lý kinh tế vĩ mô của nhà nước trong xoá đói giảm nghèo ở Quảng Bình
• 3.2.3.1. Hoàn thiện môi trường pháp lý thuận lợi cho các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế hoạt động đạt hiệu quả cao. Bao gồm hoàn thiện các điều luật liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh
• 3.2.3.2. Nâng cao hiệu quả của các chính sách trong việc cung cấp các dịch vụ tài chính cho người nghèo, thông qua các kênh như: quĩ tín dụng địa phương, ngân hàng người nghèo để người nông dân dễ tiếp cận với nguồn vốn
• 3.2.3.3. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại và có hiệu quả
• 3.2.3.4. Thúc đẩy quá trình hình thành đồng bộ hệ thống thị trường kể cả thị trường các yếu tố sản xuất và thị trường hàng tiêu dùng, đặc biệt là thị trường đầu ra đối với hàng nông sản, thương mại hoá nông nghiệp nông thôn, hỗ trợ nông dân về thông tin, thị trường vv
• 3.2.3.5. Xây dựng các chính sách ưu đãi đầu tư hơn nữa cho các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài đầu tư vào các vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa, thu hút các nguồn vốn trong nước, quốc tế trong hoạt động xoá đói giảm nghèo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xóa Đói Giảm Nghèo Tại Quảng Bình 55 ký tự

Xóa đói giảm nghèo là một nhiệm vụ cấp bách và quan trọng đối với mọi quốc gia, trong đó có Việt Nam và đặc biệt là tỉnh Quảng Bình. Đây không chỉ là vấn đề đạo đức, xã hội, văn hóa, mà còn là yếu tố then chốt cho sự phát triển kinh tế - chính trị bền vững. Đói nghèo là lực cản lớn cho sự phát triển, gây ra những hậu quả tiêu cực về đạo đức, tinh thần, an ninh xã hội, kinh tế và chính trị. Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam, cùng với sự hỗ trợ từ các tổ chức trong nước và quốc tế, đang nỗ lực tìm kiếm các giải pháp để giảm tỷ lệ nghèo đói, đặc biệt là ở các vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại Quảng Bình. Luận văn này tập trung nghiên cứu thực trạng và đề xuất các giải pháp xóa đói giảm nghèo Quảng Bình. Theo tài liệu gốc, Đảng và Nhà nước đã có nhiều biện pháp đẩy mạnh công tác này và thu được những kết quả ban đầu khả quan.

1.1. Khái niệm và Tầm quan trọng của Xóa đói giảm nghèo

Xóa đói giảm nghèo Quảng Bình không chỉ là việc cung cấp nguồn lực vật chất mà còn là việc tạo điều kiện để người nghèo tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, việc làm, từ đó nâng cao năng lực và cải thiện đời sống người dân Quảng Bình một cách bền vững. Đây là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, các ngành, và sự tham gia tích cực của cộng đồng. Tầm quan trọng của việc này đối với sự phát triển kinh tế xã hội là không thể phủ nhận. Như đã đề cập, đây là nhiệm vụ đạo đức, xã hội, văn hóa, kinh tế chính trị quan trọng.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến Xóa đói giảm nghèo

Nhiều yếu tố tác động đến xóa đói giảm nghèo Quảng Bình, bao gồm điều kiện tự nhiên (khí hậu khắc nghiệt, thiên tai), trình độ dân trí thấp, cơ sở hạ tầng yếu kém, thiếu vốn sản xuất, và các chính sách chưa thực sự hiệu quả. Bên cạnh đó, còn có yếu tố về văn hóa, tập quán sản xuất lạc hậu, và sự thiếu chủ động vươn lên của một bộ phận người dân. Cần phải có cái nhìn toàn diện và giải pháp phù hợp để giải quyết những yếu tố này.

II. Thực Trạng Nghèo Đói Tại Tỉnh Quảng Bình Hiện Nay 58 ký tự

Quảng Bình, với đặc điểm địa lý tự nhiên và kinh tế - xã hội đặc thù, vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức trong công tác xoá đói giảm nghèo Quảng Bình. Tỷ lệ hộ nghèo, đặc biệt là ở các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, còn tương đối cao. Đời sống của một bộ phận người dân còn gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn về vật chất và tinh thần. Theo số liệu thống kê, phần lớn các hộ nghèo tập trung vào các khu vực nông nghiệp. Thu nhập bình quân đầu người còn thấp so với mức bình quân của cả nước, và sự phân hóa giàu nghèo ngày càng gia tăng. Luận văn cần đi sâu phân tích các nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.

2.1. Phân tích Nguyên nhân gây ra Nghèo đói ở Quảng Bình

Nghèo đói ở Quảng Bình bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai (lũ lụt, hạn hán) gây thiệt hại lớn đến sản xuất nông nghiệp. Cơ sở hạ tầng yếu kém, giao thông đi lại khó khăn, hạn chế khả năng tiếp cận thị trường và các dịch vụ xã hội. Trình độ dân trí thấp, thiếu kiến thức khoa học kỹ thuật, ảnh hưởng đến năng suất lao động. Thiếu vốn sản xuất và chính sách hỗ trợ chưa hiệu quả cũng là những rào cản lớn. Cần có giải pháp đồng bộ để giải quyết các nguyên nhân này.

2.2. Đặc điểm của các hộ nghèo tại Quảng Bình

Các hộ nghèo ở Quảng Bình thường có những đặc điểm chung như: quy mô gia đình lớn, trình độ học vấn thấp, thiếu đất sản xuất, thiếu vốn, và thiếu kỹ năng nghề nghiệp. Họ thường sống ở các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Sức khỏe yếu kém, thiếu tiếp cận với các dịch vụ y tế cũng là một vấn đề lớn. Cần có những chính sách hỗ trợ đặc thù, phù hợp với từng nhóm đối tượng để giúp họ vươn lên thoát nghèo.

2.3. Tác động của Nghèo đói đến Kinh tế Xã hội Quảng Bình

Nghèo đói gây ra nhiều tác động tiêu cực đến kinh tế - xã hội Quảng Bình. Nó làm chậm quá trình tăng trưởng kinh tế, hạn chế khả năng thu hút đầu tư, và gây ra bất ổn xã hội. Tỷ lệ tội phạm, tệ nạn xã hội có xu hướng gia tăng. Trình độ dân trí thấp, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực. Việc bảo vệ môi trường cũng gặp nhiều khó khăn do người dân phải khai thác tài nguyên thiên nhiên để kiếm sống. Cần có giải pháp toàn diện để giảm thiểu tác động của nghèo đói.

III. Giải Pháp Phát Triển Nông Nghiệp Xóa Đói Giảm Nghèo 57 ký tự

Phát triển nông nghiệp và nông thôn đóng vai trò then chốt trong công tác xoá đói giảm nghèo tại Quảng Bình, nơi phần lớn dân số sống ở khu vực nông thôn và sinh kế chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Cần có các giải pháp đồng bộ để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm nông nghiệp, đa dạng hóa cây trồng vật nuôi, phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp ở nông thôn, và xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn. Việc quy hoạch và định hướng phát triển cho từng vùng sinh thái là rất quan trọng. Từ đó góp phần cải thiện thu nhập và đời sống người dân.

3.1. Quy hoạch và Định hướng phát triển Nông nghiệp

Cần có quy hoạch chi tiết và định hướng rõ ràng cho từng vùng, tiểu vùng sinh thái để phát triển nông nghiệp phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của từng địa phương. Ưu tiên phát triển các sản phẩm nông nghiệp có lợi thế cạnh tranh, có thị trường tiêu thụ ổn định. Khuyến khích áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp. Xây dựng các mô hình sản xuất nông nghiệp hiệu quả, bền vững, và thân thiện với môi trường.

3.2. Đa dạng hóa thu nhập cho người dân nông thôn

Bên cạnh phát triển nông nghiệp, cần đa dạng hóa các nguồn thu nhập cho người dân nông thôn bằng cách phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp như: tiểu thủ công nghiệp, du lịch cộng đồng, dịch vụ... Tạo điều kiện cho người dân tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi để phát triển sản xuất kinh doanh. Nâng cao trình độ tay nghề cho người lao động nông thôn thông qua các chương trình đào tạo nghề. Sinh kế bền vững Quảng Bình cần được đảm bảo.

3.3. Xây dựng Cơ sở hạ tầng nông thôn đồng bộ

Xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn đồng bộ, đặc biệt là hệ thống giao thông, thủy lợi, điện, trường học, trạm y tế, chợ... để tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và sinh hoạt của người dân. Đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông nông thôn để kết nối các vùng sản xuất với thị trường tiêu thụ. Nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và giáo dục ở nông thôn để cải thiện sức khỏe và trình độ dân trí cho người dân.

IV. Phát Triển Du Lịch Bền Vững Góp Phần Giảm Nghèo 59 ký tự

Du lịch Quảng Bình có tiềm năng lớn để đóng góp vào công tác xoá đói giảm nghèo. Cần phát triển du lịch theo hướng bền vững, khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa, lịch sử, tự nhiên của địa phương, đồng thời tạo ra nhiều việc làm và thu nhập cho người dân. Cần chú trọng phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, và du lịch văn hóa để thu hút du khách và tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương. Phát triển kinh tế Quảng Bình cần chú trọng khai thác du lịch.

4.1. Khai thác Tiềm năng du lịch Quảng Bình

Quảng Bình sở hữu nhiều danh lam thắng cảnh nổi tiếng như: Phong Nha - Kẻ Bàng, biển Nhật Lệ, động Thiên Đường... Cần khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch này bằng cách đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng du lịch, đa dạng hóa sản phẩm du lịch, và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch. Tăng cường quảng bá, xúc tiến du lịch để thu hút du khách trong nước và quốc tế.

4.2. Phát triển du lịch cộng đồng Du lịch sinh thái

Phát triển du lịch cộng đồng và du lịch sinh thái là hướng đi phù hợp với điều kiện của Quảng Bình. Du lịch cộng đồng giúp tạo ra thu nhập trực tiếp cho người dân địa phương, đồng thời bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Du lịch sinh thái giúp bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên. Cần xây dựng các tour du lịch cộng đồng và du lịch sinh thái hấp dẫn, và đảm bảo tính bền vững của các hoạt động du lịch.

4.3. Đào tạo nguồn nhân lực cho ngành Du lịch

Để phát triển du lịch bền vững, cần chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành du lịch. Nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ hướng dẫn viên du lịch, nhân viên phục vụ nhà hàng, khách sạn... Tăng cường đào tạo nghề cho người dân địa phương để họ có thể tham gia vào các hoạt động du lịch và tạo ra thu nhập.

V. Chính Sách Hỗ Trợ và Nguồn Vốn Xóa Đói Giảm Nghèo 55 ký tự

Các chính sách xóa đói giảm nghèo Quảng Bình cần được hoàn thiện và triển khai một cách hiệu quả, đảm bảo nguồn lực được phân bổ đúng đối tượng và sử dụng đúng mục đích. Cần tăng cường vai trò của các tổ chức tín dụng, ngân hàng trong việc cung cấp vốn vay ưu đãi cho người nghèo. Nâng cao hiệu quả của các chương trình mục tiêu quốc gia về xoá đói giảm nghèo, đặc biệt là ở các vùng khó khăn. Cần phải đảm bảo tính công khai, minh bạch trong việc thực hiện các chính sách hỗ trợ.

5.1. Hoàn thiện Chính sách hỗ trợ người nghèo

Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các chính sách hỗ trợ người nghèo để đảm bảo tính phù hợp với thực tiễn và đáp ứng được nhu cầu của người dân. Ưu tiên các chính sách hỗ trợ về: y tế, giáo dục, nhà ở, đất sản xuất, vốn vay, và đào tạo nghề. Đảm bảo các chính sách được triển khai một cách đồng bộ, hiệu quả, và công bằng.

5.2. Tăng cường Tiếp cận vốn vay ưu đãi

Tạo điều kiện thuận lợi cho người nghèo tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi từ các tổ chức tín dụng, ngân hàng chính sách xã hội. Nâng cao hiệu quả hoạt động của các quỹ tín dụng nhân dân, các tổ chức tài chính vi mô. Đơn giản hóa thủ tục vay vốn để người dân dễ dàng tiếp cận nguồn vốn. Quản lý chặt chẽ việc sử dụng vốn vay để đảm bảo hiệu quả.

5.3. Giám sát và Đánh giá hiệu quả Chính sách

Tăng cường công tác giám sát, đánh giá hiệu quả của các chính sách hỗ trợ xóa đói giảm nghèo Quảng Bình. Thu thập thông tin phản hồi từ người dân để có những điều chỉnh, bổ sung kịp thời. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, tham nhũng, lãng phí trong việc thực hiện chính sách. Đảm bảo tính công khai, minh bạch trong quá trình thực hiện chính sách.

VI. Kết Luận và Triển Vọng Xóa Đói Giảm Nghèo 50 ký tự

Công tác xoá đói giảm nghèo Quảng Bình đã đạt được những thành tựu đáng kể, tuy nhiên vẫn còn nhiều thách thức phía trước. Để đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững Quảng Bình, cần có sự nỗ lực, phối hợp của tất cả các cấp, các ngành, và sự tham gia tích cực của cộng đồng. Cần tiếp tục đổi mới tư duy, cách làm, và có những giải pháp sáng tạo, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Triển vọng xoá đói giảm nghèo của tỉnh là rất lớn nếu có những chính sách và giải pháp đúng đắn.

6.1. Tóm tắt thành tựu và hạn chế Xóa Đói Giảm Nghèo

Tóm tắt lại những thành tựu đã đạt được trong công tác xoá đói giảm nghèo Quảng Bình như: giảm tỷ lệ hộ nghèo, cải thiện đời sống người dân, phát triển kinh tế - xã hội ở các vùng khó khăn... Đồng thời, chỉ ra những hạn chế còn tồn tại như: tỷ lệ hộ nghèo còn cao ở một số vùng, hiệu quả các chính sách chưa đồng đều, nguồn lực còn hạn chế... Từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm.

6.2. Đề xuất giải pháp để Giảm nghèo Bền vững

Đề xuất các giải pháp cụ thể để giảm nghèo bền vững ở Quảng Bình, bao gồm: phát triển nông nghiệp và nông thôn, phát triển du lịch, phát triển công nghiệp, dịch vụ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải thiện cơ sở hạ tầng, tăng cường an sinh xã hội Quảng Bình, và hoàn thiện hệ thống chính sách hỗ trợ. Nhấn mạnh sự cần thiết của việc phối hợp đồng bộ giữa các giải pháp.

6.3. Tầm nhìn và Cam kết cho tương lai Xóa Đói Giảm Nghèo

Nêu lên tầm nhìn về một Quảng Bình phát triển thịnh vượng, người dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Khẳng định cam kết của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh trong việc thực hiện thành công mục tiêu xoá đói giảm nghèo, xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Cần tạo động lực và niềm tin cho người dân trong công cuộc xoá đói giảm nghèo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình đổi mới kinh tế tại Việt Nam, công tác xóa đói giảm nghèo đã ghi nhận những thành tựu mang tính bước ngoặt khi tỷ lệ nghèo chung toàn quốc giảm mạnh từ 58,1% năm 1993 xuống còn 37,4% năm 1998, và tỷ lệ nghèo lương thực thực phẩm giảm tương ứng từ 24,9% xuống 15,0%. Tuy nhiên, sự phát triển này đồng thời đặt ra thách thức lớn về phân hóa giàu nghèo khi hệ số Gini tăng từ 0,33 lên 0,35, với khoảng 90% số hộ nghèo tập trung tại các khu vực nông thôn. Tỉnh Quảng Bình – địa bàn thuộc dải đất hẹp duyên hải miền Trung với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, diện tích đất trống đồi núi trọc chiếm tới 32,1% (251.000 ha trên tổng diện tích tự nhiên 805.186 ha) – phải đối mặt với thực trạng đói nghèo diễn ra trên diện rộng và dai dẳng.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ bản chất kinh tế - xã hội của nghèo đói tại địa phương, phân tích mối quan hệ hữu cơ giữa tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá toàn diện thực trạng giảm nghèo tại tỉnh Quảng Bình giai đoạn 1996–2001, bóc tách các nguyên nhân căn cốt và đề xuất hệ thống giải pháp khả thi, đồng bộ đến năm 2005–2010.

Phạm vi nghiên cứu bao quát địa bàn 7 huyện, thị xã với 153 xã, phường thuộc tỉnh Quảng Bình, trong bối cảnh tổng dân số toàn tỉnh khoảng 803.000 người (dân tộc Kinh chiếm 97,9%). Ý nghĩa thực tiễn của đề tài được khẳng định qua việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ chế điều hành chính sách cấp tỉnh, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân 2–3%/năm và hỗ trợ nâng cao mức sống cho toàn bộ cộng đồng dân cư.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng các lý thuyết kinh tế phát triển và kinh tế chính trị học kinh điển:

• Lý thuyết đường cong U ngược của Simon Kuznets (1971): Luận giải mối quan hệ giữa tăng tổng sản phẩm quốc dân bình quân đầu người và bất bình đẳng thu nhập. Trong giai đoạn đầu của tăng trưởng, bất bình đẳng có xu hướng gia tăng (hệ số Gini dao động từ 0,3 đến 0,6) trước khi đạt điểm cực đại và dần cải thiện ở giai đoạn kinh tế phát triển cao.
• Mô hình hai khu vực của W. Arthur Lewis: Phân tích cơ chế dịch chuyển lao động dư thừa từ khu vực nông nghiệp truyền thống sang khu vực công nghiệp hiện đại, chỉ ra điểm ngoặt tiền công khi lao động nông thôn bắt đầu khan hiếm.
• Mô hình nông nghiệp châu Á gió mùa của Harry T. Oshima: Nhấn mạnh giải pháp thâm canh, tăng vụ, đa dạng hóa cây trồng - vật nuôi để giải quyết tình trạng thiếu việc làm lúc nông nhàn, tạo tích lũy nội tại thúc đẩy công nghiệp hóa nông thôn.
• Lý luận Mác - Lênin về phân phối: Phân tích sự hình thành giá trị thặng dư, quan hệ bóc lột trong chủ nghĩa tư bản và xác lập nguyên tắc phân phối theo lao động kết hợp phân phối qua phúc lợi xã hội trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.

Bên cạnh đó, luận văn làm rõ 3 hệ khái niệm chuẩn nghèo: chuẩn nghèo đa chiều theo Ngân hàng Thế giới (dựa trên mức tiêu thụ 2.100 Kcal/người/ngày với rổ 40 mặt hàng thiết yếu kết hợp chi phí phi lương thực), phương pháp rổ hàng hóa tinh giản của Tổ chức Lao động Quốc tế ILO (75% năng lượng từ lương thực, 25% từ thực phẩm với mức chi tiêu chuẩn khoảng 868.700 đồng/người/năm), và chuẩn nghèo thu nhập của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (tương đương 80.000 - 150.000 đồng/tháng tùy theo vùng).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu và cỡ mẫu: Luận văn sử dụng hệ thống dữ liệu thứ cấp quy mô lớn từ các cuộc Khảo sát Mức sống Dân cư Toàn quốc (VLSS 1993, 1998) của Tổng cục Thống kê, số liệu báo cáo của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, cùng cơ sở dữ liệu kinh tế - xã hội tổng thể của 7 huyện, thị xã thuộc tỉnh Quảng Bình và danh mục 2.162 xã đặc biệt khó khăn thuộc Chương trình 135 trên phạm vi toàn quốc.
• Phương pháp chọn mẫu và phân tích: Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng theo khu vực địa lý (đồng bằng, cồn cát ven biển, vùng trung du và vùng núi cao), kết hợp phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích chuỗi thời gian giai đoạn 1992–2001, so sánh tương quan tỷ lệ phần trăm và lượng hóa độ lệch bất bình đẳng qua hệ số Gini, đường cong Lorenz.
• Lý do lựa chọn: Sự kết hợp giữa phương pháp duy vật biện chứng và các công cụ thống kê định lượng cho phép đánh giá chính xác các biến động thu nhập, phản ánh khách quan tương quan giữa tăng trưởng kinh tế và phân hóa xã hội tại một địa phương có xuất phát điểm thấp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tốc độ giảm nghèo toàn quốc diễn ra ấn tượng nhưng bộc lộ hố sâu ngăn cách giữa các vùng. Giai đoạn 1992–1999, tỷ lệ nghèo cả nước giảm từ 30% (tương đương 3,8 triệu hộ) xuống còn 13,8% (gần 2 triệu hộ), bình quân mỗi năm giảm khoảng 250.000 hộ. Tuy nhiên, mức sống dân cư thành thị tăng 61%, trong khi khu vực nông thôn chỉ tăng 30%, làm gia tăng khoảng cách chi tiêu thành thị so với nông thôn từ 1,8 lần năm 1993 lên 2,2 lần năm 1998.

Thứ hai, các chính sách tín dụng ưu đãi phát huy vai trò đòn bẩy kinh tế rõ nét. Tính đến ngày 31/11/2001, Ngân hàng Phục vụ Người nghèo đã huy động nguồn vốn đạt 6.150 tỷ đồng (tăng gần 12 lần so với năm 1996), thành lập 220.000 tổ vay vốn không cần thế chấp tài sản, giải ngân 5.800 tỷ đồng cho hàng triệu lượt hộ. Nhờ đó, 562.000 hộ đã vượt qua ngưỡng nghèo, trung bình cứ 6 hộ tiếp cận vốn vay thì có 1 hộ thoát nghèo bền vững. Cơ cấu vốn vay tập trung chủ yếu vào sản xuất nông nghiệp với 88% cho trồng trọt, 2,4% cho ngư nghiệp và 3,2% cho ngành nghề tiểu thủ công nghiệp.

Thứ ba, thực trạng nghèo đói tại tỉnh Quảng Bình gắn liền với cấu trúc kinh tế - địa lý đặc thù. Toàn tỉnh có 251.000 ha đất trống đồi trọc (chiếm 32,1% diện tích), lượng mưa cực đoan đạt 2.000 - 2.500 mm/năm tập trung vào các tháng 10–11 gây lũ lụt cục bộ, trong khi mùa khô hạn kéo dài từ tháng 5 đến tháng 8. Dù sở hữu 116 km bờ biển với trữ lượng hải sản 51.000 tấn cá và 369.500 ha diện tích rừng, nguồn lực này chưa được khai thác đồng bộ do thiếu vốn, hạ tầng yếu kém và tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo ở mức cao.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn tới nghèo đói tại Quảng Bình hình thành từ sự tác động đa chiều giữa điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, thiếu tư liệu sản xuất và trình độ dân trí hạn chế. Dữ liệu thực nghiệm của luận văn có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ đường thể hiện xu hướng suy giảm tỷ lệ hộ nghèo giai đoạn 1993–2000, biểu đồ cột so sánh mức sống giữa các nhóm ngũ phân vị thu nhập, và bảng phân bổ cơ cấu vốn vay tín dụng chính sách.

So với các nghiên cứu cùng thời kỳ, kết quả này minh chứng rằng tăng trưởng kinh tế đơn thuần chưa thể tự động giải quyết nghèo đói nếu thiếu sự can thiệp điều tiết của Nhà nước. Phát hiện này hoàn toàn phù hợp với quan điểm của Harry Oshima về sự cần thiết phải ưu tiên phát triển nông thôn trước khi chuyển dịch cơ cấu sang công nghiệp hóa toàn diện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Quy hoạch nông - lâm - ngư nghiệp theo tiểu vùng sinh thái: Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Bình phối hợp Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn triển khai rà soát, chuyển đổi 251.000 ha đất trống đồi trọc sang trồng rừng nguyên liệu và cây công nghiệp, thâm canh tăng vụ lúa nước, nâng cao hiệu quả khai thác 51.000 tấn trữ lượng hải sản. Mục tiêu nâng giá trị sản xuất nông nghiệp tăng 5–6%/năm trong giai đoạn 2002–2005.

2. Mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng tín dụng chính sách: Ngân hàng Phục vụ Người nghèo cùng các hội đoàn thể nâng mức cho vay bình quân từ 2,19 triệu đồng/hộ lên 5–10 triệu đồng/hộ, đơn giản hóa thủ tục thông qua 220.000 tổ vay vốn, đồng thời tích hợp hoạt động khuyến nông - khuyến ngư với nguồn vốn vay để đảm bảo trên 95% hộ sử dụng vốn đúng mục đích sinh kế trong lộ trình 2002–2006.

3. Tập trung hoàn thiện kết cấu hạ tầng thiết yếu: Ban chỉ đạo Chương trình 135 và Sở Giao thông Vận tải ưu tiên phân bổ ngân sách trung ương và địa phương (khoảng 1,3 – 1,6 tỷ đồng/xã/năm) để hoàn thành 100% đường ô tô đến trung tâm các xã đặc biệt khó khăn, kiên cố hóa hệ thống kênh mương thủy lợi và trạm y tế cơ sở trước năm 2005.

4. Phát triển mạng lưới an sinh xã hội và dịch vụ công bằng: Sở Giáo dục và Đào tạo cùng Sở Y tế thực hiện miễn giảm 100% học phí, cấp phát sách giáo khoa cho học sinh nghèo, mở rộng cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho người nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số tại các huyện vùng cao Minh Hóa, Tuyên Hóa theo kế hoạch thường niên giai đoạn 2002–2010.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp luận cứ thực tiễn và bài học điều hành để xây dựng các chương trình mục tiêu quốc gia về xóa đói giảm nghèo, phân bổ nguồn lực công tại các tỉnh duyên hải miền Trung.

2. Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Kinh tế chính trị: Tài liệu là nguồn tham khảo học thuật giá trị trong việc vận dụng các mô hình kinh tế phát triển (Kuznets, Lewis, Oshima) vào phân tích cấu trúc kinh tế Việt Nam thời kỳ đổi mới.

3. Cán bộ quản lý tại các ngân hàng chính sách và quỹ tín dụng vi mô: Tham khảo phương pháp vận hành mô hình tổ nhóm vay vốn tín chấp, cách thức phân bổ dòng vốn ưu đãi phục vụ phát triển nông nghiệp nông thôn hiệu quả.

4. Chuyên gia tại các tổ chức phi chính phủ và dự án phát triển quốc tế: Cung cấp bức tranh dữ liệu cơ sở về sinh kế nông thôn, giúp thiết kế các chương trình viện trợ, xóa nghèo thích ứng với điều kiện thiên tai và biến đổi khí hậu.

Câu hỏi thường gặp

Chuẩn nghèo của Ngân hàng Thế giới khác chuẩn nghèo của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội như thế nào?
Chuẩn nghèo của Ngân hàng Thế giới dựa trên mức chi tiêu thực tế để đảm bảo 2.100 Kcal/người/ngày cộng chi phí phi lương thực (khoảng 1.789.000 đồng/năm năm 1998), phản ánh mức sống đa chiều. Trong khi đó, chuẩn của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội dựa trên thu nhập quy ra gạo (80.000 - 150.000 đồng/tháng), mang tính định mức tối thiểu nhằm phục vụ công tác bình xét hỗ trợ xã hội.

Tại sao tăng trưởng kinh tế nhanh lại đi kèm với sự gia tăng của hệ số Gini tại Việt Nam giai đoạn 1993–1998?
Theo quy luật đường cong U ngược của Simon Kuznets, giai đoạn đầu của công nghiệp hóa thường tập trung nguồn lực vào thành thị và công nghiệp, khiến chi tiêu khu vực đô thị tăng 61%, vượt xa mức 30% của nông thôn. Sự chênh lệch thu nhập giàu - nghèo nới rộng từ 4,9 lần lên 5,5 lần đã đẩy hệ số Gini tăng từ 0,33 lên 0,35.

Những yếu tố tự nhiên nào cản trở lớn nhất đến nỗ lực giảm nghèo tại Quảng Bình?
Quảng Bình có địa hình hẹp dốc, chịu tác động của gió phơn tây nam khô nóng và lượng mưa tập trung 600 - 700 mm/tháng gây lũ lụt nghiêm trọng vào mùa mưa. Bên cạnh đó, diện tích đất trống đồi trọc chiếm tới 32,1% và đất cát ven biển cằn cỗi gây khó khăn lớn cho sản xuất nông nghiệp ổn định.

Mô hình tín dụng vi mô của Ngân hàng Phục vụ Người nghèo mang lại hiệu quả thực tế ra sao?
Bằng cơ chế cho vay không cần thế chấp thông qua 220.000 tổ vay vốn, ngân hàng đã giải ngân 5.800 tỷ đồng với định mức 2,19 triệu đồng/hộ. Nguồn vốn này đã hỗ trợ trực tiếp 562.000 hộ thoát nghèo, chứng minh hiệu quả của phương thức quản trị vốn cộng đồng gắn với sản xuất nông hộ.

Mô hình của Harry Oshima được ứng dụng như thế nào trong giải pháp phát triển nông thôn Quảng Bình?
Mô hình Oshima định hướng khai thác triệt để thời gian nông nhàn thông qua việc tăng vụ, thâm canh lúa nước, mở rộng chăn nuôi và chế biến lâm - thủy sản tại chỗ. Cách tiếp cận này giúp tận dụng 369.500 ha rừng và 116 km bờ biển, nâng cao năng suất lao động và tạo nguồn tích lũy nội bộ cho nông dân.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận về mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và các phương pháp đo lường chuẩn nghèo.
• Làm rõ bức tranh nghèo đói tại Quảng Bình với đặc thù 251.000 ha đất trống đồi trọc và áp lực thiên tai khắc nghiệt.
• Tổng kết thành tựu của mạng lưới tín dụng ưu đãi với hơn 6.150 tỷ đồng vốn huy động và Chương trình 135 tại hàng nghìn xã nghèo.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp quy hoạch sinh thái, tín dụng vi mô, hoàn thiện hạ tầng và an sinh xã hội.
• Xác lập định hướng hành động giai đoạn 2002–2010 nhằm giảm tỷ lệ hộ nghèo bền vững và thu hẹp khoảng cách phát triển vùng miền.

Đóng góp của luận văn là công trình nghiên cứu toàn diện, tạo cơ sở thực tiễn vững chắc cho công tác quản trị phát triển địa phương. Các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý hãy khai thác toàn văn công trình để ứng dụng vào hoạch định chính sách kinh tế - xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn được chia làm 3 chương theo chi tiết dưới đây: (LUAN.phap -3- TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐÓI NGHÈO VÀ XOÁ ĐÓI GIẢM NGHÈO Ở VIỆT NAM 1. Khái luận về đói nghèo. Mối quan hệ giữa tăng trƣởng kinh tế, bất bình đẳng và vấn đề đói nghèo. Các thước đo đánh giá tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội.

Thước đo mức độ tăng trưởng và nhu cầu xã hội của con người: Ngày nay, hầu hết các quốc gia trên thế giới đều quan tâm đến sự phát triển bền vững của đất nước mà nội dung của sự phát triển bền vững trước hết là đảm bảo tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội. Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng về thu nhập của nền kinh tế trong một thời kỳ nhất định (thường là một năm). Tăng trưởng kinh tế được đánh giá bằng chỉ tiêu tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hoặc tổng sản phẩm quốc dân (GNP). Hai chỉ tiêu này đều phản ánh toàn bộ giá trị sản phẩm cuối cùng và dịch vụ do các hoạt động của nền kinh tế tạo ra, chúng chỉ khác nhau về phạm vi tính toán.

Tăng trưởng kinh tế có thể tính bằng mức gia tăng tuyệt đối, xác định qui mô tăng trưởng kinh tế (AY = Yt – YO). Tăng trưởng kinh tế cũng có thể tính bằng mức gia tăng tương đối, xác định tốc độ tăng trưởng kinh tế (g = AY /AYO). Để so sánh, xếp loại mức độ tăng trưởng của các nước, Liên hợp quốc và ngân hàng Thế giới sử dụng chỉ tiêu mức thu nhập quốc dân bình quân đầu người (GNP/người). Chỉ tiêu này phản ánh mức thu nhập bình quân đã được điều chỉnh theo sự biến động của dân số, phản ánh khả năng đảm bảo nhu cầu vật chất cho người dân.

Phát triển kinh tế được hiểu là sự biến đổi nền kinh tế về mọi mặt, bao gồm sự biến đổi qui mô sản lượng của nền kinh tế kèm theo sự biến đổi về cơ cấu kinh tế và sự biến đổi về mặt xã hội của con người.phap -4- TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Con người không chỉ có những nhu cầu về vật chất mà còn có nhu cầu được chăm sóc sức khoẻ, nhu cầu được học hành, nâng cao trình độ tri thức và chuyên môn, cũng như có nhu cầu về công ăn việc làm. Như vậy tăng trưởng kinh tế và đáp ứng nhu cầu xã hội cho con người là hai mặt cơ bản trong nội dung phát triển kinh tế. Tăng trưởng kinh tế là điều kiện cơ bản để nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho con người. Còn việc mang lại ấm no và thoả mãn nhu cầu xã hội cho con người là mục tiêu cuối cùng của phát triển kinh tế.

Đối với một đất nước, để đo nhu cầu xã hội của con người có thể sử dụng nhiều chỉ tiêu, những chỉ tiêu cơ bản là: - Các chỉ tiêu phản ánh mức độ chăm sóc sức khoẻ: tuổi thọ bình quân, tỷ lệ chết của trẻ sơ sinh, tỷ lệ trẻ em được tiêm phòng dịch, số người dân trên một bác sĩ, tỷ lệ chi công cộng cho sức khoẻ trong tổng chi tiêu công cộng của chính phủ. - Các chỉ tiêu phản ánh trình độ văn hoá - giáo dục: tỷ lệ người biết chữ, số năm đi học bình quân, tỷ lệ chi cho giáo dục trong tổng chi ngân sách của nhà nước. Để so sánh trình độ phát triển của các nước, Liên hợp quốc đã sử dụng chỉ tiêu GNP/người. Nhưng thực tế cho thấy không phải nước nào có thu nhập cao thì trình độ dân trí cũng cao.

Chính vì vậy, năm 1990, cơ quan phát triển con người của Liên hợp quốc đã đưa ra chỉ số phát triển con người (HDI). Đây là chỉ tiêu kết hợp và lượng hoá từ ba chỉ tiêu phản ánh nhu cầu cơ bản của con người, đó là: chỉ tiêu tuổi thọ bình quân, trình độ văn hoá (tỷ lệ biết chữ và số năm đi học bình quân) và chỉ tiêu GNP/người. Chỉ số HDI được đưa ra để so sánh trình độ phát triển của các nước đã làm đảo lộn vị trí của nhiều nước so với cách xếp hạng theo chỉ tiêu GNP/người. Chỉ số HDI đã chỉ rõ nhiều nước có thu nhập cao, nhưng do (LUAN.phap -5- TIEU LUAN MOI download : [e-mail] chính sách kinh tế - xã hội không chú ý đến việc nâng cao dân trí một cách thích đáng, nên vị trí của các nước đó xếp theo HDI lại giảm; còn một số nước khác tuy thu nhập thấp hơn, nhưng giáo dục, y tế được chú ý phát triển nên vị trí xếp hạng theo HDI lại tăng lên.

Thước đo mức độ bình đẳng trong phân phối thu nhập. Bên cạnh các chính sách kinh tế - xã hội đã được đề cập đến qua chỉ số HDI, một số vấn đề khác cũng cần được xem xét là vấn đề phân phối thu nhập. Thực tế cho thấy ở nhiều quốc gia sau một thời gian, mặc dù có tốc độ tăng trưởng kinh tế rõ rệt, nhưng đời sống của nhiều người dân vẫn ở mức nghèo khổ, thất nghiệp gia tăng và ở một số nước số đông người dân không được hưởng thành quả do tăng trưởng đem lại, trong khi nhóm người giầu có vẫn tiếp tục giầu lên. Rõ ràng tăng trưởng là điều kiện cần nhưng chưa đủ để cải thiện đời sống vật chất và các vấn đề xã hội cho nhân dân.

Có thể đo được mức độ bình đẳng trong phân phối thu nhập hay không? Các nhà kinh tế học và xã hội học đã đưa ra nhiều cách đo, nhưng một trong những công cụ biểu đạt mức độ bất bình đẳng được sử dụng trong kinh tế học là đường cong Lorenz mang tên nhà kinh tế học nêu lên học thuyết này và hệ số gini mang tên nhà thống kê học đã đưa ra hệ thống này. Để nghiên cứu mức độ chênh lệch trong phân phối thu nhập, người ta chia dân số của một nước ra làm 5 nhóm mỗi nhóm là 20 % dân số, từ nhóm có thu nhập thấp nhất đến nhóm có thu nhập cao nhất. Và thông thường, thu nhập của nhóm người nghèo bao giờ cũng được quan tâm trước tiên. Mọi người thường xem xét: tỷ lệ % trong tổng thu nhập của 10%, 20%, 50 % dân số có thu nhập thấp nhất là bao nhiêu.

Ví dụ: Số liệu thu thập được trong năm 1990 của Malaixia phân theo 5 nhóm thu nhập như sau: - 20 % dân số có thu nhập thấp nhất chiếm 4,6 % tổng thu nhập.phap -6- TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 20 % dân số có thu nhập thấp chiếm 9,3 % tổng thu nhập. - 20 % dân số có thu nhập trung bình chiếm 13,9 % tổng thu nhập. - 20 % dân số có thu nhập cao chiếm 21,2 % tổng thu nhập. - 20 % dân số có thu nhập cao nhất chiếm 51,2 % tổng thu nhập.

Đường cong Lorenz được biểu thị trong một hình vuông mà trục tung là % của thu nhập cộng dồn và trục hoành là % của các nhóm dân cư sắp xếp theo thứ tự mức thu nhập tăng dần. Đường cong Lorenz chỉ ra tỷ lệ % của tổng thu nhập cộng dồn theo tỷ lệ % cộng dồn của người nhận. % thu nhập B cộng dồn Đường bình đẳng a Đường cong Lorenz A O % dân số cộng dồn Đồ thị 1 Giả sử ở một cực nếu thu nhập được phân phối tuyệt đối bằng nhau thì cứ 20 % dân số sẽ nhận 20 % thu nhập, có nghĩa là không có người giầu, người nghèo, đường cong Lorenz trong trường hợp này sẽ là đường chéo (cũng gọi là đường 45 độ). Ở cực kia đưa ra giả thiết về sự bất bình đẳng tuyệt đối, khi hầu như tất cả mọi người không có thu nhập gì (ví dụ 99 trong số 100 người) và 1 người còn lại chiếm toàn bộ thu nhập đường cong Lorenz sẽ chạy theo cạnh đáy và đường vuông góc bên phải.

Cả hai cách phân phối này đều không có trong thực tế và bất kỳ sự phân phối thực tế nào cũng đều nhằm vào giữa hai cực này. Nếu thu nhập của nhóm người nghèo giảm đi và thu nhập của (LUAN.phap -7- TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nhóm người giầu tăng lên thì đường cong Lorenz càng cách xa đường 45 độ, có ý nghĩa là sự bất bình đẳng gia tăng. Ngược lại khi thu nhập của nhóm người nghèo tăng lên và của nhóm người giầu giảm đi thì đường cong Lorenz sẽ gần với đường 45 độ hơn, có nghĩa là sự bất bình đẳng giảm bớt. Dựa trên cơ sở đường cong Lorenz các nhà thống kê học cũng tìm ra một thước đo có thể biểu diễn cụ thể hơn và lượng hoá được mức độ bất bình đẳng trong phân phối thu nhập đó là hệ số gini.

Hệ số gini được tính toán trên cơ sở đường cong Lorenz. Nếu phần diện tích được giới hạn bởi đường 45 độ và đường cong lorenz được ký hiệu là (a) thì hệ số gini được tính như sau: Diện tích (a) Hệ số Gini = Diện tích tam giác OAB (Xem đồ thị 1) Có thể thấy rằng, về mặt lý thuyết giá trị của hệ số gini là từ 0 (hoàn toàn bình đẳng) đến 1 hoàn toàn bất bình đẳng. Nhưng thực tế giá trị của hệ số gini chỉ nằm trong khoảng từ 0 đến 1, (0 <hệ số Gini <1). Dựa vào những số liệu thống kê nhiều năm của nhiều nước ngân hàng Thế giới nhận thấy rằng, trong thực tế giá trị của hệ số Gini thay đổi trong phạm vi hẹp hơn từ 0,2 – 0,65 và đối với những nước có thu nhập thấp hệ số Gini biến động từ 0,3 – 0,5 đối với những nước có thu nhập trung bình, hệ số Gini biến động từ 0,4 – 0,65; và đối với những nước có thu nhập cao thì hệ số này biến động trong khoảng từ 0,2 – 0,4.

Từ đó ngân hàng Thế giới cũng đưa ra nhận xét rằng hệ số Gini tốt nhất thường xoay quanh mức 0,3. Phần lớn các quốc gia thuộc thế giới thứ ba có hệ số Gini tính theo mức chi tiêu hoặc mức thu nhập đều giao động trong khoảng 0,3 – 0,6. So sánh hệ số Gini về chi tiêu bình quân đầu người của Việt nam và một số nước trên thế giới được phản ánh như sau: (LUAN.phap -8- TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.