Luận văn: Nâng cao khả năng tiếp cận vốn vay của DNNVV tại Vietcombank Lâm Đồng

Phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp giúp DNNVV nâng cao khả năng tiếp cận vốn vay tại ngân hàng Vietcombank chi nhánh Lâm Đồng.

• Tác giả: Phạm Thị Sương Mai
• Người hướng dẫn: Ts. Hoàng Hải Yến
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính-Ngân hàng
• Đề tài: Nâng cao khả năng tiếp cận vốn vay của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Vietcombank Lâm Đồng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP. HCM

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT SỬ DỤNG
• DANH MỤC CÁC BẢNG SỬ DỤNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa của luận văn
• 1.6. Kết cấu luận văn
• 1.7. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ VIETCOMBANK LÂM ĐỒNG VÀ DNNVV TẠI ĐỊA BÀN LÂM ĐỒNG
• 2.1. Giới thiệu về Vietcombank Lâm Đồng
• 2.1.1. Tổng quan về Vietcombank
• 2.1.2. Quá trình hình thành và phát triển của Vietcombank Lâm Đồng
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức tại Vietcombank Lâm Đồng
• 2.2. Thực trạng về DNNVV tại Lâm Đồng
• 2.2.1. Tổng quan về DNNVV
• 2.2.2. Các loại hình DNNVV trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng
• 2.2.3. Kết quả kinh doanh của các DNNVV
• 2.2.4. Đóng góp vào ngân sách nhà nước
• 2.3. Hoạt động cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa của ngân hàng thương mại
• 2.3.1. Khái niệm hoạt động cho vay DNNVV của NHTM
• 2.3.2. Đặc điểm hoạt động cho vay DNNVV của NHTM
• 2.3.3. Các hình thức cho vay DNNVV
• 2.3.4. Phương pháp cho vay DNNVV
• 2.4. Quy trình cho vay DNNVV của VCB Lâm Đồng
• 2.5. Biểu hiện của vấn đề về khả năng tiếp cận vốn vay của DNNVV tại Vietcombank Lâm Đồng
• 2.5.1. Các sản phẩm cung cấp cho khách hàng doanh nghiệp
• 2.5.2. Dư nợ của DNNVV tại Vietcombank Lâm Đồng
• 2.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VỀ KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG CÁC ĐIỀU KIỆN VAY VỐN CỦA CÁC DNNVV
• 3.1. Tổng quan nghiên cứu có liên quan về các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng vay vốn của DNNVV
• 3.1.1. Nghiên cứu ở nước ngoài
• 3.1.2. Nghiên cứu ở Việt Nam
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Các điều kiện vay vốn đối với DNNVV tại VCB Lâm Đồng
• 3.3.1. Năng lực tài chính của doanh nghiệp
• 3.3.2. Tài sản đảm bảo
• 3.3.3. Năng lực quản lý của chủ doanh nghiệp
• 3.3.4. Dự án, phương án sản xuất kinh doanh khả thi
• 3.3.5. Uy tín của doanh nghiệp
• 3.3.6. Các điều khoản cho vay của ngân hàng
• 3.3.7. Thủ tục hành chính
• 3.4. Khung phân tích về các mức độ đáp ứng các điều kiện vay vốn của DNNVV tại VCB Lâm Đồng
• 3.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG CÁC ĐIỀU KIỆN VAY VỐN CỦA DNNVV TẠI VIETCOMBANK LÂM ĐỒNG
• 4.1. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.2. Thực trạng tiếp cận tín dụng của DNNVV tại VCB Lâm Đồng
• 4.2.1. Đánh giá chung về mức độ đáp ứng các điều kiện vay vốn của DNNVV tại VCB Lâm Đồng
• 4.2.2. Năng lực tài chính của doanh nghiệp
• 4.2.3. Tài sản đảm bảo
• 4.2.4. Năng lực quản lý của chủ doanh nghiệp
• 4.2.5. Dự án, phương án sản xuất kinh doanh khả thi
• 4.2.6. Uy tín của doanh nghiệp
• 4.2.7. Điều khoản cho vay của ngân hàng
• 4.2.8. Thủ tục hành chính
• 4.3. Đánh giá mức độ đáp ứng các điều khoản cho vay của DNNVV tại VCB
• 4.3.1. Kết quả đạt được
• 4.3.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 4.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: GIẢI PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG VAY VỐN CỦA DNNVV TẠI VCB LÂM ĐỒNG
• 5.1. Giải pháp và kế hoạch thực hiện
• 5.1.1. Đối với hạn chế về tài sản đảm bảo
• 5.1.2. Đối với hạn chế minh bạch trong báo cáo tài chính
• 5.1.3. Đối với hạn chế năng lực quản trị, điều hành
• 5.1.4. Đối với hạn chế dự án, phương án sản xuất kinh doanh
• 5.2. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.2.1. Hạn chế của đề tài
• 5.2.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.3. TÓM TẮT CHƯƠNG 5
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giải Pháp Vay Vốn cho DNNVV tại Vietcombank Lâm Đồng

Vietcombank Lâm Đồng là một trong những ngân hàng thương mại hàng đầu cung cấp các giải pháp tài chính toàn diện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) trên địa bàn tỉnh. Với sự phát triển liên tục, ngân hàng đã xây dựng các sản phẩm vay vốn đặc biệt nhằm giải quyết nhu cầu tiếp cận vốn vay của các DNNVV địa phương. Các giải pháp này được thiết kế linh hoạt, phù hợp với tình hình tài chính và khả năng thanh toán của từng doanh nghiệp. Vietcombank Lâm Đồng cam kết hỗ trợ tối đa để các DNNVV phát triển bền vững, đồng thời kiểm soát rủi ro tín dụng một cách hiệu quả.

1.1. Các Sản Phẩm Vay Vốn Chính

Vietcombank Lâm Đồng cung cấp nhiều sản phẩm vay vốn phong phú bao gồm vay ngắn hạn, vay trung hạn và vay dài hạn. Các sản phẩm này được tùy chỉnh theo mục đích sử dụng vốn như vay để bổ sung vốn lưu động, vay để mua sắm máy móc thiết bị hay vay để phát triển cơ sở hạ tầng. Lãi suất cạnh tranh, thủ tục đơn giản và thời gian giải ngân nhanh là những ưu điểm nổi bật của các sản phẩm này.

1.2. Điều Kiện Vay Vốn Cơ Bản

Để tiếp cận vốn vay tại Vietcombank Lâm Đồng, DNNVV cần đáp ứng các điều kiện như: năng lực tài chính ổn định, tài sản đảm bảo đủ giá trị, năng lực quản lý của chủ doanh nghiệp, dự án sản xuất kinh doanh khả thi, uy tín thanh toán tốt và tuân thủ thủ tục hành chính. Những yêu cầu này nhằm đảm bảo khả năng trả nợ và giảm thiểu rủi ro cho cả hai bên.

II. Những Thách Thức trong Tiếp Cận Vốn Vay

Mặc dù Vietcombank Lâm Đồng nỗ lực hỗ trợ DNNVV tiếp cận vốn vay, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức cần giải quyết. Theo kết quả nghiên cứu, các DNNVV thường gặp khó khăn trong việc đáp ứng các điều kiện vay, đặc biệt là tài sản đảm bảo và năng lực tài chính. Ngoài ra, thủ tục hành chính còn phức tạp, làm tăng chi phí và thời gian xử lý hồ sơ. Sự bất cập này làm hạn chế khả năng của DNNVV trong việc tiếp cận vốn vay cần thiết để phát triển sản xuất kinh doanh.

2.1. Vấn Đề Tài Sản Đảm Bảo

Một trong những thách thức lớn nhất là tài sản đảm bảo của DNNVV thường không đủ giá trị hoặc không dễ định giá. Nhiều DNNVV chỉ sở hữu các tài sản cơ bản như đất đai hoặc máy móc mà giá trị không ổn định theo thời gian. Điều này khiến ngân hàng phải đặt ra yêu cầu cao hơn về tỷ lệ tài sản đảm bảo so với hạn mức vay, từ đó giới hạn khả năng vay của doanh nghiệp.

2.2. Hạn Chế về Năng Lực Tài Chính và Quản Lý

Năng lực tài chính và quản lý của nhiều DNNVV tại Lâm Đồng còn hạn chế, với tỷ suất lợi nhuận không ổn định hoặc thấp. Bên cạnh đó, năng lực quản lý của chủ doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính và kế toán, còn yếu kém. Những yếu tố này làm tăng rủi ro cho ngân hàng, dẫn đến việc giới hạn hạn mức vay hoặc tăng lãi suất.

III. Giải Pháp Nâng Cao Khả Năng Vay Vốn

Để nâng cao khả năng tiếp cận vốn vay của DNNVV, Vietcombank Lâm Đồng cần triển khai các giải pháp toàn diện. Các giải pháp này bao gồm cơ chế hỗ trợ, đơn giản hóa thủ tục, phát triển sản phẩm vay mới, và tăng cường hợp tác với các tổ chức tín dụng khác. Đồng thời, ngân hàng cần tăng cường công tác đào tạo, tư vấn giúp DNNVV cải thiện năng lực tài chính và quản lý. Những giải pháp này sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho DNNVV tiếp cận vốn vay mà vẫn đảm bảo an toàn tín dụng cho ngân hàng.

3.1. Đơn Giản Hóa Thủ Tục và Cải Thiện Dịch Vụ

Vietcombank Lâm Đồng nên đơn giản hóa thủ tục vay vốn bằng cách số hóa quy trình xử lý hồ sơ, rút ngắn thời gian giải ngân, và giảm bớt tài liệu yêu cầu. Việc cải thiện chất lượng dịch vụ, đặc biệt là tư vấn và hỗ trợ trong quá trình vay, sẽ giúp DNNVV dễ dàng tiếp cận vốn hơn. Ngân hàng có thể thiết lập các đội tư vấn chuyên biệt để hướng dẫn DNNVV chuẩn bị hồ sơ đầy đủ.

3.2. Phát Triển Sản Phẩm Vay Linh Hoạt

Cần phát triển các sản phẩm vay vốn mới với điều kiện linh hoạt hơn, ví dụ như vay không cần tài sản đảm bảo toàn phần, vay có thời hạn uyển chuyển, hoặc vay với lãi suất khác biệt theo từng loại DNNVV. Những sản phẩm này sẽ phù hợp hơn với tình hình của DNNVV Lâm Đồng, giúp tăng tỷ lệ phê duyệt hồ sơ vay.

IV. Các Bước Thực Hiện và Kỳ Vọng

Để triển khai giải pháp nâng cao khả năng vay vốn, Vietcombank Lâm Đồng cần lập kế hoạch thực hiện chi tiết với các mục tiêu cụ thể, rõ ràng. Các bước thực hiện bao gồm: xây dựng chính sách và quy trình mới, đào tạo nhân viên, quảng bá sản phẩm mới cho DNNVV, và theo dõi đánh giá hiệu quả. Kỳ vọng từ những giải pháp này là tăng dư nợ cho DNNVV, cải thiện tỷ lệ nợ xấu, và đóng góp lớn hơn vào sự phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh Lâm Đồng.

4.1. Kế Hoạch Triển Khai Chi Tiết

Vietcombank Lâm Đồng cần xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể với các giai đoạn rõ ràng, từ chuẩn bị, triển khai, đến đánh giá kết quả. Mỗi giải pháp cần có người chịu trách nhiệm, thời hạn hoàn thành, và các chỉ tiêu đo lường. Ngân hàng cần cấp vốn đầu tư thích đáng để phát triển công nghệ, đào tạo nhân lực, và xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ DNNVV tốt hơn.

4.2. Mục Tiêu và Tác Động Dự Kiến

Mục tiêu dự kiến của các giải pháp là tăng tỷ lệ DNNVV tiếp cận được vốn vay, tăng dư nợ cho DNNVV lên ít nhất 20% trong 2 năm, và giảm tỷ lệ nợ xấu dưới 2%. Các giải pháp này sẽ tạo tác động tích cực đến sự phát triển DNNVV, tăng cơ hội việc làm, và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế tại Việt Nam, chiếm tới 74% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên cả nước, thu hút hơn 14 triệu lao động và đóng góp khoảng 32,5% tổng số thu thuế và phí vào ngân sách nhà nước. Tại tỉnh Lâm Đồng, khu vực kinh tế này tạo việc làm cho 127.318 người lao động, tương đương 87% tổng lực lượng lao động trong toàn bộ khối doanh nghiệp địa phương vào năm 2018, với mức thu nhập bình quân mỗi lao động đạt 79,32 triệu đồng/năm. Mặc dù sở hữu tiềm năng sản xuất kinh doanh to lớn, việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính thức từ hệ thống ngân hàng thương mại của các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại địa bàn vẫn gặp rất nhiều khó khăn và trở ngại.

Thực trạng tiếp cận vốn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Lâm Đồng cho thấy sự mất cân đối rõ nét. Tính đến cuối năm 2018, tổng quy mô dư nợ tín dụng của toàn chi nhánh đạt 5.316 tỷ đồng, tuy nhiên dư nợ cấp cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa chỉ đạt 558 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng khiêm tốn ở mức 10,5% tổng dư nợ. Tỷ lệ này thấp hơn đáng kể so với tỷ trọng bình quân 17,25% của toàn hệ thống ngân hàng trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng và mức trung bình 22% của cả nước trong giai đoạn 2012 – 2017.

Luận văn hướng tới mục tiêu phân tích, đánh giá thực trạng và mức độ đáp ứng các điều kiện vay vốn của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, làm rõ những điểm nghẽn chính từ cả phía doanh nghiệp lẫn ngân hàng, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận vốn tín dụng tại Vietcombank Lâm Đồng. Nghiên cứu sử dụng số liệu thứ cấp giai đoạn 2015 – 2018 cùng dữ liệu điều tra sơ cấp thu thập năm 2019, mang lại giá trị thực tiễn giúp ngân hàng mở rộng thị phần tín dụng doanh nghiệp an toàn và giúp cộng đồng doanh nghiệp địa phương tối ưu hóa cơ cấu vốn vay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết bất cân xứng thông tin của Stiglitz và Weiss năm 1981 cùng lý thuyết trật tự phân hạng trong cấu trúc vốn của Myers và Majluf năm 1984. Bên cạnh đó, luận văn bám sát các cơ sở pháp lý trọng yếu gồm Thông tư số 39/2016/TT-NHNN quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng và Nghị định số 39/2018/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các khái niệm cốt lõi được định hình xuyên suốt đề tài bao gồm: tín dụng ngân hàng thương mại, điều kiện cấp tín dụng, tài sản bảo đảm, tính minh bạch tài chính và quy trình thẩm định rủi ro.

Hệ thống chấm điểm và xếp hạng tín dụng nội bộ của ngân hàng vận hành dựa trên việc kết hợp giữa chỉ tiêu tài chính và chỉ tiêu phi tài chính. Đối với phân khúc khách hàng bán lẻ vừa và nhỏ, cấu phần tài chính chiếm tỷ trọng 45% và cấu phần phi tài chính chiếm tới 55% trong tổng điểm đánh giá. Cấu phần tài chính tập trung vào 5 nhóm chỉ số: thanh khoản, hiệu quả hoạt động, cơ cấu nợ, khả năng sinh lời và quản trị lưu chuyển tiền tệ. Cấu phần phi tài chính tập trung xem xét các yếu tố định tính như trình độ quản lý của chủ doanh nghiệp (chiếm trọng số 27% đến 30%), quan hệ tín dụng lịch sử (chiếm 18% đến 20%) và mức độ minh bạch của hệ thống sổ sách kế toán.

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài áp dụng phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính với kích thước mẫu khảo sát sơ cấp gồm 220 nhà quản lý và chủ sở hữu các doanh nghiệp nhỏ và vừa đang có quan hệ vay vốn tại Vietcombank Lâm Đồng. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện có chọn lọc được sử dụng nhằm thu thập ý kiến đại diện từ các doanh nghiệp thuộc các ngành nghề chủ lực gồm nông nghiệp, thương mại dịch vụ và công nghiệp chế biến trên địa bàn thành phố Đà Lạt, huyện Đức Trọng, Bảo Lộc và Đơn Dương.

Dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2015 – 2018 được tổng hợp từ Báo cáo thường niên của Vietcombank Lâm Đồng, Niên giám thống kê tỉnh Lâm Đồng và báo cáo của Sở Kế hoạch và Đầu tư. Toàn bộ số liệu khảo sát được xử lý và phân tích trên phần mềm bảng tính Excel nhằm tính toán các giá trị thống kê mô tả bao gồm giá trị trung bình, giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất và tỷ lệ phần trăm phân bổ. Việc lựa chọn phương pháp thống kê mô tả và phân tích so sánh chuỗi thời gian cho phép làm nổi bật sự đối lập giữa mức tăng trưởng tổng dư nợ đạt trên 30%/năm với tốc độ giải ngân chậm chạp dành cho khối doanh nghiệp nhỏ, giúp định vị chính xác các khoảng cách về năng lực đáp ứng điều kiện tín dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tài sản bảo đảm là rào cản mang tính quyết định nhất ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn vay của các doanh nghiệp. Tỷ trọng dư nợ có tài sản bảo đảm tại Vietcombank Lâm Đồng năm 2018 chiếm tới 99,58% (tương đương 5.294 tỷ đồng trên tổng số 5.316 tỷ đồng), trong khi dư nợ cho vay không có tài sản bảo đảm chỉ đạt 22 tỷ đồng, chiếm vỏn vẹn 0,42%. Phần lớn tài sản của doanh nghiệp nhỏ và vừa là hàng tồn kho và các khoản phải thu luân chuyển, không đáp ứng được yêu cầu thế chấp bằng bất động sản của ngân hàng.

Thứ hai, cơ cấu thời hạn tín dụng phân bổ thiếu cân đối khi các khoản vay ngắn hạn bổ sung vốn lưu động chiếm xấp xỉ 70% tổng dư nợ, trong khi dư nợ trung và dài hạn chỉ chiếm khoảng 30% (đạt 1.614 tỷ đồng vào năm 2018). Điều này phản ánh ngân hàng có xu hướng e ngại rủi ro kỳ hạn đối với khối doanh nghiệp nhỏ, gây hạn chế cho các kế hoạch đầu tư máy móc, cải tiến công nghệ dài hạn của doanh nghiệp.

Thứ ba, năng lực quản trị và tính minh bạch tài chính của doanh nghiệp còn nhiều bất cập. Hơn 60% doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Lâm Đồng hoạt động dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn và doanh nghiệp tư nhân, phần lớn chưa thực hiện kiểm toán độc lập báo cáo tài chính hàng năm, dẫn đến việc bị trừ điểm đáng kể khi chấm điểm tín dụng tự động.

Thứ tư, tốc độ tăng trưởng tín dụng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa có chiều hướng chững lại, khi dư nợ phân khúc này năm 2018 đạt 558 tỷ đồng, chỉ tăng thêm 8 tỷ đồng so với mức 550 tỷ đồng của năm 2017 (tương ứng mức tăng trưởng dưới 1,5%), thấp hơn rất nhiều so với mức tăng trưởng quy mô tín dụng chung của chi nhánh.

Thảo luận kết quả

Thực trạng hạn chế tiếp cận vốn tín dụng bắt nguồn từ sự kết hợp của tình trạng bất cân xứng thông tin và chiến lược quản trị rủi ro thắt chặt của ngân hàng thương mại nhà nước. Khi so sánh với các công trình nghiên cứu trước đây tại thị trường Việt Nam của các chuyên gia tài chính như Nguyễn Hồng Hà năm 2013 hay nghiên cứu quốc tế của Hongjiang Zhao năm 2006, uy tín doanh nghiệp và giá trị tài sản thế chấp luôn là hai biến số giữ vai trò chi phối tuyệt đối.

Dữ liệu thực nghiệm của luận văn có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cột so sánh sự tương phản sâu sắc giữa dư nợ khách hàng cá nhân chiếm trên 69% (đạt 3.702 tỷ đồng) với dư nợ doanh nghiệp nhỏ chỉ chiếm 10,5%. Đồng thời, bảng ma trận điểm xếp hạng tín dụng cho thấy nhóm tiêu chí phi tài chính chiếm tới 55% tỷ trọng đánh giá. Do đó, việc các doanh nghiệp thiếu kỹ năng lập dự án kinh doanh khả thi và thiếu sự minh bạch dòng tiền trực tiếp đẩy hồ sơ vay vào nhóm rủi ro cao, khiến các cán bộ tín dụng ngần ngại trong việc phê duyệt nâng hạn mức cho vay.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng cao tỷ lệ cấp tín dụng trên giá trị tài sản bảo đảm từ mức phổ biến 70% hiện nay lên mức 80% đến 85% đối với các doanh nghiệp hoạt động hiệu quả trong các chuỗi liên kết nông sản xuất khẩu, mục tiêu hoàn thiện khung chính sách trong vòng 12 tháng do Ban Giám đốc và Phòng Khách hàng doanh nghiệp Vietcombank Lâm Đồng triển khai.

Thứ hai, thiết kế và triển khai gói sản phẩm tài trợ vốn lưu động dựa trên quản lý dòng tiền và thế chấp khoản phải thu với quy mô dự kiến khoảng 200 tỷ đồng trong giai đoạn 2019 – 2020, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp có hợp đồng kinh tế minh bạch được tiếp cận nguồn vốn ngắn hạn mà không phụ thuộc hoàn toàn vào bất động sản.

Thứ ba, chuẩn hóa hệ thống quản trị và kiểm toán nội bộ đối với cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa, cam kết áp dụng phần mềm kế toán chuẩn mực và minh bạch hóa báo cáo tài chính nhằm nâng điểm xếp hạng tín dụng phi tài chính từ mức trung bình dưới 50 điểm lên trên 70 điểm trong lộ trình 6 đến 12 tháng.

Thứ tư, xây dựng mô hình liên kết ba bên giữa Vietcombank Lâm Đồng, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh và Quỹ Bảo lãnh tín dụng địa phương nhằm cung cấp bảo lãnh vay vốn cho khoảng 50 đến 100 doanh nghiệp tiềm năng tiếp cận nguồn vốn trung dài hạn trong giai đoạn 2020 – 2022.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, Ban Giám đốc và Cán bộ quản lý tín dụng tại các ngân hàng thương mại: Nắm bắt bức tranh thực chứng từ tập dữ liệu 220 nhà quản lý doanh nghiệp để tinh chỉnh quy trình thẩm định 5 bước, xây dựng các gói tín dụng bán lẻ linh hoạt và gia tăng thị phần dư nợ an toàn.

Thứ hai, Chủ doanh nghiệp, Giám đốc tài chính và Kế toán trưởng các doanh nghiệp nhỏ và vừa: Hiểu rõ cơ chế chấm điểm tín dụng với tỷ trọng cấu phần tài chính từ 45% đến 60%, từ đó chủ động tái cấu trúc hệ thống sổ sách kế toán và nâng cao khả năng chứng minh dòng tiền khả thi khi lập hồ sơ vay vốn.

Thứ ba, Cơ quan quản lý nhà nước, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Lâm Đồng: Sử dụng số liệu phân tích của hơn 3.000 doanh nghiệp địa phương để tham mưu các chính sách trợ cấp lãi suất, nâng cao hiệu quả vận hành của các quỹ bảo lãnh tín dụng vừa và nhỏ.

Thứ tư, Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Sử dụng luận văn như một tài liệu nghiên cứu học thuật chuẩn mực về phân tích định lượng tiếp cận tín dụng, làm tư liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu kinh tế địa phương và kinh tế khu vực Tây Nguyên.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ trọng dư nợ của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Vietcombank Lâm Đồng đạt mức bao nhiêu và mang ý nghĩa gì? Dư nợ cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Vietcombank Lâm Đồng năm 2018 đạt 558 tỷ đồng, chiếm 10,5% trên tổng dư nợ 5.316 tỷ đồng của toàn chi nhánh. Tỷ lệ này cho thấy quy mô cấp vốn còn khá khiêm tốn so với tiềm năng phát triển của hơn 3.000 doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn tỉnh.

Yếu tố nào là rào cản lớn nhất đối với doanh nghiệp nhỏ khi tiếp cận vốn ngân hàng? Tài sản bảo đảm là rào cản lớn nhất khi có tới 99,58% dư nợ của chi nhánh là các khoản vay có bảo đảm bằng tài sản (tương đương 5.294 tỷ đồng). Phần lớn doanh nghiệp nhỏ chỉ sở hữu hàng tồn kho hoặc máy móc đã qua sử dụng nên rất khó đáp ứng tiêu chuẩn thế chấp bất động sản của ngân hàng.

Quy trình xếp hạng tín dụng của Vietcombank phân bổ trọng số tài chính và phi tài chính như thế nào? Đối với doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ, Vietcombank áp dụng tỷ trọng 45% cho cấu phần tài chính và 55% cho cấu phần phi tài chính. Các tiêu chí phi tài chính như trình độ quản lý của chủ doanh nghiệp (chiếm 27% đến 30%) và năng lực quản lý lưu chuyển tiền tệ (chiếm 24% đến 30%) giữ vai trò then chốt trong việc ra quyết định.

Cơ cấu kỳ hạn các khoản vay của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại chi nhánh hiện nay ra sao? Khoảng 70% tổng dư nợ của khối doanh nghiệp nhỏ tại Vietcombank Lâm Đồng tập trung vào các khoản vay ngắn hạn dưới 1 năm để tài trợ vốn lưu động. Các khoản vay trung và dài hạn phục vụ đầu tư cơ sở hạ tầng chỉ chiếm khoảng 30%, tương đương 1.614 tỷ đồng vào năm 2018.

Doanh nghiệp nhỏ cần thực hiện những bước đi nào để nâng cao khả năng tiếp cận vốn tín chấp? Doanh nghiệp cần minh bạch hóa hệ thống kế toán, chủ động mở tài khoản và chuyển doanh thu thanh toán về ngân hàng với doanh số tiền gửi duy trì đều đặn trên 10 tỷ đồng mỗi năm. Đồng thời, chủ doanh nghiệp cần nâng cao kỹ năng xây dựng dự án kinh doanh khả thi và tham gia các chuỗi giá trị liên kết bền vững.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng tiếp cận vốn vay của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Vietcombank Lâm Đồng với quy mô dư nợ 558 tỷ đồng trên tổng số 5.316 tỷ đồng dư nợ toàn chi nhánh vào cuối năm 2018.
• Nghiên cứu nhận diện rõ hai điểm nghẽn cốt lõi từ khảo sát 220 nhà quản lý doanh nghiệp: áp lực về tài sản bảo đảm với 99,58% khoản vay yêu cầu thế chấp và hạn chế về độ minh bạch của hệ thống báo cáo tài chính.
• Đóng góp hệ thống giải pháp toàn diện bao gồm việc nới lỏng hệ số định giá tài sản thế chấp lên mức 80% đến 85% và tái cấu trúc sản phẩm tín dụng theo dòng tiền thương mại.
• Xác lập kế hoạch hành động chi tiết trong giai đoạn 2019 – 2022 nhằm thúc đẩy tăng trưởng dư nợ doanh nghiệp nhỏ đạt mục tiêu bình quân từ 17% đến 20% trên tổng danh mục tín dụng.
• Độc giả, nhà quản lý ngân hàng và các chủ doanh nghiệp nên áp dụng ngay khung phân tích và các khuyến nghị thực chứng trong đề tài để tối ưu hóa quy trình thẩm định và khơi thông nguồn vốn tín dụng hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, tác giả đã trình bày chi tiết về sự cần thiết của việc nghiên cứu về đánh giá mức độ đáp ứng các điều kiện vay vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Vietcombank Lâm Đồng, mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu, giới thiệu về phương pháp nghiên cứu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu, kết cấu của luận văn. 7 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ VIETCOMBANK LÂM ĐỒNG VÀ DNNVV TẠI ĐỊA BÀN LÂM ĐỒNG 2.1 Giới thiệu về Vietcombank Lâm Đồng 2.1 Tổng quan về Vietcombank Ngày 26/12/2007, Vietcombank đã phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) và từ năm 2017 đến nay đã trở thành cổ phiếu hàng đầu trong các cổ phiếu ngân hàng. Đến tháng 9/2011, VCB ký hợp đồng cổ đông chiến lược với Mizuho Corporate Bank thuộc Tập đoàn Tài chính Mizuho - Tập đoàn tài chính lớn thứ 3 ở Nhật Bản và thứ 20 trên thế giới, với tỷ lệ sở hữu là 15%. Đây là sự kiện quan trọng đối với VCB nói riêng và của chung cả hệ thống tài chính.

Trong năm 2017 xu hướng các cổ đông chiến lược nước ngoài rút vốn khỏi các ngân hàng trong nước như ACB, Techcombank, VIB.Tuy nhiên, tập đoàn Tài chính Mizuho vẫn hợp tác với VCB. Giai đoạn 2013 – 2018, VCB tăng trưởng rất mạnh cả về vốn điều lệ, quy mô tổng tài sản, nguồn vốn, dư nợ cho vay. Tiếp đó, VCB vừa tập trung triển khai có hiệu quả Đề án tái cơ cấu theo chỉ đạo của Chính phủ và NHNN, vừa triển khai có hiệu quả nhiều dự án nâng cao năng lực quản trị, hoạt động. Trước đây, VCB chuyên phục vụ về lĩnh vực kinh tế đối ngoại, ngày nay VCB đã trở thành một ngân hàng hoạt động đa lĩnh vực và cung cấp cho khách hàng đầy đủ dịch vụ tài chính trong lĩnh vực thanh toán quốc tế như huy động vốn, cho vay, tài trợ dự án, ngân hàng điện tử, thẻ, kinh doanh ngoại tệ và các công vụ phái sinh,… Năm 2017, Moody’s đã đánh giá VCB là ngân hàng có chất lượng tài sản tốt nhất Việt Nam, 1 trong 100 ngân hàng lớn nhất khu vực và 1 trong 300 tập đoàn ngân hàng lớn nhất thế giới và được quản trị theo các thông lệ quốc tế tốt nhất vào năm 2020.

Về cơ cấu cổ đông của VCB, nhà nước sở hữu với tỷ lệ 77,11% và Cổ đông nước ngoài là ngân hàng Mizuho với tỷ lệ sở hữu là 15%. Năm 2017, tổng tài sản của VCB là 1.293 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế lên đến 9. 8 Tính đến 31/12/2017, ngoài Trụ sở chính, VCB có 101 Chi nhánh và 397 phòng giao dịch hoạt động tại 53/63 tỉnh/ thành phố trong cả nước. Ngoài ra, Vietcombank thiết lập với 2.105 ngân hàng đại lý tại 131 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới.

(Báo cáo thường niên Vietcombank, 2017) Năm 2018, Vietcombank đã đạt tiêu chuẩn về an toàn vốn theo Basel II, VCB là một trong những ngân hàng thương mại Nhà nước có nguồn vốn điều lệ cao so với các ngân hàng thương mại cổ phần khác.2 Quá trình hình thành và phát triển của Vietcombank Lâm Đồng Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam – Chi nhánh Lâm Đồng chính thức được thành lập và đi vào hoạt động từ tháng 4/2004. Trụ sở được đặt tại Tòa nhà Vietcombank, số 33 Nguyễn Văn Cừ, phường 1, Thành phố Đà Lạt, Tỉnh Lâm Đồng. Có 05 phòng giao dịch bao gồm: Phòng giao dịch Hòa Bình, phòng giao dịch Đức Trọng, phòng giao dịch Lâm Hà, phòng giao dịch Bảo lộc, phòng giao dịch Đơn Dương. Trải qua hơn 10 năm hoạt động và phát triển, VCB Lâm Đồng đã có những đóng góp quan trọng cho sự phát triển của kinh tế tỉnh, phát huy tốt vai trò của một NHTM.

VCB Lâm Đồng đã cung cấp cho khách hàng đầy đủ các dịch vụ tài chính: như kinh doanh vốn, huy động vốn, tín dụng, tài trợ dự án…cũng như những dịch vụ ngân hàng hiện đại như kinh doanh ngoại tệ và các công cụ phái sinh, dịch vụ thẻ, ngân hàng điện tử… Sau hơn 10 năm hoạt động trên thị trường, VCB Lâm Đồng hiện có khoảng 110 cán bộ nhân viên, với 5 phòng Giao dịch đặt tại các trung tâm trọng điểm kinh tế của tỉnh Lâm Đồng. Kết quả kinh doanh qua các năm luôn tăng cao và luôn duy trì là một trong ba tổ chức tín dụng có số dư huy động vốn và dư nợ lớn nhất tại tỉnh Lâm Đồng. Bên cạnh đó, Vietcombank Lâm Đồng còn phát triển khoảng 22 máy ATM và trên 600 điểm chấp nhận thanh toán thẻ (POS) trên toàn tỉnh.3 Cơ cấu tổ chức tại Vietcombank Lâm Đồng GIÁM ĐỐC PHÓ GIÁM ĐÓC PHÓ GIÁM ĐÓC Phòng dịch Phòng ngân Phòng Phòng kế Phòng quản Phòng Phòng giao vụ quỹ khách hàng toán lý nợ hành chính dịch nhân sự Hình 2.1 Cơ cấu tổ chức của VCB Lâm Đồng (Nguồn: Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - chi nhánh Lâm Đồng) Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - chi nhánh Lâm Đồng được tổ chức khá quy củ, chặt chẽ, từng phòng ban được phân công, phân nhiệm rõ ràng. Cao nhất là giám đốc, sau đó đến 2 phó giám đốc và các phòng ban nghiệp vụ.

Giám đốc trực tiếp quản lý mọi hoạt động kinh doanh và phòng khách hàng doanh nghiệp, hai phó giám đốc quản lý các phòng ban còn lại.2 Thực trạng về DNNVV tại Lâm Đồng Tại tỉnh Lâm Đồng, số liệu ước tính đến cuối năm 2018 có 1100 doanh nghiệp mới thành lập, với số vốn đăng ký bình quân đạt 6,4 tỷ đồng/doanh nghiệp, số đơn vị trực thuộc (chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh). Về tình hình hoạt động, giải thể doanh nghiệp: Số doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng hoạt động 174 doanh nghiệp, tăng 4,8%; giải thể 73 doanh nghiệp, tăng 37,7% so với cùng kỳ. Tình hình thu hút, quản lý các dự án đầu tư: Dự kiến trong năm 2018, có 55 dự án được cấp Quyết định chủ trương đầu tư và Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, với vốn đăng ký ước 5.186 tỷ đồng, quy mô diện tích ước 492 ha. So với năm 2017, số dự án tăng 3,8% (tăng 02 dự án), vốn đầu tư giảm 2,3% (giảm 123 tỷ đồng), quy mô diện tích giảm 10 11,2% (giảm 62,1 ha).

Thu hồi, chấm dứt hoạt động 22 dự án, với vốn đăng ký đầu tư 2.530,7 tỷ đồng, quy mô diện tích 3.006 ha; trong đó: 01 dự án vốn đầu tư nước ngoài, với vốn đăng ký đầu tư 68,1 tỷ đồng, quy mô diện tích 3,08 ha; 21 dự án vốn đầu tư trong nước, với vốn đăng ký đầu tư 2.462,6 tỷ đồng, quy mô diện tích 3. So với cùng kỳ năm 2017, bằng 68,8% về số dự án, 91,8% về vốn, 171,2% về diện tích (năm 2017 thu hồi: 32 dự án, vốn đăng ký 2.756,68 tỷ đồng, quy mô diện tích 1.1 Tổng quan về DNNVV Trong lịch sử kinh tế thế giới có rất nhiều khái niệm về doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tùy thuộc vào điều kiện cụ thể của từng quốc gia, tùy thuộc vào từng giai đoạn phát triển của nền kinh tế xã hội đất nước mà các nhà kinh tế, các chính phủ sẽ đưa ra các khái niệm khác nhau về DNNVV. Trên thế giới, khái niệm về DNNVV được hiểu và quy định khác nhau tùy từng quốc gia.

Các nước căn cứ vào những tiêu chí khác nhau để phân loại doanh nghiệp và đưa ra quan niệm DNNVV phù hợp với mình. Tiêu chí định tính và tiêu chí định lượng là hai tiêu chí để phân loại doanh nghiệp. Tiêu chí định tính dựa trên tính chuyên môn hóa thấp, mức độ phức tạp của quản lý không cao, số đầu mối quản lý ít… Về tiêu chí định lượng, dựa vào tiêu chí như doanh thu, lợi nhuận, số lượng lao động, giá trị tài sản hay vốn chủ sở hữu. Việc phân loại doanh nghiệp theo mỗi tiêu chí có điểm tích cực và hạn chế riêng.

Hiện nay, tùy theo điều kiện của mình, từng nước sử dụng kết hợp các tiêu chí khác nhau. Theo Ngân hàng Thế giới (WB), doanh nghiệp được chia thành 4 loại: doanh nghiệp siêu nhỏ (số lao động < 10 người), doanh nghiệp nhỏ (số lao động từ 10 người - 50 người), doanh nghiệp vừa (số lao động từ 50 người - 300 người), doanh nghiệp lớn (số lao động > 300 người). Theo EU thì doanh nghiệp được chia như sau: 11 Bảng 2.1: Tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa của một số quốc gia và khu vực Quốc Số lao động Phân loại DNNVV Vốn đầu tư Doanh thu gia/Khu vực bình quân Các nước phát triển 1. Hoa kỳ Nhỏ và vừa 0-500 Không có tiêu chuẩn 0-300 triệu Không có Phân loại theo yên tiêu chuẩn ngành: 1-300 0-100 triệu 2.

Nhật - Sản xuất 1-100 yên - Thương mại 1-100 0-50 triệu - Dịch vụ yên 3. Australia Nhỏ và vừa < 200 Không có tiêu chuẩn 4. Canada Nhỏ < 100 Không quy < CDN$ 5 Vừa < 500 định triệu CDN$ 5 - 20 triệu 5.New Nhỏ và vừa < 50 Không có tiêu chuẩn Zealand 6. Korea Nhỏ và vừa < 300 Không có tiêu chuẩn 7.

Taiwan Nhỏ và vừa < 200 < NT$ 80 < NT$ 100 triệu triệu Các nước đang phát triển 1. Thailand Nhỏ và vừa Không có tiêu < 200 triệu Không có chuẩn Baht tiêu chuẩn 2. Malaysia - Ngành sản xuất 0-150 Không có RM 0-25 tiêu chuẩn triệu 3. Philippine Nhỏ và vừa < 200 1,5-60 triệu Không có Peso tiêu chuẩn 12 4.

Indonesia Nhỏ và vừa Không có tiêu < 1 triệu < 5 triệu chuẩn USD USD 5.Brunei Nhỏ và vừa 1-100 Không có tiêu chuẩn Các nước kinh tế đang chuyển đổi 1. Russia Nhỏ 1-249 Không có tiêu chuẩn Vừa 250-999 2. China Nhỏ 50-100 Không có tiêu chuẩn Vừa 101-500 3. Poland Nhỏ < 50 Không có tiêu chuẩn Vừa 51-200 4.

Hungary Siêu nhỏ 1-10 Không có tiêu chuẩn Nhỏ 11-50 Vừa 51-250 Nguồn: 1) APEC, 1998. Doanh nghiệp vừa và nhỏ; 2) UN/ECE, 1999. Định nghĩa doanh nghiệp vừa và nhỏ; 3) OECD, 2000. Trên thế giới hiện nay phổ biến có 4 tiêu chí để xác định DNNVV:  Tiêu chí thứ nhất: Tiêu chuẩn đánh giá, xếp loại DNNVV phải gắn bó với từng ngành đồng thời phải tính đến số lượng lao động và vốn tham gia vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Theo tiêu chuẩn này có Nhật Bản là tiêu biểu.  Tiêu chí thứ hai: Tiêu chuẩn đánh giá, xếp loại DNNVV không phân biệt ngành nghề mà chỉ căn cứ vào số lượng lao động và vốn tham gia váo hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Các nước theo tiêu chí này gồm có: Philippine, Thái Lan…  Tiêu chí thứ ba: Tiêu chuẩn đánh giá, xếp loại DNNVV bao gồm số lượng lao động, vốn kinh doanh và doanh thu hàng năm của doanh nghiệp.