Chương 1 : Cơ sở lý luận về chất lượng tín dụng trung và dài hạn của Ngân hàng thương mại 1.1 Khái quát về hoạt động tín dụng trung và dài hạn tại Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm tín dụng trung và dài hạn Ở Việt Nam theo luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12, hoạt động tín dụng được định nghĩa là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác. Trong đó, cho vay là hoạt động mang lại lợi nhuận chính và lớn nhất cho các ngân hàng thương mại. Trong giai đoạn hiện nay quy mô và hoạt động của các ngân hàng ngày càng phát triển, sản phẩm dịch vụ đa dạng và phong phú, hoạt động tín dụng theo đó cũng có rất nhiều hình thức và tiêu thức để phân loại như: theo thời hạn, theo đối tượng khách hàng, theo nguồn vốn, theo mục đích sử dụng.
Thời hạn cho vay là khoảng thời gian được tính từ khi khách hàng bắt đầu nhận vốn vay cho đến thời điểm trả hết nợ gốc và lãi đã được thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng giữa đơn vị cho vay và khách hàng. Thời hạn cho vay có ý nghĩa quan trọng đối với các ngân hàng thương mại vì nó liên quan mật thiết đến nhiều mặt cũng như khía cạnh trong hoạt động như tính an toàn, khả năng sinh lời cũng như khả năng hoàn trả của khách hàng.Căn cứ vào thời hạn cho vay để phân loại tín dụng, thì bao gồm: tín dụng ngắn hạn, tín dụng trung và dài hạn. + Tín dụng ngắn hạn là các khoản tín dụng có thời hạn dưới 12 tháng. + Tín dụng trung và dài hạn là các khoản tín dụng có thời hạn trên 1 năm.
Trong đó, tín dụng trung hạn (là các khoản tín dụng có thời hạn từ 1 đến 5 năm ). Tín dụng dài hạn (là các khoản tín dụng có thời hạn trên 5 năm ). Vai trò của tín dụng trung và dài hạn Việt Nam đang phấn đấu để trở thành một nước phát triển. Điều đó đòi hỏi phải thực hiện những chiến lược và chính sách đúng đắn trong từng thời kỳ, nhằm đẩy nhanh tốc độ phát triển.
Vốn là nguồn lực đầu tiên và cơ bản của sự phát triển và hiện đại hóa đất nước. Khi mà nhu cầu về vốn là điều kiện hàng đầu như vậy, thì có thể thấy tín dụng nói chung và tín dụng trung dài hạn nói riêng ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Tín dụng trung và dài hạn mang lại lợi ích cho tất cả các bên tham gia: chủ thể vay vốn, ngân hàng, nền kinh tế nói chung. Vai trò đối với nền kinh tế: Tín dụng trung và dài hạn có vai trò quan trọng trong nền kinh tế : - Tín dụng trung và dài hạn góp phần vào sự phát triển, mở rộng sản xuất.
Đầu tư nhằm tăng quy mô, nâng cao năng lực sản xuất, phát triển theo cả chiều rộng lẫn chiều sâu đòi hỏi một lượng vốn rất lớn mà không phải lúc nào chủ đầu tư, doanh nghiệp, cá nhân.cũng có thể đáp ứng được. Nguồn vốn cho vay trung và dài hạn của các ngân hàng thực sự là một giải pháp hết sức cần thiết và quan trọng vào lúc này. Khi một dự án đầu tư đi vào vận hành và hoạt động, nó cũng tạo ra cơ hội kinh doanh cho các nhà cung cấp nguyên nhiên liệu đầu vào, cung cấp máy móc thiết bị.Có vốn đầu tư vào công nghệ, cơ sở hạ tầng, giúp năng lực sản xuất, cạnh tranh của doanh nghiệp được tăng lên, các sản phẩm dịch vụ được tạo ra có chất lượng, đáp ứng tốt nhu cầu của khách hàng, của thị trường, kích thích nhu cầu tiêu dùng trong xã hội. - Tín dụng trung và dài hạn góp phần tạo thị trường sử dụng vốn ngắn hạn.
Khi các đơn vị sản xuất được đầu tư hiện đại hóa cơ sở hạ tầng, máy móc, công nghệ thì năng lực sản xuất được nâng cao kéo theo nhu cầu về vốn lưu động cũng ngày một gia tăng để phù hợp với sự phát triển đó. Như vậy, tín dụng trung và dài hạn đã góp phần giúp cho tín dụng ngắn hạn ngày càng phát triển. - Tín dụng trung và dài hạn góp phần tạo nguồn thu vững chắc cho ngân sách. Các món tín dụng trung và dài hạn sẽ làm giảm bớt đáng kể các khoản bao cấp từ ngân sách nhà nước cho đầu tự xây dựng cơ bản.
Nguồn vốn từ tín dụng trung và dài hạn giúp phát triển kinh tế theo chiều sâu, góp phần tạo ra nhiều sản phẩm hàng hóa để tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Qua đó, nó gián tiếp làm tăng cường nguồn thu cho ngân sách từ thuế như thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất nhập khẩu.Ngoài ra từ sự phát triển của các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh nhờ có nguồn vốn cho vay còn góp phần tạo ra công ăn việc làm, ổn định đời sống, ổn định trật tự xã hội. - Tín dụng trung và dài hạn góp phần thúc đẩy chuyển dịch kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Các khoản tín dụng trung và dài hạn giành cho các dự án, công trình đầu tư có trọng điểm, giúp hình thành các ngành sản xuất mũi nhọn, xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lí, khai thác triệt để các nguồn lực, tập trung phục vụ sản xuất.
Công nghiệp hóa hiện đại hóa không chỉ đơn giản là làm tăng thêm tốc độ và tỉ trọng sản xuất công nghiệp trong nền kinh tế mà là cả quá trình chuyển dịch cơ cấu gắn với chuyển đổi cơ bản về công nghệ, tạo nền tảng cho sự 9 tăng trưởng nhanh và bền vững, hiệu quả cao của toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Bước quan trọng đầu tiên của tiến trình công nghiệp hóa hiện đại hóa là tập trung vốn đầu tư cơ sở vật chất kĩ thuật, chuyển dịch nền kinh tế, phát triển sản xuất trong nước. Trong điều kiện thị trường vốn của nước ta còn nhiều hạn chế, thì nguồn từ tín dụng trung và dài hạn của các ngân hàng thương mại hiện vẫn đóng vai trò quyết định cho giai đoạn đầu thực hiện công nghiệp hóa hiện đại hóa. Tóm lại, vốn trung và dài hạn có ý nghĩa vô cùng quan trọng đến sự phát triển của cả nền kinh tế.
Các NHTM không chỉ ở nước ta mà ở hầu như các nước đang phát triển trên thế giới đều thúc đẩy, tăng cường dư nợ tín dụng trung và dài hạn để phục vụ quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước. Vai trò của hoạt động tín dụng trung và dài hạn đối với các NHTM Tín dụng là một trong những hoạt động chính và chủ yếu của các NHTM. Theo một số tài liệu và số liệu thống kê, doanh thu từ hoạt động tín dụng có thể chiếm từ 70% đến 80% doanh thu của ngân hàng. Song song với tín dụng ngắn hạn thì tín dụng trung và dài hạn đóng góp không nhỏ vào doanh thu hàng năm của các NHTM.
Bởi lẽ tín dụng trung và dài hạn thường là những khoản vay có quy mô lớn, thời hạn dài, lãi suất cao nên lãi thu được cũng lớn và ổn định. Tín dụng trung và dài hạn còn giúp cho các ngân hàng mở rộng quan hệ với khách hàng, đa dạng hóa các sản phẩm tín dụng. Đồng thời tăng cường khả năng cạnh tranh giữa các NHTM với nhau, là điều kiện cũng như động lực để các NHTM mở rộng phạm vi hoạt động và ngày càng khẳng định vai trò, vị thế của mình trên thị trường. Ngoài ra, nó còn thúc đẩy sự hợp tác giữa các NHTM.
Tại thời điểm nào đó khi một ngân hàng không có đủ nguồn vốn để tài trợ cho nhu cầu của khách hàng, hoặc để phân tán rủi ro, họ có thể hợp tác với các ngân hàng khác để cung cấp các khoản vay. Điều này đảm bảo cho các khách hàng được vay vốn kịp thời, ngân hàng giữ chân được khách hàng và tăng cường quan hệ với các đối tác của mình. Vai trò đối với doanh nghiệp Tín dụng trung và dài hạn là nguồn tài trợ quan trọng để các doanh nghiệp có điều kiện mở rộng quy mô, phát triển sản xuất. Bất cứ doanh nghiệp nào cũng muốn mở rộng thị trường hoạt động nâng cao vị thế của mình và nếu vậy phải mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Để đạt được điều này, doanh nghiệp cần có nguồn lực tài chính, số lượng vốn nhất định. Doanh nghiệp có thể sử dụng hoặc huy động từ nguồn lực nội tại của mình, nhưng không phải lúc nào và cũng 10 không phải doanh nghiệp nào cũng có điều kiện như vậy. Do đó, một điều tất yếu là các doanh nghiệp phải tìm đến các nguồn vốn từ bên ngoài qua các kênh như: huy động vốn từ thị trường chứng khoán hoặc đi vay các NHTM. Ở nước ta hiện nay thì huy động vốn trung và dài hạn từ các NHTM vẫn là một kênh phổ biến hơn cả đối với các doanh nghiệp.
Vì nó có các ưu điểm sau: + Thủ tục vay ngân hàng tuy chặt chẽ nhưng nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện thì thời gian doanh nghiệp nhận được khoản tín dụng là ngắn hơn và ít khó khăn hơn nhiều so với việc huy động vốn từ thị trường chứng khoán. Việc rút ngắn thời gian tìm kiếm vốn làm doanh nghiệp không bị lỡ các cơ hội kinh doanh của mình. + Không phải doanh nghiệp nào cũng được phát hành trái phiếu, cổ phiếu của mình trên thị trường chứng khoán + Việc vay vốn từ các NHTM làm cho chủ doanh nghiệp không phải phân chia quyền kiểm soát với các cổ đông nếu huy động vốn bằng phát hành cổ phiếu. Tín dụng trung và dài hạn giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của các doanh nghiệp.
Để tiếp cận được nguồn vốn của ngân hàng, đặc biệt là nguồn vốn trung và dài hạn, yêu cầu đối tượng là các doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả, có sức cạnh tranh trên thị trường, đưa ra được những dự án có tính thuyết phục và khả thi cao. Ngoài ra, doanh nghiệp vay vốn của ngân hàng, thường được các ngân hàng thẩm định, kiểm tra tìm hiểu về tình hình tài chính, tính khả thi của dự án, đánh giá điểm mạnh điểm yếu, rủi ro trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Qua đó, ngân hàng có thể có những tư vấn, giúp cho việc thực hiện các dự án, hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp có hiệu quả hơn.