Giải pháp tín dụng hỗ trợ sự phát triển hợp tác xã nông nghiệp tại tỉnh An Giang

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích giải pháp tín dụng hỗ trợ phát triển hợp tác xã nông nghiệp tại An Giang, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.

• Tác giả: Bùi Thị Kim Chung
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Đức
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Giải pháp tín dụng hỗ trợ sự phát triển hợp tác xã nông nghiệp tại tỉnh An Giang
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TÍN DỤNG ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRONG NỀN KINH TẾ
• 1.1. Hợp tác xã nông nghiệp trong nền kinh tế
• 1.2. Sự ra đời của hợp tác xã ở Việt Nam
• 1.3. Tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh
• 1.3.1. Cơ cấu tổ chức hoạt động kinh doanh của hợp tác xã nông nghiệp
• 1.3.2. Nguồn vốn hình thành nên hoạt động kinh doanh
• 1.3.3. Vai trò của Hợp tác xã nông nghiệp trong nền kinh tế
• 1.4. Tín dụng và vai trò của tín dụng đối với sự phát triển Hợp tác xã nông nghiệp trong nền kinh tế
• 1.4.1. Một số hình thức tín dụng chủ yếu
• 1.4.2. Vai trò của tín dụng
• 1.4.2.1. Vai trò của tín dụng đối với nền kinh tế
• 1.4.2.2. Vai trò của tín dụng đối với sự phát triển nông nghiệp nông thôn
• 1.4.3. Sự cần thiết của tín dụng để hỗ trợ sự phát triển HTXNN tại địa bàn tỉnh An Giang
• 1.4.4. Kinh nghiệm về sự phát triển HTXNN ở Đài Loan
• 1.4.4.1. Mô hình hợp tác xã của Đài Loan
• 1.4.4.2. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÍN DỤNG TÀI TRỢ CHO SỰ PHÁT TRIỂN HTXNN Ở TỈNH AN GIANG GIAI ĐOẠN 2007 - 2011
• 2.1. Sự phát triển HTXNN tỉnh An Giang từ năm 2007 đến năm 2011
• 2.2. Sự hình thành và phát triển các tổ chức tín dụng trên địa bàn tỉnh An Giang từ năm 2007 đến năm 2011
• 2.2.1. Quy mô các tổ chức tín dụng trên địa bàn tỉnh An Giang
• 2.2.2. Hoạt động huy động vốn và cho vay của các TCTD trên địa bàn tỉnh
• 2.2.2.1. Nghiệp vụ huy động vốn
• 2.2.2.2. Nghiệp vụ cho vay
• 2.3. Thực trạng về tín dụng hỗ trợ đối với sự phát triển HTXNN tỉnh An Giang từ năm 2007 đến năm 2011
• 2.3.1. Quỹ hỗ trợ phát triển HTX
• 2.3.2. Quỹ tín dụng nội bộ của HTXNN
• 2.3.3. Tín dụng từ các NHTM
• 2.3.4. Đánh giá chung về thực trạng tín dụng tài trợ cho sự phát triển HTXNN tỉnh An Giang
• 2.3.4.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.4.2. Những tồn tại
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TÍN DỤNG HỖ TRỢ SỰ PHÁT TRIỂN HTXNN TẠI TỈNH AN GIANG GIAI ĐOẠN 2007 - 2011
• 3.1. Định hướng phát triển nông nghiệp và HTXNN trên địa bàn tỉnh An Giang đến 2015
• 3.2. Giải pháp tín dụng hỗ trợ cho sự phát triển HTXNN trên địa bàn tỉnh An Giang đến năm 2015
• 3.2.1. Mô hình tín dụng hỗ trợ cho HTXNN trên địa bàn tỉnh An Giang đến 2015
• 3.2.2. Giải pháp cụ thể
• 3.2.2.1. Nhóm giải pháp thuộc về các NHTM trên địa bàn tỉnh An Giang đến năm 2015
• 3.2.2.2. Nhóm giải pháp thuộc về NHNN An Giang
• 3.2.2.3. Nhóm giải pháp thuộc về Liên minh HTX tỉnh An Giang
• 3.2.2.4. Nhóm giải pháp của các HTXNN tỉnh An Giang
• 3.2.2.5. Nhóm giải pháp hỗ trợ của UBND tỉnh An Giang và các cơ quan có liên quan
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp tín dụng cho hợp tác xã nông nghiệp

Giải pháp tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của hợp tác xã nông nghiệp tại An Giang. Tín dụng không chỉ giúp các hợp tác xã có nguồn vốn hoạt động mà còn tạo điều kiện cho nông dân cải thiện sản xuất. Việc áp dụng các giải pháp tín dụng hiệu quả sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững cho hợp tác xã nông nghiệp.

1.1. Tín dụng nông nghiệp và vai trò của nó

Tín dụng nông nghiệp là nguồn lực thiết yếu cho sự phát triển của hợp tác xã nông nghiệp. Nó giúp nông dân có khả năng đầu tư vào công nghệ mới, cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc tiếp cận tín dụng dễ dàng sẽ khuyến khích nông dân tham gia vào các hợp tác xã nông nghiệp.

1.2. Tình hình tín dụng hiện tại tại An Giang

Tình hình tín dụng tại An Giang hiện nay còn nhiều hạn chế. Nhiều hợp tác xã nông nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn. Điều này ảnh hưởng đến khả năng phát triển và mở rộng sản xuất của họ.

II. Thách thức trong việc phát triển hợp tác xã nông nghiệp tại An Giang

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng hợp tác xã nông nghiệp tại An Giang vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề như thiếu vốn, công nghệ lạc hậu và sự thiếu hụt thông tin thị trường đang cản trở sự phát triển của các hợp tác xã này.

2.1. Thiếu vốn và khó khăn trong tiếp cận tín dụng

Nhiều hợp tác xã nông nghiệp không đủ khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng do thiếu tài sản thế chấp. Điều này dẫn đến việc họ không thể đầu tư vào sản xuất và mở rộng quy mô hoạt động.

2.2. Công nghệ sản xuất lạc hậu

Công nghệ sản xuất lạc hậu là một trong những nguyên nhân chính làm giảm năng suất và chất lượng sản phẩm của hợp tác xã nông nghiệp. Việc không cập nhật công nghệ mới khiến họ khó cạnh tranh trên thị trường.

III. Giải pháp tín dụng hỗ trợ hợp tác xã nông nghiệp tại An Giang

Để thúc đẩy sự phát triển của hợp tác xã nông nghiệp, cần có những giải pháp tín dụng cụ thể. Các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng cần xây dựng các chương trình tín dụng phù hợp với nhu cầu của nông dân và hợp tác xã.

3.1. Mô hình tín dụng linh hoạt cho hợp tác xã

Mô hình tín dụng linh hoạt sẽ giúp các hợp tác xã nông nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn vốn. Các ngân hàng cần thiết kế các gói tín dụng phù hợp với từng loại hình sản xuất của hợp tác xã.

3.2. Hỗ trợ đào tạo và tư vấn cho nông dân

Cung cấp các khóa đào tạo và tư vấn cho nông dân về quản lý tài chính và sản xuất sẽ giúp họ sử dụng hiệu quả nguồn vốn tín dụng. Điều này cũng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh cho hợp tác xã nông nghiệp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại An Giang

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp tín dụng hiệu quả đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho hợp tác xã nông nghiệp tại An Giang. Năng suất và chất lượng sản phẩm đã được cải thiện đáng kể.

4.1. Kết quả từ các mô hình tín dụng thành công

Nhiều hợp tác xã nông nghiệp đã áp dụng thành công các mô hình tín dụng mới, giúp tăng trưởng sản xuất và cải thiện đời sống cho nông dân. Những mô hình này cần được nhân rộng.

4.2. Đánh giá tác động của tín dụng đến phát triển nông nghiệp

Tín dụng đã có tác động tích cực đến sự phát triển của hợp tác xã nông nghiệp. Nông dân có khả năng đầu tư vào công nghệ mới và mở rộng quy mô sản xuất, từ đó nâng cao thu nhập.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho hợp tác xã nông nghiệp

Tương lai của hợp tác xã nông nghiệp tại An Giang phụ thuộc vào việc cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng và áp dụng các giải pháp phát triển bền vững. Cần có sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức tín dụng để thúc đẩy sự phát triển này.

5.1. Định hướng phát triển hợp tác xã nông nghiệp

Định hướng phát triển hợp tác xã nông nghiệp cần tập trung vào việc nâng cao năng lực quản lý và tiếp cận nguồn vốn. Điều này sẽ giúp họ phát triển bền vững trong tương lai.

5.2. Vai trò của chính sách hỗ trợ từ Nhà nước

Chính sách hỗ trợ từ Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của hợp tác xã nông nghiệp. Cần có các chương trình hỗ trợ cụ thể để giúp họ vượt qua khó khăn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực nông nghiệp và nông thôn đóng vai trò trụ cột trong nền kinh tế Việt Nam khi quy tụ hơn 70% dân số sinh sống và tạo sinh kế chính cho lực lượng lao động xã hội. Tại tỉnh An Giang – trung tâm sản xuất lúa gạo hàng đầu vùng Đồng bằng sông Cửu Long với dân số nông thôn chiếm 71% trên tổng số 2,14 triệu dân, nông nghiệp chiếm tỷ trọng từ 31,51% đến 37,16% trong cơ cấu kinh tế giai đoạn 2007 - 2011. Mặc dù đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh đạt 820 triệu USD vào năm 2011, nền sản xuất nông nghiệp địa phương vẫn đối mặt với tình trạng phân tán, quy mô nông hộ nhỏ lẻ và năng lực cạnh tranh chưa cao.

Trong bối cảnh đó, phát triển kinh tế tập thể mà trọng tâm là mô hình hợp tác xã nông nghiệp trở thành giải pháp tất yếu nhằm liên kết chuỗi giá trị, nâng cao năng suất và tổ chức lại sản xuất. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất kìm hãm sự bứt phá của các hợp tác xã nông nghiệp tại An Giang chính là sự thiếu hụt nghiêm trọng về nguồn lực tài chính và điểm nghẽn trong tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng thương mại. Đề tài luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng của tác giả Bùi Thị Kim Chung tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh tập trung làm rõ lý luận, đánh giá thực trạng cung ứng tín dụng cho 104 hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn 11 huyện, thị xã, thành phố của tỉnh An Giang giai đoạn 2007 - 2011, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp tín dụng đồng bộ định hướng đến năm 2015. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động kinh tế tập thể, thúc đẩy mục tiêu tái cơ cấu nông nghiệp và nâng cao thu nhập cho xã viên nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của hai nền tảng lý thuyết kinh tế then chốt: Lý thuyết kinh tế tập thể và Lý thuyết trung gian tài chính trong nông nghiệp nông thôn. Lý thuyết kinh tế tập thể chỉ rõ hợp tác xã là tổ chức kinh tế tự chủ do các cá nhân hoặc hộ nông dân tự nguyện liên kết, cùng góp vốn và tư liệu sản xuất nhằm khắc phục hạn chế của kinh tế cá thể, tạo lợi thế kinh tế theo quy mô và nâng cao vị thế đàm phán trên thị trường. Đi kèm với đó, lý thuyết trung gian tài chính khẳng định tín dụng đóng vai trò huyết mạch trong việc dẫn vốn từ nơi nhàn rỗi sang nơi thiếu hụt, kích thích quá trình tích tụ tư liệu sản xuất, đổi mới công nghệ và giảm thiểu chi phí giao dịch cho khu vực nông thôn.

Mô hình nghiên cứu tập trung phân tích cơ chế truyền dẫn và tác động của ba kênh cung ứng vốn tín dụng cơ bản đối với hợp tác xã nông nghiệp: tín dụng từ các ngân hàng thương mại, tín dụng hỗ trợ từ các quỹ nhà nước và quỹ tín dụng nội bộ. Luận văn chuẩn hóa 4 khái niệm nền tảng bao gồm: Hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới, Tín dụng ngân hàng, Tín dụng nội bộ và Vốn tích lũy tập thể. Khung phân tích này cũng kế thừa bài học thực tiễn từ mô hình Nông hội Đài Loan, nơi 70% ngân sách chi tiêu được phân bổ cho hoạt động tín dụng phục vụ 99% nông dân, từ đó làm căn cứ đánh giá độ lệch cung - cầu vốn tại tỉnh An Giang.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ với cỡ mẫu bao gồm 104 hợp tác xã nông nghiệp hoạt động trên địa bàn toàn bộ 11 huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh An Giang. Việc lựa chọn phương pháp điều tra toàn diện thay vì lấy mẫu ngẫu nhiên xuất phát từ tính chất đặc thù về sự phân bổ không đồng đều của các hợp tác xã giữa các địa phương, giúp phản ánh bức tranh toàn cảnh một cách khách quan và chính xác nhất.

Dữ liệu thứ cấp được thu thập đồng bộ từ các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành trong mốc thời gian 5 năm từ năm 2007 đến năm 2011, bao gồm: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Liên minh Hợp tác xã tỉnh An Giang, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh An Giang, Sở Kế hoạch và Đầu tư và Cục Thống kê tỉnh An Giang. Tác giả áp dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích chuỗi thời gian, so sánh tỷ trọng cơ cấu và phương pháp tổng hợp tổng luận. Lý do lựa chọn hệ thống phương pháp này là nhằm nhận diện rõ nét quy luật biến động của các chỉ tiêu tài chính, phân định rõ các điểm nghẽn về cấu trúc vốn và tạo cơ sở thực chứng vững chắc cho các đề xuất giải pháp tín dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực tế giai đoạn 2007 - 2011 làm sáng tỏ 4 phát hiện quan trọng:

• Quy mô và số lượng hợp tác xã có sự biến động phức tạp: Số lượng hợp tác xã nông nghiệp đạt đỉnh 110 đơn vị năm 2007, giảm mạnh xuống 99 đơn vị trong các năm 2008 - 2009 do tác động của biến động kinh tế và chi phí đầu vào tăng cao, sau đó phục hồi lên 104 đơn vị vào năm 2011. Số lượng xã viên tăng từ 8.638 người năm 2007 lên 9.200 người năm 2011, nhưng quy mô bình quân mỗi đơn vị chỉ đạt 85 xã viên. Nông dân có đất sản xuất chiếm áp đảo từ 77% đến 81%, trong khi hộ nghèo tham gia hợp tác xã chỉ chiếm khoảng 6% tổng số xã viên.
• Cấu trúc vốn tồn tại sự mất cân đối nghiêm trọng: Tổng vốn hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp năm 2011 đạt 78,663 tỷ đồng, mức vốn bình quân chỉ đạt 756 triệu đồng mỗi hợp tác xã. Trong cơ cấu vốn năm 2011, vốn góp của xã viên chiếm 45%, quỹ tích lũy chiếm 33%, vốn tích lũy tự có chiếm 20%, trong khi vốn vay tín dụng chỉ chiếm vỏn vẹn 2%. Hầu hết các hợp tác xã không thể tiếp cận nguồn vốn tín dụng trung và dài hạn từ các ngân hàng thương mại.
• Hiệu quả kinh doanh và thu nhập lao động còn ở mức khiêm tốn: Lợi nhuận bình quân một hợp tác xã tăng từ 152 triệu đồng năm 2007 lên 205 triệu đồng năm 2011. Thu nhập bình quân của lao động thường xuyên tăng từ 1 triệu đồng/tháng năm 2007 lên 2,5 triệu đồng/tháng năm 2011.
• Quy mô canh tác và phạm vi liên kết tài chính hạn hẹp: Có tới 60 trên tổng số 104 hợp tác xã (chiếm 57,7%) có diện tích sản xuất dưới 300 ha, chỉ có 5 đơn vị đạt quy mô trên 1.000 ha. Toàn tỉnh chỉ có 14 hợp tác xã duy trì dịch vụ tín dụng nội bộ, dù có 35 đơn vị tham gia câu lạc bộ tín dụng nội bộ.

Thảo luận kết quả

Thực trạng tỷ lệ vốn vay chỉ chiếm 2% trong tổng tài sản cho thấy điểm nghẽn thể chế tín dụng nông nghiệp. Nguyên nhân cốt lõi khiến các ngân hàng thương mại e ngại cấp tín dụng cho hợp tác xã xuất phát từ việc thiếu tài sản bảo đảm hợp pháp, báo cáo tài chính chưa chuẩn hóa, phương án sản xuất kinh doanh thiếu tính khả thi và rủi ro thiên tai cao trong nông nghiệp. Khi mô tả dữ liệu qua biểu đồ cơ cấu nguồn vốn hình tròn và biểu đồ cột so sánh tăng trưởng lợi nhuận giai đoạn 2007 - 2011, sự phụ thuộc quá mức vào vốn góp tự có của xã viên hiện lên như một rào cản trực tiếp hạn chế năng lực đầu tư máy móc chế biến và hạ tầng sau thu hoạch.

So sánh với kinh nghiệm Nông hội Đài Loan, nơi nông dân được vay miễn thế chấp hạn mức tương đương 25 triệu đồng và vay thương mại hỗ trợ lãi suất lên tới 2,8 tỷ đồng, có thể thấy các hợp tác xã tại An Giang đang thiếu hẳn cơ chế hỗ trợ tài chính tương xứng từ phía Nhà nước. Nếu không khơi thông dòng vốn tín dụng thương mại, các hợp tác xã tại An Giang khó có thể mở rộng chuỗi giá trị lúa gạo để đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tháo gỡ điểm nghẽn dòng vốn cho kinh tế tập thể giai đoạn 2012 - 2015, luận văn đưa ra hệ thống khuyến nghị hành động hướng đến mục tiêu nâng tỷ trọng vốn vay trong cơ cấu tài sản hợp tác xã từ 2% lên mức 15% - 20% và nâng mức vốn hoạt động bình quân lên trên 1,5 tỷ đồng/đơn vị:

• Nhóm giải pháp dành cho các Ngân hàng thương mại: Xây dựng các gói sản phẩm tín dụng đặc thù cho hợp tác xã nông nghiệp. Chuyển đổi phương thức thẩm định từ cho vay dựa trên tài sản thế chấp truyền thống sang cho vay tín chấp có kiểm soát dòng tiền, thế chấp bằng tài sản hình thành từ vốn vay hoặc hợp đồng bao tiêu nông sản liên kết với doanh nghiệp xuất khẩu. Đơn giản hóa thủ tục giải ngân trong khung thời gian 2012 - 2015.
• Nhóm giải pháp dành cho Ngân hàng Nhà nước chi nhánh An Giang: Triển khai quyết liệt Nghị định số 41/2010/NĐ-CP về chính sách tín dụng phục vụ nông nghiệp nông thôn. Thiết lập cơ chế chỉ đạo trần lãi suất ưu đãi, giám sát các tổ chức tín dụng phân bổ hạn mức vốn thỏa đáng cho khu vực kinh tế tập thể và hướng dẫn chuẩn hóa thủ tục đăng ký giao dịch bảo đảm đối với quyền sử dụng đất nông nghiệp của hợp tác xã.
• Nhóm giải pháp dành cho Liên minh Hợp tác xã tỉnh An Giang: Nâng cao năng lực điều hành và tăng nguồn vốn hoạt động của Quỹ Hỗ trợ phát triển hợp tác xã lên mức 50 tỷ đồng đến năm 2015. Mở rộng mô hình Câu lạc bộ tín dụng nội bộ từ 35 đơn vị lên 70 đơn vị, đồng thời tổ chức các khóa đào tạo nâng cao kỹ năng lập phương án sản xuất kinh doanh và quản trị tài chính cho đội ngũ cán bộ quản lý hợp tác xã.
• Nhóm giải pháp dành cho Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang và các cơ quan hữu quan: Thành lập Quỹ bảo lãnh tín dụng hợp tác xã cấp tỉnh nhằm hỗ trợ bảo lãnh vốn vay thương mại. Thực hiện cấp bù lãi suất đầu tư trang thiết bị cơ giới hóa nông nghiệp và quy hoạch hoàn thiện mạng lưới cơ sở hạ tầng giao thông, thủy lợi phục vụ các cánh đồng mẫu lớn.
• Nhóm giải pháp dành cho bản thân các Hợp tác xã nông nghiệp: Chủ động thực hiện công khai, minh bạch chế độ kế toán kiểm toán, nâng tỷ lệ trích lập quỹ tích lũy phát triển sản xuất lên mức tối thiểu 50% lợi nhuận sau thuế, đồng thời mở rộng các dịch vụ sấy lúa, xay xát và cung ứng vật tư nông nghiệp để gia tăng nguồn thu nội lực.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý nhà nước và cơ quan hoạch định chính sách: Lãnh đạo các Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Liên minh Hợp tác xã tại An Giang và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long có thể sử dụng số liệu thực chứng của đề tài để xây dựng đề án tái cơ cấu nông nghiệp và cơ chế hỗ trợ tài chính cho kinh tế tập thể.
• Lãnh đạo và chuyên viên tín dụng tại các Tổ chức tín dụng: Ban điều hành các ngân hàng thương mại như Agribank, BIDV, VietinBank và Quỹ tín dụng nhân dân có căn cứ thực tế để thiết kế quy trình thẩm định rủi ro và gói cấp hạn mức tín dụng phù hợp với đặc thù sản xuất lúa gạo.
• Ban quản trị và Giám đốc các Hợp tác xã nông nghiệp: Đội ngũ điều hành hợp tác xã có thể áp dụng các bài học về trích lập quỹ, tái cơ cấu nguồn vốn và phương pháp xây dựng phương án kinh doanh khả thi nhằm nâng cao khả năng tiếp cận vốn ngân hàng.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Giới học thuật thuộc các chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế phát triển, Kinh tế nông nghiệp có thêm nguồn tư liệu tham khảo giá trị về mô hình tài chính vi mô và tín dụng nông thôn tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao tỷ trọng vốn vay của các hợp tác xã nông nghiệp An Giang giai đoạn 2007 - 2011 chỉ chiếm 2% tổng vốn? Nguyên nhân chủ yếu do đa phần hợp tác xã không có tài sản có giá trị lớn để thế chấp theo quy định của ngân hàng thương mại, trong khi báo cáo tài chính thiếu tính minh bạch và năng lực xây dựng phương án kinh doanh chưa đáp ứng yêu cầu thẩm định tín dụng khắt khe.

• Số lượng hợp tác xã nông nghiệp tại An Giang biến động như thế nào trong giai đoạn nghiên cứu? Số lượng hợp tác xã đạt đỉnh 110 đơn vị năm 2007, sau đó giảm xuống 99 đơn vị trong hai năm 2008 và 2009 do ảnh hưởng của biến động chi phí đầu vào, rồi tăng trưởng phục hồi dần lên mức 104 đơn vị vào năm 2011.

• Tỷ lệ xã viên là hộ nghèo tham gia hợp tác xã tại An Giang là bao nhiêu? Theo số liệu thống kê năm 2011, toàn tỉnh có 528 hộ nghèo tham gia hợp tác xã trên tổng số 9.200 xã viên, chỉ chiếm tỷ lệ xấp xỉ 6%, cho thấy khả năng thu hút các đối tượng yếu thế của mô hình hợp tác xã vẫn còn rất hạn chế.

• Luận văn rút ra bài học gì từ mô hình Nông hội của Đài Loan? Bài học cốt lõi là sự hỗ trợ tài chính mạnh mẽ từ Nhà nước khi dành tới 70% ngân sách Nông hội cho tín dụng với chính sách miễn thế chấp khoản vay nhỏ khoảng 25 triệu đồng và cho vay thương mại lên tới 2,8 tỷ đồng, giúp kiểm soát 40% thị phần tín dụng nông thôn.

• Mục tiêu tài chính trọng tâm cần đạt được cho hợp tác xã nông nghiệp An Giang đến năm 2015 là gì? Mục tiêu trọng tâm là nâng tỷ trọng vốn vay tín dụng đạt mức 15% - 20% trong cơ cấu tài sản, tăng vốn hoạt động bình quân mỗi hợp tác xã lên trên 1,5 tỷ đồng và mở rộng câu lạc bộ tín dụng nội bộ lên 70 đơn vị thành viên.

Kết luận

• Đề tài đã hệ thống hóa cơ sở lý luận vững chắc về vai trò động lực của tín dụng đối với sự phát triển của kinh tế tập thể và hợp tác xã nông nghiệp.
• Phản ánh toàn diện thực trạng tài chính của 104 hợp tác xã nông nghiệp An Giang giai đoạn 2007 - 2011, chỉ rõ nghịch lý nguồn vốn vay ngân hàng chỉ chiếm 2% tổng nguồn vốn hoạt động.
• Đúc kết bài học quốc tế giá trị từ mô hình Nông hội Đài Loan để định vị lại mối liên kết tài chính giữa Nhà nước, ngân hàng và nông dân.
• Đề xuất 5 nhóm giải pháp tín dụng có tính khả thi cao, phân định rõ trách nhiệm của ngân hàng thương mại, Ngân hàng Nhà nước, Liên minh Hợp tác xã và chính quyền tỉnh An Giang giai đoạn 2012 - 2015.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng phục vụ công tác hoạch định chính sách phát triển tam nông và xây dựng nông thôn mới tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Các cơ quan quản lý, tổ chức tín dụng và ban quản trị hợp tác xã nông nghiệp nên nhanh chóng áp dụng khung giải pháp tín dụng của luận văn vào thực tiễn điều hành nhằm khai thông dòng vốn, thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị lúa gạo và phát triển nông nghiệp bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TÍN DỤNG ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRONG NỀN KINH TẾ 1. Hợp tác xã nông nghiệp trong nền kinh tế 1. Khái niệm Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tự chủ do những người lao động có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện cùng góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của pháp luật để phát huy sức mạnh của tập thể và của từng xã viên nhằm giúp nhau thực hiện có hiệu quả hơn các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và cải thiện đời sống, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể do các cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân (sau đây gọi chung là xã viên) có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của Luật này để phát huy sức mạnh tập thể của từng xã viên tham gia hợp tác xã, cùng giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Hợp tác xã hoạt động như một loại hình doanh nghiệp, có tư cách pháp nhân, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tài chính trong phạm vi vốn điều lệ, vốn tích luỹ và các nguồn vốn khác của hợp tác xã theo quy định của pháp luật. Sự ra đời HTXNN ở Việt Nam Sự ra đời và phát triển của HTXNN ở Việt Nam có thể khái quát thành hai giai đoạn: Giai đoạn trước khi có luật HTX năm 1996 Các HTX được thành lập và hoạt động theo quyết định quản lý hành chính của Nhà nước, chưa có luật HTX. Trong thời kỳ này có hai xu hướng: các tổ đổi công và các hình thức hợp tác tự phát khác nhanh chóng kết thúc hoạt động; các HTX được thành lập theo quyết định hành chính nhà nước phát triển nhanh chóng. Phương thức tổ chức phổ biến của HTX là xã viên góp chung tài sản và vốn để tiến hành sản xuất tập thể.

Đồng thời chịu sự điều hành của Nhà nước theo cơ chế kế hoạch hóa tập trung bao cấp đề cao gần như tuyệt đối vai trò của sở hữu tập thể và sản xuất tập thể đi đôi với xem nhẹ sở hữu tư nhân đối với tư liệu sản xuất và LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vai trò của kinh tế hộ, kinh tế cá thể. HTX vừa là tổ chức kinh tế vừa là tổ chức xã hội, như đảm bảo các cơ sở nhà trẻ, trạm xá… Chỉ thị 100 – CT/TW của Ban Bí thư trung ương Đảng, ngày 13/01/1981 về “mở rộng khoán sản phẩm đến nhóm lao động và người lao động trong HTX nông nghiệp” là một bước đột phá đầu tiên về đổi mới mô hình HTX, phân chia lại vai trò và lợi ích giữa HTX với xã viên. Sau Đại Hội lần VI của Đảng 1986 với việc cải tạo nông nghiệp, công thương nghiệp tư bản tư doanh, HTX đã được hình thành ở hầu hết các lĩnh vực, các ngành kinh tế và ở các địa phương. Phong trào HTX đã có thành công trên một số mặt như: đã huy động nguồn lực của Nhà nước và nhân dân phục vụ công cuộc kháng chiến, cải thiện một bước đời sống, bộ mặt của nông thôn, kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất.

Tuy nhiên phong trào hợp tác hóa có những mặt không thành công: không phát huy được động lực gia nhập HTX của xã viên, hiệu quả hoạt động cũng thấp. Sau 1990 phong trào HTX bắt đầu thoái trào trong bối cảnh nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, vai trò tự chủ của kinh tế hộ gia đình được khẳng định, kinh tế tư nhân được khuyến khích phát triển và doanh nghiệp nhà nước được đổi mới. Đến năm 1991 Luật Công Ty và Luật Doanh Nghiệp được ban hành và được sửa đổi bổ sung 1994. Các luật này đã mở ra môi trường pháp luật mới cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển, đồng thời làm rõ hơn nhu cầu phải có môi trường pháp lý cho khu vực HTX.

Giai đoạn sau khi có luật HTX năm 1996 và luật HTX năm 2003 Luật HTX đầu tiên được Quốc Hội tại kỳ họp IX - khóa IX thông qua vào ngày 20/03/1996, Luật HTX ra đời là mốc cơ bản đánh dấu sự thay đổi tư duy lý luận về HTX, bước đầu vận dụng các giá trị và nguyên tắc HTX quốc tế, tạo cơ sở pháp lý cơ bản và lâu dài cho HTX phát triển trong bối cảnh từng bước hoàn chỉnh hệ thống thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN. Phần lớn HTX kiểu cũ đã chuyển đổi sang HTX kiểu mới, và ngày càng nhiều HTX mới được thành lập và hoạt động theo luật HTX trên cơ sở tự nguyện, tự chủ của xã viên,HTX là tổ chức kinh tế tự chủ, hoạt động như là doanh nghiệp. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hội nghị lần 5 Ban chấp hành Trung Ương khóa IX đã thông qua nghị quyết số 13-NQ/TW ngày 18/03/2002 về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể. Luật HTX mới được Quốc Hội tại kỳ họp thứ IV khóa XI thông qua ngày 26/11/2003 và có hiệu lực ngày 01/07/2004 đã tạo môi trường pháp lý thuận lợi hơn cho sự phát triển của HTX.

Luật HTX năm 2003 ra đời thay thế luật HTX năm 1996 đánh dấu một bước tiến mới về tư duy và sự đổi mới quan trọng trong khuôn khổ pháp luật, tạo môi trường pháp lý thuận lợi hơn hẳn so với giai đoạn trước đó cho sự thành lập và phát triển của HTX và ngày càng phù hợp hơn với cơ chế thị trường và các chuẩn mực quốc tế Phạm vi hoạt động của các HTX đã được mở rộng, không chỉ giới hạn trong ngành nông nghiệp mà đã lan rộng sang các ngành và các lĩnh vực kinh tế khác trong nền kinh tế. Nguyên tắc hoạt động của HTX Điều 5 luật HTX năm 2003 quy định HTX tổ chức và hoạt động theo 4 nguyên tắc: Tự nguyện; Dân chủ, bình đẳng và công khai; Tự chủ, tự chịu trách nhiệm; Cùng có lợi. Tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh 1. Cơ cấu tổ chức hoạt động kinh doanh của hợp tác xã nông nghiệp.

Được quy định tại chương IV (điều 21 đến điều 30 ) luật HTX năm 2003 cơ cấu hoạt động của HTXNN bao gồm:  Đại hội xã viên Đại hội xã viên có quyền quyết định cao nhất của HTX. Đại hội đại biểu xã viên do Điều lệ HTX quy định. Đại hội xã viên thường kỳ họp mỗi năm một lần do Ban quản trị triệu tập trong thời hạn ba tháng, kể từ ngày khoá sổ quyết toán năm. Đại hội xã viên bất thường do Ban quản trị hoặc Ban kiểm soát của HTX triệu tập để quyết định những vấn đề cần thiết vượt quá quyền hạn của Ban quản trị hoặc của Ban kiểm soát.

Chậm nhất là mười ngày, trước khi khai mạc Đại hội xã viên, cơ quan triệu tập Đại hội phải thông báo thời gian, địa điểm họp và chương trình Đại hội cho từng xã viên hoặc đại biểu xã viên. Đại hội xã viên thảo luận và LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] quyết định những vấn đề đã ghi trong chương trình Đại hội và những vấn đề phát sinh khi có ít nhất một phần ba tổng số xã viên đề nghị.  Ban quản trị hợp tác xã Ban quản trị hợp tác xã là bộ máy quản lý HTX do Đại hội xã viên bầu trực tiếp, gồm Trưởng Ban quản trị và các thành viên khác. Nhiệm kỳ của Ban quản trị HTX do Điều lệ HTX quy định nhưng tối thiểu là hai năm và tối đa không quá năm năm.

Ban quản trị HTX họp ít nhất mỗi tháng một lần do Trưởng Ban quản trị hoặc thành viên Ban quản trị được uỷ quyền triệu tập và chủ trì. Ban quản trị HTX họp bất thường khi có một phần ba thành viên Ban quản trị hoặc Trưởng Ban quản trị, Trưởng Ban kiểm soát, Chủ nhiệm HTX yêu cầu. Cuộc họp của Ban quản trị HTX hợp lệ khi có ít nhất hai phần ba số thành viên Ban quản trị tham dự. Ban quản trị HTX hoạt động theo nguyên tắc tập thể và quyết định theo đa số.

Trong trường hợp biểu quyết mà số phiếu tán thành và không tán thành ngang nhau thì số phiếu biểu quyết của bên có người chủ trì cuộc họp là quyết định. Ban quản trị có các quyền và nhiệm vụ: Tổ chức thực hiện nghị quyết của Đại hội xã viên chuẩn bị báo cáo về kế hoạch sản xuất, kinh doanh, huy động vốn và phân phối lãi của hợp tác xã, báo cáo hoạt động của Ban quản trị trình Đại hội xã viên; Chuẩn bị chương trình nghị sự của Đại hội xã viên và triệu tập Đại hội xã viên; Đánh giá kết quả sản xuất, kinh doanh của HTX; duyệt báo cáo quyết toán tài chính để trình Đại hội xã viên; Đại diện chủ sở hữu tài sản của hợp tác xã và doanh nghiệp trực thuộc trong trường hợp HTX có doanh nghiệp; Kiểm tra, đánh giá công việc của Chủ nhiệm và các Phó chủ nhiệm hợp tác xã theo các quyết định của Ban quản trị; Chịu trách nhiệm về các quyết định của mình trước Đại hội xã viên và trước pháp luật; Các quyền và nhiệm vụ khác do Điều lệ HTX quy định.  Chủ nhiệm hợp tác xã có các quyền và nhiệm vụ sau đây: Đại diện HTX theo pháp luật; Thực hiện kế hoạch sản xuất, kinh doanh và điều hành các công việc hàng ngày của hợp tác xã;Tổ chức thực hiện các quyết định của Ban quản trị hợp tác xã; Bổ nhiệm, miễn nhiệm, phân công các chức danh trong Ban quản trị HTX, trừ các chức danh thuộc thẩm quyền của Đại hội xã viên và Ban LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] quản trị hợp tác xã; Ký kết các hợp đồng nhân danh HTX; Trình báo cáo quyết toán tài chính hàng năm lên Ban quản trị HTX; Đề nghị với Ban quản trị về phương án bố trí cơ cấu tổ chức HTX; Tuyển dụng lao động, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền của Ban quản trị HTX; Các quyền khác được quy định tại Điều lệ HTX, nghị quyết của Đại hội xã viên; Chịu trách nhiệm trước Đại hội xã viên và Ban quản trị về công việc được giao; Khi vắng mặt, Chủ nhiệm uỷ quyền cho một Phó chủ nhiệm hoặc một thành viên Ban quản trị điều hành công việc của HTX.  Ban kiểm soát Ban kiểm soát là bộ máy giám sát và kiểm tra mọi hoạt động của HTX theo đúng pháp luật và Điều lệ HTX.