CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TIẾT KIỆM CHI PHÍ KINH DOANH TẠI DOANH NGHIỆP LỮ HÀNH 1. Khái luận về tiết kiệm chi phí kinh doanh trong Doanh nghiệp lữ hành 1. Doanh nghiệp lữ hành a, Khái niệm Theo thông tư số 715/TCDL ngày 9/7/1994: "Doanh nghiệp lữ hành là đơn vị có tư cách pháp nhân, hạch toán độc lập được thành lập nhằm mục đích sinh lời bằng việc giao dịch ký kết các hợp đồng du lịch và tổ chức thực hiện các chương trình du lịch đã bán cho khách du lịch." Tuy nghiên trong giai đoạn hiện nay, nhiều doanh nghiệp lữ hành có phạm vi hoạt động rộng lớn mang tính toàn cầu và tham gia cung cấp hầu hết các lĩnh vực dịch vụ trong hoạt động du lịch. Các doanh nghiệp lữ hành đồng thời sở hữu các tập đoàn khách sạn, các hãng hàng không, tàu biển, ngân hàng.
phục vụ chủ yếu khách du lịch. Khi đó, các doanh nghiệp lữ hành không chỉ là người bán, phân phối, người mua sản phẩm của các nhà cung cấp dịch vụ du lịch mà còn trở thành người sản xuất trực tiếp ra các sản phẩm du lịch. từ đó có thể định nghĩa doanh nghiệp lữ hành như sau: Doanh nghiệp lữ hành là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở cố định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích lợi nhuận thông qua việc xây dựng, bán và tổ chức thực hiện các chương trình du lịch cho khách du lịch. Ngoài ra, doanh nghiệp lữ hành còn có thể tiến hành các hoạt động trung gian bán sản phẩm của các nhà cung cấp du lịch hoặc thực hiện các hoạt động kinh doanh tổng hợp khác đảm bảo thực hiện các nhu cầu du lịch của khách từ khâu đầu tiên đến khâu cuối cùng.
b, Lĩnh vực kinh doanh - Kinh doanh chương trình du lịch: Đây là hoạt động chung, cơ bản nhất của doanh nghiệp lữ hành. - Kinh doanh dịch vụ đại lý lữ hành và dịch vụ đại lý khác: Đây là hoạt động trung gian của doanh nghiệp lữ hành nhằm định hướng hoạt động từ các nhà cung cấp dịch vụ của đại lý trực tiếp. - Kinh doanh các dịch vụ khác: tùy thuộc điều kiện của mình, các doanh nghiệp lữ hành có thể tự mình tổ chức, cung cấp các dịch vụ khác cho khách hàng. Luan van 7 c, Phân loại doanh nghiệp lữ hành Theo cách phân loại của Tổng cục Du lịch, doanh nghiệp lữ hành bao gồm 2 loại: Doanh nghiệp lữ hành quốc tế và doanh nghiệp lữ hành nội địa.
- Doanh nghiệp lữ hành quốc tế: Là doanh nghiệp có trách nhiệm xây dựng bán các chương trình du lịch trọn gói hoặc từng phần theo yêu cầu của khách để trực tiếp thu hút khách đến Việt Nam và đưa công dân Việt Nam, người nước ngoài cư trú ở Việt Nam đi du lịch. Thực hiện các chương trình du lịch đã bán hoặc ký hợp đồng uỷ thác từng phần, trọn gói cho các doanh nghiệp lữ hành nội địa. - Doanh nghiệp kinh doanh lữ hành nội địa: Là doanh nghiệp có trách nhiệm xây dựng bán và tổ chức thực hiện các chương trình du lịch nội địa, nhận uỷ thác để thực hiện dịch vụ, chương trình du lịch cho khách nước ngoài đã được các doanh nghiệp lữ hành quốc tế đưa vào Việt Nam. Chi phí kinh doanh tại doanh nghiệp lữ hành a, Khái niệm: - Khái niệm chung: chi phí nói chung là giá trị của những gì phải từ bỏ để có thể đạt được hoặc có được một thứ gì đó thông qua sản xuất, trao đổi và các hoạt động của con người.
- Khái niệm riêng: chi phí kinh doanh tại doanh nghiệp lữ hành là giá trị toàn bộ những hao phí lao động xã hội cần thiết (gồm lao động sống và lao động vật hóa) để thực hiện và cung ứng các sản phẩm lữ hành. Chi phí trong kinh doanh tại doanh nghiệp lữ hành đều được biểu hiện ra bằng tiền; khoản chi phí được biểu hiện ra bằng tiền như: chi phí tiền lương, điện, nước, vận chuyển. Có những hao phí về hiện vật được quy ra tiền như: hao phí về tài sản cố định, vật rẻ tiền mau hỏng, nhiên liệu, hao hụt nguyên liệu, hàng hóa. b, Đặc điểm Chi phí kinh doanh tại doanh nghiệp lữ hành luôn luôn được biểu hiện dưới hình thái tiền tệ: Dùng tiền tệ để biểu hiện cho chi phí vì trong kinh doanh doanh nghiệp lữ hành đòi hỏi nhiều chi phí khác nhau nên cần phải thống nhất một đại lượng để xác định được toàn bộ chi phí kinh doanh, các chi phí phát sinh khác nhau.
Chi phí kinh doanh tại doanh nghiệp lữ hành đa dạng thể hiện ở nhiều loại chi phí khác nhau, mức độ chi phí khác nhau và các chi phí này cũng mang tính chất khác nhau: Luan van 8 - Tính chất chi phí sản xuất là chi phí tạo ra sản phẩm và giá trị mới hay giá trị gia tăng của sản phẩm. - Tính chất chi phí lưu thông liên quan đến việc làm thay đổi hình thái của sản phẩm hàng thành tiền hoặc tiền thành hàng. - Tính chất chi phí dịch vụ liên quan đến việc thỏa mãn nhu cầu khách hàng ví dụ chi phí trang trí phòng chăm sóc khách hàng, đào tạo nhân viên. - Tình chất chi phí quản lý hành chính không liên quan trực tiếp đến quá trình cung ứng và tạo ra sản phẩm nhưng nó cũng rất cần thiết vì nó giúp cho quá trình kinh doanh tại doanh nghiệp lữ hành diễn ra trôi chảy.
Chi phí kinh doanh tại doanh nghiệp lữ hành là sự chuyển hóa của vốn trong quá trình sản xuất kinh doanh: chi phí là sự tiêu hao, mất mát trong quá trình sản xuất kinh doanh tạo nên sản phẩm có ích cho con người và chi phí sẽ được bù đắp lại sau khi quá trình kinh doanh kết thúc. Vốn biểu thị dưới dạng nguồn lực cần thiết để bắt đầu quá trình kinh doanh, vốn sẽ được chuyển hóa từ tiền thành hàng, thành chi phí. Vốn phải được bảo toàn và được thu hồi lại. Chi phí kinh doanh là hao phí lao động xã hội cần thiết: Chi phí kinh doanh phải là sự hao phí vật phẩm và dịch vụ, là toàn bộ những hao phí về lao động phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Chi phí kinh doanh rất đa dạng và phức tạp: Do tính chất đa dạng về loại hình kinh doanh và phương thức thực hiện dịch vụ gắn với từng lĩnh vực cụ thể nên chi phí sản xuất kinh doanh mang đặc điểm rất đa dạng và phức tạp. Doanh nghiệp lữ hành phải căn cứ vào đặc thù về tổ chức quản lý, loại hình và phương thức thực hiện dịch vụ để xác định đối tượng tập hợp chi phí, làm cơ sở tổ chức kế toán chi phí, đáp ứng yêu cầu tính giá thành, kiểm soát và quản lý chi phí một cách có hiệu quả. c, Vai trò Chi phí kinh doanh gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của bất cứ doanh nghiệp lữ hành nào, nói cách khác doanh nghiệp lữ hành muốn kinh doanh thì không thể không bỏ ra chi phí để hoạt động. Chi phí kinh doanh có vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp lữ hành, chi phí kinh doanh ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của doanh nghiệp.
Khi chi phí kinh doanh giảm sẽ hạ thấp được giá thành sản phẩm, tăng sức cạnh tranh, tăng khả năng tiêu thụ hàng hóa, từ đó góp phần tăng lợi nhuận và mở rộng quy mô kinh doanh của doanh nghiệp lữ hành. Ngược lại, khi chi phí kinh doanh Luan van 9 không hợp lý sẽ làm giảm lợi nhuận, thậm chí có thể khiên doanh nghiệp lữ hành bị thua lỗ. Đánh giá việc sử dụng chi phí kinh doanh tại doanh nghiệp lữ hành là một trong những công việc quan trọng giúp nhà quản trị một phần nào đó đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp lữ hành. Nếu quản lý và sử dụng chi phí tốt thì hiệu quả kinh doanh lữ hành của doanh nghiệp sẽ tốt hơn và ngược lại nếu việc quản lý chi phí không tốt hay lãng phí sẽ làm giảm hiệu quả kinh doanh Việc tính đúng, tính đủ những khoản chi phí bỏ ra sẽ giúp nhà quản trị tại doanh nghiệp lữ hành hình dung ra được bức tranh thực về hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Đây là một vấn đề không thể thiếu để quyết định đầu vào và xử lý đầu ra tại doanh nghiệp lữ hành. Nói tóm lại, chi phí kinh doanh tại doanh nghiệp lữ hành là một chỉ tiêu rất quan trọng, cần phải được quản lý và sử dụng một cách hợp lý nhất. d, Phân loại chi phí kinh doanh Chi phí kinh doanh tại doanh nghiệp lữ hành bao gồm nhiều loại có nội dung, công dụng và tính chất khác nhau. Vì vậy, để thuận việc quản lý và sử dụng chi phí kinh doanh nhằm đưa ra giải pháp tiết kiệm, đồng thời thuận tiện cho hoạt động hạch toán cần tiến hành phân loại chi phí kinh doanh.
Chi phí kinh doanh tại doanh nghiệp lữ hành được phân theo những tiêu thức khác nhau: - Theo bản chất kinh tế, chi phí kinh doanh tại doanh nghiệp lữ hành được phân làm hai loại: + Chi phí bổ sung là những khoản chi nhằm tiếp tục và hoàn chỉnh quá trình sản xuất hàng hóa trong khâu lưu thông. + Chi phí thuần túy là những khoản chi nhằm mục đích chuyển hóa hình thái giá trị của hàng hóa. - Căn cứ vào mức độ tham gia và các hoạt động kinh doanh tại doanh nghiệp: + Chi phí trực tiếp như: các chi phí mua, bán hàng hóa. + Chi phí gián tiếp là những khoản chi phí phục vụ cho quá trình hoạt động kinh doanh như chi phí quản lý doanh nghiệp.
- Căn cứ vào tính chất biển đổi: + Chi phí khả biến hay biến phí là những khoản chi phí biển đổi phụ thuộc vào khối lượng hàng hóa mua vào bán ra trong kỳ của doanh nghiệp lữ hành. Chi phí này bao gồm : chi phí vận chuyển, bốc dỡ hàng hóa, bảo quản hàng hóa, đóng gói bao bì. Luan van 10 Đặc điểm của chi phí này là khi khối lượng hàng hóa mua vào, bán ra thay đổi thì biến phí thay đổi theo chiều hướng tỷ lệ thuận. Nhưng biến phí cho một đơn vị doanh thu là không đổi.
+ Chi phí bất biện hay định phí: là những khoản chi phí tương đối ổn định, không phụ thuộc vào khối lượng hàng hóa mua vào bán ra trong kỳ của doanh nghiệp lữ hành. Chi phí này bao gồm: chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí nhân viên quản lý.