phần mở đầu, k t luận, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục chữ vi t tắt, danh mục bảng, biểu đồ, hình vẽ và phụ lục, nội dung của Khóa luận có cấu trúc gồm 3 chương: Chƣơng 1. Lý luận chung về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài. Thực trạng thu hút FDI của Nhật Bản vào Việt Nam. Đề xuất giải pháp thu hút FDI của Nhật Bản vào Việt Nam trong thời gian tới.
3 CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI 1.Khái niệm đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài Khái niệm về Đầu tư trực ti p nước ngoài đã được nhiều tổ chức quốc t và các nhà nghiên cứu đề cập đ n. Theo Quỹ tiền tệ Quốc t (IMF): “Đầu tư trực ti p nước ngoài(FDI) là một hoạt động đầu tư được thực hiện nhằm đạt được những lợi ích lâu dài trong một doanh nghiệp hoạt động trên lãnh thổ của một nền kinh t khác nền kinh t nước chủ đầu tư. Mục đích của chủ đầu tư là giành quyền quản lý thực sự của doanh nghiệp”(IMF 1993, tr86). Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh t (OECD) định nghĩa: “Đầu tư trực ti p nước ngoài là hoạt động đầu tư được thực hiện nhằm thi t lập các mối quan hệ kinh t lâu dài với một doanh nghiệp đặc biệt là những khoản đầu tư mang lại khả năng tạo ảnh hưởng đối với việc quản lý doanh nghiệp bằng cách: - Thành lập hoặc mở rộng một doanh nghiệp hoặc chi nhánh thuộc toàn quyền quản lý của chủ đầu tư; - Mua lại toàn bộ doanh nghiệp đã c ; - Tham gia vào một doanh nghiệp mới; - Cấp tín dụng dài hạn (> 5 năm); - Quyền kiểm soát: nắm giữ từ 10% cổ phần hoặc biểu quy t trở lên”.
Theo Tổ chức Thương mại Th giới (WTO): “ Đầu tư trực ti p nước ngoài xảy ra khi một nhà đầu tư từ một nước (nước chủ đầu tư) c được một tài sản ở nước khác (nước thu hút đầu tư) cùng với quyền quản lý tài sản đ ”. Theo Luật Đầu tư Việt Nam năm 2005 thì định nghĩa: “ Đầu tư trực ti p nước ngoài là hình thức đầu tư do nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư tham gia quản lý hoạt động đầu tư” và “ FDI là hoạt động đầu tư do các tổ chức, cá 4 nhân nước ngoài tự mình hoặc k t hợp với các tổ chức kinh t của nước sở tại bỏ vốn bằng tiền hoặc tài sản vào một đối tượng nhất định dưới một hình thức đầu tư cụ thể. Họ tự mình hoặc cùng chịu trách nhiệm quản lý trực ti p và điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như k t quả kinh doanh căn cứ vào tỷ lệ nắm giữ quyền kiểm soát và sở hữu vốn”. Từ những khái niệm đã nêu có thể khái quát FDI – là quá trình chuyển “ phương thức sản xuất từ nước chủ đầu tư sang nước nhận đầu tư nhằm tìm ki m lợi nhuận.
Đầu tư trực ti p nước ngoài gắn với việc di chuyển nguồn vốn, công nghệ, kỹ năng quản lý đội ngũ chuyên gia các mối quan hệ trong tổ chức và quản lý sản xuất …từ nước đầu tư sang nước nhận đầu tư. Trong ” quá trình theo đuổi mục tiêu lợi nhuận, thông qua cách thức sử dụng nguồn lực nhà đầu tư trực ti p nước ngoài đã tác động lên mọi mặt của đời sống kinh t xã hội và trình độ phát triển của nước nhận đầu tư.Đặc điểm của đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài Các đặc điểm cơ bản của FDI: Thứ nhất, mục đích hàng đầu là tìm ki m lợi nhuận. Thứ hai, nhà đầu tư trực ti p quản lý điều hành, tự chịu trách nhiệm về k t quả kinh doanh. Đối với nước ti p nhận đầu tư hình thức này mang tính khả thi và có hiệu quả cao, không có những ràng buộc chính trị và không để lại gánh nặng nợ nần cho nền kinh t.
Thứ ba, tuân thủ pháp luật của nước sở tại (tỷ lệ góp vốn, loại hình doanh nghiệp lĩnh vực đầu tư điều kiện đầu tư). Thứ tư thường được thực hiện thông qua việc xây dựng doanh nghiệp mới; mua lại toàn bộ hoặc một phần doanh nghiệp đang hoạt động; mua cổ phi u để thôn tính hoặc sát nhập các doanh nghiệp với nhau. Thứ năm nước nhận đầu tư c thể ti p cận được với công nghệ, kỹ thuật tiên ti n, học hỏi kinh nghiệm quản lý hiện đại của nước ngoài.Vai trò của đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài 1.1: Đối với nhà đầu tư Sử dụng hiệu quả nguồn tư bản vốn dư thừa trong nước, do có thể tận dụng được lợi th từ việc so sánh của nước bản địa về: nguồn lao động, tài nguyên thiên nhiên, vị trí địa lý … Thi t lập thị trường cung cấp nguyên vật liệu ổn định với giá cả phù hợp Cạnh tranh chi m lĩnh thị trường đồng thời tránh được xu th bảo hộ mậu dịch ở các nước ti p nhận đầu tư. Điều kiện để phát triển trình độ khoa học- công nghệ do đã chuyển giao công nghệ được coi là lạc hậu sang những nước kém và đang phát triển.2: Đối với nước tiếp nhận đầu tư Đầu tư trực ti p nước ngoài có vai trò quan trọng trong việc tăng trưởng kinh t.
Hiện nay, dòng vốn đầu tư từ các nước phát triển chủ y u chảy vào hai khu vực chính: các nước tư bản phát triển; các nước chậm và đang phát triển. FDI bổ sung cho nguồn vốn nền kinh t trong nước: đầu tư trực ti p nước ngoài không chỉ bổ sung nguồn vốn đầu tư phát triển mà còn là một dòng vốn ổn định hơn so với các dòng vốn đầu tư quốc t khác, bởi đầu tư trực ti p nước ngoài dựa trên quan điểm dài hạn về thị trường; triển vọng tăng trưởng và không tạo ra nợ cho chính phủ nước ti p nhận đầu tư vì vậy, sẽ ít c khuynh hướng thay đổi khi có tình huống bất lợi. FDI cung cấp công nghệ mới và bí quy t quản lý: công nghệ là y u tố quy t định tốc độ tăng trưởng và sự phát triển của mọi quốc gia đối với các nước đang phát triển thì vai tr này càng được khẳng định rõ. Bởi vậy tăng cường khả năng công nghệ luôn là một trong những mục tiêu được ưu tiên phát triển hàng đầu của các quốc gia trên th giới.
Bên cạnh đ ti p thu được 6 bí quy t quản lý có thể giúp quá trình điều hành chuyên nghiệp và hiệu quả hơn. Tuy nhiên để thực hiện những mục tiêu này đ i hỏi không chỉ cần nhiều vốn mà còn phải có một trình độ phát triển nhất định của khoa học – kỹ thuật và năng lực ti p thu của nước ti p nhận đầu tư. FDI tạo ra cơ hội tham gia vào mạng lưới sản xuất toàn cầu: Khi thu hút đầu tư trực ti p nước ngoài từ các công ty đa quốc gia, không chỉ doanh nghiệp có vốn đầu tư của công ty đa quốc gia, mà ngay cả các doanh nghiệp khác trong nước có quan hệ làm ăn với doanh nghiệp đ cũng sẽ tham gia quá trình phân công lao động quốc t. Chính vì vậy nước thu hút đầu tư sẽ c cơ hội tham gia mạng lưới sản xuất toàn cầu.
FDI giúp phát triển nguồn nhân lực và tăng cơ hội việc làm: Phát triển nguồn nhân lực và tạo việc làm là nhân tố quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh t. Mục tiêu của nhà đầu tư nước ngoài là thu được lợi nhuận tối đa củng cố chỗ đứng và duy trì th cạnh tranh trên thị trường th giới. Vì vậy, họ đặc biệt quan tâm đ n việc tận dụng nguồn lao động rẻ ở các nước ti p nhận đầu tư. Số lao động trực ti p làm việc trong các doanh nghiệp đầu tư trực ti p nước ngoài ngày càng tăng ở các nước chậm và đang phát triển.
Bên cạnh đ , các hoạt động cung ứng dịch vụ và gia công cho các dự án đầu tư trực ti p nước ngoài cũng tạo ra thêm nhiều cơ hội việc làm. Trên thực t , ở các nước đang phát triển, các dự án đầu tư trực ti p nước ngoài sử dụng nhiều lao động đào tạo nhiều việc làm cho phụ nữ trẻ. Đầu tư trực ti p nước ngoài cũng c tác động tích cực trong phát triển nguồn nhân lực của nước chủ nhà thông qua các dự án đầu tư vào lĩnh vực giáo dục đào tạo. Các cá nhân làm việc cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài sẽ c cơ hội học hỏi, nâng cao trình độ bản thân khi ti p cận với công nghệ và kỹ năng quản lý tiên ti n.
Ngoài ra, các doanh nghiệp đầu tư trực ti p nước ngoài cũng c thể tác động tích cực đ n việc cải thiện nguồn nhân lực ở các công ty khác mà họ có quan hệ đặc biệt là các công ty bạn hàng. Những cải thiện về nguồn nhân lực ở các nước 7 ti p nhận đầu tư có thể đạt hiệu quả lớn hơn khi những người làm việc trong các doanh nghiệp đầu tư trực ti p nước ngoài chuyển sang làm việc cho các doanh nghiệp trong nước hoặc tự mình thành lập doanh nghiệp mới. FDI giúp thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh t : Yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh t không chỉ là đ i hỏi của bản thân sự phát triển nội tại nền kinh t mà c n là đ i hỏi của u hướng quốc t hoá đời sống kinh t đang diễn ra mạnh mẽ hiện nay. Đầu tư trực ti p nước ngoài là một bộ phận “ quan trọng của hoạt động kinh t đối ngoại thông qua đ các quốc gia sẽ tham gia ngày càng nhiều vào quá trình liên k t kinh t giữa các nước trên th giới đ i hỏi phải thay đổi cơ cấu kinh t trong nước cho phù hợp với sự phân công lao động quốc t.
Sự chuyển dịch cơ cấu kinh t của mỗi quốc gia phù ” hợp với trình độ phát triển chung trên th giới sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động FDI. Ngược lại chính đầu tư trực ti p nước ngoài cũng góp phần thúc đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh t ở nước chủ nhà, vì nó làm xuất hiện nhiều lĩnh vực và ngành nghề kinh t mới và góp phần nâng cao trình độ kỹ thuật và công nghệ ở nhiều ngành kinh t. Do vậy đầu tư trực ti p nước ngoài là một nhu cầu quan trọng đối với các nước chậm và đang phát triển.