Giải pháp tăng cường thu hút các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Bình Dương đến năm 2015

Luận văn thạc sĩ UEH đề xuất giải pháp thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Bình Dương đến năm 2015, nâng cao hiệu quả kinh tế.

• Tác giả: Lý Minh Cường
• Người hướng dẫn: GS.TS Võ Thanh Thu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Một Số Giải Pháp Nhằm Tăng Cường Thu Hút Các Dự Án Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Ở Bình Dương Đến 2015
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THU HÚT FDI
• 1.1. Đầu tư trực tiếp nước ngoài và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.2. Triển khai dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.3. Bài học kinh nghiệm về thu hút FDI của tỉnh Chiết Giang – Trung Quốc
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THU HÚT CÁC DỰ ÁN FDI Ở TỈNH BÌNH DƯƠNG
• 2.1. Khái quát tình hình kinh tế - xã hội của Tỉnh Bình Dương
• 2.1.1. Vị trí địa lý, chính trị xã hội của Bình Dương
• 2.1.2. Vị trí địa lý của Bình Dương trong chiến lược phát triển chung của cả nước
• 2.2. Đánh giá thực trạng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Bình Dương
• 2.2.1. Tình hình thu hút dự án và qui mô
• 2.2.2. Tình hình thu hút vốn đầu tư theo quốc gia
• 2.2.3. Tình hình thu hút vốn FDI theo hình thức đầu tư
• 2.2.4. Tình hình thu hút vốn đầu tư theo ngành đầu tư
• 2.3. Kết quả hoạt động thu hút FDI tại tỉnh Bình Dương từ năm 1988 - 2010
• 2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút FDI ở Bình Dương
• 2.5. Những thành tựu và hạn chế trong việc thu hút các dự án FDI ở Bình Dương
• 2.5.1. Những thành tựu trong việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Bình Dương
• 2.5.2. Những hạn chế trong việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Bình Dương
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GIA TĂNG THU HÚT CÁC DỰ ÁN FDI Ở BÌNH DƯƠNG
• 3.1. Mục tiêu, quan điểm và cơ sở đề xuất giải pháp nhằm gia tăng thu hút FDI ở Bình Dương
• 3.2. Một số giải pháp nhằm gia tăng thu hút FDI ở Bình Dương
• 3.3. Những kiến nghị để tăng cường thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Bình Dương
• 3.3.1. Đối với UBND tỉnh Bình Dương
• 3.3.2. Đối với các ban ngành liên quan
• 3.3.3. Đối với Ban quản lý KCN
• 3.4. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Bình Dương

Bình Dương là một trong những tỉnh có tốc độ phát triển kinh tế nhanh nhất tại Việt Nam. Từ năm 1988 đến 2010, tỉnh đã thu hút được hàng nghìn dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Tuy nhiên, để tiếp tục duy trì và gia tăng lượng vốn FDI, cần có những giải pháp hiệu quả. Bài viết này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp nhằm thu hút FDI đến năm 2015.

1.1. Đặc điểm kinh tế xã hội của Bình Dương

Bình Dương có vị trí địa lý thuận lợi, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Tỉnh có cơ cấu kinh tế đa dạng với tỷ lệ công nghiệp chiếm ưu thế. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút đầu tư nước ngoài.

1.2. Vai trò của FDI trong phát triển kinh tế Bình Dương

FDI đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và chuyển giao công nghệ. Các dự án FDI đã góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh.

II. Những thách thức trong việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Bình Dương

Mặc dù có nhiều tiềm năng, Bình Dương vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc thu hút FDI. Các vấn đề như cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, chính sách thu hút chưa đủ hấp dẫn và sự cạnh tranh từ các tỉnh khác là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Cơ sở hạ tầng và môi trường đầu tư

Cơ sở hạ tầng giao thông, điện nước tại Bình Dương cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tư. Việc nâng cấp hạ tầng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án FDI.

2.2. Chính sách thu hút đầu tư chưa đủ hấp dẫn

Chính sách thu hút đầu tư của tỉnh cần được điều chỉnh để phù hợp với xu hướng toàn cầu. Các ưu đãi về thuế và thủ tục hành chính cần được cải thiện để thu hút nhiều nhà đầu tư hơn.

III. Các giải pháp chính nhằm thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Bình Dương

Để tăng cường thu hút FDI, Bình Dương cần triển khai một số giải pháp cụ thể. Những giải pháp này không chỉ giúp cải thiện môi trường đầu tư mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh.

3.1. Cải thiện cơ sở hạ tầng

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng giao thông, điện nước và viễn thông là cần thiết. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp FDI hoạt động hiệu quả.

3.2. Tăng cường xúc tiến đầu tư

Tỉnh cần tổ chức các hội nghị xúc tiến đầu tư, quảng bá hình ảnh và tiềm năng của Bình Dương đến các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

3.3. Hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư

Cần rà soát và điều chỉnh các chính sách thu hút đầu tư để tạo ra môi trường đầu tư minh bạch, hấp dẫn và cạnh tranh hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thu hút FDI tại Bình Dương

Nghiên cứu cho thấy rằng việc thu hút FDI không chỉ phụ thuộc vào chính sách mà còn vào sự phát triển bền vững của tỉnh. Các dự án FDI đã mang lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế địa phương.

4.1. Kết quả thu hút FDI từ năm 1988 đến 2010

Tính đến cuối năm 2010, Bình Dương đã thu hút được 2.136 dự án FDI với tổng vốn đăng ký lên đến 13 tỷ USD. Đây là một thành tựu đáng kể trong việc thu hút đầu tư nước ngoài.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ các tỉnh thành khác

Bình Dương có thể học hỏi từ các tỉnh thành khác như Chiết Giang, nơi đã thành công trong việc thu hút FDI thông qua các chính sách linh hoạt và môi trường đầu tư thuận lợi.

V. Kết luận và triển vọng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Bình Dương

Bình Dương có nhiều tiềm năng để thu hút FDI trong tương lai. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, cần có sự đồng bộ trong các giải pháp và chính sách. Việc cải thiện môi trường đầu tư sẽ là yếu tố quyết định.

5.1. Tương lai của FDI tại Bình Dương

Với những giải pháp đã được đề xuất, Bình Dương có thể trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài trong những năm tới.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Cần chú trọng đến phát triển bền vững trong thu hút FDI, đảm bảo rằng các dự án đầu tư không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn bảo vệ môi trường và xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Bình Dương khẳng định vị thế là một trong năm địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, đóng vai trò hạt nhân trong Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Tính đến hết năm 2010, toàn tỉnh đã thu hút lũy kế 2.136 dự án có vốn đầu tư nước ngoài với tổng vốn đăng ký đạt 13.976,36 triệu USD từ 28 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn đạt bình quân 14% mỗi năm, cao gấp 2 lần mức bình quân chung của cả nước, đưa GDP bình quân đầu người năm 2010 đạt 30,1 triệu đồng, tăng gấp 2,2 lần so với năm 2005. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ với khu vực công nghiệp chiếm 63%, dịch vụ chiếm 32,6% và nông nghiệp giảm còn 4,4%. Kim ngạch xuất khẩu năm 2010 đạt 8,5 tỷ USD, tăng trưởng bình quân 22,9% mỗi năm.

Tuy nhiên, hoạt động thu hút và triển khai các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài tại địa phương vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn cốt lõi. Quy mô vốn bình quân mỗi dự án chỉ đạt 6,543 triệu USD, thấp hơn đáng kể so với mức bình quân 15,5 triệu USD của cả nước. Bên cạnh đó, tỷ lệ giải ngân thực tế chỉ dao động ở mức 30%, trong khi 70% lượng vốn đăng ký vẫn chưa được đưa vào vận hành thực tế. Dòng vốn chủ yếu tập trung vào các ngành thâm dụng lao động phổ thông như dệt may, da giày, gia công đồ gỗ và lắp ráp cơ bản, thiếu vắng các tập đoàn công nghệ cao có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá toàn diện thực trạng thu hút và triển khai vốn đầu tư nước ngoài giai đoạn 2007-2010, phân tích các rào cản về cơ chế thẩm định, hạ tầng kỹ thuật và chất lượng nguồn nhân lực. Từ đó, luận văn xác lập hệ thống giải pháp đột phá nhằm gia tăng quy mô, nâng cao chất lượng dòng vốn và đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án đến năm 2015, tạo nền tảng vững chắc để Bình Dương chuyển mình thành thành phố công nghiệp hiện đại trước năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý luận kinh tế học quốc tế và các hướng dẫn chuẩn mực toàn cầu. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế trong Cẩm nang Cán cân Thanh toán lần thứ 5 và Báo cáo Đầu tư Thế giới năm 1999 của Liên Hợp Quốc, đầu tư trực tiếp nước ngoài là hình thức đầu tư quốc tế thiết lập mối quan hệ dài hạn, trong đó nhà đầu tư nước ngoài nắm quyền sở hữu và trực tiếp tham gia quản lý, điều hành thực thể kinh tế tại nước tiếp nhận nhằm tối đa hóa lợi nhuận. Khung lý thuyết phân tích kết hợp giữa lý thuyết chiết trung về lợi thế địa điểm và mô hình lợi thế cạnh tranh quốc gia.

Về phân loại hình thức, nghiên cứu xem xét dòng vốn dưới hai giác độ chính: hình thức sở hữu gồm doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài và liên doanh; hình thức triển khai gồm đầu tư mới và mua bán sáp nhập. Luận văn chuẩn hóa bốn khái niệm trọng tâm xuyên suốt:

Thứ nhất, vốn đăng ký là tổng lượng vốn cam kết thể hiện trên giấy chứng nhận đầu tư.

Thứ hai, vốn giải ngân là giá trị vốn thực tế được đưa vào xây dựng nhà xưởng, nhập khẩu máy móc và vận hành sản xuất.

Thứ ba, công nghiệp hỗ trợ là hệ thống các ngành sản xuất nguyên vật liệu, phụ tùng, linh kiện cung ứng cho các ngành lắp ráp hạ nguồn nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.

Thứ tư, cơ chế một cửa tại chỗ là quy trình hành chính tập trung giải quyết toàn bộ hồ sơ cấp phép, đất đai, xây dựng và môi trường tại một đầu mối duy nhất nhằm tối ưu hóa thời gian cho nhà đầu tư.

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa thu thập dữ liệu thứ cấp và điều tra định lượng sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ Niên giám Thống kê tỉnh Bình Dương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tổng cục Thống kê và Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Bình Dương trong giai đoạn từ năm 1989 đến năm 2010.

Nghiên cứu sơ cấp được thực hiện thông qua khảo sát định lượng với cỡ mẫu 75 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động tại 24 khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dương. Phương pháp chọn mẫu áp dụng là lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo các nhóm ngành trọng điểm gồm cơ khí chế tạo, dệt may, da giày, điện tử và chế biến gỗ. Bảng câu hỏi thiết kế gồm 15 câu hỏi đóng sử dụng thang đo mức độ 7 điểm từ 1 tương ứng mức rất thấp đến 7 tương ứng mức rất cao, kết hợp với 8 câu hỏi mở nhằm thu thập đánh giá chuyên sâu của các nhà quản lý doanh nghiệp.

Toàn bộ dữ liệu khảo sát được mã hóa, làm sạch và xử lý bằng phần mềm SPSS phiên bản 16.0. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm phân tích thống kê mô tả, đo lường mức độ hài lòng của nhà đầu tư đối với môi trường kinh doanh và kiểm định các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ triển khai dự án. Thời gian triển khai khảo sát và hoàn thiện dữ liệu kéo dài từ năm 2007 đến cuối năm 2010, phục vụ định hình các kịch bản phát triển đến năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu thực tế giai đoạn 1989-2010 làm nổi bật ba phát hiện cốt lõi về quy mô, chất lượng và cơ cấu dòng vốn đầu tư nước ngoài tại Bình Dương:

Thứ nhất, biến động dòng vốn phản ánh độ nhạy cảm cao với bối cảnh hội nhập và khủng hoảng toàn cầu. Sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới vào năm 2007, số lượng dự án tại Bình Dương tăng vọt lên 339 dự án với tổng vốn đăng ký 2.143,51 triệu USD, chiếm 40% tổng số dự án của toàn Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và 23% tổng dự án mới của cả nước. Tuy nhiên, dưới tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu giai đoạn 2008-2009, số lượng dự án cấp mới giảm mạnh xuống còn 101 dự án trong năm 2009 và 103 dự án trong năm 2010.

Thứ hai, khoảng cách nghiêm trọng giữa vốn đăng ký và vốn thực hiện. Trong tổng số 13.976,36 triệu USD vốn đăng ký lũy kế đến hết năm 2010, tỷ lệ vốn giải ngân thực tế trung bình chỉ đạt khoảng 30%. Điển hình trong năm 2007, trong số 2.143,51 triệu USD vốn đăng ký, chỉ có khoảng 745,1 triệu USD được giải ngân thực tế, tương đương gần 35%, còn lại khoảng 65% số vốn chỉ nằm trên văn bản cam kết. Quy mô vốn bình quân một dự án đạt 6,543 triệu USD, thấp hơn 57,8% so với mức trung bình 15,5 triệu USD của cả nước.

Thứ ba, sự mất cân đối sâu sắc về đối tác đầu tư và hình thức sở hữu. Về đối tác, các vùng lãnh thổ và quốc gia châu Á chiếm ưu thế tuyệt đối. Đài Loan dẫn đầu với 747 dự án, tổng vốn đăng ký 3.113,48 triệu USD, quy mô bình quân 4,9 triệu USD mỗi dự án; Hàn Quốc đứng thứ hai với 473 dự án, tổng vốn 1.593,83 triệu USD, chiếm 12,1% tổng vốn toàn tỉnh; tiếp theo là Nhật Bản với 161 dự án và Singapore với 112 dự án đạt quy mô bình quân 9,94 triệu USD mỗi dự án. Về hình thức đầu tư, loại hình 100% vốn nước ngoài chiếm ưu thế áp đảo với 2.007 dự án, chiếm 94% tổng số dự án và 88% tổng vốn đăng ký, trong khi hình thức liên doanh chỉ chiếm 6% số dự án và 12% tổng vốn đầu tư.

Thảo luận kết quả

Thực trạng mất cân đối và chậm triển khai xuất phát từ nhiều nguyên nhân quản lý và chính sách. Về mặt pháp lý, việc phân cấp cấp phép đầu tư theo Luật Đầu tư năm 2005 và Nghị định số 108/2006/NĐ-CP đã bãi bỏ quy trình thẩm tra năng lực tài chính chặt chẽ, tạo kẽ hở cho các nhà đầu tư ảo đăng ký dự án quy mô lớn để giữ đất rồi chuyển nhượng kiếm lời. Công tác hậu kiểm gặp khó khăn nghiêm trọng khi Phòng Quản lý Đầu tư Nước ngoài thuộc Ban Quản lý các Khu công nghiệp chỉ có 5 cán bộ nhưng phải theo dõi, quản lý hơn 1.500 doanh nghiệp đang hoạt động.

Việc phụ thuộc vào các dự án gia công từ các đối tác châu Á khiến địa phương trở thành mắt xích lắp ráp đơn giản, tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa thấp và tiềm ẩn nguy cơ chuyển giá trốn thuế thông qua việc khai khống giá trị máy móc cũ nhập khẩu.

So sánh với bài học kinh nghiệm từ tỉnh Chiết Giang (Trung Quốc), một địa phương có nhiều điểm tương đồng về vị trí giáp trung tâm kinh tế lớn và tốc độ tăng trưởng GDP trên 10% mỗi năm, Chiết Giang đã thành công nhờ đầu tư hạ tầng đi trước một bước với cầu vượt biển Vịnh Hàng Châu dài 36 km trị giá 1,69 tỷ USD và tuyến đường sắt cao tốc CRH380A vận hành ở tốc độ 350 km/h. Đồng thời, Chiết Giang triển khai Chiến lược 88, kiên quyết loại bỏ các dự án thâm dụng tài nguyên và áp dụng chính sách hoàn 100% thuế thu nhập đối với phần vốn tái đầu tư vào công nghệ cao.

Trong các báo cáo quản lý, việc trình bày dữ liệu thông qua biểu đồ cột kép so sánh tương quan giữa vốn đăng ký và vốn giải ngân qua các năm, kết hợp biểu đồ tròn phân bổ thị phần đối tác đầu tư và tỷ trọng các ngành công nghiệp sẽ giúp các cơ quan quản lý nhận diện trực quan những điểm nghẽn, từ đó đưa ra các can thiệp chính sách kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả thu hút và đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án đầu tư nước ngoài tại Bình Dương đến năm 2015, hệ thống bốn nhóm giải pháp hành động được đề xuất cụ thể:

Thứ nhất, siết chặt quy trình thẩm định năng lực tài chính và xử lý dứt điểm các dự án chậm tiến độ. Ban Quản lý các Khu công nghiệp phối hợp với Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bình Dương thiết lập quy chuẩn kiểm tra ký quỹ bắt buộc, kiên quyết thu hồi giấy phép đối với các dự án găm giữ đất quá 12 tháng không triển khai. Mục tiêu nâng tỷ lệ giải ngân thực tế từ 30% lên mức 55% đến 60% tổng vốn đăng ký trong giai đoạn 2012-2015, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính tại chỗ xuống dưới 15 ngày làm việc.

Thứ hai, tập trung nguồn lực hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông và logistics liên vùng. Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Dương chỉ đạo Sở Giao thông Vận tải và Tổng công ty Đầu tư và Phát triển Công nghiệp đẩy nhanh tiến độ các tuyến đường kết nối trực tiếp với cụm cảng biển Thị Vải - Cái Mép và sân bay quốc tế Long Thành. Mục tiêu nâng tỷ lệ lấp đầy tại 28 khu công nghiệp từ mức 60% lên trên 80% trước năm 2015, giải quyết triệt để tình trạng ách tắc vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu.

Thứ ba, ban hành chính sách ưu đãi có chọn lọc để phát triển công nghiệp hỗ trợ và thu hút công nghệ cao. Sở Công Thương chủ trì xây dựng danh mục ưu tiên gồm công nghiệp điện tử viễn thông, cơ khí chính xác và vật liệu mới, đi kèm gói ưu đãi miễn giảm 50% thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm đầu cho các dự án cam kết chuyển giao công nghệ. Mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa các sản phẩm công nghiệp chủ lực lên mức 40% vào năm 2015.

Thứ tư, đổi mới chương trình phát triển và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với các trường đại học, cao đẳng kỹ thuật trên địa bàn ký kết thỏa thuận đào tạo theo đơn đặt hàng trực tiếp từ các tập đoàn đa quốc gia. Mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ 60% lên 75% vào năm 2015, đảm bảo cung ứng đủ 30.000 kỹ sư và kỹ thuật viên lành nghề cho các dự án công nghệ tiên tiến.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống dữ liệu thực nghiệm của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho bốn nhóm đối tượng:

Thứ nhất, các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương bao gồm Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Dương, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý các Khu công nghiệp. Luận văn cung cấp khung phân tích thực chứng và cơ sở dữ liệu về 2.136 dự án để hoàn thiện quy trình cấp phép, thanh tra sau cấp phép và hoạch định chiến lược xúc tiến đầu tư theo địa chỉ.

Thứ hai, các chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp và doanh nghiệp kinh doanh bất động sản công nghiệp trên địa bàn 28 khu công nghiệp tỉnh Bình Dương. Tài liệu giúp các đơn vị này nắm bắt chính xác xu hướng chuyển dịch dòng vốn, nhu cầu về diện tích nhà xưởng tiêu chuẩn và hạ tầng kỹ thuật để tối ưu hóa chiến lược tiếp thị quốc tế.

Thứ ba, các hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài và các tập đoàn kinh tế quốc tế đang tìm kiếm cơ hội đầu tư tại Việt Nam. Nghiên cứu cung cấp bức tranh chi tiết về cơ cấu ngành nghề, chi phí lao động, thủ tục hành chính và mức độ cạnh tranh giữa các đối tác trong Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Thứ tư, đội ngũ giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Kinh tế Quốc tế và Kinh tế Phát triển. Công trình là nguồn tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp khảo sát định lượng 75 doanh nghiệp, cách thức ứng dụng phần mềm SPSS trong phân tích chính sách công và bài học so sánh quốc tế giữa Bình Dương và Chiết Giang.

Câu hỏi thường gặp

Quy mô vốn bình quân các dự án đầu tư nước ngoài tại Bình Dương giai đoạn 1989-2010 đạt mức bao nhiêu và tại sao lại thấp hơn mức bình quân cả nước? Quy mô vốn bình quân một dự án tại Bình Dương đạt 6,543 triệu USD, thấp hơn đáng kể so với mức 15,5 triệu USD của cả nước. Nguyên nhân chủ yếu do địa phương chủ yếu thu hút các dự án gia công thâm dụng lao động từ Đài Loan và Hàn Quốc với vốn đầu tư ban đầu nhỏ, thiếu vắng các dự án hạ tầng quy mô tỷ USD từ các quốc gia phương Tây.

Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư nước ngoài tại Bình Dương trong giai đoạn nghiên cứu đạt tỷ lệ bao nhiêu? Tỷ lệ giải ngân thực tế trung bình chỉ đạt khoảng 30% so với tổng vốn đăng ký. Điển hình trong năm 2007, vốn đăng ký đạt mức kỷ lục 2.143,51 triệu USD nhưng lượng vốn giải ngân thực tế chỉ đạt 745,1 triệu USD, khoảng 70% lượng vốn còn lại bị đình trệ do năng lực tài chính nhà đầu tư yếu kém hoặc vướng mắc trong khâu giải phóng mặt bằng.

Hình thức sở hữu nào chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng số các dự án đầu tư nước ngoài tại Bình Dương? Hình thức 100% vốn nước ngoài chiếm vị thế áp đảo tuyệt đối với 2.007 dự án, chiếm 94% tổng số dự án và 88% tổng vốn đăng ký lũy kế. Trong khi đó, hình thức liên doanh chỉ chiếm 6% số lượng dự án và 12% tổng vốn đầu tư, do các nhà đầu tư nước ngoài muốn bảo toàn quyền tự chủ kinh doanh và bảo vệ bí mật công nghệ.

Bài học kinh nghiệm nào từ tỉnh Chiết Giang (Trung Quốc) có giá trị ứng dụng cao nhất đối với Bình Dương? Bài học cốt lõi từ Chiết Giang là chiến lược phát triển hạ tầng giao thông kết nối đi trước một bước với tuyến cầu vượt biển 36 km và tàu cao tốc 350 km/h, kết hợp thực thi nghiêm ngặt danh mục cấm các ngành gây ô nhiễm và áp dụng chính sách hoàn thuế thu nhập cho các hoạt động tái đầu tư vào công nghệ cao.

Nguyên nhân quản lý nào dẫn đến tình trạng xuất hiện nhiều dự án chậm triển khai hoặc chuyển nhượng trái phép tại địa phương? Nguyên nhân bắt nguồn từ việc Luật Đầu tư năm 2005 bãi bỏ khâu thẩm tra tài chính bắt buộc, tạo điều kiện cho các nhà đầu tư không đủ năng lực tham gia đăng ký giữ đất. Đồng thời, lực lượng quản lý mỏng với chỉ 5 cán bộ phụ trách hơn 1.500 doanh nghiệp khiến công tác thanh tra, giám sát sau cấp phép không thể bao quát toàn bộ.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu nghiên cứu với năm đóng góp khoa học và thực tiễn cốt lõi:

• Làm sáng tỏ vai trò động lực của 2.136 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài trong việc thúc đẩy tăng trưởng GDP bình quân 14% mỗi năm và chuyển dịch cơ cấu công nghiệp chiếm 63% tại Bình Dương.
• Nhận diện chính xác hai rào cản lớn nhất của địa phương là quy mô dự án bình quân khiêm tốn 6,543 triệu USD và tỷ lệ giải ngân thực tế chỉ đạt mức xấp xỉ 30%.
• Chỉ rõ thực trạng mất cân đối nghiêm trọng khi 94% dự án thuộc sở hữu 100% vốn nước ngoài và tập trung phần lớn vào các ngành gia công có giá trị gia tăng thấp.
• Đúc kết thành công bài học thực tiễn từ mô hình phát triển của tỉnh Chiết Giang (Trung Quốc) về đột phá hạ tầng giao thông và ưu đãi thuế tái đầu tư công nghệ cao.
• Xây dựng hệ thống giải pháp liên hoàn gồm siết chặt thẩm định cấp phép, đẩy nhanh tiến độ 28 khu công nghiệp, hỗ trợ công nghiệp phụ trợ và nâng tỷ lệ lao động kỹ thuật lên 75%.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Dương nhanh chóng cụ thể hóa các khuyến nghị thành các đề án hành động chi tiết giai đoạn 2012-2015. Các nhà quản lý, hiệp hội doanh nghiệp và chuyên gia học thuật hãy cùng khai thác các kết quả nghiên cứu này để xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, hiệu quả, đóng góp đưa Bình Dương sớm trở thành đô thị công nghiệp văn minh, hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những cơ sở lý luận về thu hút và triển khai FDI vao địa phương Ở chương này, tác giả đưa ra các khái niệm về đầu tư trực tiếp nước ngoài, mặt tích cực và tiêu cực khi thu hút FDI. Nêu lên các yếu tố ảnh hưởng đến thu hút và triển khai FDI, các thủ tục trong việc triển khai các dự án FDI, đồng thời rút ra bài học kinh nghiệm từ những mô hình có đều kiện tương đồng với Bình Dương làm cơ sở lý luận để giải các chương sau. Chương 2: Thực trạng thu hút và triển khai FDI trên địa bàn Bình Dương Trọng tâm của chương 2 là tập trung vào phân tích tình hình thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Bình Dương, tình hình triển khai các dự án đầu tư nước ngoài ở Bình Dương. Nêu lên những thành tựu và hạn chế trong thu hút và triển khai vốn đầu tư nước ngoài ở Bình Dương, nguyên nhân hạn chế trong thu hút và triển khai FDI ở Bình Dương.

Chương này làm cơ sở để đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường thu hút và triển khai FDI vào Bình Dương ở chương 3. Chương 3: Giải pháp nhằm tăng cường thu hút và triển khai FDI ở Bình Dương Nội dung chương này, tác giả nêu lên mục tiêu, quan điểm và cơ sở đề xuất giải pháp nhằm tăng cường thu hút và triển khai FDI ở Bình Dương. Các giải pháp đề xuất được đúc kết thành hai nhóm giải pháp cụ thể: nhóm giải pháp thu hút FDI và nhóm giải pháp tăng cường triển khai FDI. Các nhóm giải pháp đều tập trung vào mục đích tăng cường thu hút vào triển khai FDI ở Bình Dương, đồng thời kiến nghị các cơ quan ban ngành có liên quan.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 CHƢƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THU HÚT FDI 1.1 Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài và thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài 1. Một số khái niệm và đặc điểm cơ bản về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài.1 Khái niệm về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài Có nhiều khái niệm khác nhau về đầu tƣ trực tiếp. Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài - FDI (Foreign Direct Investment): Xuất phát từ nhiều khía cạnh, giác độ, quan điểm khác nhau trên thế giới đã có rất nhiều khái niệm khác nhau về FDI - Trong cuốn cẩm nang thanh toán, xuất bản lần thứ 5 năm 1993, Quỹ tiền tệ quốc tế IMF (International Monetary Fund) định nghĩa “Đầu tƣ trực tiếp là hình thức đầu tƣ quốc tế mà một đơn vị cƣ trú của một nền kinh tế (nhà đầu tƣ trực tiếp) đầu tƣ vào một đơn vị cƣ trú của một nền kinh tế khác (xí nghiệp đầu tƣ trực tiếp) với mục đích thu đƣợc lợi ích lâu dài từ hoạt động đầu tƣ này”. - Báo cáo hoạt động đầu tƣ thế giới của Liên Hiệp Quốc (United Nations) năm 1999 định nghĩa Đầu tư trực tiếp nước ngoài nhƣ sau: “Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài là một sự đầu tƣ bao gồm mối quan hệ dài hạn và phản ánh lợi tức lâu dài và sự kiểm soát của một chủ thể trong một nền kinh tế (chủ thể ở đây có thể là nhà đầu tƣ cá thể ở nƣớc ngoài hoặc công ty mẹ)”.

[15;22] - Luật đầu tƣ 2005 không có định nghĩa cụ thể về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài nhƣng theo khoản 2 và khoản 12, điều 3 định nghĩa: • “Đầu tƣ trực tiếp là hình thức đầu tƣ do nhà đầu tƣ bỏ vốn đầu tƣ và tham gia quản lý hoạt động đầu tƣ”. • “Đầu tƣ nƣớc ngoài là việc nhà đầu tƣ nƣớc ngòai đƣa vào Việt Nam vốn bằng tiền và các tài sản hợp pháp khác để tiến hành họat động đầu tƣ”. Từ những khái niệm trên ta có thể hiểu một cách khái quát về đầu tƣ trai”tiếp nƣớc ngoài nhƣ sau: “Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài tại một quốc gia là LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 việc nhà đầu tƣ ở một nƣớc khác đƣa vốn bằng tiền hoặc bất kỳ tài sản nào vào quốc gia đó để có đƣợc quyền sở hữu và quản lý hoặc quyền kiểm soát một thực thể kinh tế tại quốc gia đó với mục tiêu tối đa hóa lợi ích cho mình”. Nhƣ vậy FDI bao giờ cũng là một dạng quan hệ kinh tế có nhân tố nƣớc ngoài.

Hai đặc điểm cơ bản của FDI đó là: có sự dịch chuyển tƣ bản trong phạm vi quốc tế và chủ đầu tƣ (pháp nhân, thể nhân) trực tiếp tham gia vào họat động sử dụng vốn và quản lý đối tƣợng đầu tƣ.2 Đặc điểm của hình thức đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài  Chủ đầu tƣ thƣờng là cá nhân hoặc là các doanh nghiệp kinh doanh có nhu cầu kinh doanh ở nƣớc ngoài.  Mục tiêu của chủ đầu tƣ là mục tiêu dài hạn ở nƣớc ngoài nhằm mục đích thu lợi nhuận.  Pháp nhân của dự án FDI mang pháp nhân của nƣớc tiếp nhận đầu tƣ, chịu sự điều tiết của hệ thống luật nƣớc này.  Nhà đầu tƣ nƣớc ngoài tham gia trực tiếp vào việc quản lý, điều hành các hoạt động sử dụng vốn với mức độ tham gia căn cứ vào tỷ lệ góp vốn trong vốn pháp định của dự án đầu tƣ.

 Lợi nhuận của chủ đầu tƣ phụ thuộc vào kết quả của hoạt động của dự án đầu tƣ. Lời và lỗ đƣợc chia cho các chủ đầu tƣ theo tỷ lệ góp vốn sau khi đã nộp thuế lợi tức cho nƣớc chủ nhà.2 Phân loại đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài Tuỳ theo mục đích nghiên cứu ngƣời nghiên cứu mà đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài đƣợc phân loại theo các tiêu chí khác nhau: 1.1 Phân loại theo tính chất chủ sở hữu và quản lý  Liên doanh (Joint venture enterprise ) là một hình thức hợp tác đầu tƣ giữa hai hay nhiều doanh nghiệp độc lập bằng cách cùng nhau thành lập, quản lý và đồng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 sở hữu một doanh nghiệp độc lập khác. Quyền kiểm soát liên doanh phụ thuộc vào phần hùn vốn của mỗi bên trong vốn pháp định của doanh nghiệp liên doanh.  Hợp đồng hợp tác kinh doanh (Contractual Bussiness corporation) Là hình thức hai Bên hoặc nhiều Bên thỏa thuận hợp tác kinh doanh mà không cần lập ra pháp nhân mới tại nƣớc tiếp nhận đầu tƣ.

 Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài (100% Foreign Capital Enterprise): là một công ty con do doanh nghiệp thành lập ở nƣớc ngoài, sở hữu 100% vốn và nắm toàn quyền kiểm soát.2 Phân loại theo cách thức thực hiện đầu tƣ  Đầu tư mới (GI – Greenfield Investment): Đầu tƣ mới là một dạng của đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài nhằm mua trang thiết bị mới hoặc nhằm mở rộng những trang thiết bị hiện có. Đầu tƣ mới là mục tiêu chính của các quốc gia nhận đầu tƣ bởi vì đầu tƣ theo hình thức này tạo ra nhà máy sản xuất mới, tạo thêm việc làm, chuyển giao công nghệ và bí quyết, và tạo ảnh hƣởng đến thƣơng mại trên thị trƣờng thế giới.  Đầu tư mở rộng: thông qua tăng vốn để mở rộng cơ sở kinh doanh hiện hữu ở hải ngoại.  Đầu tư thông qua mua cổ phiếu để trở thành cổ đông chiến lƣợc của các công ty ở nƣớc tiếp nhận đầu tƣ  Sát nhập và mua lại (M&A – Mergers and Acquisitions): Các nhà đầu tƣ tiến hành đầu tƣ bằng cách mua lại và sát nhập các doanh nghiệp hiện có ở nƣớc ngoài.3 Phân loại theo lĩnh vực đầu tƣ  Đầu tư theo chiều ngang (HI – Horizontal Investment): là việc chủ đầu tƣ nƣớc ngoài bỏ vốn đầu tƣ vào cùng một ngành, một lĩnh vực hoạt động sản xuất kinh doanh tƣơng tự nhƣ họ đang thực hiện trong nƣớc mình.

 Đầu tư theo chiều dọc (VI – Vertical Investment): là việc chủ đầu tƣ nƣớc LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 ngoài bỏ vốn đầu tƣ vào ngành hay lĩnh vực sẽ cung cấp nguyên vật liệu đầu vào cho cơ sở sản xuất trong nƣớc của họ (backward vertical FDI) hoặc vào ngành hay lĩnh vực sẽ sử dụng sản phẩm của cơ sở sản xuất trong nƣớc của họ (forward vertical FDI).4 Phân loại theo động cơ của Nhà đầu tƣ:  FDI tìm kiếm nguồn lực từ nước ngoài: đầu tƣ trực tiếp ra nƣớc ngoài nhằm khai thác các nguồn tài nguyên thiên nhiên (Đất đai, tài nguyên thiên nhiên: dầu mỏ, khí đốt; đất hiếm, nguồn nƣớc….) và tìm kiếm lao động giá thấp hoặc có chuyên môn nhằm mục đích khai thác lợi thế so sánh của nƣớc tiếp nhận đầu tƣ.  FDI chiếm lĩnh thị trường: là hoạt động đầu tƣ nhằm sản xuất ra các sản phẩm thích ứng với thị hiếu và nhu cầu tại chỗ cũng nhƣ để sử dụng nguyên liệu tại nƣớc tiếp nhận đầu tƣ, ngoài ra với hoạt động đầu tƣ FDI cho phép Nhà đầu tƣ “né” đƣợc hàng rào bảo hộ mậu dịch thuế quan và phi thuế quan lập ra càng nhiều và ngày càng tinh vi ở nƣớc NK nếu họ thâm nhập qua con đƣờng thƣơng mại. Mục tiêu của loại đầu tƣ này là nhằm chiếm lĩnh thị trƣờng.  FDI nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động đầu tư: là các hoạt động đầu tƣ nhằm khai thác các lợi thế của các Quốc gia khác nhằm giảm chi phí kinh doanh, tăng tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tƣ.

 FDI còn giúp các Nhà đầu tư phân tán rủi ro, trong đó có rủi ro về chính trị và XH trong nƣớc bất ổn. Ngoài ra, còn có hình thức khu chế xuất ( Export Processing Zone), hình thức phát triển khu công nghiệp ( Industrial Zone).3 Vai trò của FDI đối với nƣớc tiếp nhận đầu tƣ 1.1 Mặt tích cực Thứ nhất: Đầu tư trực tiếp nước ngoài đã kịp thời bổ sung nguồn vốn quan trọng cho đầu tư phát triển, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 FDI là một trong những nguồn quan trọng để bù đắp sự thiếu hụt về vốn ngoại tệ của nƣớc tiếp nhận đầu tƣ, đặc biệt là đối với các nƣớc kém phát triển. Hầu hết các nƣớc kém phát triển đều rơi vào cái “vòng luẩn quẩn”. Đó là: thu nhập thấp dẫn đến tiết kiệm thấp, vì vậy đầu tƣ thấp và rồi hậu quả thu lại là thu nhập thấp.

Tình trạng luẩn quẩn này chính là điểm nút khó khăn mà các nƣớc này phải vƣợt qua để hội nhập vào quỹ đạo kinh tế hiện đại. Trở ngại lớn nhất để thực hiện điều đó đối với các nƣớc kém phát triển là vốn đầu tƣ và kỹ thuật.