Nghiên cứu giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu tại huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu và đề xuất các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng tại huyện giao, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Nguyễn Thu Hà
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Văn Thắng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Giải Pháp Thích Ứng Biến Đổi Khí Hậu Tại Giao Thủy
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Biến đổi khí hậu trên thế giới
• 1.2. Những khái niệm cơ bản
• 1.3. Biểu hiện biến đổi khí hậu trên thế giới
• 1.4. Tác động của biến đổi khí hậu trên thế giới
• 1.5. Biến đổi khí hậu ở Việt Nam
• 1.6. Biểu hiện của biến đổi khí hậu ở Việt Nam
• 1.7. Kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển ở Việt Nam
• 1.7.1. Các kịch bản nhiệt độ trung bình
• 1.7.2. Các kịch bản nhiệt độ cực trị
• 1.7.3. Các kịch bản lượng mưa năm
• 1.7.4. Các kịch bản nước biển dâng
• 1.7.5. Nguy cơ ngập theo các kịch bản nước biển dâng
• 1.8. Tác động của biến đổi khí hậu ở Việt Nam
• 1.9. Tổng quan khu vực nghiên cứu
• 1.10. Điều kiện tự nhiên
• 1.11. Điều kiện kinh tế – xã hội
• 1.12. Các lợi thế và hạn chế của huyện Giao Thuỷ
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Phạm vi, đối tƣợng nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu có liên quan
• 2.4.2. Phương pháp điều tra, phỏng vấn thực địa
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng
• 3.1.1. Thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng trên thế giới
• 3.1.2. Những đặc điểm chính của thích ứng với BĐKH trên thế giới
• 3.1.3. Bài học và thách thức trong thích ứng dựa vào cộng đồng
• 3.1.4. Thích ứng với BĐKH dựa vào cộng đồng ở Việt Nam
• 3.2. Biến đổi khí hậu tại Nam Định
• 3.2.1. Biểu hiện biến đổi khí hậu ở Nam Định
• 3.2.2. Xu thế diễn biến nhiệt độ
• 3.2.3. Xu thế diễn biến lượng mưa
• 3.2.4. Kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng cho tỉnh Nam Định
• 3.2.4.1. Kịch bản về nhiệt độ trung bình và lượng mưa trung bình
• 3.2.4.2. Nước biển dâng
• 3.3. Thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng ở huyện Giao Thủy
• 3.3.1. Tác động của BĐKH tới huyện Giao Thủy
• 3.3.2. Nỗ lực của chính quyền địa phương trong thích ứng với BĐKH
• 3.3.3. Kiến thức truyền thống về các hiện tượng khí hậu
• 3.3.4. Nhận thức của người dân về BĐKH và các nguy cơ từ thiên tai
• 3.3.5. Biến động của thiên tai và tác động của chúng
• 3.3.6. Nỗ lực hiện thời của cộng đồng trong công tác phòng chống thiên tai
• 3.3.7. Tác động của BĐKH và biện pháp thích ứng
• 3.3.8. Các mô hình thích ứng với BĐKH dựa vào cộng đồng ở Giao Thủy
• 3.3.8.1. Mô hình phát triển thủy sản bền vững
• 3.3.8.2. Mô hình tăng sinh kế cho người dân địa phương
• 3.3.8.3. Trung tâm học tập cộng đồng về BĐKH
• 3.3.9. Đề xuất giải pháp thích ứng dựa vào cộng đồng tại huyện Giao Thủy
• 3.3.9.1. Phát huy và nhân rộng những mô hình hiện có
• 3.3.9.2. Giải pháp về công cụ tiếp cận trong thích ứng dựa vào cộng đồng
• 3.3.9.3. Tăng cường quản lý tài nguyên thiên nhiên có sự tham gia của cộng đồng trong thích ứng với BĐKH
• 3.3.9.4. Xây dựng mô hình giảm nhẹ rủi ro thiên tai cấp hộ gia đình
• 3.3.9.5. Nâng cao năng lực cộng đồng trong thích ứng BĐKH
• 3.3.9.6. Các giải pháp về mặt chính sách của địa phương
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Kết luận
• Kiến nghị

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu tại Giao Thủy

Biến đổi khí hậu đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với nhân loại, đặc biệt là tại các khu vực ven biển như huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định. Huyện Giao Thủy không chỉ phải đối mặt với sự gia tăng mực nước biển mà còn với các hiện tượng thời tiết cực đoan. Việc tìm kiếm và áp dụng các giải pháp thích ứng là vô cùng cần thiết để bảo vệ cuộc sống và sinh kế của người dân nơi đây. Các giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu mà còn tạo ra cơ hội phát triển bền vững cho cộng đồng.

1.1. Tác động của biến đổi khí hậu đến Giao Thủy

Biến đổi khí hậu đã và đang gây ra nhiều tác động tiêu cực đến huyện Giao Thủy. Mực nước biển dâng cao làm gia tăng nguy cơ ngập lụt, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và sinh kế của người dân. Theo nghiên cứu, các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt ngày càng trở nên phổ biến, gây thiệt hại lớn về tài sản và môi trường.

1.2. Tình hình hiện tại về nhận thức của cộng đồng

Nhận thức của cộng đồng về biến đổi khí hậu và các nguy cơ từ thiên tai còn hạn chế. Nhiều người dân chưa hiểu rõ về tác động của biến đổi khí hậu đến cuộc sống hàng ngày. Việc nâng cao nhận thức và kiến thức về biến đổi khí hậu là rất quan trọng để họ có thể chủ động ứng phó.

II. Các thách thức trong việc thích ứng với biến đổi khí hậu tại Giao Thủy

Việc thích ứng với biến đổi khí hậu tại Giao Thủy gặp phải nhiều thách thức. Đầu tiên, nguồn lực tài chính hạn chế khiến cho việc triển khai các giải pháp gặp khó khăn. Thứ hai, sự thiếu hụt thông tin và dữ liệu về biến đổi khí hậu cũng làm giảm hiệu quả của các biện pháp thích ứng. Cuối cùng, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng địa phương vẫn chưa thật sự chặt chẽ.

2.1. Hạn chế về nguồn lực tài chính

Nhiều giải pháp thích ứng cần đầu tư lớn về tài chính, trong khi ngân sách địa phương còn hạn chế. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc thực hiện các dự án lớn nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

2.2. Thiếu thông tin và dữ liệu

Sự thiếu hụt thông tin về biến đổi khí hậu và các kịch bản tương lai làm cho việc lập kế hoạch và triển khai các giải pháp thích ứng trở nên khó khăn. Cần có các nghiên cứu và báo cáo chi tiết hơn để cung cấp thông tin cần thiết cho cộng đồng.

III. Phương pháp chính trong giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu

Để thích ứng với biến đổi khí hậu, huyện Giao Thủy cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này bao gồm việc phát triển nông nghiệp bền vững, cải thiện quản lý tài nguyên nước và tăng cường khả năng ứng phó của cộng đồng. Những phương pháp này không chỉ giúp giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu mà còn tạo ra cơ hội phát triển kinh tế cho địa phương.

3.1. Phát triển nông nghiệp bền vững

Nông nghiệp bền vững là một trong những giải pháp quan trọng để thích ứng với biến đổi khí hậu. Việc áp dụng các kỹ thuật canh tác mới, sử dụng giống cây trồng chịu mặn và kháng bệnh sẽ giúp tăng năng suất và giảm thiểu rủi ro cho người nông dân.

3.2. Cải thiện quản lý tài nguyên nước

Quản lý tài nguyên nước hiệu quả là rất cần thiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Cần có các biện pháp bảo vệ nguồn nước, xây dựng hệ thống tưới tiêu hợp lý và nâng cao ý thức của cộng đồng về việc sử dụng nước tiết kiệm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Giao Thủy

Nhiều mô hình thích ứng với biến đổi khí hậu đã được triển khai tại Giao Thủy và đạt được những kết quả tích cực. Các mô hình này không chỉ giúp giảm thiểu tác động của thiên tai mà còn nâng cao đời sống của người dân. Việc áp dụng các giải pháp này cần được nhân rộng và cải tiến để phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

4.1. Mô hình nuôi trồng thủy sản bền vững

Mô hình nuôi trồng thủy sản bền vững đã được áp dụng thành công tại Giao Thủy. Mô hình này không chỉ giúp tăng thu nhập cho người dân mà còn bảo vệ môi trường và tài nguyên nước.

4.2. Trung tâm học tập cộng đồng về biến đổi khí hậu

Trung tâm học tập cộng đồng đã được thành lập nhằm nâng cao nhận thức và kiến thức về biến đổi khí hậu cho người dân. Các hoạt động tại trung tâm đã giúp cộng đồng hiểu rõ hơn về các nguy cơ và cách ứng phó hiệu quả.

V. Kết luận và tương lai của giải pháp thích ứng tại Giao Thủy

Giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu tại Giao Thủy cần được tiếp tục nghiên cứu và phát triển. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để triển khai hiệu quả các giải pháp. Tương lai của huyện Giao Thủy phụ thuộc vào khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và sự phát triển bền vững của cộng đồng.

5.1. Đề xuất các giải pháp chính sách

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương nhằm khuyến khích cộng đồng tham gia vào các hoạt động thích ứng với biến đổi khí hậu. Các chính sách này cần tập trung vào việc cung cấp nguồn lực tài chính và đào tạo kỹ năng cho người dân.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Huyện Giao Thủy cần tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế và các dự án phát triển để thu hút nguồn lực và chia sẻ kinh nghiệm trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu (BĐKH) là một trong những thách thức lớn nhất đối với toàn cầu, ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống, kinh tế - xã hội và môi trường. Theo báo cáo của IPCC, nhiệt độ trung bình toàn cầu đã tăng khoảng 0,74°C trong thế kỷ 20, cùng với đó là sự gia tăng mực nước biển trung bình 1,8 mm/năm từ năm 1961 và 3,1 mm/năm từ năm 1993. Việt Nam, đặc biệt là các vùng đồng bằng ven biển như đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long, được đánh giá là những khu vực có tính tổn thương cao do tác động của BĐKH, nhất là hiện tượng nước biển dâng. Huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định, nằm trong vùng ven biển chịu ảnh hưởng trực tiếp của nước biển dâng và các hiện tượng thời tiết cực đoan, với mức độ nhạy cảm và tổn thương lớn.

Nghiên cứu nhằm mục tiêu phân tích các biện pháp thích ứng với BĐKH dựa vào cộng đồng tại huyện Giao Thủy, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm tăng cường khả năng ứng phó và giảm thiểu tác động tiêu cực của BĐKH. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2000 đến 2012, với trọng tâm là các hoạt động thích ứng tại địa phương, dựa trên dữ liệu khí tượng thủy văn, khảo sát thực địa và phỏng vấn cộng đồng. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc xây dựng chính sách thích ứng bền vững, góp phần bảo vệ sinh kế và phát triển kinh tế xã hội tại vùng ven biển.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết biến đổi khí hậu và mô hình thích ứng dựa vào cộng đồng (Community-Based Adaptation - CBA). Lý thuyết biến đổi khí hậu cung cấp các khái niệm cơ bản như khí hậu, biến đổi khí hậu, nóng lên toàn cầu, nước biển dâng và các kịch bản phát thải khí nhà kính theo IPCC. Mô hình CBA nhấn mạnh vai trò của cộng đồng trong việc xác định, lập kế hoạch và thực hiện các biện pháp thích ứng dựa trên kiến thức bản địa kết hợp với khoa học hiện đại.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Biến đổi khí hậu (BĐKH): Sự thay đổi lâu dài về các yếu tố khí hậu do tác động của con người và tự nhiên.
• Nước biển dâng: Sự gia tăng mực nước đại dương do nóng lên toàn cầu và tan chảy băng.
• Thích ứng dựa vào cộng đồng: Quá trình trao quyền cho cộng đồng để chủ động ứng phó với tác động của BĐKH.
• Giảm nhẹ rủi ro thiên tai: Các biện pháp nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của thiên tai liên quan đến khí hậu.
• Kịch bản khí hậu: Các dự báo về xu hướng biến đổi khí hậu dựa trên các mức phát thải khí nhà kính khác nhau.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính. Nguồn dữ liệu bao gồm số liệu khí tượng thủy văn từ các trạm quan trắc, dữ liệu kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng do Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường cung cấp, cùng với khảo sát thực địa, phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm với người dân địa phương tại huyện Giao Thủy.

Cỡ mẫu khảo sát gồm khoảng 200 hộ dân được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo đại diện cho các nhóm dân cư khác nhau trong cộng đồng. Phân tích dữ liệu sử dụng các công cụ thống kê mô tả, phân tích xu hướng khí hậu và đánh giá mức độ tổn thương, kết hợp với phân tích nội dung từ các cuộc phỏng vấn và thảo luận nhóm.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2010 đến 2012, bao gồm thu thập số liệu, phân tích và đề xuất giải pháp. Phương pháp tiếp cận dựa vào cộng đồng được áp dụng nhằm đảm bảo sự tham gia tích cực của người dân trong quá trình nghiên cứu và xây dựng các giải pháp thích ứng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Xu thế biến đổi khí hậu tại huyện Giao Thủy: Nhiệt độ trung bình năm tại Nam Định tăng khoảng 0,7°C trong 50 năm qua, với số ngày nắng nóng trên 35°C tăng từ 10 đến 20 ngày vào cuối thế kỷ 21 theo kịch bản phát thải trung bình. Lượng mưa trung bình năm có xu hướng tăng từ 2-7%, tuy nhiên lượng mưa mùa khô giảm, mùa mưa tăng, gây ra hiện tượng mưa lớn bất thường.

2. Mực nước biển dâng và nguy cơ ngập: Theo kịch bản phát thải trung bình, mực nước biển dâng tại khu vực từ Cà Mau đến Kiên Giang dự kiến tăng từ 62 đến 82 cm vào cuối thế kỷ 21. Nếu mực nước biển dâng 1m, khoảng 10,5% diện tích đồng bằng sông Hồng và trên 2,5% diện tích các tỉnh ven biển miền Trung có nguy cơ bị ngập, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu người.

3. Nhận thức và ứng phó của cộng đồng: Người dân huyện Giao Thủy có nhận thức khá rõ về các hiện tượng khí hậu bất thường và tác động của BĐKH, đồng thời đã áp dụng nhiều biện pháp thích ứng truyền thống như xây dựng kè đê, thay đổi mùa vụ, đa dạng hóa sinh kế. Tuy nhiên, kiến thức về nguyên nhân và dự báo khoa học về BĐKH còn hạn chế.

4. Mô hình thích ứng dựa vào cộng đồng: Các mô hình nuôi trồng thủy sản bền vững, tăng sinh kế và trung tâm học tập cộng đồng về BĐKH đã được triển khai, góp phần nâng cao năng lực ứng phó và giảm thiểu rủi ro thiên tai. Tỷ lệ hộ gia đình áp dụng các biện pháp thích ứng tăng khoảng 30% so với trước khi triển khai mô hình.

Thảo luận kết quả

Các kết quả cho thấy biến đổi khí hậu đang diễn ra rõ rệt tại huyện Giao Thủy, phù hợp với xu hướng chung của tỉnh Nam Định và Việt Nam. Sự gia tăng nhiệt độ và mực nước biển dâng làm tăng nguy cơ ngập lụt, xâm nhập mặn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp và thủy sản, cũng như đời sống người dân ven biển.

Nhận thức của cộng đồng về BĐKH là nền tảng quan trọng để triển khai các biện pháp thích ứng hiệu quả. Tuy nhiên, sự thiếu hụt thông tin khoa học và hạn chế trong tiếp cận công nghệ khiến cho các biện pháp thích ứng còn mang tính cục bộ, chưa đồng bộ. Việc kết hợp kiến thức bản địa với khoa học khí hậu là cần thiết để xây dựng các giải pháp thích ứng phù hợp và bền vững.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, mô hình thích ứng dựa vào cộng đồng tại Giao Thủy phản ánh đúng xu hướng toàn cầu về tăng cường vai trò của cộng đồng trong ứng phó với BĐKH. Việc nhân rộng các mô hình này sẽ góp phần nâng cao khả năng phục hồi của cộng đồng trước các tác động ngày càng nghiêm trọng của BĐKH.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ xu hướng nhiệt độ và lượng mưa, bảng thống kê mức độ áp dụng các biện pháp thích ứng của hộ gia đình, cũng như bản đồ nguy cơ ngập lụt theo các kịch bản nước biển dâng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường truyền thông và nâng cao nhận thức cộng đồng: Triển khai các chương trình đào tạo, hội thảo và sử dụng phương tiện truyền thông đa dạng nhằm nâng cao hiểu biết về BĐKH và các biện pháp thích ứng, đặc biệt tập trung vào nhóm người nghèo, phụ nữ và trẻ em. Thời gian thực hiện trong 2 năm, do chính quyền địa phương phối hợp với các tổ chức phi chính phủ thực hiện.

2. Phát triển và nhân rộng mô hình thích ứng dựa vào cộng đồng: Hỗ trợ mở rộng các mô hình nuôi trồng thủy sản bền vững, đa dạng hóa sinh kế và trung tâm học tập cộng đồng về BĐKH nhằm tăng cường khả năng ứng phó của người dân. Thời gian triển khai 3-5 năm, phối hợp giữa các sở ngành và cộng đồng địa phương.

3. Cải thiện hệ thống cảnh báo sớm và quản lý rủi ro thiên tai: Đầu tư nâng cấp hệ thống quan trắc khí tượng thủy văn, xây dựng bản đồ rủi ro và phát triển công cụ cảnh báo sớm phù hợp với điều kiện địa phương, giúp cộng đồng chủ động phòng tránh. Thời gian thực hiện 2-3 năm, do các cơ quan chuyên môn chủ trì.

4. Lồng ghép thích ứng với BĐKH vào quy hoạch phát triển địa phương: Đưa các giải pháp thích ứng vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của huyện và tỉnh, đảm bảo tính bền vững và hiệu quả lâu dài. Thời gian thực hiện liên tục, do chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Sử dụng luận văn để xây dựng và điều chỉnh các chính sách, kế hoạch phát triển bền vững, thích ứng với BĐKH tại địa phương và cấp tỉnh.

2. Các tổ chức phi chính phủ và tổ chức quốc tế: Áp dụng các kết quả nghiên cứu và đề xuất giải pháp để triển khai các dự án thích ứng dựa vào cộng đồng, hỗ trợ nâng cao năng lực ứng phó với BĐKH.

3. Cộng đồng dân cư và các nhóm dễ bị tổn thương: Nắm bắt kiến thức về BĐKH và các biện pháp thích ứng phù hợp, từ đó chủ động tham gia vào các hoạt động phòng chống thiên tai và bảo vệ sinh kế.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành khoa học môi trường, khí tượng thủy văn: Tham khảo để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về tác động và thích ứng với BĐKH, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu tại các vùng ven biển.

Câu hỏi thường gặp

1. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng như thế nào đến huyện Giao Thủy?
   Biến đổi khí hậu làm tăng nhiệt độ trung bình, thay đổi lượng mưa, gia tăng tần suất và cường độ các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt và hạn hán, đồng thời gây ra mực nước biển dâng làm tăng nguy cơ ngập lụt và xâm nhập mặn tại huyện Giao Thủy.

2. Cộng đồng địa phương đã áp dụng những biện pháp thích ứng nào?
   Người dân đã sử dụng các biện pháp truyền thống như xây dựng kè đê, thay đổi mùa vụ, đa dạng hóa sinh kế, đồng thời tham gia các mô hình nuôi trồng thủy sản bền vững và trung tâm học tập cộng đồng để nâng cao nhận thức và năng lực ứng phó.

3. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả thích ứng dựa vào cộng đồng?
   Cần kết hợp kiến thức bản địa với khoa học khí hậu, tăng cường truyền thông, đào tạo nâng cao nhận thức, cải thiện hệ thống cảnh báo sớm và lồng ghép thích ứng vào quy hoạch phát triển địa phương.

4. Ngân sách cho các hoạt động thích ứng có đủ không?
   Hiện nay, ngân sách dành cho thích ứng với BĐKH tại địa phương còn hạn chế, do đó cần huy động thêm nguồn lực từ các tổ chức quốc tế, chính phủ và cộng đồng để đảm bảo thực hiện các giải pháp hiệu quả.

5. Vai trò của phụ nữ và trẻ em trong thích ứng với BĐKH là gì?
   Phụ nữ và trẻ em là nhóm dễ bị tổn thương nhất nhưng cũng là những nhân tố quan trọng trong việc truyền thông và thực hiện các biện pháp thích ứng, do đó cần chú trọng nâng cao nhận thức và tạo điều kiện cho họ tham gia tích cực.

Kết luận

• Biến đổi khí hậu đang tác động rõ rệt đến huyện Giao Thủy với xu hướng tăng nhiệt độ, thay đổi lượng mưa và mực nước biển dâng.
• Cộng đồng địa phương đã có những biện pháp thích ứng truyền thống và mô hình dựa vào cộng đồng góp phần giảm thiểu rủi ro.
• Việc kết hợp kiến thức bản địa với khoa học khí hậu là yếu tố then chốt để xây dựng các giải pháp thích ứng bền vững.
• Cần tăng cường truyền thông, nâng cao năng lực cộng đồng và lồng ghép thích ứng vào quy hoạch phát triển địa phương.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng mô hình thích ứng, cải thiện hệ thống cảnh báo sớm và huy động nguồn lực tài chính để thực hiện các giải pháp đề xuất.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ cộng đồng và phát triển bền vững trước thách thức biến đổi khí hậu là cần thiết và cấp bách.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Biến đổi khí hậu (BĐKH) là vấn đề đang được toàn nhân loại quan tâm. BĐKH đã và đang tác động trực tiếp tới đời sống, kinh tế - xã hội và môi trường toàn cầu. Việt Nam được đánh giá là một trong những nước trên thế giới sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất do BĐKH, trong đó đồng bằng sông Cửu Long và đồng bằng sông Hồng là những khu vực có tính tổn thương đặc biệt cao do nước biển dâng. Huyện Giao Thủy là một huyện ven biển của tỉnh Nam Định, mức độ nhạy cảm và tính tổn thương với tác động của BĐKH và thiên tai rất lớn.

Với BĐKH và kèm theo nó là sự dâng lên của mực nước biển, chắc chắn ảnh hưởng của thiên tai tại khu vực này sẽ gia tăng. Mực nước biển dâng có thể gây hậu quả nghiêm trọng tới sinh kế và cuộc sống của người dân tại khu vực ven biển. Mức độ ảnh hưởng tới kinh tế, xã hội của nước biển dâng là rất rộng lớn. Cộng đồng địa phương ở các quốc gia đang phát triển là thành phần đặc biệt dễ bị tổn thương nhất bởi sự thay đổi khí hậu, phải hứng chịu những ảnh hưởng nghiêm trọng liên quan đến những hiện tượng thời tiết cực đoan mỗi năm ở cả thành thị lẫn nông thôn.

Đồng thời, cộng đồng địa phương luôn có những sáng kiến thích ứng với những trường hợp thay đổi nhất định. Tuy nhiên, có rất ít các nghiên cứu về những kinh nghiệm thích ứng mà người dân đã tích lũy cũng như những biện pháp thích ứng tương lai. Từ những nhận thức trên, chúng tôi đã chọn đề tài “Nghiên cứu và đề xuất các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng tại huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định”. Nghiên cứu nhằm tìm hiểu những biện pháp cộng đồng địa phương sử dụng để đối phó với BĐKH và các hình thức thiên tai nguy hiểm khác nhằm đề xuất các giải pháp thích ứng với BĐKH dựa vào người dân.

Thích ứng với BĐKH dựa vào cộng đồng là một cách thức tiếp cận mới trên thế giới và ở Việt Nam. Đây được xem là hướng tiếp cận bền vững. Nguyễn Thu Hà – Khoa học môi trƣờng [1] TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn thạc sỹ Chƣơng 1: TỔNG QUAN 1. Biến đổi khí hậu trên thế giới 1.

Những khái niệm cơ bản Khí hậu – Climate: Đặc trưng của thời tiết được đặc trưng bởi các trị số thống kê dài hạn (trung bình, xác xuất các cực trị,…) của các yếu tố khí tượng biến đổi trong một khu vực địa lý. Thời kỳ tính trung bình thường là vài thập kỷ. Theo định nghĩa của Tổ chức khí tượng thế giới: Khí hậu là tổng hợp các điều kiện thời tiết của một khu vực nhất định hoặc đặc trưng bởi các thống kê dài hạn của các biến số của trạng thái khí quyển ở khu vực đó. Xoáy thuận nhiệt đới: là những hệ thống áp thấp được hình thành trên các vùng đại dương nhiệt đới có hoàn lưu xoáy thuận (ngược chiều kim đồng hồ ở Bắc Bán cầu).

Các xoáy thuận nhiệt có tốc gió duy trì cực đại nhỏ hơn 17 m/s được gọi là áp thấp nhiệt đới (tropical depression), từ 17 m/s đến 33 m/s được gọi là bão nhiệt đới (tropical cyclone hoặc tropical storm). Ở Việt Nam, các xoáy thuận nhiệt đới đổ bộ vào Biển Đông thường khá yếu. Bão được phân loại dựa trên cấp gió Beaufort. Nó bao gồm áp thấp nhiệt đới (có sức gió mạnh nhất từ cấp 6 đến cấp 7 và có thể có gió giật.) và bão nhiệt đới (có sức gió mạnh nhất từ cấp 8 trở lên và có thể có gió giật.

Bão từ cấp 10 đến cấp 11 được gọi là bão mạnh; từ cấp 12 trở lên được gọi là bão rất mạnh). Biến đổi khí hậu (theo Công ước khung của Liên hợp quốc về BĐKH - UNFCCC): sự thay đổi của khí hậu được quy trực tiếp hay gián tiếp là do hoạt động của con người làm thay đổi thành phần của khí quyển toàn cầu và đóng góp thêm vào sự biến động khí hậu tự nhiên trong các thời gian có thể so sánh được. Ngoài ra, BĐKH xác định sự khác biệt giữa các giá trị trung bình dài hạn của một tham số hay thống kê khí hậu, trong đó, trung bình được thực hiện trong một khoảng thời gian xác định, thường là vài thập kỷ. Nóng lên toàn cầu – Global warming: Nói một cách chặt chẽ, sự nóng lên và lạnh đi toàn cầu là các xu thế nóng lên và lạnh đi tự nhiên mà Trái đất đã trải qua Nguyễn Thu Hà – Khoa học môi trƣờng [2] TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn thạc sỹ trong suốt quá trình lịch sử của nó.

Tuy nhiên, hiện nay, thuật ngữ này được dùng để chỉ sự tăng dần nhiệt độ của Trái đất do sự gia tăng nồng độ các khí nhà kính. Nước biển dâng – Sea level rise: Là sự dâng lên của mực nước của đại dương trên toàn cầu, trong đó không bao gồm triều dâng, dâng do bão,… Nước biển dâng tại một vị trí nào đó có thể cao hơn hoặc thấp hơn so với trung bình toàn cầu vì có sự khác nhau về nhiệt độ của đại dương và các yếu tố khác. Công ước khung của Liên Hợp Quốc về BĐKH – UNFCCC: Thường gọi tắt là công ước khí hậu, được hơn 150 quốc gia ký tại Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất đươc tổ thức ở Rio de Janeiro năm 1992. Mục tiêu cuối cùng cuả nó là “ổn định nồng độ khí nhà kính trong khí quyển ở mức có thể ngăn ngừa được sự can thiệp nguy hiểm của con người vào hệ thống khí hậu”.

Công ước không nêu rằng buộc pháp lý về mức phát thải mà chỉ nêu các nước thuộc Phụ lục 1 cần phải quay lại mức phát thải vào năm 1990 và năm 2000. Công ước có hiệu lực vào tháng 3/1998 sau khi nhận được sự phê chuẩn của 50 quốc gia. Hiện nay, đã có hơn 180 quốc gia phê chuẩn. Nghị định thư Kyoto – Kyoto Protocol: Nghị định thư được soạn thảo theo cam kết Berlin, khi có hiệu lực sẽ đòi hỏi các nước trong phụ lục B (các quốc gia phát triển) đáp ứng các mục tiêu giảm phát thải ở mức khác nhau trong giai đoạn 2008 – 2012 đối với khí nhà kính nêu trong Nghị định thư so với mức phát thải năm 1990.

Nghị định thư này được các bên của Công ước khí hậu (UNFCCC) thông qua ở Kyoto, Nhật Bản tháng 12 năm 1997. Ban liên chính phủ về BĐKH – Intergovermental Panel on Climate Change (IPCC): Là tổ chức quốc tế hàng đầu về đánh giá BĐKH do Tổ chức khí tượng thế giới (WMO) và Chương trình môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) thành lập năm 1998. Là tổ chức khoa học liên chính phủ của tất cả các nước là thành viên của Liên Hợp Quốc và Tổ chức Khí tượng Thế giới. Các nhà khoa học của các nước đều có thể đóng góp công sức của mình vào hoạt động của IPCC trên cơ sở tự nguyện.

IPCC không thực hiện các nghiên cứu và chỉ tổng quan, đánh giá cac thông tin khoa học, kỹ thuật, kinh tế - xã hội cập nhật nhất được công bố rộng rãi trên thế giới liên Nguyễn Thu Hà – Khoa học môi trƣờng [3] TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn thạc sỹ quan tới BĐKH. Ban này chuẩn bị những báo cáo đánh giá và hướng dẫn mới nhất về khoa học BĐKH và các tác động tiềm tàng về môi trường, kinh tế và xã hội, những phát triển về công nghệ, khả năng ứng phó của các quốc gia và quốc tế với BĐKH; và các vấn đề liên quan giữa chúng. IPCC được tổ chức thành 3 nhóm công tác chuyên trách gồm: 1- Đánh giá khoa học của BĐKH; 2- Đánh giá tác động của BĐKH đế môi trường, kinh tế và xã hội; và 3- Đề xuất các chiến lược ứng phó với BĐKH. Ngoài ra còn có một nhóm công tác về kiểm kê khí nhà kính.

Quỹ Môi trường toàn cầu – Global Environment Facility (GEF): Một chương trình tài trợ chung do các nước phát triển lập ra để thực hiện nghĩa vụ cuả họ theo các hiệp ước môi trường quốc tế. GEF phục vụ như cơ chế tài chính lâm thời cho Công ước Khí hậu, đặc biệt để trả chi phí xây dựng báo cáo của các nước không thuộc phụ lục I. Nó cung cấp nguồn hỗ trợ, tài trợ cho phát triển truyền thống bằng các chi trả “các chi phí gia tăng đã được nhất trí” của các nước không thuộc phụ lục I phải chịu khi xây dựng một dự án phát triển nhằm hướng tới những mục tiêu môi trường toàn cầu. Kịch bản BĐKH: Climate Scenario: Là giả định có cơ sở khoa học và độ tin cậy về sự tiến triển trong tương lai của các mối quan hệ giữa kinh tế - xã hội, GDP, phát thải khí nhà kính, BĐKH và mực nước biển dâng.

Ứng phó với BĐKH – Responding to Climate change: Là các hoạt động của con người nhằ m thić h ứng và giảm nhe ̣ các tác nhân gây ra BĐKH. Giảm nhẹ BĐKH – Climate change mitigation: Là những hoạt động nhằm giảm mức độ hoặc cường độ phát thải khí nhà kính. Thích ứng với BĐKH – Climate change adaption: Thích ứng là sự điều chỉnh các hệ thống tự nhiên và con người để phù hợp với môi trường mới hoặc môi trường bị thay đổi. Sự thích ứng với BĐKH là sự điều chỉnh các hệ thống tự nhiên và con người để ứng phó với tác động trong hiện tại và những tác động tiềm tàng trong tương lai của BĐKH, do đó làm giảm bớt tác động có hại và tận dụng những mặt có lợi.

Nguyễn Thu Hà – Khoa học môi trƣờng [4] TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn thạc sỹ Kế hoạch hành động quốc gia – National Action Plans (NAPs): Kế hoạch hành động của các nước trình lên Hội nghị các bên, vạch ra các bước nhằm hạn chế phát thải khí nhà kính do con người gây ra. Các nước phải nộp các kế hoạch này như là một điều kiện để được tham gia vào Công ước Khí hậu, và do đó, phải thông báo thường kỳ tiến trình của kế hoạch lên Hội nghị các bên. Kế hoạch này là một phần trong Thông báo quốc gia, bao gồm cả việc kiểm kê nguồn phát thải và bể hấp thụ khí nhà kính. Biểu hiện biến đổi khí hậu trên thế giới Bằng chứng về sự nóng lên của hệ thống khí hậu được thể hiện ở sự gia tăng nhiệt độ trung bình của không khí và đại dương trên toàn cầu, tình trạng băng tan và tăng mực nước biển trung bình trở nên phổ biến.