Chương 1: Cơ sở lý luận về hoạt động xúc tiến thƣơng mại cho sản phẩm chè Chương 2: Phƣơng pháp nghiên cứu đề tài. Chương 3: Thực trạng hoạt động xúc tiến thƣơng mại cho sản phẩm chè tại các doanh nghiệp, hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Chương 4: Một số giải pháp tăng cƣờng xúc tiến thƣơng mại cho sản phẩm chè tại các doanh nghiệp, hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. 4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HOẠT ĐỘNG XÚC TIẾN THƢƠNG MẠI CHO SẢN PHẨM CHÈ 1.
Cơ sở lý luận về xúc tiến thương mại 1. Khái niệm và vai trò của xúc tiến thương mại 1. Khái niệm xúc tiến thương mại Xúc tiến thƣơng mại (XTTM) là thuật ngữ xuất hiện trong kinh tế học từ những năm đầu của thế kỷ 20 cùng với sự hình thành và phát triển của khái niệm marketing. XTTM gắn liền với hoạt động của thị trƣờng và marketing vì XTTM là một bộ phận không thể tách rời trong mô hình marketing hỗn hợp của bất cứ doanh nghiệp nào, bất cứ nền kinh tế nào.
Xúc tiến (Promotion) là một thuật ngữ có nguồn gốc từ tiếng Anh. Đến nay có rất nhiều các định nghĩa khác nhau về thuật ngữ này. Theo các nhà lý luận của các nƣớc tƣ bản thì xúc tiến là hình thái quan hệ xác định giữa ngƣời bán và ngƣời mua, là một lĩnh vực hoạt động định hƣớng vào việc chào hàng một cách năng động và có hiệu quả nhất. Các nhà kinh tế ở các nƣớc Đông Âu cho rằng: Xúc tiến là một công cụ, một chính sách thƣơng mại nhằm làm năng động và gây ảnh hƣởng định hƣớng giữa ngƣời bán và ngƣời mua, là hoạt động tuyên truyền nhằm mục tiêu đạt đƣợc sự chú ý và chỉ ra những lợi ích của khách hàng tiềm năng về hàng hoá, dịch vụ Theo giáo trình Quản trị doanh nghiệp thƣơng mại của Khoa Thƣơng mại, Đại học Kinh tế quốc dân: “Xúc tiến là một tham số của marketing hỗn hợp đƣợc dịch từ tiếng Anh “Promotion” với nghĩa chung là thúc đẩy một lĩnh vực nào đó nhƣ xúc tiến đầu tƣ, xúc tiến việc làm, xúc tiến bán hàng, xúc tiến xuất khẩu.” [8] Trong các khái niệm trên, mỗi một khái niệm đều đƣợc các tác giả trình bày một cách chung nhất về xúc tiến tuy nhiên, mỗi lĩnh vực khác nhau, mỗi ngành nghề có đặc tính khác nhau.
Do đó để hoạt động xúc tiến ở mỗi lĩnh vực, mỗi ngành nghề phát huy đƣợc tác dụng của mình thì mỗi lĩnh vực, mỗi ngành nghề cần có những quan điểm riêng, những đặc trƣng riêng và thƣờng kèm theo tên lĩnh vực, ngành nghề đó cho phù hợp. 5 Thuật ngữ “thƣơng mại” cũng có nhiều cách hiểu: Theo nghĩa hẹp, thƣơng mại là hoạt động mua, bán hàng hóa, dịch vụ trên thị trƣờng. Có nghĩa thƣơng mại chỉ bao gồm hai lĩnh vực phân phối và lƣu thông. Theo nghĩa rộng, thƣơng mại là hoạt động bao gồm toàn bộ các hoạt động kinh doanh trên thị trƣờng.
Theo đó, có nhiều định nghĩa khác nhau về XTTM Phillip Kotler định nghĩa: “XTTM là hoạt động chuyển tải tới khách hàng tiềm năng thông tin cần thiết về doanh nghiệp, phƣơng thức phục vụ và những lợi ích khác mà khác hàng có thể có đƣợc từ việc mua sản phẩm hay dịch vụ của doanh nghiệp, đồng thời thu thập thông tin phản hồi từ phía khách hàng để từ đó doanh nghiệp có thể thỏa mãn nhu cầu của khách hàng một cách tốt nhất”. [12] - Trong cuốn Essentials of Marketing Jerome và William định nghĩa nhƣ sau: “XTTM là việc truyền tin giữa ngƣời bán và ngƣời mua hay những khách hàng tiềm năng khác nhằm tác động vào hành vi và quan điểm của ngƣời mua hàng. Chức năng XTTM chính của nhà quản trị marketing là mách bảo cho khách hàng mục tiêu biết đúng sản phẩm, đúng chỗ và đúng giá”. [12] - Tạp chí Bussiness Today định nghĩa một cách đơn giản nhƣng không kém phần xác đáng rằng: “XTTM và hỗ trợ kinh doanh là việc doanh nghiệp sử dụng rộng rãi các kỹ thuật thuyết phục khách hàng khác nhau để liên hệ đƣợc với thị trƣờng mục tiêu và tất cả công chúng”.
- Luật Thƣơng mại Việt Nam 2005 định nghĩa: “XTTM là hoạt động nhằm tìm kiếm, thúc đẩy cơ hội mua bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ thƣơng mại, bao gồm các hoạt động khuyến mại, quảng cáo thƣơng mại, trƣng bày, giới thiệu hàng hóa, dịch vụ và hội chợ, triển lãm thƣơng mại”. [13] 6 Nhƣ vậy, thực chất XTTM là cầu nối giữa cung và cầu, cho phép ngƣời bán có thể thỏa mãn tốt hơn nhu cầu của ngƣời mua. Mặc dù cách diễn đạt khác nhau, song có thể nói XTTM là tổng thể các hoạt động của các chủ thể có liên quan nhằm nghiên cứu, nhận dạng, khai thác và phát triển các cơ hội thƣơng mại trên thị trƣờng trong nƣớc và quốc tế thông qua các biện pháp, cách thức giới thiệu, trƣng bày, quảng cáo sản phẩm và dịch vụ khuyến mại, tổ chức hội chợ, triển lãm nhằm thúc đẩy và tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch thƣơng mại. XTTM đƣợc chia thành 02 mảng là: XTTM trên thị trƣờng nội địa và xúc tiến xuất khẩu (XTXK) ra thị trƣờng nƣớc ngoài.
XTXK là một mảng của XTTM nhƣng trên thực tế, các hoạt động XTTM, đặc biệt là XTTM ở tầm vĩ mô chủ yếu tập trung vào thúc đẩy xuất khẩu nên XTTM nhiều khi đƣợc hiểu nhƣ đồng nghĩa với XTXK. Vai trò của xúc tiến thương mại * Đối với tổng thể nền kinh tế vĩ mô: - Tạo cầu nối giữa các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp; thúc đẩy các thành phần kinh tế phát triển và đẩy nhanh sự phát triển của nền kinh tế thị trƣờng. Tất cả các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp xuất khẩu đều phải quan tâm tới công tác xúc tiến. Doanh nghiệp vừa phải chú trọng đến công tác phát triển sản phẩm để đáp ứng nhu cầu thay đổi từng ngày của thị trƣờng, vừa phải tiến hành các hoạt động tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của mình.
Xuất phát từ nhu cầu của doanh nghiệp, trong bất kỳ nền kinh tế thị trƣờng nào cũng có các hiệp hội, các tổ chức, các đơn vị dịch vụ thông tin, nghiên cứu thị trƣờng, tƣ vấn kinh doanh, quảng cáo hỗ trợ và cung cấp dịch vụ XTTM cho các doanh nghiệp. Ở cấp độ quốc gia, Chính phủ trực tiếp tiến hành các hoạt động XTTM, nhất là hoạt động thông tin. Chính phủ thu thập, phân tích thông tin, chuyển tải thông tin về môi trƣờng, cơ hội kinh doanh trong và ngoài nƣớc, dự đoán xu hƣớng thay đổi của thị trƣờng cho các doanh nghiệp. Do vậy, vô hình chung XTTM đã trở thành cầu nối giữa các tổ chức, cơ quan và doanh nghiệp, đặt ra những yêu cầu và cơ hội cho các thành phần kinh tế phát triển dƣới sự điều tiết chung của Nhà nƣớc.
7 - Góp phần chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế. Chính sách phát triển kinh tế, phát triển xuất khẩu của một quốc gia, cơ cấu các ngành kinh tế đƣợc quyết định trên cơ sở cân đối giữa năng lực sản xuất và nhu cầu của thị trƣờng. Cơ cấu các ngành sản xuất cũng theo đó bị chi phối, chuyển dịch theo hƣớng hiện đại, phù hợp với xu thế phát triển của sự phân công lao động. - Thúc đẩy các ngành kinh tế phát triển.
XTTM là một trong những giải pháp nhằm giải quyết đầu ra cho nhiều ngành sản xuất, đặc biệt là cho những mặt hàng xuất khẩu trong lúc thị trƣờng nội địa còn nhiều hạn chế, cũng là để khai thác triệt để năng lực sản xuất trong nƣớc. Giải quyết tốt đầu ra, tạo điều kiện và thúc đẩy các ngành sản xuất phát triển; các ngành dịch vụ khác có thêm thị trƣờng để tăng quy mô, nâng cao năng suất và hiệu quả. - Góp phần quan trọng trong việc thực hiện chiến lƣợc xuất khẩu quốc gia. Xu hƣớng xuất khẩu đang là xu hƣớng đƣợc nhiều quốc gia lựa chọn.
Phát triển xuất khẩu sẽ có tác động to lớn tới tốc độ tăng trƣởng của nền kinh tế, nhất là trong giai đoạn hiện nay khi mà nƣớc ta đang trong giai đoạn đầu của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Và XTTM đóng vai trò quan trọng trong việc đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu. - Phát triển và tăng cƣờng mối quan hệ hợp tác với các nƣớc. Hoạt động XTTM, đặc biệt là XTXK ngày càng đóng một vai trò quan trọng trong việc thực hiện các kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội nói chung và đẩy mạnh xuất khẩu nói riêng.
Nền kinh tế thị trƣờng và sự mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế tạo ra cho các doanh nghiệp những cơ hội to lớn để phát triển kinh doanh, mở rộng thị trƣờng và đẩy mạnh xuất khẩu. Việc chuyển đổi và mở cửa này cũng đặt ra cho các doanh nghiệp những thách thức không nhỏ, bởi họ sẽ phải cạnh tranh gay gắt với doanh nghiệp nƣớc ngoài. Do vậy, XTTM đóng một vai trò quan trọng trong việc nâng cao sức cạnh tranh quốc tế của cả nền kinh tế cũng nhƣ của từng doanh nghiệp góp phần vào sự thành công của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế nƣớc ta. XTTM cũng giúp xây dựng hình ảnh Việt Nam nhƣ là một thị trƣờng tiềm năng về thƣơng mại, đầu tƣ, giúp tuyên truyền, giới thiệu về hàng hóa của Việt Nam 8 trên thị trƣờng thế giới.
Hơn nữa, thu nhập bình quân theo đầu ngƣời của nƣớc ta hiện nay tƣơng đối thấp, sức mua trong nƣớc chƣa cao. Việc tăng cƣờng hoạt động XTTM sẽ góp phần quan trọng vào việc giải quyết đầu ra cho sản xuất. Đặc biệt là đối với một số ngành hiện đang có nguy cơ dƣ thừa năng lực sản xuất nhƣ: Hàng nông sản, may mặc, giây dép, thủ công, mỹ nghệ. * Đối với các doanh nghiệp, hợp tác xã: - XTTM tạo cơ hội để doanh nghiệp, hợp tác xã tiếp cận và khai thác thị các trƣờng mới.
Thị trƣờng mới, đặc biệt là thị trƣờng nƣớc ngoài luôn tiềm ẩn những cơ hội và rủi ro cho các đơn vị sản xuất kinh doanh, nhất là các doanh nghiệp quy mô nhỏ và các hợp tác xã. Việc tham gia vào các chƣơng trình XTTM của các cơ quan quản lý nhà nƣớc và các tổ chức xúc tiến sẽ giúp doanh nghiệp, các hợp tác xã có thêm nhiều thông tin, cơ hội tiếp cận, nghiên cứu và tìm hiểu kỹ thị trƣờng với chi phí thấp. Những thay đổi trong nhu cầu hay cơ cấu thị trƣờng cũng sẽ nhanh chóng đƣợc truyền tải tới các doanh nghiệp, các hợp tác xã để có thể thay đổi hay thích ứng theo một cách linh hoạt, chủ động.