Khóa luận tốt nghiệp thực trạng và giải pháp tăng cường tiếp cận các khoản vốn vay của các hộ trồng quế trên địa bàn xã châu quế hạ huyện văn yên tỉnh yên bái

Khóa luận phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận vốn vay cho hộ trồng quế tại xã Châu Quế Hạ, Văn Yên, Yên Bái.

• Tác giả: Nguyễn Văn Hiếu
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Xuân Luận
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Giải Pháp Tăng Cường Tiếp Cận Vốn Vay Cho Hộ Trồng Quế Tại Châu Quế Hạ, Văn Yên, Yên Bái
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu
• 1.3.1. Ý nghĩa thực tập và nghiên cứu khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.4. Những đóng góp mới của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.2. Khái niệm vốn
• 2.3. Vai trò của vốn
• 2.4. Vai trò của vốn đối với quá trình phát triển kinh tế hộ
• 2.5. Đặc điểm của vốn trong sản xuất nông nghiệp
• 2.6. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 3.3.2. Phương pháp phân tích
• 3.3.3. Phương pháp xử lí và tổng hợp số liệu
• 3.4. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội của địa phương
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.2. Phân tích tình hình tiếp cận và sử dụng vốn vay từ các nguồn vốn tín dụng của các hộ trồng Quế trên địa bàn xã
• 4.2.1. Tình hình tiếp cận nguồn vốn vay từ nguồn tín dụng của các hộ trồng Quế
• 4.2.2. Tình hình sử dụng vốn vay của các hộ trồng Quế
• 4.3. Đánh giá những thuận lợi và khó khăn của các hộ trồng Quế trong việc tiếp cận các khoản vốn vay trên địa bàn xã
• 4.3.1. Những thuận lợi của các hộ trồng Quế trong việc tiếp cận các khoản vốn vay trên địa bàn xã
• 4.3.2. Những khó khăn của các hộ trồng Quế trong việc tiếp cận các khoản vốn vay trên địa bàn xã
• 4.4. Đề xuất giải pháp tăng cường tiếp cận các nguồn vốn và sử dụng hiệu quả vốn tín dụng góp phần phát triển cây Quế nói riêng và phát triển kinh tế nông hộ nói chung tại xã Châu Quế Hạ, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái
• 4.4.1. Đề xuất giải pháp tăng cường tiếp cận nguồn vốn góp phần phát triển cây quế nói riêng và phát triển kinh tế nông hộ nói chung của các hộ trồng quế trên địa bàn xã Châu Quế Hạ, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái
• 4.4.2. Đề xuất giải pháp sử dụng hiệu quả nguồn vốn tín dụng góp phần phát triển cây Quế nói riêng và phát triển kinh tế nông hộ nói chung tại xã Châu Quế Hạ, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Đối với chính quyền địa phương
• 5.2. Đối với các tổ chức tín dụng
• 5.3. Đối với người dân
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp tăng cường tiếp cận vốn vay cho hộ trồng quế

Việc tiếp cận vốn vay cho hộ trồng quế tại Châu Quế Hạ, Văn Yên, Yên Bái đang trở thành một vấn đề cấp thiết. Nhu cầu vốn vay không chỉ giúp cải thiện đời sống mà còn thúc đẩy sản xuất nông nghiệp bền vững. Tuy nhiên, nhiều hộ dân vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn vốn này. Bài viết sẽ phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp hiệu quả.

1.1. Tình hình hiện tại về vốn vay cho hộ nông dân

Hiện nay, nhiều hộ trồng quế tại Châu Quế Hạ vẫn chưa tiếp cận được các khoản vốn vay từ ngân hàng. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu thông tin và điều kiện vay vốn chưa phù hợp.

1.2. Vai trò của vốn vay trong phát triển kinh tế hộ

Vốn vay đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế hộ trồng quế. Nó không chỉ giúp tăng cường sản xuất mà còn cải thiện đời sống cho người dân.

II. Những thách thức trong việc tiếp cận vốn vay cho hộ trồng quế

Mặc dù có nhiều tổ chức tín dụng hoạt động tại địa phương, nhưng việc tiếp cận vốn vay vẫn gặp nhiều thách thức. Các hộ trồng quế thường phải đối mặt với những khó khăn trong quy trình vay vốn và điều kiện thế chấp.

2.1. Khó khăn trong quy trình vay vốn

Quy trình vay vốn phức tạp và yêu cầu nhiều giấy tờ khiến nhiều hộ trồng quế không thể tiếp cận được nguồn vốn cần thiết.

2.2. Điều kiện thế chấp và lãi suất cao

Nhiều hộ dân không đủ tài sản để thế chấp, trong khi lãi suất vay lại cao, gây khó khăn cho việc trả nợ.

III. Giải pháp tài chính cho hộ trồng quế tại Châu Quế Hạ

Để tăng cường tiếp cận vốn vay cho hộ trồng quế, cần có những giải pháp tài chính phù hợp. Các tổ chức tín dụng cần điều chỉnh chính sách cho vay và cải thiện quy trình vay vốn.

3.1. Cải thiện quy trình vay vốn

Cần đơn giản hóa quy trình vay vốn để người dân dễ dàng tiếp cận hơn. Việc giảm bớt thủ tục hành chính sẽ giúp nhiều hộ trồng quế có cơ hội vay vốn.

3.2. Chính sách lãi suất ưu đãi

Áp dụng chính sách lãi suất ưu đãi cho hộ trồng quế sẽ khuyến khích họ vay vốn và đầu tư vào sản xuất.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện tiếp cận vốn vay đã mang lại nhiều lợi ích cho hộ trồng quế. Các hộ đã có thể đầu tư vào công nghệ mới và nâng cao năng suất.

4.1. Kết quả từ các hộ trồng quế

Nhiều hộ trồng quế đã tăng trưởng sản xuất và cải thiện thu nhập nhờ vào việc tiếp cận vốn vay hiệu quả.

4.2. Mô hình thành công trong tiếp cận vốn

Một số mô hình thành công trong việc tiếp cận vốn vay đã được áp dụng, tạo ra những kết quả tích cực cho cộng đồng.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho hộ trồng quế

Việc tăng cường tiếp cận vốn vay cho hộ trồng quế là cần thiết để phát triển bền vững. Cần có sự phối hợp giữa các tổ chức tín dụng và chính quyền địa phương để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương để giúp hộ trồng quế tiếp cận vốn vay dễ dàng hơn.

5.2. Tương lai phát triển bền vững

Hướng tới một tương lai phát triển bền vững cho hộ trồng quế, cần có sự đầu tư vào công nghệ và đào tạo kỹ năng cho người dân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong chiến lược phát triển kinh tế nông thôn theo định hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa được khẳng định từ Hội nghị Trung ương VI, vốn tín dụng giữ vai trò đòn bẩy thúc đẩy sản xuất và giảm nghèo bền vững. Dù mạng lưới tài chính nông thôn đã mở rộng sau hơn hai mươi năm đổi mới, nguồn vốn tín dụng chính thức vẫn chưa phủ kín các vùng sâu, vùng xa. Người nông dân khu vực miền núi gặp nhiều rào cản tiếp cận do quy định khắt khe về thế chấp tài sản, thủ tục hành chính phức tạp và thời hạn cho vay chưa tương thích với chu kỳ sản xuất nông - lâm nghiệp.

Châu Quế Hạ là xã miền núi phía Bắc thuộc huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái, có nền kinh tế thuần nông với sinh kế chính của người dân dựa vào sản xuất nông nghiệp và trồng quế. Mặc dù địa phương đã có sự hoạt động của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NHNo&PTNT) và Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH), nguồn vốn cung ứng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu đầu tư của các hộ dân. Bất cập nảy sinh từ cả hai phía: tổ chức tín dụng chịu rủi ro sản xuất và thiếu tài sản bảo đảm, còn nông hộ gặp khó khăn về năng lực quản lý dòng tiền và thủ tục vay vốn. Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Phát triển nông thôn của tác giả Nguyễn Văn Hiếu (Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, năm 2018) được thực hiện nhằm phân tích thực trạng này.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác lập cụ thể:

• Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu thực trạng tiếp cận vốn vay của các hộ gia đình trồng quế trên địa bàn xã Châu Quế Hạ, từ đó đưa ra các giải pháp tăng cường tiếp cận các khoản vốn vay của hộ gia đình để phát triển sản xuất.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Phân tích thực trạng tiếp cận các khoản vốn vay của các hộ trồng quế trên địa bàn xã Châu Quế Hạ.
  2. Đánh giá những thuận lợi và khó khăn của các hộ trồng quế trong việc tiếp cận các khoản vốn vay trên địa bàn xã.
  3. Đề xuất giải pháp nhằm tăng cường tiếp cận vốn vay của các hộ trồng quế trên địa bàn xã Châu Quế Hạ.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Tình hình vay vốn và những thuận lợi, khó khăn khi tiếp cận vốn vay của các hộ trồng quế trên địa bàn xã Châu Quế Hạ.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Châu Quế Hạ, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2014 - 2016; số liệu sơ cấp điều tra thực địa thực hiện trong năm 2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên nền tảng lý luận kinh tế học về vốn và tài chính nông thôn:

• Cơ sở lý luận về vốn: Tác giả tổng hợp quan điểm từ Karl Marx (tư bản là giá trị đem lại giá trị thặng dư, là đầu vào sản xuất), Paul Samuelson (phân loại đầu vào sản xuất gồm đất đai, lao động, vốn) và David Begg (bổ sung vốn tài chính bên cạnh vốn hiện vật). Vốn kinh doanh của nông hộ được xác định là toàn bộ giá trị ứng ra ban đầu hoặc tích lũy phục vụ quá trình sản xuất liên tục.
• Đặc điểm vốn nông nghiệp: Dẫn chiếu quan điểm của Kay R. H. (Đại học Texas và Iowa, Hoa Kỳ) về vốn cố định (TSCĐ) và vốn lưu động (TSLĐ). Tác giả làm rõ bốn đặc tính cơ bản của vốn nông nghiệp: nhu cầu mang tính thời vụ, hàm chứa rủi ro tự nhiên cao, chu kỳ sản xuất dài dẫn đến tốc độ lưu chuyển chậm, và một phần vốn do chính nông hộ tự tạo ra (hạt giống, cây giống, phân bón).
• Cấu trúc hệ thống tín dụng nông thôn: Phân chia thành ba khu vực: chính thức (NHNo&PTNT, NHCSXH, ngân hàng thương mại), bán chính thức (Hội Phụ nữ, Hội Nông dân làm trung gian ủy thác), và phi chính thức (người cho vay chuyên nghiệp, bạn bè, người thân, phường, hụi, họ).
• Căn cứ thực tiễn và chính sách: Trích dẫn số liệu Ngân hàng Nhà nước về dư nợ tín dụng nông nghiệp nông thôn toàn quốc đạt trên 925.000 tỷ đồng (tính đến tháng 9/2016, chiếm 18% dư nợ nền kinh tế), phân tích của chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực về rủi ro cho vay tín chấp, và định hướng triển khai chính sách tín dụng theo Nghị định 55 của Chính phủ.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai bao gồm:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Tiếp nhận báo cáo thống kê định kỳ, hồ sơ địa chính và kết quả sản xuất kinh doanh giai đoạn 2014 - 2016 từ Ủy ban nhân dân xã Châu Quế Hạ và các tổ chức tín dụng.
• Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp:
  • Phương pháp đánh giá nhanh nông thôn (PRA): Quan sát thực địa, tiếp xúc trực tiếp cán bộ địa phương và các chủ hộ.
  • Phương pháp điều tra nông hộ: Phỏng vấn trực tiếp bằng bảng câu hỏi có cấu trúc đối với mẫu ngẫu nhiên gồm 25 hộ trồng quế tại xã Châu Quế Hạ năm 2017. Tác giả nêu rõ căn cứ chọn cỡ mẫu n = 25 xuất phát từ độ đồng nhất cao của địa bàn nghiên cứu về thành phần dân tộc (chủ yếu là Kinh và Tày), quy mô đất đai, tập quán canh tác và nhu cầu vay vốn.
• Phương pháp phân tích và xử lý dữ liệu: Sử dụng phương pháp chuyên gia (tham vấn chủ hộ, cán bộ nông nghiệp, thương lái thu mua), phương pháp thống kê so sánh giữa các năm và phân tổ số liệu trên phần mềm Microsoft Excel.
• Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu: Nhóm chỉ tiêu hoạt động tín dụng (số hộ vay, lãi suất, thời hạn); nhóm chỉ tiêu nhu cầu (mức vay, mục đích, tỷ lệ đáp ứng); nhóm chỉ tiêu kết quả sử dụng vốn (tỷ lệ hoàn vốn, tỷ lệ dùng sai mục đích); và nhóm chỉ tiêu tình hình kinh tế hộ (thu nhập trước và sau vay, tỷ lệ vốn vay/vốn tự có).

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Nội dung chương đặt vấn đề về vai trò của tín dụng nông thôn trong công cuộc xóa đói giảm nghèo tại khu vực miền núi. Tác giả phân tích tính cấp thiết của việc nghiên cứu tiếp cận vốn tại xã Châu Quế Hạ - địa phương thuần nông lấy kinh tế đồi rừng và cây quế làm mũi nhọn. Chương xác lập hệ thống 3 mục tiêu cụ thể, xác định đối tượng, phạm vi không gian tại xã Châu Quế Hạ và phạm vi thời gian (số liệu thứ cấp 2014 - 2016, số liệu sơ cấp 2017). Phần mở đầu cũng khẳng định ý nghĩa lý luận, thực tiễn và xác định 3 đóng góp mới của khóa luận đối với việc đánh giá thực trạng tín dụng nông hộ trồng quế.

Phần 2: Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Chương này tổng kết cơ sở lý luận về vốn, phân định vốn cố định và vốn lưu động trong sản xuất nông nghiệp, phân tích vai trò của vốn đối với kinh tế hộ gia đình. Tác giả mô tả cấu trúc hệ thống tín dụng nông thôn Việt Nam gồm khu vực chính thức, bán chính thức và phi chính thức. Trong phần cơ sở thực tiễn, tác giả tổng hợp số liệu dư nợ tín dụng nông nghiệp nông thôn toàn quốc đạt trên 925.000 tỷ đồng tính đến tháng 9/2016, phân tích những điểm nghẽn chính sách theo Nghị định 55, rào cản về tài sản bảo đảm (vay 100 đồng vốn lưu động phải chứng minh 500 đồng tài sản thế chấp) và các ý kiến đóng góp chuyên môn của chuyên gia Cấn Văn Lực.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết thiết kế nghiên cứu thực tế. Đối tượng khảo sát là tình hình vay vốn của các hộ trồng quế tại xã Châu Quế Hạ, huyện Văn Yên. Tác giả xác định phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp từ UBND xã giai đoạn 2014 - 2016; phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp qua công cụ đánh giá nhanh nông thôn (PRA) và điều tra phỏng vấn trực tiếp 25 hộ trồng quế năm 2017 bằng phiếu hỏi. Chương nêu rõ phương pháp phân tích chuyên gia, phương pháp thống kê so sánh, kỹ thuật làm sạch và xử lý dữ liệu bằng phần mềm Excel, đồng thời thiết lập 4 nhóm chỉ tiêu đánh giá hoạt động tín dụng và hiệu quả kinh tế hộ.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 tập trung phân tích thực trạng địa bàn và dữ liệu khảo sát:

• Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội xã Châu Quế Hạ: Tổng diện tích tự nhiên là 8.703,82 ha, địa hình đồi núi chia cắt phức tạp với độ cao trung bình 400m (cao nhất 650m, thấp nhất 250m). Xã gồm 14 thôn bản, chia làm 2 vùng: vùng trung tâm (8 thôn) và vùng sâu (5 thôn, thôn Bành cách trung tâm 20 km). Trụ sở UBND xã đặt tại thôn Ngọc Châu. Cơ cấu đất đai năm 2016: đất nông nghiệp chiếm 8.088,01 ha (92,92%), trong đó đất lâm nghiệp chiếm 5.750,55 ha (66,07%), đất sản xuất nông nghiệp 2.237,14 ha (26,85%); đất phi nông nghiệp chiếm 474,96 ha (5,46%); đất chưa sử dụng 140,85 ha (1,62%).
• Dân số và lao động: Toàn xã có 1.811 hộ với 7.736 nhân khẩu; hộ nông nghiệp chiếm 86,6% (1.569 hộ). Lao động chính có 4.275 người (lao động nông nghiệp chiếm 3.825 người). Thành phần dân tộc gồm người Kinh (42,8%), người Tày (30,1%), người Dao (26,3%), các dân tộc khác (0,8%). Tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn mới năm 2016 còn rất cao: 1.019 hộ nghèo (chiếm 56,2% tổng số hộ), hộ giàu chiếm 10%, hộ khá 15,6%, hộ trung bình 19,2%. Thu nhập bình quân đầu người đạt 8,2 triệu đồng/người/năm.
• Phân tích mẫu khảo sát 25 hộ trồng quế: Độ tuổi bình quân chủ hộ là 45 tuổi; trình độ học vấn: tiểu học 16% (4 hộ), trung học cơ sở 72% (18 hộ), trung học phổ thông 8% (2 hộ), không đi học 4% (1 hộ); dân tộc: Kinh chiếm 60% (15 hộ), Tày chiếm 40% (10 hộ). Tổng số nhân khẩu mẫu khảo sát là 105 người với 57 lao động. Có tới 96% hộ không có tài khoản ngân hàng (24 hộ). Tỷ lệ hộ thiếu vốn sản xuất là 72% (18 hộ), trong đó có 8 hộ thiếu vốn nhưng không dám vay vì sợ rủi ro thua lỗ không trả được nợ.
• Thực trạng tiếp cận và sử dụng vốn: Trong 25 hộ điều tra, có 10 hộ tiếp cận được vốn vay (chiếm 40%), lượng vốn vay bình quân đạt 49,8 triệu đồng/hộ. Toàn bộ 10 hộ đều vay vốn từ NHCSXH thông qua ủy thác của Hội Phụ nữ với lãi suất 0,65%/tháng, kỳ hạn 36 tháng theo hình thức tín chấp cá nhân hộ. Kênh NHNo&PTNT không có hộ nào trong mẫu tiếp cận được do đòi hỏi tài sản thế chấp (sổ đỏ) và lãi suất cao hơn (1,25%/tháng). Thời gian chờ nhận vốn bình quân là 7 ngày; thời điểm cần vốn tập trung 100% vào giai đoạn trước sản xuất. Tỷ lệ hoàn trả nợ gốc và lãi đúng hạn đạt 100%. Phân tổ nhu cầu vay của 10 hộ: mức 10 - 30 triệu đồng chiếm 50% (5 hộ), mức 30 - 60 triệu đồng chiếm 40% (4 hộ), mức trên 60 triệu đồng chiếm 10% (1 hộ), mức dưới 10 triệu đồng không có hộ nào lựa chọn.
• Hiện tượng sử dụng vốn sai mục đích: Do áp lực đời sống, các hộ nghèo sau khi nhận vốn vay thường trích một phần để chi trả nhu cầu sinh hoạt thiết yếu (mua sắm phương tiện, xây sửa nhà cửa, đóng học phí, cưới hỏi, ma chay, tiêu tết, trả nợ cũ), phần còn lại mới đầu tư vào mua cây giống, phân bón và máy móc trồng quế.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Chương tổng kết các phát hiện nghiên cứu, khẳng định vai trò của nguồn vốn chính sách trong ổn định sản xuất và chỉ rõ hạn chế về năng lực thế chấp của nông hộ. Tác giả đề xuất hệ thống giải pháp phân bổ theo ba nhóm chủ thể: kiến nghị chính quyền địa phương hoàn thiện quy hoạch vùng quế và đẩy nhanh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; kiến nghị các tổ chức tín dụng điều chỉnh thời hạn vay, đơn giản hóa thủ tục thế chấp và nâng hạn mức tín chấp; kiến nghị người dân nâng cao kỹ năng sản xuất, lập phương án kinh doanh cụ thể và sử dụng vốn vay đúng cam kết.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã lượng hóa chi tiết hiện trạng tiếp cận vốn tín dụng của nông hộ trồng quế tại xã Châu Quế Hạ qua hệ thống số liệu điều tra thực chứng:

Chỉ tiêu khảo sát	Đơn vị tính	Giá trị thực tế	Tỷ lệ (%)
Quy mô mẫu điều tra	Hộ	25	100,0
Chủ hộ có học vấn trung học cơ sở	Hộ	18	72,0
Chủ hộ là người dân tộc Kinh	Hộ	15	60,0
Chủ hộ là người dân tộc Tày	Hộ	10	40,0
Hộ không có tài khoản ngân hàng	Hộ	24	96,0
Hộ có tình trạng thiếu vốn sản xuất	Hộ	18	72,0
Hộ thiếu vốn nhưng không có nhu cầu vay do sợ rủi ro	Hộ	8	32,0
Hộ thực tế tiếp cận được nguồn vốn vay	Hộ	10	40,0
Lượng vốn vay bình quân mỗi hộ	Triệu đồng	49,8	-
Hộ vay vốn qua NHCSXH (ủy thác Hội Phụ nữ)	Hộ	10	100,0
Hộ vay vốn qua NHNo&PTNT	Hộ	0	0,0
Lãi suất vay thực tế tại NHCSXH	%/tháng	0,65	-
Kỳ hạn vay vốn bình quân	Tháng	36	-
Tỷ lệ hoàn trả vốn đúng thời hạn	%	100,0	100,0
Thời gian chờ giải ngân vốn	Ngày	7	-
Nhu cầu vay phân tổ: từ 10 đến 30 triệu đồng	Hộ	5	50,0
Nhu cầu vay phân tổ: trên 30 đến 60 triệu đồng	Hộ	4	40,0
Nhu cầu vay phân tổ: trên 60 triệu đồng	Hộ	1	10,0

Các giải pháp và kiến nghị được tác giả đề xuất:

• Đối với chính quyền địa phương: Quy hoạch diện tích đất lâm nghiệp và vùng trồng quế chuyên canh; đẩy nhanh tiến độ đo đạc và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp để người dân có tư liệu sản xuất hợp pháp làm tài sản thế chấp; phối hợp các cơ quan khuyến nông tổ chức chuyển giao kỹ thuật trồng, chăm sóc và sơ chế sản phẩm quế.
• Đối với các tổ chức tín dụng: NHNo&PTNT cần cải tiến quy trình thẩm định, nghiên cứu các hình thức cho vay linh hoạt dựa trên tài sản bảo đảm là vườn cây hoặc quyền khai thác rừng; NHCSXH cần xem xét nâng mức cho vay đối với chương trình hộ nghèo và sản xuất kinh doanh (vượt mức trần 20 triệu đồng áp dụng phổ biến tại thời điểm khảo sát), kéo dài thời hạn vay trung hạn lên trên 36 tháng để phù hợp chu kỳ sinh trưởng của cây quế.
• Đối với người dân: Nâng cao ý thức kỷ luật tài chính, tính toán chi phí đầu tư ban đầu và lập kế hoạch sử dụng vốn chi tiết; tránh phân tán vốn vay vào tiêu dùng sinh hoạt cá nhân; chủ động tham gia các tổ liên kết vay vốn thôn bản.

Đóng góp mới mà tác giả tự nêu trong công trình:

• Phân tích rõ nét hiệu quả kinh tế của nguồn vốn vay giữa các kênh tín dụng đối với kinh tế nông hộ trồng quế trước và sau khi được cấp tín dụng.
• Đánh giá cụ thể những rào cản và thuận lợi của hộ nghèo, hộ cận nghèo miền núi khi tiếp cận vốn ngân hàng.
• Chỉ ra các điểm tồn tại khách quan trong phân bổ dòng tiền vay thực tế tại các nông hộ trồng quế trên địa bàn xã.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn một số điểm hạn chế gắn liền với phạm vi và thiết kế khảo sát:

• Cỡ mẫu điều tra dừng lại ở 25 hộ trồng quế, thấp hơn ngưỡng dung lượng mẫu thống kê chuẩn thông thường (N >= 30). Tác giả đã lý giải việc chọn cỡ mẫu này dựa vào tính đồng nhất về địa bàn, tập quán và quy mô canh tác, tuy nhiên mức độ đại diện mẫu cho toàn bộ 1.569 hộ nông nghiệp của xã chưa cao.
• Mẫu khảo sát chưa ghi nhận được hộ nào tiếp cận vốn từ kênh thương mại NHNo&PTNT (toàn bộ 10 hộ vay đều thuộc kênh NHCSXH), khiến công trình thiếu số liệu thực chứng so sánh trực tiếp hiệu quả sử dụng vốn giữa hai kênh ngân hàng chính thức trên cùng địa bàn.
• Dữ liệu thứ cấp dừng ở giai đoạn 2014 - 2016 và số liệu điều tra thực hiện năm 2017, chưa phản ánh được các biến động chính sách tín dụng và giá bán sản phẩm quế trong giai đoạn sau năm 2018.

Hướng nghiên cứu mở rộng:

• Mở rộng quy mô mẫu khảo sát lên quy mô cấp huyện (huyện Văn Yên) với cỡ mẫu đại diện lớn hơn, bao quát đầy đủ các nhóm hộ có vay vốn tại NHNo&PTNT và các tổ chức tín dụng tư nhân.
• Nghiên cứu mô hình liên kết chuỗi giá trị giữa doanh nghiệp chế biến xuất khẩu quế với nông hộ thông qua hợp đồng tín dụng thương mại ứng trước vật tư.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu học thuật và thực tiễn hữu ích:

• Sinh viên chuyên ngành Phát triển nông thôn, Kinh tế nông nghiệp, Quản lý kinh tế và Tài chính - Ngân hàng có thể tham khảo phương pháp tiếp cận điều tra nông hộ (PRA, thiết kế phiếu điều tra hộ nông thôn miền núi) và mô hình phân tích tín dụng nông hộ.
• Cán bộ quản lý tín dụng tại NHCSXH và NHNo&PTNT chi nhánh huyện Văn Yên có thêm dữ liệu thực tế về tâm lý e ngại rủi ro của nông dân nghèo (32% hộ thiếu vốn nhưng không dám vay), từ đó thiết kế các gói sản phẩm tín dụng và phương thức quản lý vốn ủy thác phù hợp.
• Cán bộ chính quyền cấp xã vùng trung du miền núi phía Bắc có thể tham khảo hệ thống số liệu địa chính, cơ cấu đất đai và thực trạng phân hóa giàu nghèo để xây dựng kế hoạch giảm nghèo gắn với kinh tế lâm nghiệp.
• Phần đáng tham khảo nhất trong văn bản là các bảng số liệu sơ cấp (Bảng 4.5, 4.6, 4.7, 4.8) và sơ đồ quy trình vay vốn qua các kênh tín dụng chính thức, bán chính thức tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Hiện trạng sử dụng đất của xã Châu Quế Hạ năm 2016 có đặc điểm gì chi phối đến sinh kế của nông hộ?

Theo số liệu thống kê địa chính năm 2016 trong khóa luận, tổng diện tích đất tự nhiên của xã là 8.703,82 ha. Đất lâm nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất với 5.750,55 ha (chiếm 66,07% tổng diện tích), trong đó rừng sản xuất chiếm 5.089,41 ha. Đất sản xuất nông nghiệp có 2.237,14 ha (chiếm 26,85%). Địa hình đồi núi dốc khiến đất đai bị xói mòn, đất ruộng vùng sâu manh mún khó cơ giới hóa, do đó trồng rừng kinh tế (cây quế, mỡ, bồ đề) trở thành sinh kế chủ lực quyết định thu nhập của nông hộ.

Tại sao 100% hộ vay trong mẫu khảo sát đều vay qua Ngân hàng Chính sách xã hội mà không vay tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn?

Nguyên nhân chủ yếu do điều kiện bảo đảm tiền vay và mức lãi suất. NHNo&PTNT áp dụng lãi suất 1,25%/tháng và bắt buộc phải có tài sản thế chấp (như giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhà cửa, tài sản cố định). Đa số hộ trồng quế thiếu tài sản thế chấp hợp pháp hoặc giá trị tài sản thấp. Ngược lại, NHCSXH cho vay thông qua hình thức ủy thác tín chấp của các tổ chức đoàn thể (Hội Phụ nữ, Hội Nông dân) với thủ tục không cần thế chấp và mức lãi suất ưu đãi chỉ 0,65%/tháng, phù hợp với năng lực tài chính của hộ nghèo.

Mức vốn vay bình quân và nhu cầu vay vốn của các hộ khảo sát phân bổ ra sao?

Lượng vốn vay bình quân thực tế của 10 hộ tiếp cận được vốn là 49,8 triệu đồng/hộ, kỳ hạn 36 tháng. Về nhu cầu vay vốn (khảo sát trên 10 hộ vay), không có hộ nào có nhu cầu vay dưới 10 triệu đồng. Mức từ trên 10 đến 30 triệu đồng chiếm 50% (5 hộ), chủ yếu để mở rộng diện tích trồng; mức từ trên 30 đến 60 triệu đồng chiếm 40% (4 hộ), dùng mua giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và máy móc; mức trên 60 triệu đồng chiếm 10% (1 hộ) phục vụ đầu tư sản xuất quy mô lớn.

Nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng hộ nông dân vay vốn nhưng sử dụng sai mục đích ghi trong khế ước?

Nghiên cứu chỉ ra rằng ở các hộ nghèo (xã có tỷ lệ hộ nghèo lên tới 56,2%), nhu cầu chi tiêu sinh hoạt thiết yếu hàng ngày luôn chịu áp lực lớn. Khi nhận được tiền giải ngân, bên cạnh việc chi cho trồng quế (vốn có chi phí giống ban đầu không quá lớn nhưng chu kỳ thu hoạch kéo dài nhiều năm), các chủ hộ buộc phải trích vốn để giải quyết các nhu cầu trước mắt như làm nhà, mua sắm đồ dùng gia đình, đóng tiền học cho con, chi trả việc hiếu hỷ, tiêu tết hoặc thanh toán nợ cũ.

Thực trạng sở hữu tài khoản ngân hàng và tâm lý vay vốn của các hộ điều tra thể hiện điều gì?

Trong 25 hộ khảo sát, có tới 24 hộ không có tài khoản ngân hàng (chiếm 96%), phản ánh mức độ tiếp cận dịch vụ tài chính hiện đại của người dân còn rất sơ khai. Về tâm lý tín dụng, trong số 18 hộ thừa nhận bị thiếu vốn sản xuất, có 8 hộ (chiếm 44,4% số hộ thiếu vốn) hoàn toàn không có nhu cầu vay ngân hàng do tâm lý e sợ làm ăn thua lỗ dẫn đến mất khả năng trả nợ.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Văn Hiếu đã phản ánh hệ thống thực trạng tiếp cận và sử dụng vốn tín dụng của các hộ trồng quế tại xã miền núi Châu Quế Hạ, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái. Kết quả điều tra thực nghiệm làm rõ vai trò của kênh tín dụng chính sách qua tổ chức đoàn thể, đồng thời vạch rõ các rào cản về tài sản thế chấp, thói quen tài chính tiền mặt và áp lực tiêu dùng dẫn đến việc sử dụng vốn phân tán tại các nông hộ. Các nhóm giải pháp và kiến nghị được xây dựng sát với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội địa phương, cung cấp căn cứ tham khảo cho công tác quản trị tín dụng nông nghiệp nông thôn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nền kinh tế nƣớc ta đã và đang bƣớc vào giai đoạn hội nhập với nền kinh tế quốc tế, sự chuyển biến về kinh tế-xã hội đang phát huy và có nhiều thành tựu to lớn, đƣa đất nƣớc ta thoát khỏi khủng hoảng kinh tế, xã hội, tạo điều kiện cho giai đoạn phát triển mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trƣờng quốc tế. Hội nghị Trung Ƣơng thứ VI đã khẳng định: “Sự phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn theo hƣớng công nghiệp hóa, hiện đại hóa có vai trò cực kỳ quan trọng cả trƣớc mắt và lâu dài làm cơ sở để ổn định và phát triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa.” Sự phát triển của kinh tế nông thôn đóng góp một vai trò rất lớn trong nền kinh tế quốc dân, và quá trình phát triển này đã và đang có sự hỗ trợ không nhỏ từ phía các tổ chức tín dụng. Sau hơn 20 năm đổi mới, Việt Nam đã có nhiều thành tựu, tuy nhiên đời sống của ngƣời dân vẫn chƣa đƣợc cải thiện đáng kể, đặc biệt là ngƣời dân ở vùng nông thôn.

Nhiều vùng nông thôn vẫn còn nghèo về vật chất - kỹ thuật, hạn chế về nhiều mặt trong nền kinh tế - xã hội chung của đất nƣớc. Nhiều hoạt động cả trên lý thuyết lẫn thực tiễn đang tập trung vào quá trình xóa đói giảm nghèo, cải thiện đời sống cho bà con nông dân đã phần nào phát huy hiệu quả, nhƣng cái mà bà con quan tâm nhất là nguồn vốn tín dụng thì vẫn còn nhiều hạn chế. Nhu cầu tín dụng của ngƣời dân xuất phát từ nhiều hoạt động khác nhau, và việc đáp ứng đƣợc nhu cầu đó cũng là một bƣớc phát triển của các tổ chức tín dụng. Hiện nay, mạng lƣới tín dụng đã có mặt ở khắp các vùng nông thôn, miền núi.

Hoạt động của các tổ chức tín dụng này đã và đang phát huy hiệu quả. Tuy nhiên, nhiều ngƣời dân ở khu vực nông thôn vẫn ít hoặc chƣa thể tiếp cận đƣợc các hoạt 2 động của các tổ chức tín dụng này. Mạng lƣới tài chính còn chƣa thực sự có hiệu quả ở vùng sâu vùng xa. Đa số ngƣời nghèo ở đây chƣa đƣợc cán bộ tín dụng tiếp cận.

Những quy định mới về thế chấp tài sản đã tháo gỡ một phần khó khăn khi ngƣời dân vay vốn, nhƣng vẫn bất cập đối với một bộ phận nông dân [1]. Châu Quế Hạ là một xã ở vùng núi phía Bắc thuộc huyện Văn Yên, tỉnh Yên bái. Đây là một xã thuần nông nên nguồn thu nhập chính của ngƣời dân chủ yếu từ hoạt động sản xuất nông nghiệp. Đó cũng là lý do mà ngƣời dân rất khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn vốn cho các hoạt động sản xuất, bao gồm cả các hoạt động phi nông nghiệp cũng nhƣ hoạt động nông nghiệp.

Mặc dù hiện tại trên địa bàn xã đã có mặt nhiều tổ chức tín dụng nhƣ NHNo&PTNT, NHCSXH, các tổ chức tín dụng khác…nhƣng vẫn chƣa đáp ứng đƣợc nhu cầu vay vốn của ngƣời dân, các hoạt động tín dụng đang gặp nhiều bất cập cả từ các tổ chức và từ phía ngƣời dân. Xuất phát từ thực tiễn, đƣợc sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trƣờng Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, sự nhất chí của khoa kinh tế & phát triển nông thôn và sự góp ý của thầy giáo Ts. Đỗ Xuân Luận cùng với lòng nhiệt huyết của mình, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Thực trạng và giải pháp tăng cƣờng tiếp cận các khoản vốn vay của các hộ trồng quế trên địa bàn xã Châu Quế Hạ, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái” làm khóa luận tốt nghiệp của mình. Mục tiêu nghiên cứu 1.

Mục tiêu tổng quát Nghiên cứu thực trạng tiếp cận vốn vay của các hộ gia đình trồng quế trên địa bàn xã Châu Quế Hạ, từ đó đƣa ra các giải pháp tăng cƣờng tiếp cận các khoản vốn vay của hộ gia đình để phát triển sản xuất. Mục tiêu cụ thể - Phân tích thực trạng tiếp cận các khoản vốn vay của các hộ trồng quế trên địa bàn xã Châu Quế Hạ. - Đánh giá những thuận lợi và khó khăn của các hộ trồng Quế trong việc tiếp cận các khoản vốn vay trên địa bàn xã. - Đề xuất giải pháp nhằm tăng cƣờng tiếp cận vốn vay của các hộ trồng quế trên địa bàn xã Châu Quế Hạ.

Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu 1. Ý nghĩa thực tập và nghiên cứu khoa học - Đề tài đƣợc thực hiện là cơ sở giúp sinh viên củng cố kiến thức đã học, rèn luyện kỹ năng, phƣơng pháp nghiên cứu khoa học, vận dụng các kiến thức lý thuyết áp dụng vào thực tế. Đây là bƣớc đầu giúp sinh viên tiếp cận với thực tế sản xuất và giúp tích lũy kinh nghiệm phục vụ cho công việc sau này. - Đề tài cũng là tài liệu tham khảo cho Trƣờng, Khoa và các sinh viên khóa sau.

Ý nghĩa thực tiễn - Đánh giá tầm quan trọng của vốn vay trong xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế nông hộ và phát triển nông thôn. Đồng thời cũng giúp nắm bắt đƣợc những tồn tại, khó khăn, trở ngại trong việc đƣa vốn vay đến tay ngƣời nông dân, sử dụng vốn có hiệu quả. Từ đó có những biện pháp điều chỉnh trong khâu huy động vốn, tích lũy, cho vay và sử dụng có hiệu quả. Khi đề tài đƣợc hoàn thành nó sẽ là tài liệu tham khảo cho các cán bộ Ngân hàng Chính sách xã hội, các hộ và các cơ quan, tổ chức địa phƣơng.

Nó là tài liệu quan trọng trong phát triển tín dụng nông thôn. Những đóng góp mới của đề tài - Thấy đƣợc hiệu quả kinh tế vốn vay của nhiều TCTD nhƣ NHNo&PTNT, NHCSXH, các tổ chức tín dụng khác đến phát triển kinh tế trƣớc, sau vay vốn. - Đánh giá đƣợc thuận lợi khó khăn của việc vay vốn và sử dụng vốn vay của hộ nghèo từ đó đề xuất giải pháp phù hợp, mang lại hiệu quả. - Xác định vấn đề còn tồn tại của việc sử dụng vốn vay của các hộ trồng quế tại địa bàn xã.

5 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Khái niệm vốn Do vai trò quan trọng của vốn trong sự tồn tại và phát triển một doanh nghiệp nói riêng và của một nền kinh tế nói chung, từ trƣớc tới nay, không chỉ có các chủ doanh nghiệp, những nhà quản lý quan tâm, trăn trở về nguồn huy động và cách thức sử dụng vốn mà ngay cả các nhà kinh tế, nhà lý luận đã tốn không ít giấy mực và tâm trí để đƣa ra một định nghĩa, một nghiên cứu hoàn chỉnh nhất về vốn của doanh nghiệp. Dƣới giác độ các yếu tố sản xuất, Mark đã khái quát hoá vốn thành phạm trù cơ bản.

Theo Mark, tƣ bản là giá trị đem lại giá trị thặng dƣ, là một đầu vào của quá trình sản xuất. Định nghĩa của Mark có tầm khái quát lớn. Tuy nhiên, do hạn chế của trình độ phát triển kinh tế lúc bấy giờ, Mark quan niệm chỉ có khu vực sản xuất vật chất mới tạo ra giá trị thặng dƣ. Sammelson, nhà kinh tế học theo trƣờng phái “tân cổ điển” đã thừa kế quan niệm về các yếu tố sản xuất của trƣờng phái cổ điển và phân chia các yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất ra thành ba loại chủ yếu là: đất đai, lao động và vốn.

Theo ông, vốn là các hàng hoá đƣợc sản xuất ra để phục vụ cho một quá trình sản xuất mới, là đầu vào cho hoạt động sản xuất của một doanh nghiệp: đó có thể là các máy móc, trang thiết bị, vật tƣ, đất đai, giá trị nhà xƣởng. Trong quan niệm về vốn của mình, Sammelson không đề cập tới các tài sản tài chính, những giấy tờ có giá trị đem lại lợi nhuận cho doanh nghiệp. Trong cuốn kinh tế học của D. Begg, tác giả đã đƣa ra hai định nghĩa vốn hiện vật và vốn tài chính của doanh nghiệp.

Vốn hiện vật là dự trữ các hàng hoá đã sản xuất ra để sản xuất các hàng hoá khác; vốn tài chính là tiền 6 và các giấy tờ có giá của doanh nghiệp. Begg đã bổ sung vốn tài chính vào định nghĩa vốn của Sammelson. Trong hai định nghĩa trên, các tác giả đã thống nhất nhau ở điểm chung cơ bản: vốn là một đầu vào của quá trình sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, trong cách định nghĩa của mình, các tác giả đã đều thống nhất vốn với tài sản của doanh nghiệp.

Thực chất, vốn là biểu hiện bằng tiền, là giá trị của tài sản mà doanh nghiệp đang nắm giữ. Vốn và tài sản là hai mặt hiện vật và giá trị của môt bộ phận nguồn lực mà doanh nghiệp huy động vào quá trình sản xuất kinh doanh của mình. Vốn biểu hiện mặt giá trị, nghĩa là vốn phải đại diện cho một loại giá trị hàng hoá, dịch vụ nhất định, một loại giá trị tài sản nhất định. Nó là kết tinh của giá trị chứ không phải là đồng tiền in ra một cách vô ý thức rồi bỏ vào đầu tƣ.

Trong nền kinh tế thị trƣờng, vốn là một loại hàng hoá. Nó giống các hàng hoá khác ở chỗ có chủ sở hữu nhất định. Song nó có điểm khác vì ngƣời sở hữu có thể bán quyền sử dụng vốn trong một thời gian nhất định. Giá của vốn (hay còn gọi là lãi suất) là cái giá phải trả về quyền sử dụng vốn.

Chính nhờ sự tách dời về quyền sở hữu và quyền sử dụng vốn nên vốn có thể lƣu chuyển trong đầu tƣ kinh doanh và sinh lời. Dƣới góc độ của doanh nghiệp, vốn là một trong những điều kiện vật chất cơ bản, kết hợp với sức lao động và các yếu tố khác làm đầu vào cho quá trình sản xuất kinh doanh. Sự tham gia của vốn không chỉ bó hẹp trong một quá trình sản xuất riêng biệt, chia cắt, mà trong toàn bộ các quá trình sản xuất và tái sản xuất liên tục, suốt trong thời gian tồn tại của doanh nghiệp, từ khi bắt đầu quá trình sản xuất đầu tiên cho tới chu kỳ sản xuất cuối cùng. Tóm lại, vốn là một phạm trù đƣợc xem xét, đánh giá theo nhiều quan niệm, với nhiều mục đích khác nhau.

Do đó, khó có thể đƣa ra một định nghĩa 7 về vốn thoả mãn tất cả các yêu cầu, các quan niệm đa dạng.