HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN MINH TUẤN GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CÂY VỤ ĐÔNG TẠI HUYỆN LÝ NHÂN,TỈNH HÀ NAM Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 Người hướng dẫn khoa học: TS. Vũ Thị Phương Thụy NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Minh Tuấn i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc TS. Vũ Thị Phương Thụy đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Kinh tế & Tài nguyên môi trường, Khoa Kinh tế và Phát triển Nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ, công chức, viên chức UBND huyện Lý Nhân, phòng Nông nghiệp & PTNT huyện đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Minh Tuấn ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục các từ viết tắt.
vi Danh mục bảng. vii Danh mục sơ đồ, biểu đồ. ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Cơ sở lý luận và thực tiễn.
Một số khái niệm cơ bản. Đặc điểm sản xuất cây vụ đông. Vai trò và yêu cầu của phát triển sản xuất cây vụ đông. Nội dung phát triển sản xuất cây vụ đông.
Những nhân tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất cây vụ đông. Cơ sở thực tiễn. Tình hình sản xuất vụ đông ở ngoài nước. Tổng quan về phát triển sản xuất cây vụ đông ở Việt Nam.
Các chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước liên quan đến phát triển cây vụ đông. Kinh nghiệm sản xuất vụ đông của một số địa phương. Các bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn. Tổng quan các công trình nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội.
Khái quát về cơ cấu về kinh tế và ngành nông nghiệp của huyện. Thời gian nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Chọn địa bàn nghiên cứu.
Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu. Phương pháp phân tích số liệu. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu.
Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng phát triển cây vụ đông huyện lý nhân. Thực trạng quy hoạch vùng, cơ cấu cây trồng vụ đông. Thực trạng đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển sản xuất vụ đông.
Công tác khuyến nông, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật. Đầu tư liên kết trong sản xuất. Đầu tư chi phí cho sản xuất cây vụ đông. Kết quả và hiệu quả phát triển sản xuất vụ đông.
Tổ chức tiêu thụ sản phẩm cây vụ đông của huyện. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất cây vụ đông ở huyện Lý Nhân. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất cây vụ đông. Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức đối với phát triển cây vụ đông huyện Lý Nhân.
Định hướng giải pháp phát triển sản xuất cây vụ đông huyện lý nhân. Phương hướng và mục tiêu phát triển cây vụ đông. Một số giải pháp phát triển sản xuất cây vụ đông. Kết luận và kiến nghị.
108 Tài liệu tham khảo. 112 v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt BQ Bình quân BVTV Bảo vệ thực vật CC Cơ cấu CN&XD Công nghiệp và xây dựng CNH-HĐH Công nghiệp hóa- hiện đại hóa ĐBSH Đồng bằng sông Hồng DT Diện tích ĐVT Đơn vị tính GO Giá trị sản xuất HQ Hiệu quả kinh tế HTX Hợp tác xã IC Chi phí trung gian KH-KT Khoa học kỹ thuật LĐ Lao động MI Thu nhập hỗn hợp PTNT Phát triển nông thôn SXNN Sản xuất nông nghiệp SXHH Sản xuất hàng hoá VA Giá trị gia tăng VĐ Vụ đông vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Tác động của cây trồng vụ đông đến độ màu mỡ của đất. Tác động của cây trồng vụ đông đến độ màu mỡ của đất.
Tình hình đất đai của huyện Lý Nhân năm 2013-2015. Tình hình lao động của huyện Lý Nhân năm 2013-2015. Một số chỉ tiêu kinh tế của huyện Lý Nhân giai đoạn 2013 -2015. Số lượng mẫu điều tra ở huyện Lý Nhân.
Quy hoạch trồng một số loại cây vụ đông huyện Lý Nhân năm 2015. Hệ thống kênh mương của huyện Lý Nhân đến năm 2015. Hệ thống cống, đập, xi phông, cầu máng. Hệ thống trạm bơm, máy bơm của huyện.
Tổ chức tập huấn chuyển giao tiến bộ KH-KT sản xuất cây vụ đông giai đoạn 2013-2015. Đầu tư sản xuất vụ đông của các hộ năm 2015. Chi phí sản xuất cây vụ đông năm 2015. Diện tích và cơ cấu cây trồng vụ đông huyện Lý Nhân giai đoạn 2013 - 2015.
Diện tích một số cây vụ đông chủ yếu của các xã, thị trấn huyện Lý Nhân năm 2015. Diện tích cây vụ đông của huyện Lý Nhân và tỉnh Hà Nam năm 2015. Diện tích trồng cây vụ đông của 3 xã điều tra giai đoạn 2013 – 2015. Năng suất một số cây vụ đông chủ yếu huyện Lý Nhân giai đoạn 2013 - 2015.
Năng suất một số cây vụ đông của huyện Lý Nhân và tỉnh Hà Nam năm 2015. Năng suất cây vụ đông tại 3 xã điều tra giai đoạn 2013 - 2015. Sản lượng một số loại cây vụ đông của huyện Lý Nhân giai đoạn 2013 – 2015. Sản lượng một số cây vụ đông của huyện Lý Nhân và tỉnh Hà Nam năm 2015.
Sản lượng cây vụ đông tại 3 xã điều tra giai đoạn 2013 - 2015. Giá trị sản xuất vụ đông huyện Lý Nhân giai đoạn 2013 - 2015. Giá trị sản phẩm cây vụ đông tại 3 xã điều tra giai đoạn 2013 - 2015. Kết quả và hiệu quả kinh tế sản xuất cây vụ đông năm 2015.
Hiệu quả kinh tế sản xuất vụ đông theo vùng canh tác. Thu nhập của các công thức luân canh năm 2015. Thị trường tiêu thụ sản phẩm cây vụ đông qua các kênh phân phối năm 2015 81 Bảng 4. Tỷ lệ nguồn gốc giống sử dụng trong sản xuất vụ đông.
Hiệu quả kinh tế sản xuất cây vụ đông của các nhóm hộ. Kênh tiêu thụ sản phẩm cây vụ đông của các hộ năm 2015. Tỷ suất sản phẩm hàng hoá các hộ điều tra vụ đông năm 2015. Một số khó khăn trong sản xuất vụ đông theo đánh giá của hộ nông dân.
Phân tích SWOT phát triển vụ đông huyện Lý Nhân. Kế hoạch chuyển giao KHKT sản xuất vụ đông.103 viii DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Sơ đồ 4. Mô hình liên kết 4 nhà trong sản xuất cây vụ đông. Kênh tiêu thụ sản phẩm vụ đông.
Cơ cấu thu nhập của các hộ năm 2015 ……………………. Giá một số vật tư nông nghiệp chủ yếu 2007 - 2014 ……………….82 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Lý Nhân là một huyện thuần nông có nhiều tiềm năng, thế mạnh và truyền thống sản xuất vụ đông của tỉnh Hà Nam. Những năm qua, sản xuất vụ đông của huyện cũng đã có những bước phát triển khả quan, dần dần khẳng định là một trong những lĩnh vực sản xuất quan trọng của ngành nông nghiệp. Tuy nhiên những năm qua diện tích đất sản xuất vụ đông còn bị lãng phí, việc quy hoạch thành vùng sản xuất còn hạn chế, năng suất một số cây trồng còn thấp, khâu chế biến chưa có.
Chính vì vậy đề tài “Giải pháp phát triển sản xuất cây vụ đông tại huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam” được nghiên cứu với mục tiêu: Nghiên cứu, đánh giá thực trạng phát triển sản xuất cây vụ đông tại huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam, từ đó đưa ra các giải pháp phát triển sản xuất cây vụ đông trong những năm tiếp theo tại huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam. Đề tài chọn 3 xã đại diện cho 3 vùng sản xuất nông nghiệp của huyện là Hợp Lý, Nhân Hưng và Nhân Nghĩa được chọn làm điểm nghiên cứu. Các xã này sản xuất các cây trồng vụ đông tiêu biểu của huyện. 90 hộ nông dân và 6 cán bộ được lựa chọn khảo sát thu thập số liệu phục vụ cho nghiên cứu.
Các phương pháp phân tổ thống kê, thống kê so sánh và phân tích ma trận SWOT được sử dụng trong nghiên cứu. Đề tài đã khái quát được các cơ sở lý luận liên quan đến phát triển sản xuất cây vụ đông, vai trò, đặc điểm, nội dung và các yếu tổ ảnh hưởng đến phát triển sản xuất vụ đông. Nghiên cứu sản xuất vụ đông trên thế giới như Braxin và sản xuất vụ đông ở một số tỉnh trong nước cũng được đề cập. Quá trình nghiên cứu thực trạng phát triển sản xuất cây vụ đông trên địa bàn huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam cho thấy: - Huyện Lý Nhân là một trong những vùng sản xuất vụ đông quan trọng của tỉnh Hà Nam từ nhiều năm qua với các cây trồng chủ lực ngô, đậu tương, bí xanh, bí đỏ,.
- Tiềm năng sản xuất vụ đông của huyện còn nhiều, đặc biệt là sản xuất vụ đông trên đất 2 lúa. Việc quy hoạch loại cây trồng vụ đông chủ lực cho các vùng được đưa ra rõ ràng, cụ thể cho từng vùng nhằm tận dụng lợi thế về chất đất, về kỹ thuật canh tác và giao thông tiêu thụ sản phẩm.