MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Trong nhiều năm trước đây ở nước ta, y tế là một lĩnh vực dịch vụ công hoàn toàn do Nhà nước đứng ra cung cấp, các bệnh viện công chỉ đơn thuần là cơ quan hành chính sự nghiệp được bao cấp toàn bộ, do vậy đầu tư từ ngân sách nhà nước dù đã cố gắng tăng lên hàng năm nhưng cũng rất hạn chế, dẫn đến tình trạng các bệnh viện công quá tải, hiệu quả hoạt động thấp, cơ sở vật chất thiếu thốn và xuống cấp, đội ngũ y bác sĩ, nhân viên thiếu động lực, không đáp ứng được đầy đủ và có chất lượng nhu cầu khám chữa bệnh đang ngày càng tăng lên của nhân dân. Ngành y tế được coi là một ngành trong hệ thống kinh tế quốc dân và thuộc nhóm ngành dịch vụ phục vụ các nhu cầu có tính chất phúc lợi xã hội. Nói cách khác, ngành y tế có đóng góp vào GDP của đất nước.
Đầu tư cho y tế không phải là tiêu phí mà là đầu tư cơ bản, đầu tư cho phát triển. Bệnh viện là một đơn vị kinh tế dịch vụ nhưng khác với các đơn vị kinh doanh dịch vụ bởi hoạt động cung cấp dịch vụ của bệnh viện không đặt mục tiêu lợi nhuận làm mục tiêu quan trọng nhất. Đơn vị kinh tế dịch vụ thông qua các hoạt động dịch vụ của mình để có thu nhập và tích cực hoạt động không vì doanh lợi. Trong những năm gần đây Chính phủ đã tiến hành triển khai chế độ tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp có thu trong đó có hệ thống bệnh viện công, đánh dấu bước ngoặt này là sự ra đời của Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015.
Thực tế trên đòi hỏi quản lý tài chính trong bệnh viện, vừa phải đảm bảo các mục tiêu tài chính, vừa đảm bảo tính hiệu quả, công bằng trong chăm sóc sức khoẻ. Quản lý tài chính bệnh viện trở thành chìa khoá quyết định sự thành công hay thất bại trong việc quản lý bệnh viện, quyết định sự tụt hậu cũng như phát triển của bệnh viện. Bệnh viện Xây dựng Việt Trì là bệnh viện đa khoa hạng II, việc hạch toán và quản lý nguồn tài chính là hết sức cần thiết và cấp bách, cần có những đổi mới cụ thể, tức thời để hoàn thiện đáp ứng nhu cầu trong thời kỳ mới. Năm 2015 thực hiện thu là 25.266 triệu đồng năm 2017 tăng lên 36.352 triệu đồng, tốc độ tăng bình quân là 19,95%.
Trong tổng nguồn thu của bệnh viện, thu từ NSNN chiếm tỷ trọng lớn nhất. Do nhu cầu phát triển của Bệnh viện nên việc sử dụng kinh phí cho hoạt động của Bệnh viện cũng tăng qua các năm, năm 2015 1 sử dụng kinh phí là 25.000 triệu đồng, năm 2017 tăng lên 36. Trong đó chủ yếu là chi thường xuyên và không thường xuyên, tại Bệnh viện Xây dựng Việt Trì không có chi dự án; nhu cầu chi cho xây dựng cơ bản chiếm tỷ trọng nhỏ (Bệnh viện Xây dựng Việt Trì, 2017). Một số năm gần đây để đáp ứng nhu cầu của nhân dân trong vùng cũng như quán triệt tốt chủ trương của Nhà nước về giao quyền tự chủ vể tài chính, Bệnh viện đã nỗ lực không ngừng đầu tư về con người cũng như về trang thiết bị y tế để phục vụ người bệnh đồng thời cũng là giải pháp để tăng thu nhằm một phần tự trang trải chi phí giảm bớt gánh nặng cho Ngân sách Nhà nước.
Để có thể hoàn thành tốt chức năng của mình cũng như giảm bớt được gánh nặng chi phí cho Ngân sách Nhà nước thì hoạt động quản lý tài chính của Bệnh viện là vấn đề hết sức quan trọng mà các nhà quản lý Bệnh viện cần quan tâm. Đề tài “Giải pháp tăng cường quản lý tài chính tại Bệnh viện Xây dựng Việt Trì” được lựa chọn nghiên cứu nhằm tìm ra giải pháp để tăng cường quản lý tài chính trong những năm tới nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới cơ chế quản lý tài chính trong các Bệnh viện công hiện nay. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1. Mục tiêu chung Đánh giá thực trạng quản lý tài chính tại Bệnh viện Xây dựng Viêt Trì; từ đó đề xuất những giải pháp nhằm tăng cường quản lý tài chính tại Bệnh viện Xây dựng Việt Trì trong thời gian tới.
Mục tiêu cụ thể - Góp phần vào hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý tài chính của Bệnh viện; - Đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý tài chính tại Bệnh viện Xây dựng Viêt Trì giai đoạn 2015 - 2017; - Đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường quản lý tài chính tại Bệnh viện Xây dựng Việt Trì trong thời gian tới. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận văn là quản lý tài chính tại Bệnh viện Xây dựng Việt Trì. Phạm vi nghiên cứu Phạm vi về không gian: Đề tài nghiên cứu tại Bệnh viện Xây dựng Việt Trì.
Phạm vi về thời gian: Tài liệu, số liệu thứ cấp phục vụ nghiên cứu quản lý tài chính tại Bệnh viện Xây dựng Việt Trì trong giai đoạn 2015 - 2017 ( 03 năm). Về nội dung: Nghiên cứu thực trạng quản lý tài chính tại Bệnh viện Xây dựng Việt Trì. ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN VĂN Về mặt lý luận: Đề tài giải pháp tăng cường quản lý tài chính tại Bệnh viện không phải đề tài mới, nhưng cho đến nay chưa có đề tài nào viết về đề tài giải pháp tăng cường quản lý tài chính tại Bệnh viện Xây dựng Việt Trì. Đề tài đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về giải pháp tăng cường quản lý tài chính tại Bệnh viện.
Về mặt thực tiễn: Đánh giá thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến Giải pháp tăng cường quản lý tài chính tại Bệnh viện Xây dựng Việt Trì. Từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường quản tài chính tại Bệnh viện Xây dựng Việt Trì. Bên cạnh đó tác giả cũng đưa ra một số kiến nghị có ý nghĩa hết sức tích cực, phù hợp với sự thay đổi trong giai đoạn hiện nay. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2.
Một số khái niệm liên quan 2. Quản lý tài chính “Quản lý là sự tác động có hướng đích của chủ thể quản lý đến một hệ thống nào đó nhằm biến đổi nó từ trạng thái này sang trạng thái khác theo nguyên lý phá vỡ hệ thống cũ để tạo lập hệ thống mới và điều khiển hệ thống” (Phạm Văn Khoan, 2012). Quản lý là yêu cầu tất yếu để đảm bảo sự hoạt động bình thường của mọi quá trình và hệ thống kinh tế xã hội, văn hóa, chính trị có sự tham gia tự giác của nhiều người. Thực chất của quản lý là thiết lập và thực hiện hệ thống các phương pháp và biện pháp khác nhau của chủ thể quản lý để tác động một cách có ý thức tới đối tượng quản lý nhằm đạt tới kết quả nhất định.
Quản lý được sử dụng khi nói tới các hoạt động và các nhiệm vụ mà nhà quản lý phải thực hiện thường xuyên từ việc lập kế hoạch đến quá trình thực hiện kế hoạch đồng thời tổ chức kiểm tra. Ngoài ra nó còn hàm ý cả mục tiêu, kết quả và hiệu năng hoạt động của tổ chức. Quản lý bao gồm nhiều phương diện như quản lý công nghệ, quản lý thương mại, quản lý nhân sự, quản lý tài chính. Quản lý tài chính là một bộ phận, một khâu của quản lý kinh tế xã hội và là khâu quản lý mang tính tổng hợp.
Quản lý tài chính là hoạt động của chủ thể quản lý trong lĩnh vực tài chính nhằm sử dụng nguồn tài sản dưới hình thái tiền, giấy tờ có giá của một đơn vị, tổ chức vừa đảm bảo cho đơn vị, tổ chức hoạt động bình thường (Phạm Văn Khoan, 2012). Quản lý tài chính bệnh viện Quản lý tài chính bệnh viện theo nghĩa rộng là sự tác động liên tục có hướng đích, có tổ chức của các nhà quản lý bệnh viện lên đối tượng và quá trình hoạt động tài chính của bệnh viện nhằm xác định nguồn thu và các khoản chi, tiến hành thu chi theo đúng pháp luật, đúng các nguyên tắc của Nhà nước về tài chính, đảm bảo kinh phí cho mọi hoạt động của bệnh viện (Phạm Văn Khoan, 2012). Ở Việt Nam, quản lý tài chính bệnh viện là một nội dung của chính sách 4 kinh tế - tài chính y tế, do Bộ Y tế chủ trương với trọng tâm là sử dụng các nguồn lực đầu tư cho ngành y tế, để cung cấp các dịch vụ y tế một cách hiệu quả và công bằng. Tính hiệu quả chú trọng đến trình độ trang thiết bị kỹ thuật, phương pháp phân phối nguồn lực, hiệu lực quản lý hành chính và chất lượng dịch vụ y tế cung cấp cho nhân dân, sử dụng nguồn vốn thật hiệu quả trong quản lý tài sản, trang thiết bị, vật tư của bệnh viện để phục vụ công tác khám chữa bệnh, đào tạo, nghiên cứu khoa học và chỉ đạo tuyến.
Sử dụng các nguồn chi hiệu quả thực hành tiết kiệm chống lãng phí (Lê Ngọc Trọng, 2012). Do vậy, quản lý tài chính trong bệnh viện ở Việt Nam được định nghĩa là việc quản lý toàn bộ các nguồn vốn, tài sản, vật tư của bệnh viện để phục vụ nhiệm vụ khám chữa bệnh, đào tạo, nghiên cứu khoa học và chỉ đạo tuyến. Quản lý tài chính trong bệnh viện của Việt Nam gồm: Sử dụng, quản lý các nguồn kinh phí ngân sách Nhà nước cấp và các nguồn được coi là ngân sách Nhà nước cấp như viện phí, bảo hiểm y tế, viện trợ… theo đúng quy định của Nhà nước. • Tăng nguồn thu hợp pháp, cân đối thu chi, sử dụng các khoản chi có hiệu quả, chống lãng phí, thực hành tiết kiệm.
• Thực hiện chính sách ưu đãi và đảm bảo công bằng về khám, chữa bệnh cho các đối tượng ưu đãi xã hội và người nghèo. • Từng bước tiến tới hạch toán chi phí và giá thành khám chữa bệnh (Phan Văn Tường, 2014). Hiệu quả thực hiện của tài chính kế toán là mục tiêu quan trọng của quản lý tài chính bệnh viện. Các yếu tố của mục tiêu này bao gồm: - Duy trì cân đối thu chi: đây là điều kiện bắt buộc và cần thiết nhất của quản lý tài chính bệnh viện công và cũng là tiêu chuẩn cho sự thành công trong cơ chế quản lý tài chính mới - tiến tới hạch toán chi phí.
- Huy động và tạo các nguồn thu một cách hợp pháp. - Đầu tư phát triển cơ sở vật chất, phát triển các chuyên khoa của bệnh viện.