Giải Pháp Tăng Cường Quản Lý Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Tỉnh Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp nâng cao quản lý đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Bắc Ninh, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Trịnh Bích Toàn
• Người hướng dẫn: PGS. Tăng Văn Khiên
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Giải Pháp Tăng Cường Quản Lý Đầu Tư Nước Ngoài Tại Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
• Những đóng góp mới của đề tài
• Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI Ở ĐỊA BÀN CẤP TỈNH
• 1.1. Một số vấn đề lý luận
• 1.1.1. Khái niệm, bản chất, đặc điểm và các hình thức cơ bản của đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.2. Những tác động của đối với nước nhận đầu tư
• 1.1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.3.1. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên
• 1.1.3.2. Môi trường chính trị - kinh tế - xã hội
• 1.1.3.3. Luật pháp và cơ chế chính sách
• 1.1.3.4. Thủ tục hành chính
• 1.1.3.5. Cơ sở hạ tầng
• 1.1.3.6. Nguồn lực về con người
• 1.2. Quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ở địa bàn cấp tỉnh
• 1.2.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ở địa bàn cấp tỉnh
• 1.2.2. Mục tiêu của quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
• 1.2.3. Nội dung quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
• 1.3. Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài của một số địa phương trong và ngoài nước có thể vận dụng vào thực tiễn của Bắc Ninh
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các câu hỏi đặt ra mà đề tài cần giải quyết
• 2.2. Phương pháp điều tra thu thập thông tin, số liệu
• 2.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.4. Phương pháp phân tích
• 2.5. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu thu thập, phân tích đánh giá
• 2.5.1. Hệ thống chỉ tiêu mang tính định tính về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2.5.2. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu về cơ cấu, quy mô đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2.5.3. Chỉ tiêu nghiên cứu cơ cấu về hiệu quả đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI TỈNH BẮC NINH
• 3.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Bắc Ninh
• 3.1.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh
• 3.1.2. Đánh giá thuận lợi khó khăn trong quá trình đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Bắc Ninh
• 3.1.3. Các chính sách thu hút vốn FDI tỉnh Bắc Ninh đang thực hiện
• 3.2. Thực trạng quản lý đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Bắc Ninh
• 3.2.1. Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Bắc Ninh
• 3.2.2. Tổng hợp các ý kiến của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Bắc Ninh
• 3.2.3. Kết quả quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp FDI tại tỉnh Bắc Ninh
• 3.2.3.1. Về công tác quy hoạch
• 3.2.3.2. Về công tác thẩm tra, cấp Giấy chứng nhận đầu tư
• 3.2.3.3. Về hỗ trợ giải quyết các khó khăn, vướng mắc của Nhà đầu tư
• 3.2.3.4. Công tác theo dõi, kiểm tra, giám sát
• 3.3. Những thành công và hạn chế của quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Bắc Ninh
• 3.3.1. Những thành công của quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Bắc Ninh
• 3.3.2. Những hạn chế của quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Bắc Ninh
• 3.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI TỈNH BẮC NINH
• 4.1. Quan điểm, định hướng, mục tiêu quản lý doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
• 4.1.1. Quan điểm chủ trương của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước về đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 4.1.2. Quan điểm chủ trương của tỉnh Bắc Ninh về đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 4.1.3. Định hướng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
• 4.1.4. Mục tiêu phát triển đầu tư trực tiếp nước ngoài tỉnh Bắc Ninh
• 4.2. Giải pháp tăng cường quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
• 4.2.1. Tạo môi trường thông thoáng để thu hút đầu tư
• 4.2.2. Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính
• 4.2.3. Nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước, tăng cường giám sát các doanh nghiệp FDI đã được cấp phép và hoạt động
• 4.2.4. Tăng cường đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, dịch vụ
• 4.2.5. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đào tạo đội ngũ cán bộ làm công tác đầu tư
• 4.2.6. Tăng cường các hoạt động xúc tiến đầu tư
• 4.3. Đối với Nhà nước
• 4.4. Đối với tỉnh Bắc Ninh
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN NỘI DUNG ĐỀ TÀI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giải Pháp Tăng Cường Quản Lý Đầu Tư Nước Ngoài Tại Bắc Ninh

Bắc Ninh là một trong những tỉnh có tốc độ phát triển kinh tế nhanh chóng nhờ vào việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Việc quản lý đầu tư nước ngoài tại đây cần được tăng cường để đảm bảo hiệu quả và bền vững. Các giải pháp cần thiết sẽ được trình bày trong bài viết này.

1.1. Tình hình đầu tư nước ngoài tại Bắc Ninh

Bắc Ninh đã thu hút nhiều dự án đầu tư nước ngoài, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn vốn này.

1.2. Vai trò của đầu tư nước ngoài trong phát triển kinh tế

Đầu tư nước ngoài không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần nâng cao năng lực sản xuất và chuyển giao công nghệ cho tỉnh Bắc Ninh.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Đầu Tư Nước Ngoài Tại Bắc Ninh

Mặc dù Bắc Ninh đã đạt được nhiều thành tựu trong việc thu hút đầu tư nước ngoài, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức cần giải quyết. Các vấn đề như chính sách pháp luật chưa đồng bộ, cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng đủ nhu cầu là những yếu tố cản trở.

2.1. Chính sách pháp luật về đầu tư nước ngoài

Hệ thống chính sách pháp luật hiện tại còn nhiều bất cập, gây khó khăn cho các nhà đầu tư trong việc thực hiện dự án.

2.2. Cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực

Cơ sở hạ tầng chưa phát triển đồng bộ, cùng với nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp FDI là những thách thức lớn.

III. Giải Pháp Tăng Cường Quản Lý Đầu Tư Nước Ngoài Tại Bắc Ninh

Để nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư nước ngoài, Bắc Ninh cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Các giải pháp này sẽ giúp cải thiện môi trường đầu tư và thu hút thêm vốn FDI.

3.1. Cải cách thủ tục hành chính

Cần đơn giản hóa các thủ tục hành chính để tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài khi đến Bắc Ninh.

3.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ giúp các doanh nghiệp FDI hoạt động hiệu quả hơn.

3.3. Tăng cường xúc tiến đầu tư

Các hoạt động xúc tiến đầu tư cần được đẩy mạnh để quảng bá tiềm năng và cơ hội đầu tư tại Bắc Ninh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Việc áp dụng các giải pháp quản lý đầu tư nước ngoài tại Bắc Ninh đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các doanh nghiệp FDI đã đóng góp đáng kể vào sự phát triển kinh tế của tỉnh.

4.1. Kết quả đạt được từ các dự án FDI

Nhiều dự án FDI đã tạo ra hàng ngàn việc làm và đóng góp vào ngân sách địa phương.

4.2. Những bài học kinh nghiệm

Các bài học từ việc quản lý đầu tư nước ngoài tại Bắc Ninh có thể áp dụng cho các tỉnh khác trong cả nước.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Quản Lý Đầu Tư Nước Ngoài Tại Bắc Ninh

Quản lý đầu tư nước ngoài tại Bắc Ninh cần tiếp tục được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế trong tương lai. Các chính sách cần linh hoạt và phù hợp với thực tiễn.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Bắc Ninh cần xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên để thu hút đầu tư nước ngoài trong thời gian tới.

5.2. Tầm quan trọng của sự hợp tác quốc tế

Hợp tác với các tổ chức quốc tế sẽ giúp Bắc Ninh nâng cao năng lực quản lý và thu hút đầu tư hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đầu tư trực tiếp nước ngoài giữ vai trò động lực then chốt đối với công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại Việt Nam. Tính đến tháng 8 năm 2012, cả nước đã thu hút 14.095 dự án đầu tư nước ngoài còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký đạt 206,8 tỷ USD, trong đó vốn thực hiện giải ngân đạt 97,4 tỷ USD, đóng góp 18,97% vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Tỉnh Bắc Ninh, với vị trí chiến lược thuộc Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cách sân bay quốc tế Nội Bài chưa đầy 40 km, đã vươn lên thành một trong những trung tâm sản xuất công nghiệp điện tử hàng đầu miền Bắc. Tuy nhiên, giai đoạn 2008 - 2012 ghi nhận sự bùng nổ mạnh mẽ của các dòng vốn quốc tế cũng đặt ra hàng loạt thách thức quản lý: nguy cơ chuyển giá trốn thuế, sự mất cân đối giữa công nghiệp chế tạo và dịch vụ phụ trợ, ô nhiễm môi trường cục bộ và tình trạng thiếu hụt cục bộ lao động kỹ thuật cao.

Nghiên cứu của tác giả Trịnh Bích Toàn dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Tăng Văn Khiên tại Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên tập trung giải quyết bài toán: hoàn thiện công cụ quản lý nhà nước để tối ưu hóa hiệu quả kinh tế - xã hội của dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Bắc Ninh. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa khung lý luận quản lý nhà nước cấp tỉnh, phân tích dữ liệu thực chứng 5 năm (2008 - 2012), chỉ rõ các nút thắt trong công tác thẩm tra, quy hoạch và hậu kiểm dự án, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp thực thi đến năm 2015 và định hướng 2020. Nghiên cứu mang giá trị thực tiễn cao khi thiết lập bộ chỉ tiêu gồm 17 bảng biểu phân tích, hỗ trợ chính quyền địa phương nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), phấn đấu nâng tỷ lệ nội địa hóa từ mức dưới 15% lên trên 30% và đảm bảo tỷ lệ lấp đầy tại hơn 10 khu công nghiệp đạt mức tối ưu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết chiết trung OLI của John Dunning và lý thuyết chu kỳ sản phẩm quốc tế của Raymond Vernon nhằm luận giải động cơ di chuyển dòng vốn xuyên biên giới của các tập đoàn đa quốc gia. Bên cạnh đó, khung lý thuyết về quản lý nhà nước đối với kinh tế cấp tỉnh được vận dụng để phân định rõ vai trò kiến tạo, kiểm soát và điều tiết của chính quyền địa phương. Bốn khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa trong nghiên cứu gồm:

• Doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI): Tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài sở hữu tối thiểu 10% vốn điều lệ hoặc quyền biểu quyết nhằm trực tiếp tham gia quản lý, điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh sinh lời.
• Quản lý nhà nước cấp tỉnh về FDI: Tổng thể các hoạt động hoạch định quy hoạch, ban hành cơ chế chính sách địa phương, thẩm định cấp giấy chứng nhận đầu tư, hỗ trợ xúc tiến và thanh tra, giám sát tuân thủ pháp luật theo thẩm quyền phân cấp.
• Hiệu ứng lan tỏa công nghệ (Technology Spillover): Sự chuyển giao kiến thức kỹ thuật, công nghệ quản trị tiên tiến từ doanh nghiệp có vốn ngoại sang các doanh nghiệp phụ trợ nội địa thông qua quan hệ cung ứng và đào tạo nhân lực.
• Hiện tượng chuyển giá (Transfer Pricing): Thủ thuật hạch toán định giá giao dịch nội bộ giữa các công ty liên kết nhằm giảm tối đa nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tại nước sở tại.

Hệ thống pháp lý tham chiếu bao gồm Luật Đầu tư năm 2005, Nghị quyết số 13/NQ-CP năm 2009 về định hướng thu hút và quản lý FDI, Chỉ thị số 1617/CT-TTg năm 2011 và Chỉ thị số 07/CT-TTg năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ về chấn chỉnh công tác quản lý đầu tư nước ngoài.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng trên chuỗi dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2008 - 2012 cùng dữ liệu sơ cấp thu thập năm 2013. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp chính thức từ Cục Thống kê tỉnh Bắc Ninh, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh và Cục Hải quan tỉnh Bắc Ninh.

Về phương pháp chọn mẫu khảo sát thực địa:

• Cỡ mẫu: Nghiên cứu thực hiện điều tra chọn mẫu đối với 120 đối tượng, bao gồm 70 doanh nghiệp FDI đang hoạt động tại các khu công nghiệp trọng điểm (Yên Phong, Quế Võ, Tiên Sơn) và 50 cán bộ quản lý chuyên trách tại các sở, ban, ngành của tỉnh Bắc Ninh.
• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng (Stratified Random Sampling) theo nhóm ngành nghề (công nghiệp điện tử, cơ khí chế tạo, dệt may, dịch vụ logistics) và quy mô vốn đầu tư (dưới 10 triệu USD, từ 10 đến 50 triệu USD, trên 50 triệu USD). Cách tiếp cận này đảm bảo tính đại diện cao cho toàn bộ cộng đồng doanh nghiệp ngoại trên địa bàn.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích thống kê mô tả kết hợp so sánh chuỗi thời gian 5 năm nhằm lượng hóa chính xác tốc độ gia tăng quy mô vốn, chuyển dịch cơ cấu ngành và đóng góp ngân sách. Phương pháp tổng hợp, so sánh kinh nghiệm thực tiễn từ 2 địa phương tiêu biểu là Bình Dương (với hơn 2.145 dự án FDI, 18 tỷ USD vốn đăng ký) và Vĩnh Phúc (với 122 dự án FDI, gần 2,5 tỷ USD vốn đăng ký) giúp rút ra các bài học quản trị có tính tương thích cao với điều kiện đặc thù của Bắc Ninh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực chứng giai đoạn 2008 - 2012 đã làm sáng tỏ 4 phát hiện căn bản:

• Thu hút dòng vốn tăng trưởng vượt bậc nhưng mất cân đối cơ cấu ngành: Bắc Ninh đã thu hút hàng trăm dự án đầu tư quốc tế từ các tập đoàn lớn như Samsung, Canon, Foxconn. Tuy nhiên, hơn 85% tổng vốn đăng ký tập trung vào ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và lắp ráp linh kiện điện tử; trong khi đó, lĩnh vực dịch vụ công nghệ cao, công nghiệp môi trường và nông nghiệp chất lượng cao chỉ chiếm tỷ lệ dưới 5% tổng vốn đầu tư.
• Đóng góp to lớn vào xuất khẩu và chuyển dịch cơ cấu lao động: Khu vực doanh nghiệp ngoại tạo bước nhảy vọt cho kinh tế tỉnh, chiếm trên 75% giá trị sản xuất công nghiệp và hơn 80% kim ngạch xuất khẩu của toàn tỉnh Bắc Ninh. Đồng thời, khu vực này thu hút hơn 80.000 lao động trực tiếp vào năm 2012, với mức thu nhập bình quân của công nhân đạt khoảng 3,5 - 4,5 triệu đồng/người/tháng, cao hơn 25% so với mặt bằng chung của khu vực nông nghiệp nông thôn.
• Hiệu ứng lan tỏa công nghệ thấp và nguy cơ chuyển giá tiềm ẩn: Tỷ lệ cung ứng nội địa hóa của các doanh nghiệp Việt Nam trên địa bàn tỉnh vào chuỗi sản xuất của các tập đoàn đa quốc gia chỉ đạt khoảng 10 - 15%, chủ yếu dừng lại ở bao bì carton, in ấn đơn giản và dịch vụ vận tải. Đáng chú ý, có khoảng 30 - 35% doanh nghiệp báo cáo thua lỗ liên tục nhưng vẫn thực hiện mở rộng quy mô nhà xưởng và tăng công suất sản xuất, phản ánh những lỗ hổng trong kiểm soát chuyển giá.
• Hạ tầng khu công nghiệp phát triển nhanh nhưng hạ tầng xã hội phụ trợ chưa tương xứng: Tỷ lệ lấp đầy bình quân tại các khu công nghiệp hoạt động đạt trên 64%, tuy nhiên hạ tầng nhà ở xã hội, trạm y tế, trường mầm non cho con em công nhân chỉ mới đáp ứng được khoảng 20% nhu cầu thực tế.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ sự thiếu đồng bộ giữa các cơ quan quản lý chuyên trách. Việc thẩm tra dự án trong giai đoạn trước chủ yếu tập trung vào tiến độ giải phóng mặt bằng và quy mô vốn đăng ký mà chưa xây dựng bộ tiêu chí thẩm định khắt khe về công nghệ nguồn, định mức tiêu hao năng lượng và cam kết tỷ lệ chuyển giao công nghệ. Cơ chế phối hợp liên ngành giữa Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý các Khu công nghiệp, Cục Thuế và Sở Tài nguyên và Môi trường còn rời rạc, dẫn đến công tác hậu kiểm sau cấp phép chưa được duy trì định kỳ.

Khi so sánh với kinh nghiệm của tỉnh Bình Dương - nơi vốn đầu tư nước ngoài tạo ra 81,8% kim ngạch xuất khẩu và thu hút hơn 500 nghìn lao động nhờ quy hoạch đồng bộ 28 khu công nghiệp gắn liền đô thị dịch vụ, Bắc Ninh cần nhanh chóng khắc phục tình trạng thiếu nhà ở công nhân và dịch vụ logistics hỗ trợ.

Để tối ưu hóa việc theo dõi dữ liệu quản lý, các cơ quan quản lý nhà nước có thể trực quan hóa số liệu thực tế qua các công cụ biểu diễn khoa học:

• Biểu đồ cột ghép: Thể hiện tương quan giữa vốn đăng ký và vốn thực hiện giải ngân qua các năm 2008 - 2012, giúp nhận diện rõ tốc độ giải ngân thực tế đạt khoảng 45 - 50% so với cam kết.
• Biểu đồ tròn: Trình bày cơ cấu đối tác đầu tư, làm nổi bật tỷ trọng áp đảo của các nhà đầu tư đến từ Hàn Quốc và Nhật Bản chiếm trên 70% tổng vốn.
• Bảng đối soát chỉ số PCI: Tổng hợp 10 chỉ số thành phần năng lực cạnh tranh cấp tỉnh qua 5 năm, chỉ rõ các điểm số cần cải thiện như chi phí không chính thức và tính minh bạch thông tin.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng dòng vốn và hoàn thiện năng lực quản trị công, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Tái cơ cấu quy hoạch thu hút đầu tư gắn với bộ tiêu chí sàng lọc công nghệ cao

• Hành động: Ban hành bộ tiêu chí lựa chọn dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài có chọn lọc, kiên quyết từ chối các dự án sử dụng công nghệ lạc hậu, tiêu hao năng lượng vượt định mức hoặc có nguy cơ gây hại môi trường.
• Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh chủ trì, phối hợp với Sở Kế hoạch và Đầu tư và Sở Khoa học và Công nghệ.
• Mục tiêu và Lộ trình: Nâng tỷ trọng các dự án công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ lên mức 40% vào năm 2015, định hướng đạt trên 55% tổng vốn thu hút vào năm 2020.

2. Cắt giảm thủ tục hành chính và nâng hạng chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh

• Hành động: Triển khai triệt để cơ chế một cửa liên thông hiện đại, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục cấp giấy chứng nhận đầu tư từ 15 ngày xuống còn dưới 5 ngày làm việc đối với các dự án đủ điều kiện; công khai 100% quy hoạch đất đai và chính sách ưu đãi trên cổng thông tin điện tử.
• Chủ thể thực hiện: Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh và Trung tâm Xúc tiến Đầu tư.
• Mục tiêu và Lộ trình: Đưa chỉ số PCI của tỉnh Bắc Ninh duy trì vững chắc trong nhóm 5 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước từ giai đoạn 2014 - 2015.

3. Tăng cường thanh tra liên ngành và thiết lập hệ thống kiểm soát chống chuyển giá

• Hành động: Thành lập tổ công tác kiểm tra liên ngành định kỳ hằng quý; xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung kết nối giữa Cục Thuế, Cục Hải quan và Ngân hàng Nhà nước để giám sát chặt chẽ các giao dịch liên kết và dòng tiền thanh toán quốc tế.
• Chủ thể thực hiện: Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh phối hợp Cục Hải quan và Công an tỉnh.
• Mục tiêu và Lộ trình: Kiểm tra chuyên sâu 100% doanh nghiệp có vốn ngoại kê khai lỗ liên tiếp trên 2 năm nhưng vẫn mở rộng quy mô, hoàn thành xử lý dứt điểm các vướng mắc thuế trước năm 2015.

4. Phát triển mạng lưới doanh nghiệp phụ trợ và chuẩn hóa nguồn nhân lực chất lượng cao

• Hành động: Thiết lập quỹ hỗ trợ phát triển công nghiệp hỗ trợ địa phương; ký kết chương trình hợp tác đào tạo theo đơn đặt hàng giữa các trường cao đẳng, đại học trong vùng với các doanh nghiệp nước ngoài; xây dựng các khu đô thị dịch vụ xã hội tập trung.
• Chủ thể thực hiện: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Sở Công Thương và Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh.
• Mục tiêu và Lộ trình: Nâng tỷ lệ lao động kỹ thuật qua đào tạo đạt mức 65% vào năm 2015 và 75% vào năm 2020; gia tăng tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm công nghiệp lên tối thiểu 25% trong giai đoạn 2015 - 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng:

• Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên tại các cơ quan quản lý nhà nước cấp tỉnh: Vận dụng trực tiếp khung giải pháp và quy trình thẩm định 4 bước để hoàn thiện công tác quản lý cấp phép, theo dõi hậu kiểm, thanh tra môi trường và nâng cao thứ hạng chỉ số PCI tại địa phương.
• Các chuyên gia hoạch định chiến lược kinh tế và xúc tiến đầu tư: Sử dụng hệ thống 15 chỉ tiêu định lượng và các phân tích so sánh liên tỉnh (Bình Dương, Vĩnh Phúc) để xây dựng chính sách thu hút FDI thế hệ mới, đón đầu làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý kinh tế: Tiếp cận tài liệu tham khảo với hệ thống dữ liệu 5 năm (2008 - 2012) được chuẩn hóa, phương pháp nghiên cứu mẫu phân tầng 120 quan sát và hệ thống lập luận kinh tế học ứng dụng chặt chẽ.
• Ban quản lý hạ tầng các khu công nghiệp và hiệp hội doanh nghiệp: Nắm bắt định hướng điều chỉnh chính sách của chính quyền tỉnh Bắc Ninh, từ đó chủ động đầu tư hệ thống xử lý môi trường, nhà ở xã hội và đẩy mạnh liên kết giữa doanh nghiệp nội địa với các tập đoàn FDI đa quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận văn tập trung nghiên cứu dòng vốn FDI tại Bắc Ninh trong khung thời gian nào?
   Nghiên cứu khảo sát sâu chuỗi số liệu thực chứng 5 năm, từ năm 2008 đến năm 2012, với tầm nhìn định hướng chính sách đến năm 2015 và 2020. Giai đoạn 2008 - 2012 là thời kỳ bản lề chứng kiến sự chuyển mình vượt bậc của Bắc Ninh thành trung tâm công nghiệp điện tử lớn của cả nước với sự gia nhập của các tập đoàn công nghệ toàn cầu.

2. Đâu là hạn chế lớn nhất trong quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoại tại Bắc Ninh thời kỳ 2008 - 2012?
   Hạn chế lớn nhất là công tác hậu kiểm sau cấp phép chưa được thực hiện thường xuyên và thiếu sự phối hợp liên ngành. Khoảng 30% doanh nghiệp có dấu hiệu chuyển giá khi liên tục báo lỗ nhưng vẫn mở rộng sản xuất; đồng thời mối liên kết cung ứng giữa doanh nghiệp nội địa và khu vực FDI còn rất lỏng lẻo với tỷ lệ nội địa hóa dưới 15%.

3. Bài học thực tiễn nào từ tỉnh Bình Dương và Vĩnh Phúc được tác giả đúc kết cho Bắc Ninh?
   Bắc Ninh tiếp thu mô hình cải cách hành chính quyết liệt của Vĩnh Phúc với phương châm coi khó khăn của doanh nghiệp là khó khăn của tỉnh, rút ngắn 1/3 thời gian giải quyết hồ sơ. Đồng thời, tỉnh học tập mô hình phát triển đồng bộ 28 khu công nghiệp gắn liền chuỗi đô thị dịch vụ xã hội của Bình Dương để giải quyết bài toán an sinh cho người lao động.

4. Giải pháp trọng tâm nào được đề xuất để ngăn ngừa tình trạng ô nhiễm môi trường tại các khu công nghiệp?
   Luận văn đề xuất bắt buộc 100% khu công nghiệp và cụm công nghiệp phải hoàn thiện trạm xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn loại A trước khi tiếp nhận dự án thứ cấp. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần lắp đặt hệ thống quan trắc tự động kết nối trực tiếp 24/7 về Sở Tài nguyên và Môi trường để xử lý kịp thời các vi phạm.

5. Nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) đóng vai trò gì trong quản lý FDI?
   Chỉ số PCI đo lường mức độ thuận lợi của môi trường kinh doanh và chất lượng điều hành kinh tế cấp tỉnh. Việc cải thiện 10 chỉ số thành phần PCI, đặc biệt là giảm thiểu chi phí không chính thức và nâng cao tính minh bạch, là đòn bẩy trực tiếp giúp Bắc Ninh thu hút các dự án quy mô trên 100 triệu USD có hàm lượng công nghệ cao.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện lý luận và thực tiễn quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ở quy mô cấp tỉnh.
• Công trình phân tích sâu bức tranh kinh tế FDI tại Bắc Ninh giai đoạn 2008 - 2012 qua 17 bảng số liệu, chứng minh vai trò đóng góp hơn 80% kim ngạch xuất khẩu song cũng chỉ rõ các thách thức về chuyển giá và môi trường.
• Nghiên cứu đề xuất 4 hệ thống giải pháp đồng bộ có tính ứng dụng cao, phân định rõ trách nhiệm của từng sở, ban, ngành với các mốc chỉ tiêu định lượng cụ thể đến năm 2015 và 2020.
• Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà quản lý công, các viện nghiên cứu và các trường đại học khối kinh tế trong việc hoạch định chính sách FDI thế hệ mới.
• Về lộ trình tiếp theo, chính quyền địa phương cần khẩn trương số hóa quy trình thẩm định, xây dựng cơ sở dữ liệu kiểm soát chuyển giá và triển khai các gói hỗ trợ công nghiệp phụ trợ ngay trong giai đoạn 2014 - 2015.

Hãy áp dụng ngay các giải pháp quản lý thực tiễn và khung tiêu chí đánh giá trong luận văn này để nâng cao hiệu lực điều hành kinh tế, tạo dựng môi trường đầu tư minh bạch, bền vững và hiệu quả cho địa phương của bạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI Ở ĐỊA BÀN CẤP TỈNH 1. Một số vấn đề lý luận 1. Khái niệm, bản chất, đặc điểm và các hình thức cơ bản của đầu tư trực tiếp nước ngoài 1. Khái niệm về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài Có nhiều cách tiếp cận khác nhau về khái niệm đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài, có thể kể đến một vài quan điểm nhƣ: Theo bách khoa toàn thƣ mở Wikipedia: Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài (tiếng Anh: Foreign Direct Investment, viết tắt là FDI) là hình thức đầu tƣ dài hạn của cá nhân hay công ty nƣớc này vào nƣớc khác bằng cách thiết lập cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Cá nhân hay công ty nƣớc ngoài đó sẽ nắm quyền quản lý cơ sở sản xuất kinh doanh này [24]. Tổ chức Thƣơng mại Thế giới (World Trade Organization- WTO) đƣa ra định nghĩa nhƣ sau về FDI: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) xảy ra khi một nhà đầu tư từ một nước (nước chủ đầu tư) có được một tài sản ở một nước khác (nước thu hút đầu tư) cùng với quyền quản lý tài sản đó. Phương diện quản lý là thứ để phân biệt FDI với các công cụ tài chính khác. Trong phần lớn trường hợp, cả nhà đầu tư lẫn tài sản mà người đó quản lý ở nước ngoài là các cơ sở kinh doanh.

Trong những trường hợp đó, nhà đầu tư thường hay được gọi là "công ty mẹ" và các tài sản được gọi là "công ty con" hay "chi nhánh công ty" [24]. Quỹ tiền tệ thế giới (International Moneytary Fund - IMF), trong Báo cáo Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 5 cán cân thanh toán hàng năm đã đƣa ra định nghĩa về đầu tƣ trực tiếp ngoài nhƣ sau:“Đầu tư trực tiếp nước ngoài là đầu tư có lợi ích lâu dài của một doanh nghiệp tại một nước khác (nước nhận đầu tư hosting country), không phải tại nước mà doanh nghiệp đang hoạt động (nước đi đầu tư source country) với mục đích quản lý một cách có hiệu quả doanh nghiệp” (Nguyễn Thị Nhã, 2000), [17]. Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (Organisation for Economic Cooperation and development OECD) cũng đƣa ra định nghĩa về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài tƣơng tự nhƣ IMF. Tuy vậy, OECD có quan niệm rất rộng về nhà đầu tƣ nƣớc ngoài.

Theo quan điểm của OECD, nhà đầu tƣ nƣớc ngoài là cá nhân hoặc tổ chức có thể thuộc cơ quan Chính phủ hoặc không thuộc cơ quan Chính phủ đầu tƣ tại nƣớc ngoài. Uỷ ban thƣơng mại và phát triển của Liên hợp quốc (UNCTAD), trong Báo cáo đầu tƣ thế giới năm 2003 đã đƣa ra định nghĩa về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài nhƣ sau:“Đầu tư trực tiếp nước ngoài là đầu tư có mối liên hệ, lợi ích và sự kiểm soát lâu dài của một pháp nhân hoặc thể nhân (nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài hoặc công ty mẹ) đối với một doanh nghiệp ở một nền kinh tế khác (doanh nghiệp FDI hoặc chi nhánh nước ngoài hoặc chi nhánh doanh nghiệp” [27]. Hoa Kỳ là một trong những nƣớc tiếp nhận đầu tƣ và tiến hành đầu tƣ lớn nhất thế trên thế giới cũng đƣa ra định nghĩa về FDI:“FDI là bất kỳ dòng vốn nào thuộc sở hữu đa phần của công dân hoặc công ty của nước đi đầu tư có được từ việc cho vay hoặc dùng để mua sở hữu của doanh nghiệp nước ngoài” và Hoa Kỳ coi việc sở hữu đa phần chỉ cần chiếm 10% giá trị của doanh nghiệp nƣớc ngoài. Quan điểm về FDI của Việt Nam theo Luật đầu tƣ năm 2005: “Đầu tư trực tiếp là hình thức bỏ vốn đầu tư và tham gia quản lý hoạt động đầu tư” còn “Nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức, cá nhân nước ngoài bỏ vốn thực hiện hoạt động đầu tư tại Việt Nam” [11],có thể hiểu FDI là hình thức nhà đầu tƣ nƣớc ngoài bỏ vốn đầu tƣ và tham gia quản lý hoạt động đầu tƣ vào Việt Nam.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 6 => thể rút ra định nghĩa về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài nhƣ sau: “Đầu tư trực tiếp nước ngoài là sự di chuyển vốn, tài sản, công nghệ hoặc bất kỳ tài sản nào từ nước đi đầu tư sang nước tiếp nhận đầu tư để thành lập hoặc kiểm soát doanh nghiệp nhằm mục đích kinh doanh có lãi”. Doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài Các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài là chủ thể quan trọng thành lập nên doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài (hay còn gọi là doanh nghiệp FDI). Doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài là phƣơng tiện, là cách thức để nhà đầu tƣ nƣớc ngoài trực tiếp bỏ vốn và tham gia quản lý kinh doanh ở một nƣớc khác. Có nhiều quan niệm khác nhau về doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài: - Doanh nghiệp FDI là những pháp nhân mới đƣợc thành lập tại nƣớc nhận đầu tƣ.

Trong đó, các đối tác có quốc tịch khác nhau và bên nƣớc ngoài có tỷ lệ góp vốn tối thiểu đủ để trực tiếp tham gia quản lý doanh nghiệp [10]. Quan niệm này nhấn mạnh đến vai trò sáng lập của nhà đầu tƣ nƣớc ngoài trong doanh nghiệp FDI. - Doanh nghiệp FDI là doanh nghiệp có vốn của bên nƣớc ngoài và có sự quản lý trực tiếp của bên nƣớc ngoài (công ty mẹ). Cơ sở sản xuất của doanh nghiệp FDI trong nƣớc sở tại (công ty con) nằm dƣới quyền quản trị toàn bộ (tài sản, sản xuất, kỹ thuật, xuất nhập khẩu, sử dụng lao động…) của chủ đầu tƣ nhƣng phải tuân thủ luật pháp và tuân thủ những điều kiện đã thỏa thuận và ký kết với những cơ quan quyền lực của nƣớc sở tại để tiến hành các hoạt động kinh doanh nhằm thu đƣợc lợi ích cho tất cả các bên.

- Theo các tổ chức kinh tế, doanh nghiệp FDI là doanh nghiệp có tƣ cách pháp nhân hoặc không có tƣ cách pháp nhân, trong đó nhà đầu tƣ nƣớc ngoài sở hữu từ 10% trở lên số cổ phần thƣờng hay quyền bỏ phiếu (đối với doanh nghiệp có tƣ cách pháp nhân) hoặc tƣơng đƣơng (đối với doanh nghiệp không có tƣ cách pháp nhân). Qua các khái niệm trên có thể hiểu: “Doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (hay còn gọi là doanh nghiệp FDI) là một hình thức tổ chức kinh doanh, trong đó có một bên hoặc các bên mang quốc tịch khác nhau Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 7 cùng góp vốn, cùng quản lý cơ sở kinh tế đó vì mục tiêu sinh lời, phù hợp với các quy định luật pháp của nước sở tại và thông lệ quốc tế”. Bản chất và đặc điểm của đầu tư trực tiếp nước ngoài Muốn quản lý các doanh nghiệp FDI hiệu quả cần hiểu rõ bản chất, đặc điểm của loại hình doanh nghiệp này: - Bản chất của đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài là nhằm mục đích tối đa hoá lợi ích đầu tư hay tìm kiếm lợi nhuận thông qua di chuyển vốn (bằng tiền và tài sản, công nghệ và trình độ quản lý của nhà đầu tư nước ngoài) từ nước đi đầu tư đến nước tiếp nhận đầu tư. Nhà đầu tƣ ở đây bao gồm tổ chức hay cá nhân chỉ mong muốn đầu tƣ khi cho rằng khoản đầu tƣ đó có thể đem lại lợi ích hoặc lợi nhuận cho họ.

Đây là một trong những đặc điểm cơ bản nhất và là nguyên nhân sâu xa dẫn đến việc hình thành hoạt động FDI giữa các quốc gia. Doanh nghiệp FDI có một số đặc điểm sau: - Doanh nghiệp FDI là những tổ chức kinh doanh có yếu tố quốc tế, chủ yếu đƣợc thành lập theo hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn, thuộc một phần sở hữu nƣớc ngoài (doanh nghiệp liên doanh) hoặc thuộc toàn bộ sở hữu nƣớc ngoài (doanh nghiệp 100% vốn đầu tƣ nƣớc ngoài). Quá trình thành lập và vận hành của doanh nghiệp FDI luôn có sự cộng đồng trách nhiệm của các bên, đại diện cho lợi ích của các quốc gia khác nhau và đƣợc các bên lấy phƣơng châm “cùng có lợi” làm nguyên tắc cơ bản để giải quyết các vấn đề trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp; - Doanh nghiệp FDI có sự tham gia quản lý trực tiếp của nƣớc ngoài, quyền quản lý của các bên phụ thuộc vào tỷ lệ vốn góp. Tuy nhiên, các doanh nghiệp là những pháp nhân Việt Nam, ra đời và hoạt động theo luật pháp của Nhà nƣớc Việt Nam, đồng thời chịu sự chi phối của nhiều hệ thống pháp luật (bao gồm luật pháp quốc gia xuất thân của các bên và luật pháp quốc tế); - Xu hƣớng của doanh nghiệp FDI bao giờ cũng coi lợi nhuận là mục tiêu duy nhất hàng đầu; trong khi đó, nƣớc chủ nhà lại quan tâm nhiều đến hiệu quả kinh tế - xã hội, đến sự phát triển tổng thể nền kinh tế.

Do vậy, quản Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 8 lý nhà nƣớc đối với doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài phải có sự hợp tác chặt chẽ để dung hòa đƣợc hai lợi ích này. - Doanh nghiệp FDI hoạt động trong thời hạn nhất định do Chính phủ nƣớc Cộng hoà XHCN Việt Nam quyết định với từng dự án, thƣờng không quá 50 năm, trƣờng hợp đặc biệt có thể dài hơn nhƣng tối đa không quá 70 năm. - Thông qua hợp tác đầu tƣ, doanh nghiệp FDI là nơi gặp gỡ và cọ xát giữa các nền văn hoá khác nhau thể hiện qua triết lý kinh doanh, tập quán, sự hiểu biết pháp luật, ngôn ngữ, lối sống, thói quen, lòng tin, thái độ, phong cách ứng xử của các bên tham gia. Văn hoá kinh doanh của doanh nghiệp FDI tƣơng đối phức tạp, nhiều khi mang sắc thái chính trị, tôn giáo rõ rệt gây khó khăn cho nƣớc nhận đầu tƣ đòi hỏi Việt Nam phải chuẩn bị đủ các điều kiện cần thiết để tham gia kinh doanh với các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài một cách bình đẳng và đảm bảo hiệu quả, đồng thời hạn chế tới mức thấp nhất những rủi ro.

Doanh nghiệp FDI hoạt động dƣới sự điều hành của Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc chịu trách nhiệm trực tiếp trƣớc Hội đồng quản trị. Các cơ quan quản lý nhà nƣớc của Việt Nam chỉ thực hiện chức năng quản lý về mặt Nhà nƣớc đối với các hoạt động của loại hình doanh nghiệp này.