CHƯƠNG I: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ VỐN KINH DOANH VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT BAO BÌ VÀ HÀNG XUẤT KHẨU 1.1 Vốn kinh doanh và nguồn vốn kinh doanh của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường. Vốn kinh doanh và các đặc trưng của vốn kinh doanh. Khái niệm vốn kinh doanh. Vốn kinh doanh (VKD) là phạm trù kinh tế, là điều kiện tiên quyết đối với bất cứ loại hình doanh nghiệp (DN) nào thuộc bất cứ ngành nghề nào muốn tồn tại và phát triển.Vậy vốn kinh doanh là gì? Theo luật DN 2005 " DN là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh".
Khái niệm trên cho thấy, hoạt động kinh doanh là hoạt động nền tảng của DN, và nhằm mục tiêu tối đa hoá lợi nhuận. Mỗi DN đều có những đặc thù riêng song trong quá trình SXKD đều phải có đặc điểm chung là bắt đầu bằng các yếu tố đầu vào và kết thúc là các yếu tố đầu ra. Đầu vào là các yếu tố như: nguyên vật liệu, hàng hoá và dịch vụ mà DN sử dụng, kết hợp với nhau để tạo ra đầu ra. Đầu ra chính là các sản phẩm hàng hoá hoặc dịch vụ có ích, sử dụng cho quá trình SXKD hoặc tiêu dùng.
Để tạo ra đầu ra thì DN phải có một lượng tiền tệ đảm bảo cho các yếu tố đầu vào này, lượng tiền tệ 1 Đặng Hữu Hoàng CQ 44/11.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề tốt nghiệp Học Viện Tài Chính này gọi là VKD của DN. "VKD của DN là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ tài sản sử dụng vào SXKD nhằm mục đích sinh lời" Như vậy, vốn có tính chất quyết định trong hoạt động SXKD. Điều này đòi hỏi các DN phải quản lý và sử dụng vốn có hiệu quả để bảo toàn và phát triển vốn giúp cho DN ngày càng lớn mạnh.Việc nhận thức đầy đủ hơn về vốn sẽ giúp DN hiểu rõ được tầm quan trọng và giá trị đồng vốn để sử dụng có hiệu quả hơn. Đặc trưng của vốn kinh doanh.
Để quản lý và sử dụng vốn một cách có hiệu quả DN cần phải nắm được những đặc trưng của vốn như : Thứ nhất: Vốn phải đại diện cho một lượng tài sản nhất định. Nghĩa là vốn đó được thể hiện bằng giá trị những tài sản có thực cho dù đó là tài sản hữu hình ( nhà xưởng, máy móc thiết bị, sản phẩm.) hay vô hình ( nhãn hiệu, bằng phát minh sáng chế. Thứ hai: Vốn phải được vận động sinh lời.Đặc trưng này của vốn xuất phát từ nguyên tắc: tiền chỉ được coi là vốn khi chúng được đưa vào SXKD, chúng vận động biến đổi hình thái biểu hiện nhưng điểm xuất phát và điểm cuối cùng của vòng tuần hoàn là giá trị tiền phải lớn hơn khi xuất phát. Thứ ba: Vốn phải được tích tụ, tập trung đến một lượng nhất định mới có thể phát huy được tác dụng trong hoạt động kinh doanh.
Đặc trưng này đòi hỏi DN cần lập kế hoạch để huy động đủ lượng vốn cần thiết và trong quá trình kinh doanh cần tái đầu tư lợi nhuận để mở rộng hoạt động kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh. 2 Đặng Hữu Hoàng CQ 44/11.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề tốt nghiệp Học Viện Tài Chính Thứ tư: Vốn phải gắn liền với một chủ sở hữu nhất định. Mỗi đồng vốn phải gắn liền với một chủ sở hữu nhất định. Bởi ở đâu có những đồng vốn vô chủ thì ở đó có sự chi tiêu lãng phí, thất thoát và kém hiệu quả.
Thứ năm: Vốn phải có giá trị về mặt thời gian.Nghĩa là phải xem xét yếu tố thời gian của đồng tiền.Do ảnh hưởng của nhiều yếu tố như lạm phát, giá cả thay đổi, tiến bộ khoa học không ngừng nên sức mua của đồng tiền ở mỗi thời điểm khác nhau là khác nhau. Thứ sáu: Vốn là một thứ hàng hoá đặc biệt, chỉ bán quyền sử dụng. Trong nền kinh tế thị trường nhu cầu vay vốn của các DN rất cao. Do đó xuất hiện những tổ chức cá nhân tiến hành cho DN vay vốn, nhưng DN chỉ được quyền sử dụng vốn trong khoảng thơi gian nhất định và phải trả chi phí cho việc sử dụng vốn trong một khoảng thời gian đó.
Như vậy, khác với hàng hoá thông thường, vốn khi bán ra sẽ không bị mất đi quyền sử dụng, người mua được quyền sử dụng vốn trong một thời gian nhất định. Thứ bảy: Tại một thời điểm, vốn có thể tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau, vốn không chỉ biểu hiện bằng tiền của những tài sản hữu hình mà của cả tài sản vô hình. Đặc trưng này giúp DN có sự nhìn nhận toàn diện về các loại vốn, từ đó có thể đưa ra các biện pháp phát huy tổng hợp của VKD. Nguồn hình thành vốn kinh doanh trong doanh nghiệp.
Để bảo toàn và nâng cao hiệu quả sử dụng VKD của DN thì DN cần nắm rõ nguồn hình thành VKD từ đó có phương án huy động, biện pháp quản lý, sử dụng thích hợp để đem lại hiệu quả cao. Tuỳ từng tiêu thức nhất định mà nguồn vốn kinh doanh (NVKD) được chia thành các loại khác nhau: 3 Đặng Hữu Hoàng CQ 44/11.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề tốt nghiệp Học Viện Tài Chính 1.1 Căn cứ vào nguồn hình thành vốn sản xuất kinh doanh : - Vốn chủ sở hữu (VCSH): Là vốn thuộc sở hữu của DN, DN có đầy đủ các quyền chi phối, chiếm hữu và định đoạt. Bao gồm: vốn do ngân sách cấp, lợi nhuận để lại, quỹ đầu tư phát triển, quỹ khấu hao. - Nợ phải trả (NPT): Bao gồm vốn chiếm dụng và các khoản nợ vay.
Vốn chiếm dụng bao gồm: NPT người cung cấp, thuế và các khoản phải nộp ngân sách, nợ phải trả công nhân viên.Đây là nguồn vốn mà DN được sử dụng hợp pháp trong một khoảng thời gian nhất định mà không bắt buộc phải trả lãi tiền vay.Vì vậy DN nên chủ động sử dụng nguồn vốn này để phục vụ cho quá trình SXKD của DN, nhưng đồng thời vẫn đảm bảo kỷ luật thanh toán. Các khoản nợ vay bao gồm: Vay vốn từ ngân hàng thương mại, tổ chức tài chính, vốn vay thông qua phát hành trái phiếu. nguồn vốn vay có vai trò quan trọng trong việc bổ sung vốn cho DN đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn và dài hạn. Căn cứ vào thời gian huy động và sử dụng vốn : Theo tiêu thức này, VKD của DN được chia làm hai nguồn: Nguồn vốn thường xuyên và nguồn vốn tạm thời.
Nguồn vốn thường xuyên: Đây là nguồn vốn có tính chất ổn định dài hạn, bao gồm: Nguồn VCSH và các khoản nợ dài hạn. Nguồn vốn này được dùng để đầu tư mua sắm TSCĐ và một bộ phận TSLĐ thường xuyên cần thiết. Nguồn vốn thường xuyên được xác định như sau: Nguồn vốn thường xuyên = Giá trị tổng tài sản - Nợ ngắn hạn 4 Đặng Hữu Hoàng CQ 44/11.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề tốt nghiệp Học Viện Tài Chính Hoặc = Vốn chủ sở hữu + Nợ dài hạn Nguồn vốn tạm thời: Là nguồn vốn có tính chất ngắn hạn (dưới 1 năm) bao gồm: các khoản vay ngắn hạn, nợ ngắn hạn, được dùng để đáp ứng cho nhu cầu hoạt động SXKD để tiết kiệm tối đa chi phí sử dụng vốn, đồng thời có biện pháp quản lý và sử dụng vốn có hiệu quả. Phân loại theo cách này giúp DN xem xét, huy động các nguồn vốn phù hợp với thời gian sử dụng và có cơ sở để lập ra các kế hoạch tài chính.
Qua đó vấn đề đặt ra cho các DN là sẽ huy động bao nhiêu và từ nguồn nào đáp ứng cho nhu cầu hoạt động SXKD để tiết kiệm tối đa chi phí sử dụng vốn, đồng thời có biện pháp sử dụng vốn có hiệu quả. Căn cứ vào phạm vi huy động vốn : - Bên trong DN: Là nguồn vốn có thể huy động được từ bản thân DN, gồm vốn tự bổ sung từ lợi nhuận sau thuế, thu thanh lý, nhượng bán TSCĐ, quỹ khấu haoTSCĐ.Nguồn vốn bên trong có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của DN vì một mặt nó phát huy được tính chủ động trong công việc sử dụng vốn, mặt khác làm gia tăng mức độ độc lập về tài chính của DN. - Nguồn vốn bên ngoài DN: Là nguồn vốn DN huy động từ bên ngoài, bao gồm: vốn vay của các tổ chức tín dụng, tổ chức kinh tế khác, vốn liên doanh, liên kết, vốn huy động từ phát hành trái phiếu, nợ người cung cấp.Huy động vốn từ bên ngoài tạo cho DN một cơ cấu tài chính linh hoạt hơn, mặt khác có thể làm tăng tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu nếu mức lợi nhuận đạt được cao hơn chi phí sử dụng vốn. Song, nếu DN sử dụng nguồn vốn bên ngoài kém hiệu quả thì nợ vay lại trở thành gánh nặng và nguy cơ 5 Đặng Hữu Hoàng CQ 44/11.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề tốt nghiệp Học Viện Tài Chính rủi ro là rất lớn.
Vì vậy, DN cần phải kết hợp hai nguồn này sao cho hợp lý, lựa chọn hình thức huy động phù hợp để lại hiệu quả sử dụng vốn cao nhất. Phân loại vốn kinh doanh. Căn cứ vào đặc điểm luân chuyển khi tham gia vào quá trình SXKD, vốn kinh doanh được chia thành hai loại: Vốn cố định (VCĐ) và vốn lưu động (VLĐ). Vốn cố định.
Muốn tiến hành SXKD, trước hết mọi DN phải có tư liệu lao động.Tư liệu lao động có nhiều loại như máy móc, thiết bị nhà xưởng, phương tiện vận tải, các công trình kiến trúc.Bộ phận quan trọng nhất trong các tư liệu lao động sử dụng trong quá trình SXKD của DN là các TSCĐ. Để hình thành các TSCĐ đòi hỏi DN phải ứng trước một lượng vốn tiền tệ nhất định, lượng vốn tiền tệ này được gọi là VCĐ của DN. "VCĐ là một bộ phận của vốn đầu tư ứng trước để hình thành nên TSCĐ mà đặc điểm của nó là tham gia vào nhiều chu kỳ SXKD và hoàn thành một vòng luân chuyển khi TSCĐ hết thời gian sử dụng" VCĐ có vai trò rất quan trọng một mặt nó chiếm tỷ trọng khá lớn trong tổng vốn đầu tư kinh doanh của DN.