Giải pháp quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ vnua phân tích giải pháp nhà nước về môi trường tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, góp phần bảo vệ và phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Nhuệ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hữu Khánh
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục chữ viết tắt
• 1.2. Danh mục bảng
• 1.3. Danh mục sơ đồ, đồ thị, hình
• 1.4. Trích yếu luận văn
• 1.4.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.4.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4.2.1. Mục tiêu chung
• 1.4.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.4.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4.4. Đóng góp mới về lý luận và thực tiễn của đề tài
• 1.4.4.1. Về thực tiễn
• 1.4.5. Bố cục của luận văn
• 1.5. Cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý nhà nước về môi trường
• 1.5.1. Cơ sở lý luận quản lý nhà nước về môi trường
• 1.5.2. Môi trường và các khái niệm có liên quan
• 1.5.3. Quản lý nhà nước và quản lý nhà nước về môi trường
• 1.5.4. Nội dung quản lý Nhà nước về môi trường
• 1.5.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý Nhà nước về môi trường
• 1.5.6. Cơ sở thực tiễn quản lý nhà nước về môi trường
• 1.5.7. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về môi trường ở một số nước trên thế giới
• 1.5.8. Kinh nghiệm quản lý Nhà nước về môi trường ở một số địa phương trong nước
• 1.5.9. Bài học kinh nghiệm cho quản lý Nhà nước về môi trường huyện Tiên Du
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 1.6.2. Điều kiện tự nhiên của huyện
• 1.6.3. Điều kiện kinh tế - xã hội của huyện
• 1.6.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6.5. Chọn điểm nghiên cứu
• 1.6.6. Phương pháp thu thập thông tin
• 1.6.7. Phương pháp xử lý và tổng hợp dữ liệu
• 1.6.8. Phương pháp xử lý thông tin
• 1.6.9. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 1.7. Kết quả nghiên cứu
• 1.7.1. Khái quát tình hình môi trường trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh
• 1.7.2. Hiện trạng môi trường nước trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh
• 1.7.3. Hiện trạng môi trường không khí
• 1.7.4. Hiện trạng môi trường đất
• 1.7.5. Đánh giá chung về hiện trạng môi trường huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh
• 1.7.6. Thực trạng quản lý nhà nước về môi trường huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh
• 1.7.6.1. Quản lý các văn bản quy định của nhà nước về môi trường trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh
• 1.7.6.2. Quản lý về bộ máy tổ chức quản lý Nhà nước về môi trường
• 1.7.6.3. Quản lý thực hiện bảo vệ môi trường
• 1.7.6.4. Kiểm tra, xử lý vi phạm luật bảo vệ môi trường trên địa bàn huyện Tiên Du
• 1.7.6.5. Đánh giá kết quả thực hiện quản lý Nhà nước về môi trường trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh
• 1.7.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về môi trường
• 1.7.7.1. Chính sách của Nhà nước và địa phương
• 1.7.7.2. Năng lực cán bộ quản lý nhà nước về môi trường
• 1.7.7.3. Nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường
• 1.7.7.4. Trang thiết bị phục vụ quản lý nhà nước về môi trường
• 1.7.7.5. Tuyên truyền, vận động ý thức bảo vệ môi trường và tổ chức thu gom, xử lý rác thải
• 1.8. Giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh
• 1.8.1. Căn cứ đề xuất giải pháp
• 1.8.2. Giải pháp nâng tăng cường quản lý Nhà nước về môi trường trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh
• 1.9. Kết luận và kiến nghị
• 1.9.1. Đối với Ủy ban nhân dân Tỉnh
• 1.9.2. Đối với Sở Tài nguyên và Môi trường
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý nhà nước về môi trường tại huyện Tiên Du

Quản lý nhà nước về môi trường là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên thiên nhiên. Tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, việc quản lý này đang gặp nhiều thách thức do sự gia tăng ô nhiễm môi trường. Huyện Tiên Du có vị trí địa lý thuận lợi, nhưng cũng phải đối mặt với nhiều vấn đề về ô nhiễm nước, không khí và đất. Việc hiểu rõ về tình hình quản lý môi trường tại đây là cần thiết để đưa ra các giải pháp hiệu quả.

1.1. Khái niệm và vai trò của quản lý môi trường

Quản lý môi trường bao gồm các hoạt động nhằm bảo vệ và cải thiện chất lượng môi trường. Vai trò của nó không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế bền vững.

1.2. Tình hình môi trường tại huyện Tiên Du

Huyện Tiên Du đang phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng. Nguồn nước thải từ các cơ sở sản xuất và sinh hoạt chưa được xử lý đúng cách, dẫn đến ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm. Không khí cũng bị ảnh hưởng bởi bụi và khí thải từ các hoạt động sản xuất.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý môi trường tại Tiên Du

Quản lý môi trường tại huyện Tiên Du đang gặp nhiều khó khăn. Các chính sách hiện hành chưa đủ mạnh để xử lý các vấn đề ô nhiễm. Hơn nữa, nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường còn hạn chế, dẫn đến việc vi phạm các quy định về bảo vệ môi trường.

2.1. Các yếu tố gây ô nhiễm môi trường

Các yếu tố chính gây ô nhiễm môi trường tại Tiên Du bao gồm hoạt động sản xuất công nghiệp, sinh hoạt của người dân và việc quản lý chất thải chưa hiệu quả. Những yếu tố này đã làm gia tăng tình trạng ô nhiễm nước, không khí và đất.

2.2. Nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường

Nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường còn thấp. Nhiều người chưa hiểu rõ về các quy định pháp luật liên quan đến bảo vệ môi trường, dẫn đến việc không tuân thủ các quy định này.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về môi trường

Để cải thiện tình hình quản lý môi trường tại huyện Tiên Du, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào việc hoàn thiện chính sách mà còn cần nâng cao nhận thức của cộng đồng.

3.1. Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật

Cần sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật liên quan đến quản lý môi trường để phù hợp với tình hình thực tế. Việc này sẽ giúp cho công tác quản lý trở nên hiệu quả hơn.

3.2. Tăng cường công tác tuyên truyền

Tuyên truyền về bảo vệ môi trường cần được đẩy mạnh thông qua các hoạt động cộng đồng, hội thảo và các chương trình giáo dục. Điều này sẽ giúp nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường.

3.3. Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý

Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên môn cho cán bộ quản lý môi trường để nâng cao năng lực và kỹ năng trong công tác quản lý. Điều này sẽ giúp họ thực hiện tốt hơn nhiệm vụ của mình.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quản lý môi trường

Nghiên cứu về quản lý môi trường tại huyện Tiên Du đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc thực hiện các chính sách bảo vệ môi trường còn nhiều hạn chế, cần có sự cải thiện đáng kể.

4.1. Đánh giá hiện trạng môi trường

Kết quả nghiên cứu cho thấy tình trạng ô nhiễm môi trường tại Tiên Du đang ở mức báo động. Cần có các biện pháp khẩn cấp để cải thiện chất lượng môi trường.

4.2. Kết quả từ các giải pháp đã thực hiện

Một số giải pháp đã được triển khai nhưng chưa đạt hiệu quả như mong đợi. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để đạt được kết quả tốt hơn.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quản lý môi trường tại Tiên Du

Quản lý nhà nước về môi trường tại huyện Tiên Du cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Các giải pháp đã đề xuất cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường

Bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là của toàn xã hội. Mỗi cá nhân cần có ý thức trong việc bảo vệ môi trường xung quanh.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Huyện Tiên Du cần xây dựng các kế hoạch phát triển bền vững, trong đó bảo vệ môi trường là một trong những yếu tố hàng đầu. Việc này sẽ giúp huyện phát triển kinh tế mà vẫn đảm bảo môi trường sống cho cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh sở hữu tổng diện tích tự nhiên đạt 9.568,6 ha, chiếm 11,63% diện tích toàn tỉnh. Trong cơ cấu sử dụng đất giai đoạn 2015 - 2017, diện tích đất nông nghiệp vẫn giữ vai trò chủ đạo khi chiếm tới 57,8% (tương đương 5.531,87 ha). Nằm cách thủ đô Hà Nội 25 km về phía Bắc và cách thành phố Bắc Ninh 5 km về phía Nam, địa bàn huyện có mạng lưới giao thông thuận lợi gồm 01 tuyến quốc lộ, 03 tuyến tỉnh lộ và tuyến đường sắt huyết mạch. Vị trí chiến lược này đã thúc đẩy sự hình thành của 01 khu công nghiệp tập trung và 03 cụm công nghiệp quy mô lớn, thu hút hàng chục nghìn lao động và tạo ra bước chuyển dịch kinh tế mạnh mẽ.

Tuy nhiên, tốc độ công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng đã làm nảy sinh nhiều xung đột gay gắt giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế và yêu cầu bảo vệ môi trường. Các điểm nóng ô nhiễm liên tục xuất hiện, điển hình như khí thải từ cụm lò gạch Tuynel tại xã Minh Đạo, nước thải đậm đặc từ làng nghề sản xuất giấy tại xã Phú Lâm, và bụi bẩn rơi vãi từ các bến bãi cát sỏi trái phép tại xã Tri Phương.

Trước bối cảnh đó, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế tập trung giải quyết vấn đề: Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về môi trường tại huyện Tiên Du. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn; phân tích thực trạng quản lý giai đoạn 2015 - 2017; nhận diện các nhân tố cản trở; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện cho giai đoạn tiếp theo. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp căn cứ khoa học giúp chính quyền địa phương hoàn thiện cơ chế điều hành và kiểm soát ô nhiễm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản lý nhà nước về môi trường dựa trên sự kết hợp hài hòa giữa nguyên tắc Mệnh lệnh và Kiểm soát (Command and Control) với các nguyên tắc kinh tế thị trường, bao gồm nguyên tắc Người gây ô nhiễm phải trả tiền (Polluter Pays Principle - PPP) và nguyên tắc Người hưởng lợi phải trả tiền (Beneficiary Pays Principle - BPP).

Mô hình nghiên cứu phân định rõ cấu trúc quản lý nhà nước qua 3 nhóm công cụ cốt lõi:

• Công cụ pháp lý: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tiêu chuẩn môi trường và chế tài xử phạt hành chính.
• Công cụ kinh tế: Thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, tiền ký quỹ phục hồi môi trường và giấy phép xả thải.
• Công cụ kỹ thuật: Hệ thống quan trắc định kỳ, công nghệ xử lý chất thải và báo cáo đánh giá tác động môi trường.

Khung phân tích tập trung vào 4 khái niệm trung tâm: Quản lý nhà nước về môi trường; Ô nhiễm và suy thoái môi trường; Công cụ quản lý môi trường hỗn hợp; Quản lý môi trường dựa vào cộng đồng (Community-Based Environmental Management).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp nhằm đảm bảo tính khách quan:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các niên giám thống kê, báo cáo tổng kết của Ủy ban nhân dân huyện Tiên Du và kết quả quan trắc chất lượng nước, không khí, đất của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh trong 3 năm (2015 - 2017).
• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua điều tra bảng hỏi khảo sát 150 đối tượng, bao gồm 120 hộ dân sinh sống tại các khu vực trọng điểm ô nhiễm và 30 cán bộ chuyên trách công tác môi trường, địa chính tại 14 xã, thị trấn.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng tại 3 địa bàn đại diện: Thị trấn Lim (đô thị dịch vụ), xã Hoàn Sơn (công nghiệp tập trung) và xã Phú Lâm (làng nghề sản xuất giấy). Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp phương pháp so sánh tương đối và tuyệt đối nhằm lượng hóa chính xác mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố thể chế, nhân lực và nhận thức cộng đồng. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý thông tin được thực hiện trong thời gian từ tháng 3 năm 2017 đến tháng 3 năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực địa và xử lý dữ liệu đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng về thực trạng quản lý môi trường tại huyện Tiên Du:

Thứ nhất, trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ quản lý môi trường cơ sở còn khoảng cách rất lớn so với yêu cầu nhiệm vụ. Tính đến năm 2017, chỉ có 11,11% cán bộ quản lý môi trường tại địa phương được đào tạo đúng chuyên ngành môi trường, trong khi gần 88,89% cán bộ còn lại xuất thân từ chuyên ngành quản lý đất đai hoặc hành chính kiêm nhiệm.

Thứ hai, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và hướng dẫn thi hành còn thiếu đồng bộ, gây khó khăn lớn cho công tác thực thi. Có tới 26,1% ý kiến của cán bộ và người dân được khảo sát khẳng định sự chồng chéo, chậm trễ trong việc triển khai các văn bản Luật Bảo vệ Môi trường đã tác động ở mức độ rất nghiêm trọng đến hiệu quả quản lý tại địa phương.

Thứ ba, cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ công tác kiểm tra, quan trắc môi trường còn vô cùng thiếu thốn. Hơn 73,4% đối tượng tham gia khảo sát đánh giá trang thiết bị phục vụ quản lý môi trường tại huyện và các xã hiện ở mức thô sơ, chủ yếu ghi nhận hiện trường bằng phương pháp thủ công, thiếu máy móc đo kiểm nồng độ xả thải tại chỗ.

Thứ tư, nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật bảo vệ môi trường của người dân chưa thực sự đầy đủ. Khảo sát ghi nhận gần 20% người dân vẫn cho rằng việc thiếu hiểu biết các quy định bảo vệ môi trường không gây ảnh hưởng lớn đến đời sống chung, dẫn đến tình trạng xả rác bừa bãi và không tự giác nộp phí vệ sinh.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ việc ngân sách cấp huyện đầu tư cho lĩnh vực môi trường còn hạn chế, chưa có cơ chế giữ lại nguồn thu phí môi trường để tái đầu tư trực tiếp tại các xã. Đồng thời, việc phân công cán bộ địa chính kiêm nhiệm công tác môi trường tại hầu hết các xã đã tạo ra sự quá tải công việc, dẫn đến tính thụ động trong phát hiện vi phạm.

Khi so sánh với kinh nghiệm thực tế tại một số địa phương lân cận thuộc vùng đồng bằng sông Hồng như tỉnh Thái Bình hay tỉnh Hà Tĩnh, Tiên Du có tỷ lệ chuyển đổi đất nông nghiệp sang công nghiệp nhanh hơn nhưng mức độ hoàn thiện các tổ đội vệ sinh môi trường tự quản lại chậm hơn khoảng 3 đến 5 năm.

Về mặt trực quan hóa, toàn bộ dữ liệu thực trạng có thể được cấu trúc sinh động thông qua biểu đồ tròn biểu diễn cơ cấu chuyên môn cán bộ (11,11% chuyên ngành môi trường so với 88,89% chuyên ngành khác), kết hợp với biểu đồ cột thể hiện mức độ đánh giá của người dân về tính thô sơ của trang thiết bị (73,4% đồng tình) và mức độ bất cập của chính sách (26,1% đánh giá rất nghiêm trọng).

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn huyện Tiên Du, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, kiện toàn tổ chức bộ máy và chuẩn hóa năng lực cán bộ chuyên trách. Đặt mục tiêu đến năm 2020 đạt 100% cán bộ phụ trách môi trường cấp xã được đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên sâu; tăng tỷ lệ nhân sự đúng chuyên ngành môi trường tại Phòng Tài nguyên và Môi trường lên trên 60%. Chủ thể thực hiện là Ủy ban nhân dân huyện Tiên Du phối hợp cùng Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh.

Thứ hai, hoàn thiện cơ chế chính sách và quy chế thu phí môi trường. Xây dựng và ban hành đề cương thu phí vệ sinh, phí bảo vệ môi trường đồng bộ tại 14 xã, thị trấn ngay trong năm 2019, phấn đấu nâng tỷ lệ tự chủ kinh phí thu gom và vận chuyển rác thải sinh hoạt lên mức 85%. Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân huyện đóng vai trò chủ trì ban hành văn bản quy định.

Thứ ba, hiện đại hóa trang thiết bị kỹ thuật và ứng dụng công nghệ thông tin. Bố trí từ 2% đến 3% tổng chi ngân sách huyện hàng năm cho sự nghiệp môi trường; xây dựng cổng thông tin điện tử và hệ thống tiếp nhận phản ánh vi phạm môi trường trực tuyến trong giai đoạn 2018 - 2020. Chủ thể thực hiện là Phòng Tài chính - Kế hoạch và Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Tiên Du.

Thứ tư, đẩy mạnh thanh tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật. Thiết lập lịch kiểm tra định kỳ tối thiểu 2 lần mỗi năm đối với 100% cơ sở sản xuất trong khu công nghiệp và các cụm công nghiệp, quyết tâm giảm 40% số vụ xả thải trái phép ra môi trường nước vào năm 2022. Chủ thể thực hiện là Đoàn kiểm tra liên ngành huyện Tiên Du phối hợp cùng lực lượng Cảnh sát môi trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm 1: Cơ quan quản lý nhà nước cấp huyện và cấp xã. Luận văn cung cấp khung dữ liệu thực tế và bộ chỉ tiêu quản lý môi trường phù hợp với quy mô 9.568,6 ha đất tự nhiên, giúp Ủy ban nhân dân huyện Tiên Du và các địa phương tương đồng tại vùng đồng bằng sông Hồng xây dựng kế hoạch phân bổ ngân sách, hoàn thiện đề án phân loại rác thải tại nguồn cho 14 đơn vị hành chính trực thuộc.

Nhóm 2: Ban quản lý các khu, cụm công nghiệp và các cơ sở sản xuất kinh doanh. Cung cấp căn cứ pháp lý, hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật về nước thải, khí thải, giúp các doanh nghiệp tại cụm công nghiệp Phú Lâm, Hoàn Sơn tự đánh giá rủi ro môi trường, thiết lập hệ thống quan trắc tự động và điều chỉnh kế hoạch sản xuất theo đúng nguyên tắc Người gây ô nhiễm phải trả tiền.

Nhóm 3: Các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về mặt phương pháp luận, cách thức thiết kế bảng hỏi khảo sát 150 mẫu điều tra thực địa, cùng mô hình kết hợp công cụ kinh tế và công cụ pháp lý trong quản lý kinh tế môi trường.

Nhóm 4: Các tổ chức đoàn thể xã hội và cộng đồng dân cư. Giúp các tổ chức Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên hiểu rõ vai trò giám sát cộng đồng, từ đó thành lập và vận hành hiệu quả các mô hình tổ đội tự quản thu gom rác thải tại các thôn, xóm.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ cán bộ có chuyên môn sâu về môi trường tại huyện Tiên Du hiện nay là bao nhiêu? Theo số liệu điều tra giai đoạn 2015 - 2017 trong luận văn, chỉ có 11,11% cán bộ quản lý tại huyện được đào tạo đúng chuyên ngành môi trường. Gần 88,89% nhân sự còn lại được đào tạo từ chuyên ngành quản lý đất đai hoặc hành chính, đòi hỏi địa phương phải đẩy mạnh các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ định kỳ hàng năm.

Nguyên nhân chính khiến hệ thống chính sách môi trường tại cơ sở gặp khó khăn khi triển khai là gì? Khảo sát thực tế ghi nhận 26,1% ý kiến đánh giá sự chồng chéo giữa các văn bản pháp luật gây ảnh hưởng rất nghiêm trọng. Nhiều văn bản hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ Môi trường năm 2014 ban hành chậm, thiếu quy định chi tiết về mức xử phạt tại cấp xã, gây lúng túng cho lực lượng thực thi công vụ.

Mức độ đáp ứng của trang thiết bị phục vụ công tác quản lý môi trường tại địa phương ra sao? Có tới 73,4% đối tượng được phỏng vấn đánh giá trang thiết bị quản lý môi trường của huyện còn rất thô sơ và thủ công. Huyện hầu như chưa có các thiết bị đo kiểm nhanh nồng độ ô nhiễm nước và không khí tại hiện trường, chủ yếu phải gửi mẫu xét nghiệm lên tuyến tỉnh với chi phí cao và mất nhiều thời gian.

Vì sao công tác thu gom và xử lý rác thải tại khu vực nông thôn huyện Tiên Du chưa đạt hiệu quả cao? Do hầu hết các xã chưa xây dựng được biểu mức thu phí vệ sinh môi trường chuyên biệt, dẫn đến nguồn thu không đủ bù đắp chi phí vận chuyển. Thêm vào đó, việc quy hoạch các bãi chôn lấp rác thải tập trung tại các xã còn thiếu tính khoa học, công nghệ xử lý lạc hậu nên chưa nhận được sự đồng thuận cao từ người dân địa phương.

Luận văn đã rút ra bài học kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho Tiên Du? Luận văn đúc kết 3 bài học lớn: Singapore về quy hoạch đồng bộ hạ tầng thoát nước và vùng đệm công nghiệp; Nhật Bản với hệ thống 37 đạo luật môi trường và mô hình phân loại 3 loại rác thải tại nguồn; New Zealand về cơ chế thanh tra môi trường độc lập và phát huy tối đa vai trò giám sát của cộng đồng.

Kết luận

Công trình nghiên cứu đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu đặt ra với những đóng góp cốt lõi sau:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý nhà nước về môi trường, chỉ ra mối quan hệ hữu cơ giữa công cụ pháp lý, công cụ kinh tế và công cụ kỹ thuật trong nền kinh tế thị trường.
• Phản ánh trung thực thực trạng ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí tại huyện Tiên Du qua hệ thống số liệu định lượng phong phú giai đoạn 2015 - 2017.
• Chỉ rõ 4 rào cản nội tại lớn nhất gồm: tỷ lệ cán bộ đúng chuyên ngành thấp (11,11%), chính sách chồng chéo (26,1%), trang thiết bị thô sơ (73,4%) và nhận thức cộng đồng còn hạn chế (gần 20%).
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính thực thi cao, gắn liền với các mốc thời gian và chủ thể thực hiện rõ ràng.
• Mở ra hướng tiếp cận mới trong việc xã hội hóa công tác thu gom rác thải và tăng cường chuyển đổi số trong kiểm soát ô nhiễm tại địa bàn huyện.

Về lộ trình tiếp theo, chính quyền địa phương cần khẩn trương ban hành quy chế thu phí môi trường mới ngay trong năm 2019 và hoàn thành mục tiêu 100% cán bộ phụ trách môi trường được chuẩn hóa nghiệp vụ trước năm 2022. Các nhà quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng hãy cùng chung tay hành động để xây dựng huyện Tiên Du phát triển kinh tế bền vững gắn liền với bảo vệ môi trường sinh thái.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu. + Phần II: Cơ sở lý luận và thực tiễn. + Phần III: Phương pháp nghiên cứu. + Phần IV: Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

+ Phần V: Kết luận và kiến nghị. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ MÔI TRƯỜNG 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ MÔI TRƯỜNG 2.

Môi trường và các khái niệm có liên quan a. Khái niệm Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệmật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển củacon người và thiên nhiên. Môi trường sống của con người theo chức năng được chia thành các loại: + Môi trường tự nhiên bao gồm các nhân tố thiên nhiên như vật lý, hoá học, sinh học, tồn tại ngoài ý muốn của con người, nhưng cũng ít nhiều chịu tác động của con người. Ðó là ánh sáng mặt trời, núi sông, biển cả, không khí, động, thực vật, đất, nước.

Môi trường tự nhiên cho ta không khí để thở, đất để xây dựng nhà cửa, trồng cấy, chăn nuôi, cung cấp cho con người các loại tài nguyên khoáng sản cần cho sản xuất, tiêu thụ và là nơi chứa đựng, đồng hoá các chất thải, cung cấp cho ta cảnh đẹp để giải trí, làm cho cuộc sống con người thêm phong phú (Nguyễn Cảnh Đông Đô, 2016). + Môi trường xã hội là tổng thể các quan hệ giữa người với người. Ðó là những luật lệ, thể chế, cam kết, quy định, ước định. ở các cấp khác nhau như: Liên Hợp Quốc, Hiệp hội các nước, quốc gia, tỉnh, huyện, cơ quan, làng xã, họ tộc, gia đình, tổ nhóm, các tổ chức tôn giáo, tổ chức đoàn thể,.

Môi trường xã hội định hướng hoạt động của con người theo một khuôn khổ nhất định, tạo nên sức mạnh tập thể thuận lợi cho sự phát triển, làm cho cuộc sống của con người khác với các sinh vật khác (Nguyễn Cảnh Đông Đô, 2016). Ngoài ra, người ta còn phân biệt khái niệm môi trường nhân tạo, bao gồm tất cả các nhân tố do con người tạo nên, làm thành những tiện nghi trong cuộc sống, như ôtô, máy bay, nhà ở, công sở, các khu vực đô thị, công viên nhân tạo. Môi trường theo nghĩa rộng là tất cả các nhân tố tự nhiên và xã hội cần thiết cho sự sinh sống, sản xuất của con người, như tài nguyên thiên nhiên, không khí, đất, nước, ánh sáng, cảnh quan, quan hệ xã hội.Môi trường theo nghĩa hẹp 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] không xét tới tài nguyên thiên nhiên, mà chỉ bao gồm các nhân tố tự nhiên và xã hội trực tiếp liên quan tới chất lượng cuộc sống con người. Ví dụ: môi trường của học sinh gồm nhà trường với thầy giáo, bạn bè, nội quy của trường, lớp học, sân chơi, phòng thí nghiệm, vườn trường, tổ chức xã hội như Ðoàn, Ðội với các điều lệ hay gia đình, họ tộc, làng xóm với những quy định không thành văn, chỉ truyền miệng nhưng vẫn được công nhận, thi hành và các cơ quan hành chính các cấp với luật pháp, nghị định, thông tư, quy định (Nguyễn Cảnh Đông Đô, 2016).

Tóm lại, môi trường là tất cả những gì có xung quanh ta, cho ta cơ sở để sống và phát triển. Chức năng cơ bản của môi trường - Môi trường là nơi giảm nhẹ các tác động có hại của thiên nhiên tới con người và sinh vật trên trái đất. - Môi trường là nơi lưu trữ và cung cấp thông tin cho con người. Con người luôn cần một khoảng không gian dành cho nhà ở, sản xuất lương thực và tái tạo môi trường - Môi trường là nơi cung cấp tài nguyên cần thiết cho cuộc sống và hoạt động sản xuất của con người.

- Môi trường là không gian sống của con người và các loài sinh vật. - Môi trường là nơi chứa đựng các chất phế thải do con người tạo ra trong cuộc sống và hoạt động sản xuất của mình. Con người có thể gia tăng không gian sống cần thiết cho mình bằng việc khai thác và chuyển đổi chức năng sử dụng của các loại không gian khác như khai hoang, phá rừng, cải tạo các vùng đất và nước mới. Việc khai thác quá mức không gian và các dạng tài nguyên thiên nhiên có thể làm cho chất lượng không gian sống mất đi khả năng tự phục hồi (Nguyễn Lệ Quyên, 2012).

Quản lý nhà nước và quản lý nhà nước về môi trường 2. Khái niệm quản lý nhà nước Theo Giáo trình quản lý hành chính nhà nước: “Quản lý nhà nước là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực Nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì và phát triển các mối quan hệ xã hội và trật tự pháp luật nhằm thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước trong công cuộc xây dựng CNXH và bảo vệ tổ quốc XHCN” (Nguyễn Hữu 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Như vậy, quản lý nhà nước là hoạt động mang tính chất quyền lực nhà nước, được sử dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội. Quản lý nhà nước được xem là một hoạt động chức năng của nhà nước trong quản lý xã hội và có thể xem là hoạt động chức năng đặc biệt quản lý nhà nước được hiểu theo hai nghĩa.

Theo nghĩa rộng, quản lý nhà nước là toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nước, từ hoạt động lập pháp, hoạt động hành pháp, đến hoạt động tư pháp. Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước chỉ bao gồm hoạt động hành pháp (Nguyễn Lệ Quyên, 2012). Quản lý nhà nước được đề cập trong đề tài này là khái niệm quản lý nhà nước theo nghĩa rộng; quản lý nhà nước bao gồm toàn bộ các hoạt động từ ban hành các văn bản luật, các văn bản mang tính luật đến việc chỉ đạo trực tiếp hoạt động của đối tượng bị quản lý và vấn đề tư pháp đối với đối tượng quản lý cần thiết của Nhà nước. Hoạt động quản lý nhà nước chủ yếu và trước hết được thực hiện bởi tất cả các cơ quan nhà nước, song có thể các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể quần chúng và nhân dân trực tiếp thực hiện nếu được nhà nước uỷ quyền, trao quyền thực hiện chức năng của nhà nước theo quy định của pháp luật (Nguyễn Lệ Quyên, 2012).

Khái niệm quản lý nhà nước về môi trường Quản lý Nhà nước về môi trường xác định rõ chủ thể là Nhà nước, bằng chức trách, nhiệm vụ và quyền hạn của mình đưa ra các biện pháp, luật pháp, chính sách Kinh tế, kỹ thuật, xã hội thích hợp nhằm bảo vệ chất lượng môi trường sống và phát triển bền vững kinh tế - xã hội quốc gia (Nguyễn Đình Hòe, 2009). Như vậy chúng ta có thể nhận thấy rằng Quản lý Nhà nước về môi trường xét về bản chất khác với những hình thức quản lý khác như Quản lý môi trường do các tổ chức phi chính phủ đảm nhiệm; Quản lý môi trường dựa trên cơ sở 8 cộng đồng; quản lý môi trường có tính tự nguyện…., Hình thức quản lý Nhà nước về môi trường chủ yếu là điều hành và kiểm soát (Nguyễn Đình Hòe, 2009). Về tổ chức bộ máy quản lý môi trường, năm 1992 Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường được thành lập, mà tiền thân của nó là Ủy ban Khoa học Kỹ thuật Nhà nước, với chức năng là quản lý Nhà nước về môi trường. Các sở Khoa 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] học - Công nghiệp - Môi trường các địa phương sau đó được thành lập với chức năng là quản lý Nhà nước về môi trường ở địa phương.

Do yêu cầu nhiệm vụ của công tác quản lý nguồn tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường phù hợp với xu thế phát triển của đất nước trong thời kỳ mới, tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt nam khoá XI, ngày 05 tháng 8 năm 2002 đã quyết định thành lập Bộ tài nguyên và môi trường trên cơ sở 3 đơn vị chủ yếu hiện có gồm cục môi trường; tổng cục địa chính và tổng cục khí tượng thuỷ văn. Cho đến nay, ở Việt Nam đã hình thành hệ thống tổ chức Quản lý Nhà nước về Môi trường từ trung ương đến địa phương. Các phương pháp quản lý Nhà nước về môi trường Trên thế giới cũng như ở Việt Nam, để có thể QLMT hiệu quả thì phải sử dụng các phương pháp quản lý có tính hợp lý và sắc bén. Tổng kết kinh nghiệm QLMT của các nước phát triển và đang phát triển, người ta tập hợp thành 5 phương pháp chủ yếu: Phương cách QLMT sử dụng các công cụ pháp lý, công cụ kinh tế và công cụ kỹ thuật, gọi tắt là phương pháp hỗn hợp (sử dụng cả phương pháp pháp lý, phương pháp kinh tế, và công cụ kỹ thuật), ngoài ra cũng có một phương pháp mới được gọi là phương pháp quản lý môi trường dựa vào cộng đồng.

Phương pháp pháp lý Phương pháp pháp lý đã được sử dụng phổ biến, chiếm ưu thế ngay từ thời gian đầu tiên thực hiện các chiến lược, chính sách môi trường ở các nước đang phát triển, hiện nay vẫn đang được sử dụng và có hiệu quả ở tất cả các nước phát triển cũng như các nước đang phát triển trên thế giới, phương pháp pháp lý dựa trên nguyên tắc “mệnh lệnh và kiểm soát” là chủ yếu (Lưu Đức Hải và Nguyễn Ngọc Sinh, 2002). Trình tự tiến hành phương pháp pháp lý QLMT là Nhà nước định ra pháp luật, các tiêu chuẩn, quy định, giấy phép,…về BVMT. Các cơ quan QLMT Nhà nước sử dụng quyền hạn của mình tiến hành giám sát, kiểm soát, thanh tra và xử phạt để cưỡng chế tất cả các cơ sở sản xuất, các tập thể, cá nhân và các thành viên trong xã hội thực thi đúng các điều khoản trong luật pháp, theo tiêu chuẩn và quy định về BVMT đã được ban hành (Nguyễn Đình Hòe, 2009). Phương pháp kinh tế Với những mức độ khác nhau, phương pháp này sử dụng nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền” và “người hưởng lợi phải trả tiền” 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền” thì người gây ra mức độ ô nhiễm cao sẽ chịu phạt về tài chính cao hơn, còn ở mức ô nhiễm thấp thì chịu phạt thấp hơn hoặc thậm chí còn được hưởng nữa.

Theo nguyên tắc “người hưởng lợi phải trả tiền” thì người hưởng lợi phải trả toàn bộ chi phí xã hội cho sự cung cấp nguồn lợi đó (Nguyễn Đình Hòe, 2009).