CHƯƠNG 1: TONG QUAN VE TINH HINH QUAN LÝ CÁC HO CHUA Ở. NUOC TA HIEN NAY 1. TINH HÌNH XÂY DỰNG VÀ CONG TAC QUAN LÝ KHAI THAC HO CHÚA Tinh đến nay, trên cả nước có gần 7000 hồ chứa thủy lợi, thủy điện đang hoạt động, thuộc địa bàn của 45/64 tinh thinh, trong đó có gin 100 hỗ chứa nước lớn có dung tí h rên 10 tiện m’, hơn S67 hồ có dung tích từ 1+10 triệu m`, cồn lại là ác hỗ nhỏ. Tổng dung tích trữ nước của các hỗ là 35,8 tý m”, trong đỏ có 26 hỗ chứa thủy điện lớn có dung ích là 27 tỷ m nước còn li à các hd có nhiệm vụ tưổi là chính với tổng dung tích là 8,8 tỷ mỶ nước đảm bảo tưới cho 80 vạn ha.
Các hé chứa này đã phát huy hiệu quả. góp phần quan trọng trong phát triển kinh tẾ - xã hội, đặc biệt là phát triển nông nghiệp, 6n định đời sống nhân dân Hỗ chứa nước là công tình quan trọng để khá thác sử dụng nước và phòng chống tác hại do nguồn nước gây ra. Các công tình hồ đập được đầu tư với các nguôn vốn khác nhau: ngân ách nhà nước, các doanh nghiệp tư nhân. các nông trường, hợp túc xã.
Trong đó, nguồn vốn từ ngân sich nhà nước là chủ yếu. Việc xây dựng nhiều hỗ chứa đã góp phần rit lớn vào phát triển sản xuất nông nghiệp, phát điện, chống lũ, sắp nước sinh hoạt và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên hd chứa cũng gây a các ác động tiêu cực đến mỗi trường, xã hội. Những tổn tại trong thiết ké thi công và quản lý hồ chứa cũng như những bi 4 thường về khí hậu lầm cho các tác động xấu này trằm trọng thêm, đặc biệt có thể dẫn đến nguy cơ lim mắt an toàn, làm vỡ đập và gây ra thâm họa cho khu vực hạ du VỀ mặt đầu tư, do thiểu kinh phí xây dựng nên các hang mục công tình không được đầu tư xây dựng diy đủ và có độ kiên cố cần thiết.
Một số hỗ chứa tràn xả lũ Không đủ năng lực xả, không được xây dựng một cách chắc chin, Một số đập mái thượng lưu không được gia cổ. Nhiễu hồ chứa không có đường quản lý, gây khó khăn cho công tác quản If và ứng cứu khi hỗ sur cổ, Trường hợp này xây ra phổ biển & các hồ loại vữa và nhỏ Về mặt khảo sát thiết kế, việc hạn chế các tài liệu về khí tượng thủy văn, địa hình dia chit cũng như các phương pháp tinh toán dẫn đến việc các hồ sơ 4 Không sát với thực tẾ, chưa đảm bảo mức độ an toàn đặc biệt là những hỗ nhỏ. Tiêu chuẩn lũ áp dung cho thiết kế hd chứa được lựa chọn chủ yếu căn cử vào quy mô đặc điểm của công trình mà chưa xem xét đến đặc điểm khu vực hạ du đập. ‘Ve mặt thi công, do thiết bị tỉ công thiểu, kỹ thuật thi công lạc hậu.
ở các hồ nhỏ đập được thi công bằng thủ công dẫn đền chất lượng thi công không bao đảm. Rat nhiều dip bị thắm do vật iệu không đảm bảo chất lượng: nén đập không được xử lý đến nới đến chốn; thuật đấp không đạt yêu cầu. VỀ quản lý, mặc dẫu Nhà nước đã ban hành nhiễu vin bản, quy định trích nhiệm quan lý, khai thác và bảo vệ công tinh thủy lợi thủy điện nói chung và các hồ đập nói riêng, nhưng nói chung, năng lực về quản lý, theo đõi và vận hành hồ đập tại 'Việt Nam còn al Công tác tổ chức quán lý chưa đầy đủ, kém hiệu qua và chưa được quan tâm đúng mức, Ở c Công ty khai thác công trình quản lý, công tác này đã được chú ý hơn nhưng so với yêu cầu đặt ra trong các van bản, quy. định thì còn một khoảng các khá xa, Đối với các hd vừa và nhỏ, nl êu hồ được giao cho các xã, HTX, nông trường quản lý nhưng không được hỗ trợ diy dit cần bộ kỹ thuật và đảo tạo về chuyên môn, tình trạng này cũng tương tự đối với các hỗ thủy điện do các công ty cổ phần te nhân quản lý.
Vi vậy công tác quan lý chưa đi vào né nếp hiệu quả còn thấp Nguẫn nhân lục quản lý đập chưa đáp ứng các yêu ng tắc quản lý: nhiều nơi thiếu cán bộ về thủy lợi, đặc biệt là các vùng miễn núi. Công tác đảo tạo không được tiền hành thường xt „thiểu cần bộ quản lập được đảo tạo về quản lý ‘an toàn đập, Ở các hỗ giao cho xã, HTX và các nông trường hoặc công ty tw nhân quản ý e bộ quản lý không có đủ trình độ chuyên môn, thiếu kiến thức về quản lý an toàn đập, khi tinh huồng là lại xảy ra không có hoặc thiểu lực lượng cán bộ kỹ thuật chuyên ngành để xử lý ngay từ đầu, Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến nh trạng vỡ một số đặp nhỏ đĩ xây ra “Tình hình trên đã cho thấy nếu việc thiết Ế, xây dựng và quản lý vận hành đập Khong tốt, không an toàn để xây ra các sự cổ vỡ đập hoặc xa lũ lớn bắt thường thì ngoài thiệt hai cho bản thân công trinh, phá hoại hoặc ngưng trệ sản xuất, còn có thể gây ra tốn thất nặng nd về sinh mạng, tài sin ở vũng he lưu đập, làm ách tắc giao thông gây thiệt hại to lớn cho kinh tế, quốc phòng và an ninh của đất nước. Mức độ tác hại của sự cố phụ thuộc vào quy mô, vị trí công trình cũng như đặc điểm khu vực hạ du nhưng dù ở mức độ nào thì tổn thất do sự cổ vỡ đập gây ra sẽ là rất đăng kế về mặt kinh tế, chưa nói các tồn thất về sinh mạng tài sản và làm đảo lộn môi trường sinh thái .ở một khu vực nhất định. Những tôn thất có thể do các sự cổ mắt an toàn đập, những vấn đề ồn tại tểm tang trong bệ thống các hd dip đã đ cập ở trên, công với những hệ lụy của việc biển dỗi khí hậu, mật độ dân cư đông đúc cũng như yêu cầu phát triển kinh tế xã hội ở khu hạ du đập đã nói lên yêu cầu bức thiết của công tác tổ chức quản lý an toàn đập, ho chứa cũng như việc quản lý khai thắc đập hd chứa ở nước ta Quản lý khai thác vận hành cũng như quản lý an toàn đập không phải là công việc mới mẻ, tuy nhiên việc quản ly cũng còn nhiều hạnchế và khó khăn.
Việc quản lý khai thác vận hành đảm bảo tính hệ thống v8 an toàn của cí 1g tình từ khâu tide hi công, quản lý vận hành, bảo định đánh giá mức độ an toàn đập theo định kỳ, công tác tổ chúc an toàn đập và trách nhiệm đối với an toàn đập từ chủ đập đến các cấp, cơ quan quản lý, các ngành có liên quan đến an toàn đập, 1.2 VỊ TRÍ, NGUYEN TÁC CÔNG TAC TO CHỨC QUAN LÝ KHAI THAC VAN HANH ĐẶP, HO CHUA 1.1 Nhìn nhận tình hình các hi chứa ở nước ta hiện nay 1.1 Đắi với hồ thủy lo Tinh đến nay, trên cả nước có gần 6500 hỗ chứa thủy lợi đang hoạt động, thuộc. địa bàn của 45/64 tỉnh thành. Các tinh đã xây dựng nhiều hỗ chứa là Bang 1.1: SỐ lượng hỗ chứa ở một số tink Nghệ An 625 hỗ chứa ThahHóa | 6iShồchữa Hòa Binh 521 hồ chứa. Tuyên Quang | 503hồchữa Bie Gimg | đ6Ihồchữa Đắc Lắc 439 hỗ chứa.
Hà Tinh 345 hỗ chứa Vinh Phú 209 hỗ chứa Bình Định 161 hỗ chứa Phú Tho 124 hỗ chứa. - Nhận định chung: Hon một nửa trong tổng số hồ đã được xây dựng và đưa vào sử dụng trên 25- 30 năm nhiều hỗ đã bị uống cấp. Những hỗ có dung tích từ 1 triệu m® nước trở lên đều được thiết kế va thi công bằng những lực lượng chuyên nghiệp trong đó những hi có dung tích từ 10 triệu m trở lên phần lớn do Bộ Thủy lợi (rước đây) và Bộ NN & PTNT hiện nay quản lý vn, "kỹ thuật thiết kế và thi công. 'ác hd có dung tích từ 1 triệu đến 10 triệu m’ nước phần lớn là do UBNN tỉnh quản lý vốn, kỹ thuật kế thi công, Các hỗ nhỏ phần lớn do huyện, xã, HTX, nông trường tự bỏ vốn xây dựng và quản lý kỹ thuật Những hỗ tương đối lớn được đầu tư tiền vốn và kỹ thuật tương đối diy đủ thì chất lượng xây dựng đập đạt được yêu cầu.
Còn những hỗ nhỏ do thu tài liệu cơ bản hư: ia hình, địa chất, thủy văn, thiết bị thi công, lực lượng kỹ thuật và nhất là đầu tư kinh phí không đủ nên chất lượng dap chưa tốt. mức độ an toàn ít thắp 1.2 Đổi với các hỗ thấy điện: iu hết các dự ấn xây dựng hỗ thủy điện trên dòng chính có công suất lắp máy trên 30 MW đều do Tập đoàn điện lực Việt nam và một số Tổng công ty có đủ năng lực làm chủ đầu tư xây đựng. Đến thing 6/2013 đã có 266 nhà may thủy điện di vio vận hành và có trên 200 dự ân khác dang tiễn khai xây dụng Các dự án lớn do Tập đoàn điệ lục Việt Nam và các Tổng công ty lớn đầu ư đều có ban quân lý dự án trực tgp chỉ đạo thực hiện. Công tác thiết kế, thi công xây cdựng đều do các đơn vị chuyên nghiệp thực hiện nên nhìn chung chất lượng công trình đảm bảo.
mức độ an toàn đạt yêu cầu thế Véi các dự án có công suất nhỏ phn lớn do tư nhân làm chủ đầu tw, Cũng giống như các hỗ thủy lợi do công trình nhỏ, tư nhân làm chủ đầu tw nên các công việc từ khảo sát thiết kế đến thi công đều không đạt được chất lượng cao, mức độ an toàn không thật đảm bao 1.2 Sự cần thiết của bộ máy tổ chức để quản lý, khai thác vận hành đập hồ chứa Nin nhận thy tế chung có thé thấy cần phải có một bộ máy quản đập hỗ chữa: Thứ nhất: Có thẻ thấy các đập hồ chứa của Việt Nam đã, dang và sẽ mắt an toàn nếu không có biện pháp hữu hiệu trong công tác quan lý vận hành, khai thác. Điển hình như sau : Hiện tai Việt Nam có hơn 6640 đập hỗ các loại.