chương 1). Luật giáo dục đã quy định rõ mục tiêu của giáo dục THPT là "Nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục THCS, hoàn thiện học vấn PT và những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học đại học, cao đẳng, TH chuyên nghiệp, học nghề, đi sâu vào cuộc sống lao động." THPT là bậc học cuối cùng của giáo dục PT, là giai đoạn hết sức quan trọng mà học sinh cần phải tích lũy đầy đủ kiến thức PT và giá trị về nhân cách để chuẩn bị cho một bậc học mới hoặc bước vào cuộc sống lao động. Giáo dục THPT thực hiện mục tiêu "kép" b. Giáo dục THPT trong tình hình xu thế hiện nay Giáo dục nước ta nói chung và giáo dục THPT nói riêng đang đứng trước nhiều thuận lợi nhưng cũng gặp không ít những khó khăn.
* Trên thế giới Sự phát triển như vũ bão của khoa học kỹ thuật, của công nghệ và thông tin dẫn tới xuất hiện nhanh, nhiều tri thức, những kỹ năng và các lĩnh vực nghiên cứu mới, đồng thời những tri thức cũ, những cái cũ lỗi thời sẽ dần bị lão hoa và mất tác dụng thực tiễn. Nên tri thức đã trở thành quyền lực. Mặt khác, quan niệm về thiên nhiên, về xã hội và toàn cầu của con người có nhiều thay đổi. Giá trị của con người được đo bằng tiêu chí văn hóa và sự phát triển.
Luan van Bên cạnh đó, nguy cơ bùng nổ dân số, ô nhiễm môi trường, sự phát triển của căn bệnh xã hội HIV/S; sự đói nghèo, mức chênh lệch giàu nghèo ngày càng lớn. Tất cả đã ảnh hưởng rất lớn và đặt ra yêu cầu mới cho giáo dục THPT. * Ở Việt Nam Đặc biệt từ những năm Đảng ta chủ trương khởi xướng đổi mới đến nay, giáo dục THPT đã có thành tựu bước đầu về chất lượng, về đội ngũ GV, về QLGD, về dạy học. Song cũng phải tỉnh táo và khách quan thấy rằng giáo dục THPT của ta vẫn còn lạc hậu, trì trệ, dạy học vẫn mang tính rập khuôn, máy móc.
Quản lý dạy học bảo thủ, ít dám thay đổi, các mắt xích cốt yếu của việc quản lý nhà trường PT và quản lý dạy học chưa trở thành mối liên quan chặt chẽ, móc xích với nhau. Giáo dục THPT phải đối mặt và đương đầu với thực trạng trên. Riêng ở cấp vi mô, nhà trường THPT phải quan tâm hàng đầu đến chất lượng đào tạo. Mà việc quản lý hoạt động dạy học phải được quan tâm đầy đủ.
Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường a. Khái niệm quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường * Khái niệm quản lý Bất kỳ một sự hợp tác lao động nào cũng cần tới quản lý. Các -Mác, trong bộ Tư Bản đã viết về sự cần thiết của quản lý: "Bất kỳ lao động nào có tính xã hội và chung trực tiếp, được thực hiện với quy mô tương đối lớn đều ít nhiều cần tới sự quản lý.Một người chơi vĩ cầm riêng rẽ thì tự điều khiển lấy mình, nhưng một giàn nhạc thì cần có nhạc trưởng" (14-480) Có nhiều cách định nghĩa khác nhau về quản lý. -Theo từ điển tiếng Việt: Quản lý (mang ý nghĩa của động từ) nghĩa là + Quản lý là trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định.
+ Quản lý là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo yêu cầu nhất định (35-789) Luan van -Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích. Quản lý bao hàm việc thiết kế một môi trường mà trong đó con người cùng làm việc (24-33) -Nhà lý luận kinh tế người Pháp H. Fayon lại định nghĩa: "Quản lý hành chính là dự đoán và lập kế hoạch, tổ chức điều khiển, phối hợp và kiểm tra" (16-89) -Nguyễn Minh Đạo định nghĩa: "Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên khách thể, quản lý về các mặt văn hoa, chính trị, kinh tế, xã hội bằng một hệ thống luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng" (17 - 28) -Theo Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt "Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được mục tiêu nhất định" (33-225) Như vậy, khái niệm quản lý được các nhà nghiên cứu đưa ra định nghĩa được gắn với loại hình quản lý hoặc ở lĩnh vực hoạt động, nghiên cứu cụ thể song đều thống nhất ở bản chất của hoạt động quản lý. Đó là sự tác động một cách có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt mục tiêu mong muốn bằng kế hoạch hoa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra.
* Quản lý giáo dục Trong quá trình tồn tại và phát triển của xã hội, quản lý là một thuộc tính bất biến. Giáo dục là một hiện tượng xã hội. Do vậy, QLGD cũng là một loại hình của quản lý xã hội. Văn kiện hội nghị lần thứ II Ban chấp hành Trung ương Đảng khoa VIII viết: "QLGD là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn bằng cách hiệu quả nhất." Luan van Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: "QLGD là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho sự vận hành theo đường lối giáo dục của Đảng thực hiện các tính chất của nhà trường XHCN mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất".
(37-35) Từ các định nghĩa trên về QLGD, ta có thể hiểu: + Chủ thể quản lý là hệ thống QLGD các cấp. + Khách thể quản lý là hệ thống giáo dục quốc dân, là sự nghiệp giáo dục của từng địa phương. + Sự tác động của chủ thể quản lý tới đối tượng QLGD tuân theo quy luật quản lý xã hội nói chung và đặc thù của QLGD để đạt được mục tiêu mong muốn. * Quản lý nhà trường Nhà trường là tổ chức giáo dục cơ sở trực tiếp làm công tác giáo dục đào tạo.
Nó chịu sự quản lý trực tiếp của các cấp QLGD đồng thời nhà trường cũng là một hệ thống độc lập, tự quản. Việc quản lý nhà trường phải nhằm mục đích nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục và phát triển nhà trường. Tác giả Phạm Minh Hạc quan niệm: "Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng học sinh." (18-66) Thực chất, việc quản lý nhà trường là quản lý hoạt động dạy và học , làm cho hoạt động dạy và học từ trạng thái này sang trạng thái khác để tiến tới mục tiêu giáo dục. Hoạt động cơ bản của trường PT là dạy và học; mọi hoạt động khác đều nhằm phục vụ cho hoạt động trên.
Chức năng quản lý nhà trường của Hiệu trưởng Luan van Lao động quản lý là dạng lao động đặc biệt. Nó gắn liền với quá trình lao động tập thể và sự phân công xã hội. Lao động quản lý thông qua sự tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý. Theo tác giả Phạm Thanh Liêm: "Chức năng quản lý là một hệ thống được quy định một cách khách quan bởi những phân công và hợp tác lao động của đối tượng quản lý và sự phân công của lao động quản lý." (26-25) Khi phân chia các chức năng quản lý, có nhiều quan điểm khác nhau.
Hà Sĩ Hồ và Lê Tuấn đã tổng hợp đề xuất của nhiều nhà nghiên cứu 12 chức năng sau: Kế hoạch hoa; Xác định mục tiêu và nhiệm vụ quản lý thông tin, dự báo; soạn thảo và đề ra quyết định; công tác cán bộ; công tác ngân sách kinh phí; tổ chức thực hiện ra quyết định; điều chỉnh, phối hợp, chỉ đạo hành chính; kiểm tra, kiểm kê, tổng kết. Tài liệu của Unessco đề ra 7 chức năng: Kế hoạch hoa, tổ chức, bố trí biên chế, chỉ đạo, phối hợp, tổng kết, quyết toán ngân sách. Những quan điểm phân chia trên tuy có khác nhau song đều thống nhất ở những chức năng sau: Kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra. *Kế hoạch hoá Kế hoạch hoa là nhằm xây dựng quyết định về mục tiêu, chương trình hành động, xác định bước đi cụ thể trong một thời gian nhất định của hệ thống quản lý.
-Xác định mục tiêu là khâu đầu tiên của kế hoạch hoa. Mục tiêu là cái đích mà mọi hoạt động phải hướng tới. Đồng thời xác định các nguồn lực đảm bảo và ưu tiên để đạt được mục tiêu trong thời gian xác định. * Tổ chức Tổ chức là xác định cơ cấu chủ định về vai trò, nhiệm vụ được hợp thức hoa vai trò được xây dựng một cách có chủ định để đảm bảo cho hoạt động phù hợp cho mỗi người và phối hợp với nhau cho công việc trôi chảy, có hiệu quả.
* Chỉ đạo Luan van Chỉ đạo là hướng dẫn cụ thể theo một định hướng nhất định, liên kết, động viên người dưới quyền hoàn thành nhiệm vụ để đạt được mục tiêu của tổ chức. * Kiểm tra Kiểm tra nhằm theo dõi, giám sát thành quả hoạt động từ đó tiến hành sửa chữa, uốn nắn, điều chỉnh cho phù hợp. Những hoạt động này phải được thực hiện kịp thời, khách quan c.Phương pháp quản lý giáo dục Trong QLGD, người ta thường sử dụng các phương pháp sau: * Phương pháp hành chính, tổ chức trong quản lý giáo dục Phương pháp này tác động trực tiếp về mặt hành chính, tổ chức nhằm đảm bảo cho quá trình dạy học được đồng bộ, liên tục, nhịp nhàng. Tác động về mặt hành chính, tổ chức được thể hiện qua các mệnh lệnh của HT và những qui định bắt buộc mọi cá nhân trong nhà trường phải thực hiện đầy đủ.
Phương pháp tổ chức, hành chính tác động tới cơ cấu tổ chức có hệ thống, tạo thành mối liên hệ giữa các yếu tố được chặt chẽ. Từ đó làm cho hệ thống (nhà trường) hoạt động có hiệu quả. Bên cạnh tác động tổ chức thì phương pháp này còn có tác động điều chỉnh.