LỜI CẢM ƠN Sau thời gian dài thực hiện, luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quy hoạch và Quan lý Tài nguyên nước với đề tài: “Nghién cứu đề xuất giải pháp quan ly, phát triển bền vững tài nguyên nước lưu vực sông Gianh” đã được hoàn thành. Ngoài sự nỗ lực của bản thân, tác giả còn được sự chỉ bảo, hướng dẫn tận tình của các thầy cô giáo và các đồng nghiệp, bạn bè. Đầu tiên, tác giả xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới người hướng dẫn khoa học TS. Lê Trung Tuân và PGS.
Trần Viết Ôn - Phó Hiệu trưởng - Trường Đại học Thủy lợi đã trực tiếp tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và cung cấp những tai liệu, những thông tin cần thiết cho tác giả hoàn thành Luận văn này. Tác giả xin chân thành cảm ơn Trường Đại học Thủy lợi, các thầy giáo, cô giáo Khoa Kỹ thuật Tài nguyên nước, các thầy giáo, cô giáo các bộ môn đã truyền đạt những kiến thức chuyên môn trong quá trình học tập. Tác giả cũng xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của Viện Quy hoạch Thuỷ lợi, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Quảng Bình và các đồng nghiệp, bạn bè đã giúp đỡ, cung cấp các tài liệu cần thiết và đóng góp ý kiến cho tác giả hoàn thành luận văn. Tuy nhiên do thời gian có hạn, kinh nghiệm bản thân chưa nhiêu, khối lượng tài liệu lớn nên những thiếu sót của Luận văn là không thể tránh khỏi.
Do đó, tác giả rất mong tiếp tục nhận được sự chỉ bảo giúp đỡ của các thầy cô giáo cũng như những ý kiến đóng góp của bạn bẻ và của đồng nghiệp. Cuối cùng, tác giả xin chân thành cảm ơn tấm lòng của những người thân trong gia đình, bạn bè đã động viên giúp đỡ khích lệ tác giả trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn nay. Xin chân thành cảm ơn. Hà nội, thang 8 năm 2012 Tác giả Ngô Bá Thịnh LỜI CAM ĐOAN Ten tie giả Ngõ Bá Thịnh Học viên cao học: Lớp CHI?Q.
Người hướng dẫn khoa học: TS. Lê Trung Tuân PGS. Trần Viết Ôn Tên đ tải Luận văn Nghiên cứu đề xuất giải pháp quân lý, phát tiễn bên vững tài nguyễn nước eu vực sông Gianh”. Tác giả xin cam đoan để tải Luận văn được làm dựa trên e: số liệu, tư liệu được tha thập từ nguồn thực té, được công bổ trên bảo cáo của các cơ quan nhà nước, được đăng tải trên các tạp chí chuyên ngành, sách, báo.
dé đưa ra một số đề. xuất giải pháp. Tác gi không sao chép bit kỳ một Luận văn hoặc một dé tii nghiên cửa nào trước đó Hàm ¡ ngày thông. năm 2012 “Tác giả Ngô Bá Thịnh.
TINH CAP THIET CUA ĐÈ TAL Lưu vực sông Gianh nằm trên địa phận 4 huyện thuộc tinh Quảng Bình là Minh Hóa, Tuyên Hóa, Quảng Trạch, Bồ Trạch và huyện Kỷ Anh của tỉnh Hà Tình “Tổng diện tích tự nhiên toàn lưu vực là 4,680 km”, trong đó diện tích đồi núi là 4,239 km? chiếm 90,8% diện tích toàn lưu vực với 1,160 kmỶ là diện tích núi đá vôi. 'Ngun nước trên sông Gianh được sử dụng trong hầu hết các tinh vực kính tế xã hội trong ving như nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng, dụ lịch, dịch vụ. Bay là một nguồn tải nguyên quan trọng, đặc bi cho sự sinh tổn của xã hội và là cơ sở vật chất để phát triển kính tế. Vi trí của sông Gianh trong quá trình phát triển kinh tế xã hội của tinh Quảng Bình là rất quan trọng.
Tuy vậy, trong những năm gần đây, nhu cầu dùng nước trong vùng đã có những thay đổi: ~ Vige khai thác vùng đất ven biển phục vụ nuôi thủy sản làm tăng nhu cầu nước cho thủy sản. ~ Sự biển động trong cơ cầu cây trồng nông nghiệp đang diễn ra ngày cảng rõ. nét trên loàn lưu vực. - Tốc độ đô thị hoá, công nghiệp hoá tăng nhanh, đặc biệt là ving hạ du lưu vực làm tăng nhu cầu nước cho công nghiệp và đô thị.
Yêu cầu sử dụng nước trong vùng vẫn tiép tục gia tăng tong kh tải nguyên nước trong lưu vực sông ngày càng bị cạn kiệt và suy thoái. Do sự phân bó không. đồng đều giữa nguồn nước và nhu cầu sử dụng cùng với sự suy thoi, can kiệt nguồn nước đã dẫn đến sự cạnh tranh giữa những người sử dụng nước, ngành sử dụng nước, giữa thượng và hạ du lưu vực sông. Bên cạnh đó, ng quán lý tài nguyên nước còn han chế, yêu kém do thiểu kinh nghiệm, chưa có sự đồng thuận giữa những nhà quản lý với những nhà khai thác sử dụng.
Sự thay đổi và những bắt cập trên đây dang đặt ra sự cần tiết phải có các giải pháp trong quản lý, phát triển tài nguyên nước lưu vực theo hướng bền vững. do đó cần thiết phải thục hiện đ ti: "Nghiên cứu để xuất giải pháp quản Ii, phát triển bén vững tải nguyên nước iu vực sống Gian” để đảm bảo cho việc phát tiền tài nguyên nước của lưu vực theo hướng bền vững. MUC ĐÍCH CUA ĐỀ TÀI Dura ra các giải pháp quan lý, phát tiễn tải nguyên nước rên lưu vực sông Gianh theo hướng bin vũng 3. DOL TƯỢNG VÀ PHAM VỊ NGHIÊN CỨU: Đồi tượng và phạm vi nghiên cứu rong đề ti là nguồn nước cấp cho các ngành sử dụng nước chủ yếu rong lưu vực sông Gianh như: nông nghiệp, công nghiệp, dân sinh.
NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VA CÁCH TIẾP CAN 4. Nội dung nghiên Phân tích đánh giá nguồn nước, tinh toán nhủ cầu nước của các ngành dùng nước cho các giai đoạn phát triển đến năm 2020, tinh cân bằng nước, đưa ra giải pháp sử dụng nguồn nước hợp lý nhằm nang cao hiệu qua các công trình thuỷ lợi và quản lý bin vũng tii nguyên nước trên lưu vue sông Gianh, 4.2, Cách tiếp cận: = Tiếp cận kết hợp chặt chế giữa nghiên cứu lý luận và thực tiễn ở trong nước cũng như trên thé ~ Tiếp cận theo quan điểm thực tiễn, tổng hợp đa mục tiêu; - Tiếp cận đáp ứng nhu cầu; = Tiếp cận theo quan điểm hệ thống; = Tiếp cận theo quan điểm ban vững. Phương pháp nghiên cứt Luận văn sẽ sử dụng các phương pháp cơ bản sau: = Phương pháp ké thừa, phân tích tổng hợp; ~ Phương pháp chuyên gia; = Nghiên cứu phân tích, thống kê; - Phương pháp ứng dụng mô hình. CHƯƠNG L TONG QUAN VE QUAN LÝ TÀI NGUYÊN NƯỚC LƯU VỰC SÔNG Tải nguyên nước là ede nguồn nước mà con người sử dụng hoặc có thé sử dung vào những mục dich khác nhau.
Nước được dùng rong các hoạt động nông nghiệp, công nghiệp, dân dụng, giải trí và môi trường. Hầu hết các hoạt động trên n nước ngot, The thing kệ th 97% nước trên Trái tH nước mà i, côn Ig à nước ngọt nhưng gin hon 23 lượng nước nay ồn ti ở dang sông băng và các mũ bing ở Bắc và Nam cực. Phin côn lại không đồng băng được tim thấy chủ ếu ở dạng nước ngằm, và chỉ một tỷ lệ nhỏ tồn tại trên mặt đắt và trong không khí “Tắt cả sông hd, đắt ngập nước rên thể giới cùng chỉ chiếm khoảng 1% điện ích đất và 0,01% ting lượng nước ngọt Tai nguyên nước là tài nguyên thiết yêu cho sự sống nhưng đồng thời cũng là yếu tổ môi trường rit quan trong, do vậy quản lý và nghiên cứu tải nguyễn nước vừa là hoạt động đánh giá tài nguyên nước vừa là đánh giá tỉnh trạng môi trường của một vùng lãnh thổ, Nước có quan hệ mật thiết với các tải nguy n khác như sinh ật, đất. và chính vì thể khi xu thé sa mạc hóa, hủy hoại tà nguyên đất, rừng thì cũng đồng thời làm trim trọng thêm tình trang thiểu nước về mùa khô và gây lũ lụt “rên thé giới, kể từ sau Hội nghỉ Dublin và Hội nghị thượng đỉnh về Môi trường và phút triển cia thé gid hop tại Rio de Janero (Brazil, 1992), phần lớn các nước trên thể giới đều trong tiền trình thực hiện quản lý tổng hợp tải nguyên nước (QLTHTNN) với việc lấ lưu vực sông làm đơn vị quản lý nước càng được chit trọng và được coi là điều lên cin thiết dé nâng cao higu quả sử dụng nước, điều phối và giải quyết tốt các mâu thuẫn trong khai thác và sử dụng tải nguyên nước.
giữa các vùng, các khu vực thượng hạ lưu của lưu vực sông. Tổ chức công tác vì nude toàn cầu (GWP) cho rằng: “Quản lý tổng hợp lưu vực sông là một quá trình ma trong đó con người phát triển và quản lý tải nguyên nước, đất và các tii nguyên khác nhằm đạt được hiệu quả tối ưu của các thành quả kinh tế di một cách công bằng mà không đánh đổi bằng sự bén vững của các hệ sinh thái then chốt”. Dinh nghĩa này nhắn mạnh những khía cạnh nổi bật của quản. lý tổng hợp lưu vực sông và cho thấy quản lý tổng hợp lưu vực sông la sự hop tác trong quân lý và khai thie sử dụng các nguồn tải nguyên có trên toàn bộ lưu vực một cách hợp lý, hiệu quả và công bằng để đạt được lợi ích kinh tế va xã hội mà không làm tổn hại đến sự bên vững của hệ sinh thi Lưu vực sông có thể xem như một vùng địa lý được giới hạn bởi đường chia nước trên mặt và dudi đắt mà trong phạm vi đó nước trên mặt và dưới đất đều chảy, một cách te nhiên vào lưu vực sông.
Trong lưu vực sông tổn tại các mỗi quan hệ chặt chế giữa nước mặt và nước ngằm, gta số lượng và chất lượng nước, giữa đắt và nước và giữa vùng thượng lưu và hạ lưu. Các mỗi quan hệ này đã khiển cho lưu vực sông từ một vùng địa lý đã trở thành một hệ thống luôn đính kết với nhau (Bryan Bruns, DJ, 2001) hue vậy, mục dich của quản ý hw vực sông lồ - Bảo vệ các chức năng của sông và lưu vực sông: - Quản lý va sử dung bằn vững tài nguyên nước trong mỗi quan hệ với đất và "nguyên sinh thải khác: - Hạn ch suy thoái và duy tì mỗi trường của sông và lưu vực sông bền vững cho các thé hệ hiện tại va tương lai. VE QUAN LÝ NƯỚC LƯU VUC SONG TREN THE GIỚI Quản lý lưu vực sông (QLLVS) đã có lịch sử phát triển hon một thé ky qua và hiện nay nó cảng được quan tim của tắt cả các nước trên th giới để thực hiện các mục tiêu của phát triển bền vững. Khải niệm quản lý lưu vực sông hign đại ngày nay đã vượt ra ngoài khái niệm quản lý đất và nước truyén thống.