PHẦN MỞ ĐẦU Thể dục thể thao trường học là bộ phận đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao sức khoẻ và thể lực, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức ý chí, giáo dục nhân cách cho học sinh, sinh viên góp phần đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Thể dục thể thao trường học là môi trường thuận lợi giàu tiềm năng để phát hiện và bồi dưỡng tài năng thể thao cho đất nước. Giáo dục thể chất trong nhà trường là một bộ phận quan trọng không thể thiếu được của nền giáo dục chung. Nó góp phần đào tạo con người mới phát triển toàn diện, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
Mục đích giáo dục thể chất (GDTC) của nước ta là: Bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành những người phát triển toàn diện, có sức khoẻ dồi dào, thể chất cường tráng, có dũng khí kiên cường để kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng một cách đắc lực và sống một cuộc sống vui tươi lành mạnh. Công tác GDTC và hoạt động TDTT trong trường học các cấp là một mặt giáo dục quan trọng trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo, góp phần thực hiện mục tiêu nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân lực, đào tạo nhân tài cho đất nước, đáp ứng yêu cầu đổi mới sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Chỉ thị 36 CT/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng về công tác GDTC trong giai đoạn mới đã nêu: “Thực hiện giáo dục thể chất trong tất cả các trường học. Làm cho việc tập luyện thể dục thể thao trở thành nếp sống hàng ngày của hầu hết học sinh, sinh viên…”.
Chỉ thị 17 CT/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng về việc phát triển thể dục thể thao đến năm 2010 đã khẳng định: “ Phấn đấu đến năm 2010 toàn quốc đạt tỷ lệ 80 - 90 % học sinh, sinh viên đạt tiêu chuẩn rèn luyện thân thể theo quy định”, “Đẩy mạnh hoạt động thể dục thể thao ở trường học. Tiến tới đảm bảo mỗi trường đều có giáo viên thể dục chuyên trách và lớp học đúng tiêu chuẩn, tạo điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục thể chất; xem đây là một tiêu chí xét công nhận trường chuẩn quốc gia”. Bên cạnh đó, Nghị quyết Trung ương IV (Khoá VII) và Nghị quyết Trung ương II (Khoá VIII) của Đảng đã nêu lên quan điểm chỉ đạo phát triển giáo dục và đào tạo, trong đó xác định: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”; xây dựng nền giáo dục xã hội chủ nghĩa, xã hội hoá công tác giáo dục đào tạo là nhiệm vụ đặc biệt trọng tâm trong giai đoạn từ nay đến năm 2010, các mục tiêu ưu tiên của 2 Giáo dục - Đào tạo là đào tạo nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đặc biệt chú trọng nhân lực khoa học công nghệ trình độ cao, cán bộ quản lý giỏi và công nhân kỹ thuật lành nghề. Chiến lược phát triển giáo dục - đào tạo cũng đã đề ra mục tiêu cụ thể trong các lĩnh vực như công nghiệp, nông nghiệp, tài chính, văn hoá, thể dục thể thao.
Giáo dục và đào tạo cùng với khoa học công nghệ là một trong những nhân tố quyết định tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội. Như vậy, có thể khẳng định rằng Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến công tác GDTC trong trường học các cấp, làm cho thế hệ trẻ phát triển toàn diện, đủ điều kiện trở thành người công dân chất lượng cao đáp ứng được yêu cầu về công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Với xu hướng hội nhập toàn cầu như hiện nay, nước ta đang có nhiều thời cơ thuận lợi để phát triển nhanh về mọi mặt. Tuy nhiên, cũng tồn tại nhiều nguy cơ, thách thức, trong đó giáo dục văn hóa, đạo đức, hướng giới trẻ, đặc biệt là THCS vào các hoạt động lành mạnh tránh xa tệ nạn xã hội là điều cần phải được chú trọng.
Một trong những biện pháp hữu dụng để làm việc này là dùng hoạt động thể thao trường học như một phương tiện để thu hút học sinh tham gia, vừa có tác dụng giáo dục phẩm chất ý chí, nhân cách, rèn luyện sức khỏe, nâng cao tầm vóc giống nòi vừa góp phần giúp các em sử dụng thời gian nhàn rỗi hợp lý, để chăm lo học tập, gây dựng tương lai, hữu ích cho đời. Pháp lệnh thể dục, thể thao (đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa X thông qua ngày 25/9/2000) quy định: “Thể dục, thể thao trường học bao gồm giáo dục thể chất và các hoạt động thể dục, thể thao ngoại khóa cho người học”. Quy chế Giáo dục thể chất và Y tế trường học (ban hành theo Quyết định số 14/2001/QĐ-BGD&ĐT ngày 03/5/2001 của Bộ GD&ĐT) khẳng định: Giáo dục thể chất (GDTC) và y tế trong trường học là hoạt động giáo dục bắt buộc nhằm giáo dục, bảo vệ và tăng cường sức khoẻ, phát triển thể chất góp phần hình thành và bồi dưỡng nhân cách, đáp ứng yêu cầu giáo dục toàn diện cho học sinh, sinh viên. GDTC được thực hiện trong giờ học môn thể dục, sức khoẻ và các hoạt động thể dục, thể thao (TDTT), y tế trong trường học.
3 Trong Nghị quyết 08/NQ/TW ngày 01/12/2011 của Bộ Chính trị và Quyết định số 51/QĐ-TTg ngày 16 tháng 11 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ có định hướng phấn đấu đến năm 2020, ngành Giáo dục-Đào tạo (GD-ĐT) có 90% học sinh, sinh viên (HSSV) đạt tiêu chuẩn rèn luyện thân thể; các trường học, xã, phường, thị trấn, khu công nghiệp có đủ cơ sở vật chất thể dục thể thao phục vụ việc tập luyện của nhân dân. Vì vậy, TDTT trường học là bộ phận quan trọng của phong trào TDTT, một mặt của giáo dục toàn diện nhân cách HSSV, cần được quan tâm đầu tư đúng mức Giả định rằng, đối tượng học sinh THCS trong suốt quá trình học THCS trên địa bàn Tỉnh Bắc Ninh, phát triển thể chất tuân theo các quy luật sinh học tự nhiên, nhưng do chương trình GDTC trường học và các điều kiện tự nhiên, xã hội có những đặc thù riêng, dẫn đến tồn tại một số đặc điểm cá biệt trong quá trình phát triển thể chất cần phải có những giải pháp đánh giá mang tính khách quan và toàn diện hơn các phương pháp đánh giá truyền thống hiện đang sử dụng mới có thể biết được diễn biến phát triển đặc điểm giải phẫu, sinh lý và thể chất vận động của học sinh THCS một cách liên tục, chính xác trong suốt giai đoạn phát triển. Từ đó cho phép đánh giá tổng thể về cấu trúc, chức năng và quy luật phát triển thể chất cơ thể. Qua quan sát thực tế cho thấy: Bắc Ninh là tỉnh có nền kinh tế phát triển, có điều kiện tự nhiên và xã hội tốt để phát triển thể chất nói chung và thể lực nói riêng cho học sinh, tuy nhiên, trên thực tế, trình độ thể lực của học sinh nói chung và học sinh THCS nói riêng lại phát triển chưa tương ứng với tiềm năng sẵn có của tỉnh về kinh tế, xã hội, truyền thống văn hóa, bề dày lịch sử.
Kết quả kiểm tra đại trà của các trường cho thấy còn nhiều học sinh không đạt trình độ thể lực chuẩn theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Vấn đề phát triển thể chất nói chung và phát triển thể lực cho học sinh trong trường học các cấp nói riêng đã được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu như: Lê Bửu, Lê văn Lẫm, Bùi Thị Hiếu (1973), Phan Hồng Minh và cộng sự (1981), Nguyễn Kim Minh (1984), Bùi Thị Hiếu (1982-1983), Lưu Quang Hiệp (1995- 1998), Hoàng Công Dân (2006), Bùi Quang Hải (2010)… Các tác giả trên đã đưa ra được các bảng số liệu thể chất người Việt Nam theo lứa tuổi, giới tính; Các bảng so sánh giữa các độ tuổi, giới tính ở từng chỉ số và test về thể chất 4 người Việt nam; Các bảng so sánh thể chất người Việt nam 6-20 tuổi giữa thành thị và nông thôn; Các bảng tiêu chuẩn đánh giá phân loại về thể chất người Việt nam 6-20 tuổi. Tuy nhiên, chưa có tác giả nào nghiên cứu cụ thể, chi tiết về phát triển thể lực cho học sinh THCS trên địa bàn Tỉnh Bắc Ninh. Xuất phát từ phân tích trên, căn cứ vào yêu cầu thực tế của Tỉnh Bắc Ninh giai đoạn hiện nay, tôi tiến hành:“Nghiên cứu giải pháp phát triển thể lực cho học sinh Trung học cơ sở Tỉnh Bắc Ninh” Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu được tiến hành với mục đích lựa chọn và xây dựng các giải pháp phát triển thể lực cho học sinh THCS tỉnh Bắc Ninh, bước đầu ứng dụng các giải pháp lựa chọn trong thực tế và đánh giá hiệu quả.
Kết quả nghiên cứu của luận án sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác GDTC nói chung và phát triển thể lực nói riêng cho học sinh THCS trên địa bàn Tỉnh Bắc Ninh. Nhiệm vụ nghiên cứu Nhiệm vụ 1. Nghiên cứu thực trạng phát triển thể lực cho học sinh Trung học cơ sở Tỉnh Bắc Ninh Nhiệm vụ 2. Lựa chọn và xây dựng giải pháp phát triển thể lực cho học sinh THCS Tỉnh Bắc Ninh Nhiệm vụ 3.
Ứng dụng và đánh giá hiệu quả các giải pháp phát triển thể lực cho học sinh THCS Tỉnh Bắc Ninh Giả thuyết khoa học Qua quan sát thực tiễn công tác GDTC của học sinh THCS Tỉnh Bắc Ninh cho thấy việc phát triển thể lực cho học sinh chưa phát huy hết các điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội của tỉnh nên hiệu quả thực sự chưa cao. Giả thuyết nguyên nhân chính là chưa lựa chọn và ứng dụng các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao thể lực học sinh. Nếu lựa chọn được các giải pháp khoa học, có hiệu quả, phát huy tốt các nguồn lực tự nhiên, điều kiện kinh tế và xã hội của tỉnh sẽ giúp nâng cao hiệu quả phát triển thể lực cho học sinh THCS Tỉnh Bắc Ninh. Ý nghĩa khoa học của luận án Hệ thống hóa và hoàn thiện các kiến thức lý luận về quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác GDTC trong trường học các cấp, các vấn đề chung về phát triển thể lực của học sinh, giải pháp phát triển thể lực, những yếu tố ảnh 5 hưởng tới việc phát triển thể lực cho học sinh cũng như đặc điểm giải phẫu, tâm - sinh lý lứa tuổi học sinh THCS.
Ý nghĩa thực tiễn của luận án Xác định được 13 yếu tố thuộc 3 nhóm yếu tố ảnh hưởng tới việc phát triển thể lực cho học sinh THCS tỉnh Bắc Ninh.